funkcje podatków

5/5 - (2 votes)

Podatki stanowią jeden z najważniejszych elementów systemu finansów publicznych. Pełnią one kilka funkcji, które wpływają na rozwój gospodarczy i społeczny kraju. W niniejszym referacie przedstawione zostaną najważniejsze funkcje podatków.

Funkcja finansowa

Podstawową funkcją podatków jest funkcja finansowa. Polega ona na zebraniu środków finansowych przez państwo, które są niezbędne do pokrycia wydatków publicznych. Podatki stanowią źródło dochodów budżetu państwa i są niezbędne do zapewnienia stabilności finansów publicznych oraz pokrycia kosztów realizacji różnych projektów i programów publicznych.

Funkcja redystrybucyjna

Podatki pełnią również funkcję redystrybucyjną. Polega ona na przenoszeniu części dochodów zamożniejszych grup społecznych na potrzeby mniej zamożnych. Dzięki temu podatki umożliwiają zniwelowanie nierówności społecznych i zapewnienie bardziej sprawiedliwego rozkładu bogactwa w społeczeństwie. W wielu krajach istnieją specjalne systemy podatkowe, które umożliwiają dodatkowe wsparcie dla najbardziej potrzebujących grup społecznych.

Funkcja stabilizacyjna

Podatki pełnią również funkcję stabilizacyjną. W okresach kryzysu gospodarczego państwo może zwiększać wysokość podatków w celu ograniczenia konsumpcji i zapobieżenia dalszemu pogorszeniu sytuacji gospodarczej. W ten sposób podatki stanowią narzędzie do regulacji gospodarki i zapewnienia jej stabilności.

Funkcja regulacyjna

Podatki pełnią także funkcję regulacyjną, która polega na wprowadzeniu ograniczeń na niektóre działania gospodarcze, w celu ochrony środowiska, zdrowia ludzi czy też utrzymania porządku społecznego. Przykładem może być podatek nałożony na produkty szkodliwe dla zdrowia, takie jak papierosy czy alkohol. Celem jest zniechęcenie do ich konsumpcji i tym samym ochrona zdrowia publicznego.

Podobnie, podatki mogą być wykorzystywane do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych szkodliwych zanieczyszczeń, poprzez nałożenie podatku na ich emisję. Celem jest ochrona środowiska i promowanie rozwoju zrównoważonego.

Funkcja regulacyjna podatków pozwala również na utrzymanie stabilności gospodarki poprzez regulowanie niektórych sektorów, takich jak np. sektor nieruchomości. Poprzez odpowiednie ustawienie stawek podatkowych, można wpłynąć na wzrost lub spadek cen nieruchomości, a tym samym na stabilizację rynku.

W ten sposób, funkcja regulacyjna podatków stanowi ważne narzędzie dla rządu do kontrolowania i regulowania różnych aspektów gospodarki i społeczeństwa, w celu osiągnięcia określonych celów społecznych i gospodarczych.

Z kolei S. Owsiak wyróżnia trzy funkcje podatków:

Rysunek nr 2: Funkcje podatków

Źródło: Opracowanie własne

Podatki spełniają trzy główne funkcje:

fiskalną – są głównym źródłem dochodów budżetu państwa, gwarantują finansowanie wydatków publicznych. Jest to pierwotna, najstarsza funkcja podatków,
stymulacyjną – są wykorzystywane przez państwo jako instrument oddziaływania na decyzje podmiotów gospodarczych w celu skorelowania ich z założeniami polityki gospodarczej i społecznej państwa,
redystrybucyjną – są instrumentem przesuwania dochodów pomiędzy różnymi grupami społecznymi.

Efekt redystrybucyjny podatków zależy od systemu podatkowego, a w szczególności od podatków bezpośrednich. Dla pewnego obrazu należy także uwzględnić podatki pośrednie takie jak VAT czy akcyza, których rola w naszym budżecie rośnie[1].

Sposób wydatkowania środków budżetowych – przede wszystkim na świadczenia dla najuboższych – może wzmocnić lub osłabić efekt redystrybucji podatków.

Podatki są jednym z najważniejszych źródeł dochodów budżetu państwa i pełnią kilka ważnych funkcji. Oto kilka z nich:

Finansowanie wydatków publicznych: Najważniejszą funkcją podatków jest finansowanie wydatków publicznych, takich jak opieka zdrowotna, ochrona środowiska, edukacja i bezpieczeństwo. Bez podatków, rząd nie mógłby pokryć tych kosztów i utrzymać dostępności do usług publicznych.
Redistrybucja dochodów: Podatki są używane do zredistrybuowania dochodów, aby pomóc najbiedniejszym i umożliwić im dostęp do podstawowych usług publicznych.
Stabilizacja gospodarki: Podatki są również używane do stabilizacji gospodarki poprzez regulowanie wydatków konsumentów i producentów w okresach recesji i prosperity.
Wsparcie rozwoju: Podatki są używane do wspierania rozwoju i modernizacji infrastruktury, takiej jak budowa dróg, mostów i budynków publicznych.
Ochrona środowiska: Podatki są również używane do finansowania działań związanych z ochroną środowiska, takich jak ochrona rzadkich gatunków zwierząt i roślin oraz ochrona zasobów naturalnych.

Podsumowując, podatki pełnią wiele ważnych funkcji i są niezbędne dla utrzymania i rozwoju państwa. Pomagają w finansowaniu wydatków publicznych, redistrybucji dochodów, stabilizacji gospodarki, wspieraniu rozwoju i ochronie środowiska.

[1] S. Owsiak op. cit. s. 139-145

Funkcje podatków

5/5 - (2 votes)

Podatki w systemie finansowym państwa pełnią wiele funkcji. Do najistotniejszych należą:

funkcja fiskalna (dochodowa),
funkcja regulowania zasobów podatnika (społeczno-ekonomiczna),
funkcja stymulacyjna,
funkcja informacyjna.[1]

Funkcja fiskalna jest tradycyjnie główną funkcją podatków. Sprowadza się do tego, że podatki są najważniejszym rodzajem dochodów budżetowych i zabezpieczają pokrycie głównych wydatków publicznych takich jak: pokrycie różnorodnych świadczeń społecznych, oświatowych czy obronnych państwa.

Funkcja regulatora dochodów podatnika wiąże się bezpośrednio z funkcją stymulacyjną. Za pomocą podatków państwo oddziaływuje na sytuację ekonomiczną podatników i na ich decyzje ekonomiczne. Zasobność naszej kieszeni zależy od tego jak wysoki podatek musimy zapłacić. Im wyższe podatki tym możliwości do działania stają się ograniczone. Stosowanie zróżnicowanego obciążenia podatkowego może zachęcać lub zniechęcać do podejmowania działalności będącej przedmiotem opodatkowania (funkcja stymulacyjna). Funkcja ta powinna być wykorzystywana świadomie w kierunkach, które państwo uzna za pożądane i korzystne. Państwo dla realizacji swoich zadań, musi zgromadzić określoną ilość środków pieniężnych. Im więcej udzieli ulg i zwolnień dla jednych podatników, tym wyższe musi być obciążenie pozostałych. W konsekwencji może skłaniać tych ostatnich do ograniczenia rozmiarów ich działalności gospodarczej, rozmiarów konsumpcji czy tez uchylania się od płacenia podatków, wskutek czego jeszcze bardziej zmniejszają się dochody podatkowe państwa.

Funkcja informacyjna. Realizacja wpływów podatkowych ogółem lub z określonego podatku dostarcza informacji o prawidłowościach i nieprawidłowościach w przebiegu procesów gospodarczych. Znaczne obniżenie wpływów od podmiotów gospodarczych może świadczyć np. o trudnościach ze zbytem produkcji lub kłopotach przy egzekwowaniu należności od niektórych kontrahentów.

W prawie polskim pojęcie podatku zostało ustawowo zdefiniowane jako publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy wynikające z ustawy podatkowej.[2]

W literaturze pod pojęciem tym rozumie się świadczenie pieniężne, przymusowe, nieodpłatne i bezzwrotne, o charakterze ogólnym, pobierane przez państwo lub inne organizacje publicznoprawne.[3]

1). ,,Pieniężny charakter świadczenia oznacza, że może on być pobierany tylko w formie pieniężnej (nie uważa się za ten podatek świadczeń płaconych w naturze, chociaż w wyjątkowych przypadkach takie rozwiązanie może znaleźć zastosowanie, np. istniejący niegdyś pobór podatku gruntowego w płodach rolnych).

2). Przymusowość odróżnia podatek od dobrowolnych świadczeń pieniężnych, takich jak: pożyczki, zapisy, darowizny. Władza państwowa nakazuje w sposób obligatoryjny, określonej grupie podatników zapłacić podatek w określonej wysokości i w ustalonym terminie. W razie odmowy uiszczenia świadczenia podatkowego przepisy prawa przewidują zastosowanie jego egzekucji. Przymus podatkowy wiąże się bezpośrednio z nieodpłatnością podatków.

3). Ogólność oznacza, że podatek jest nakładany na pewne kategorie podatników, które ze względu na określone cechy odpowiadają warunkom powstania obowiązku podatkowego według ustalonych ogólnie zasad prawnych.

4). Bezzwrotność wskazuje na ostateczny charakter świadczenia; podatek zapłacony nie podlega z reguły zwrotowi. Ta cecha pozwala odróżnić podatek od innych przymusowych świadczeń pieniężnych na rzecz systemu budżetowego, które podlegają zwrotowi, np. przymusowa subskrypcja pożyczki wewnętrznej, lokaty budżetowej.

5). Nieodpłatność oznacza, że podmiot wnoszący podatek nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wzajemnego, ekwiwalentnego świadczenia ze strony państwa. Odróżnia to podatek od innych świadczeń publicznych, mających charakter opłat. Czasami można spotkać się z poglądem, że podatek jest ceną za usługi władzy państwowej na rzecz obywateli (dochody podatkowe są źródłem finansowania powszechnie dostępnej oświaty, opieki zdrowotnej, ochrony porządku publicznego, itp.), lecz należy zauważyć, że nie występuje tu żaden bezpośredni związek, ponieważ w korzyściach płynących z tych świadczeń dany podatnik może partycypować w zupełnie innej proporcji niż wynikałoby to z obciążenia podatkiem; niektóre jednostki nie płacąc podatków korzystają w szerokim zakresie z bezpłatnych usług państwa, podczas gdy pewne grupy obywateli wnoszące wysokie podatki tylko w niewielkim stopniu pożytkują te usługi. Można tu mówić jedynie o tzw. odpłatności ogólnej.”[4]

[1] J. Harasimowicz Finanse i prawo finansowe, Warszawa 1988 ;

[2] por. art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.);

[3] S.Owsiak, J. Głuchowski Polskie prawo podatkowe, Wyd. PWN, Warszawa 1993 ;

[4] cyt. W. Pomykało, s. 600 ;