Produkcja przemysłowa w powiecie kowieńskim

Głosuj na ten post

kontynuacja pracy magisterskiej ze stycznia

Produkcja przemysłowa w powiecie Kowieńskim stanowi 20% całej produkcji przemysłowej w kraju, ponadto 25% osób zatrudnionych w przemyśle zatrudnieni są w powiecie Kowieńskim.

Kowno ma długoletnie tradycje przemysłu włókienniczego i przemysłu wyrobów tekstylnych, przemysłu elektronicznego i drzewnego, także przemysłu meblowego, produkcji przyrządów medycznych, optycznych i innych, a także produkcji spożywczej i chemicznej[1].

Tabela 14

Sprzedana produkcja przemysłowa ( mln. Lt., bez akcyzy i VATu).

  1995 1996 1997 1998 1999
Na Litwie 2657 3275 3466 3550 3532
Powiat Kowieński 1573 1917 2104 2134 2089
Miasto Kowno 6 7 4 7 7
Miasto Birsztonas 560 624 510 489 401
Rejon Jonawski 31 69 75 82 66
Rejon Kajszadorski 23 41 46 74 65
Rejon Kowieński 357 462 560 571 691
Rejon Kiedajniajski 28 49 55 80 94
Rejon Prenski 79 106 112 113 119
Rejon Rasejniajski 2657 3275 3466 3550 3532

Źródło: Rocznik statystyczny 2000.

W 1998 roku dochód od produkcji przemysłowej wyniósł 887,5 mln. USD, co stanowi 20% dochodu od produkcji przemysłowej w całym kraju.

W 1998 roku w powiecie wytworzono 2,1 mld. USD PKB, co stanowi 20% krajowego PKB. PKB per capita wyniosło 2,850 USD co wynosi 98% przeciętnej stopy krajowej. 25% ludności zatrudnionej w przemyśle pracuje w powiecie Kowieńskim i większa część ich zatrudniona jest w mieście Kownie. Przeciętny zarobek w powiece zawsze starano się utrzymać na poziomie krajowym, a ponadto dążono do podjęcia przeciętnego zarobku nad skalę krajową. W 1998 roku średni przeciętny zarobek w powiecie wyniósł 240 USD, tym czasem w kraju średni przeciętny zarobek wyniósł 236 USD. Największy średni dochód w powiece  był zarejestrowany w mieście Birsztonsztonas i wyniósł 315 USD , ponieważ znajduje się tu wiele ośrodków rekreacyjnych i wypoczynkowych natomiast przemysł jest tu mało rozwinięty. Także wysokie wskaźniki płacy zarobkowej zarejestrowano w rejonie Jonawskim(288 USD) i w Kiedajniajskim(285 USD). Najmniejsza średnia zarobkowa zarejestrowana była w rejonie Kaunaskim(193 USD)[2].

Takie gałęzie przemysłu jak produkcja maszyn i instrumentów, konstrukcji metalowych, przemysł chemiczny, materiałów budowlanych, włókienniczy i odzieżowy, produkcja mebli, papieru, szkła i artykułów spożywczych są bardzo dobrze rozwinięte w powiecie Kowieńskim[3].

Wmieście Kownie przemysł energetyczny(jak też przemysł włókienniczy) stanowi 36% sektora przemysłowego, budowla maszyn stanowi 22%, przemysł spożywczy 17%, przemysł chemiczny 6%, przemysł drzewny i papierowy 5%. Przemysł włókienniczy, produkcja wyrobów spożywczych i napojów operowane są przez prywatne i mniejsze firmy co powoduje, że mają one większy dochód. Eksport produkcji odzieżowej, futrzanej i obuwia stanowi 85%, wyrobów chemicznych 63%, wyrobów telekomunikacyjnych 42%.Tradycyjny przemysł w mieście Kownie, to przemysł elektroniczny i w danym momencie jest w procesie  prywatyzacji i transformacji, zorientowany będzie w większości na rynki zachodnie. Większość firm specjalizujących się w produkcji maszyn są sprywatyzowane lub w procesie prywatyzacji.

W rejonie Kiedajniajskim produkcja wyrobów chemicznych, w większości nawozów

syntetycznych, stanowi większą część produkcji przemysłowej. W 1999 roku sprzedano produkcji chemicznej na sumę 141 mln. USD, 85% na rynkach zachodnich, w Stanach Zjednoczonych i Azji[4].

Rejon Prenski słynie z liczby inwestycji w przemysł odzieżowy, wiele inwestorów zainwestowało w miejscowe przedsiębiorstwa wytwarzające odzież na eksport. Przedsiębiorstwa zatrudniają więcej niż 800 osób miejscowej populacji. Sprzedaż tych przedsiębiorstw wyniosła w roku 1999 11 mln. USD[5].

W strukturze przemysłu powiatu Kowieńskiego wyróżnia się wytwórnia chemiczna – w powiecie działają dwie największe w kraju spółki – “Achema” i  “Lifosa”. W Kownie najwięcej sprzedających się produktów należy do spółek włókiennictwa, wyrobu i farbowaniu futer, produktów spożywczych i napojów, tekstyli, wyrobów chemicznych i produktów przemysłu. Na jednego mieszkańca przypada więcej sprzedanej produkcji, niż średnio na Litwie, choć według tego wskaźnika Kowno zostaje w tyle za powiatami Telšiai, Kłajpedy oraz Panieweżis. W powiecie według tego wskaźnika na prowadzeniu są gminy Jonava i Kėdainiai, temu przyczyniają się wcześniej wspomniane spółki. Według sprzedaży w 2000  rok był udany dla  “Achemy”, tymczasem  sprzedaż “Lifosy” zmalała. W 2000 roku wyrosła produkcja i sprzedaż także w innych branżach, takich jak “Kauno energija”, SBA koncern, “Kraft Jacobs Suchard Lietuva”, “Sanitex”, “Kėdainių cukrus”, odbiły się takie spółki jak “Dirbtinis pluoštas”, “Šatrija” z Raseiniai[6].


[1] Materiały uzyskane w Instytucie Rozwoju Regionalnego.

[2] Materiały uzyskane w Instytucie Rozwoju Regionalnego.

[3] Tamże.

[4] Materiały uzyskane w Instytucie Rozwoju Regionalnego.

[5] Tamże.

[6] Tamże.

Inwestycje zagraniczne powiatu kowieńskiego

Głosuj na ten post

kontynuacja pracy magisterskiej ze stycznia

W roku 1999 w powiat Kowieński zainwestowano około 261 mln. USD, co stanowi 11% wszystkich inwestycji zagranicznych w całej Litwie. Pod względem inwestycji zagranicznych w tym powiecie jest on na trzecim miejscu w Litwie (po powiecie Wileńskim – 61% IZ i powicie Kłajpedzkim – 13% IZ). Liczba firm chcących zainwestować w powiat Kowieński wzrasta z każdym rokiem i w roku 1999 wynosiła 412 firm[1].

Miasto Kowno przyciąguje najwięcej inwestycji zagranicznych w całym powiecie(82%).Najwięcej pieniędzy zainwestowano (40 mln. USD) w przemysł energetyczny, Kaunaska Hydroelektrownia. Inwestycje związane z przemysłem spożywczy wyniosły około 24 mln. USD, w przemysł chemiczny zainwestowano 11 mln. USD, w przemysł konstrukcji metalowych zainwestowano 5,5 mln. USD, w przemysł elektroniczny i przyrządy optyczne zainwestowano 2 mln. USD[2].

Największe korporacje które są usatysfakcjonowane z tego, że zainwestowali pieniądze w powiat Kowieński są to: Kraft Foods International (USA), Richard Hammerle Farberei und Appertur Gesellschaft (Austria), Chargeur Company (France), Calwer Decken und Tuchfabriken (Germany), Motorola (USA), Statoil (Norway), Shell (Great Britain/Netherlands), Neste (Finland), and Siemens (Germany). Ostatnia

największa inwestycja miała miejsce w mieście Kownie. Włoska korporacja przemysłu włókienniczego Marzotto zainwestowała około10 mln. USD w przedsiębiorstwo włókiennicze Liteksas ir Cawl[3].

W rejonie Kedainiajski w 1997 roku Fińska firma Kemira zainwestowała 5 mln. USD w firmę Lifosa zajmującą się produkcją nawozy fosforowe. Również w tą firmę zainwestowała korporacja amerykańska Cargil Inc., inwestycje wyniosły 15 mln. USD. Firma Lifosa wchodzi w dziesiątkę firm krajowych mających największą sprzedaż[4]. Niżej zestawione tabele pokazują sytuację inwestycyjną w powiecie Kowieńskim w latach 1995 – 1999:

Tabel 11. Ilość transakcji z udziałem kapitału zagranicznego.

  1999 1998 1997 1996 1995
Powiat Kowieński 412 371 361 264 161
Ogółem w Litwie 1,718 1,620 1,511 961 742

Źródło: Agencja Rozwoju Litwy

Tabela 12. Inwestycje zagraniczne, w milionach USD.

  1999 1998 1997 1996 1995
Powiat Kowieński 260,6 198,2 156,3 115,6 75,3
Miasto Kowno 216,0 161,8 138,5 104,8 64,9
Rejon Jonawski 3,1 3,7 3,9 2,6 0,2
Rejon Kaisziadorski 3,8 1,5 1,3 1,2 2,1
Rejon Kaunaski(bez Miasta Kowna) 0,9 0,5 0,9 1,4 0,8
Rejon Kiedajniajski 32,9 20,2 8,1 1,3 1,0
Rejon Prenski 1,2 1,0 1,1 1,9 0,9
Rejon Rasejniajski 2,7 9,5 1,3 0,5 5,4
Ogółem w Litwie 2,413 1,975 1,041 700 352

Źródło: Agencja Rozwoju Litwy

W rejonie Prenskim większość inwestycji zagranicznych miało miejsce w firmy produkujące odzież[5].

Największe inwestycje i inwestorzy:

AB Kraft Foods Lietuva

Inwestor:                       Kraft Foods International,USA

Suma i typ inwestycji:   31 mln. USD, Joint Venture

Typ działalności:           produkcja i sprzedaż produktów spożywczych

Zatrudnienie:                 600 osób

Roczny obrót:               53 mln. USD

Eksport:                         60% (Łotwa, Estonia, Białoruś, Rosja, Obwód Kaliningradzki)

UAB Kemira-Lifos

Inwestor:                         Finlandia

Suma i typ inwestycji:    5 mln. USD, Join Ventura

Typ działalności:            Produkcja nawozów fosforowych

Zatrudnienie:                   145osób

Roczny obrót:                 17,5 mln. USD

Eksport:                          66% (Dania, Polska, Niemcy, Finlandia)

UAB E.Walters Baltik

Inwestor:                        Wielka Brytania

Suma i typ inwestycji:     978.750 USD, Join Ventura

Typ działalności:             Produkcja ubrania

Zatrudnienie:                   521 osób

Roczny obrót:                  Nie ma danych

Eksport:                           Nie ma danych

UAB Keseda

Inwestor:                         Niemcy

Suma i typ inwestycji:    23,000 USD

Typ działalności:            –

Zatrudnienie:                   2 osoby

Roczny obrót:                 Nie ma danych

Eksport:                          Nie ma danych

UAB Heca & Vijuora

Inwestor:                        Dania

Suma i typ inwestycji:    50,750 USD, Join Ventura

Typ działalności:            Produkcja ubrań

Zatrudnienie:                   56

Roczny obrót:                 Nie ma danych

Eksport:                          Nie ma danych

Jeden z czynników dobrej pozycji ekonomicznej jest wielkość i tempo wzrostu materialnych i bezpośrednich inwestycji zagranicznych (tabela 12). Ze względu na większy niż średni wzrost materialnych inwestycji na Litwie, wskaźnik wyrównawczy powiatu Kowieńskiego wzrósł w ostatnich latach. Trzeba stwierdzić, iż powiat Kowieński jako jeden z niewielu w 1999 – 2000 roku utrzymał bieżący stopień inwestycji, i nawet zdołał go trochę zwiększyć[6].

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) w powiecie Kowieńskim w 2000 roku sięgały 1211,1 mln. Lt, to prawie 16% więcej, niż w poprzednich latach (tabela 13), a BIZ przypadający na jednego mieszkańca, sięgało 1616,82 Lt. To prawie 1,6 razy mniej niż średnio na Litwie, według tego wskaźnika Kowno dość zostaje w tyle od Wilna, nieco mniej od Kłajpedy. Zauważamy tendencję, iż ten wskaźnik w powiecie Kowieńskim zbliża się do średniej Litwy[7].

W powiecie zajętość mieszkańców w sferach ekonomicznych nie odstaje od  ogólnej zajętości w kraju. Tymczasem w powiecie więcej jest pracujących w przemyśle i budownictwie, zauważono zmniejszenie liczby  pracujących w rolnictwie, a zwiększenie w sferze usług[8].

Tabela 13. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne, tys. LT.

  1996 1997 1998 1999 2000
Na Litwie ( mln. LT) 1406 2801 4162 6501 8252
Powiat Kowieński 301302 462490 625159 792675 1042477
Rejon Kowieński 259514 426625 558370 647056 864003
Rejon Jonawski 807 10461 15525 14702 12287
Rejon Kajszadorski 8337 4878 5121 6011 15183
Rejon Kiedajniajski 3058 5893 3628 2135 3725
Rejon Prenski 4089 5286 32842 80768 131942
Rejon Rasejniajski 3806 7557 4577 4109 4629

Źródło: Rocznik statystyczny 2000


[1] Materiały uzyskane w Administracji Powiatu Kowieńskiego.

[2] Tamże.

[3] Tamże.

[4] Tamże.

[5] kaunas.aps.lt 2003.04.20

[6] Tarptautine Informatizavimo Akedemija, op.cit., s. 23.

[7] Tamże, s. 23.

[8] Tarptautine Informatizavimo Akedemija, op.cit., s. 24.

Instytucje rozwoju regionalnego

5/5 - (1 vote)

praca magisterska o inwestycjach zagranicznych

Polska, stojąc w obliczu akcesji z Unią Europejską, zobowiązana jest dostosować zasady, instrumenty i instytucje polityki regionalnej do wzorców stosowanych w krajach należących do Wspólnot Europejskich. Powołanie niezbędnych instytucji musi umożliwić państwu wypełnienie podstawowych funkcji na danym etapie rozwoju społeczno-gospodarczego.[1]

Według Thorsteina Veblena instytucje:

  • są zawsze produktem bliższej lub dalszej przeszłości;
  • przemiany instytucjonalne nie nadążają za zmianami w technice wytwarzania, a wymagają nieraz długiego czasu na dostosowanie się do nowych warunków.[2]

W Polsce koncepcja instytucjonalizmu pojawiła się znacznie później, bo dopiero w momencie rozpoczęcia przemian gospodarki centralnie planowanej w gospodarkę rynkową. Współczesna ekonomia instytucjonalna opiera się na czterech założeniach:[3]

  • analiza instytucji ekonomicznej rozpoczyna się od obserwacji zachowań jednostki jako jej głównego uczestnika;
  • jednostka dąży do maksymalizacji użyteczności swoich działań;
  • decydenci charakteryzują się ograniczoną racjonalnością swojego postępowania;
  • zakłada się, że nad tą ograniczoną racjonalnością nie da się zapanować zawieraniem skrupulatnie sporządzonych kontraktów.

Według L. Kupca instytucja to zakład pracy (placówka lub organizacja) o charakterze publicznym, samodzielna jednostka gospodarcza działająca w jakiejś dziedzinie na własne ryzyko na podstawie obowiązujących w kraju norm prawnych i obyczajowych. Głównym celem jej działania jest osiągnięcie sprawności funkcjonalnej, niezbędnej do zaspokojenia określonych potrzeb społecznych przy racjonalnym sposobie postępowania.[4]

Polityka regionalna prowadzona jest przez podmioty władzy i administracji terenowej, ale z upoważnienia państwa i w jego imieniu oraz w zasadzie w ramach polityki ogólnokrajowej. Ma więc ona charakter czynnościowy i utożsamiana jest z praktycznymi działaniami tych organów (instytucji).

Podmioty i instytucje prowadzące politykę regionalną można ująć w pięciu grupach, tj.:[5]

  • podmioty polityki regionalnej, w tym:
    • organy administracji państwowej;
    • organy administracji samorządowej.

2) instytucje polityki regionalnej, w tym:

  • agencje i fundacje rozwoju regionalnego;
  • stowarzyszenia rozwoju regionalnego oraz wspierania przedsiębiorczości;
  • organizacje samorządu gospodarczego.

Oznaczeniu instytucji polityki regionalnej decydują przede wszystkim reprezentowane przez nie możliwości oddziaływania na rozwój regionu, a mianowicie:[6]

  • zatrudnienie wykwalifikowanych kadr tworzących tzw. potencjał ludzki;
  • dysponowanie środkami finansowymi pochodzącymi z różnych źródeł;
  • znajomość regionu i uwarunkowań oraz możliwości jego rozwoju przez kadry w nich zatrudnione.

 

Instytucjom te pełnią następujące zadania:[7]

  • stymulowanie i wspomaganie inicjatyw gospodarczych na rzecz rozwoju gospodarczego regionów;
  • sprzyjanie rozwojowi informacji, doradztwa, szkoleń oraz myśli rynkowej i technicznej dotyczących założeń, metod i form rozwoju regionalnego;
  • tworzenie i uczestnictwo w powstaniu instytucji finansowych służących rozwojowi regionalnemu;
  • wspieranie środkami finansowymi i technicznymi organizacji zajmujących się kreowaniem zmian struktury gospodarczej regionów;
  • bezpośrednie wsparcie inwestycyjne dla infrastruktury lokalnej i regionalnej.

Agencje i fundacje rozwoju regionalnego najczęściej powstają w wyniku inicjatywy wojewodów, prezydentów oraz samorządów lokalnych przy udziale banków, izb gospodarczych, prywatnych i państwowych przedsiębiorstw z danego regionu. Istotną rolę odegrała tu Agencja Rozwoju Przemysłu. Agencje rozwoju regionalnego mają formą spółek akcyjnych z ograniczoną odpowiedzialnością lub fundacji. Realizują zadania związane z restrukturyzacją gospodarki, tworzeniem nowych instytucji około biznesowych, wspieranie rozwoju sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz promowaniem swoich regionów. Są głównymi partnerami władz regionalnych w zakresie działań zmierzających do przyśpieszenia rozwoju danego obszaru oraz osłabienie niekorzystnych zjawisk. Obecnie w Polsce działają 72 agencje i fundacje rozwoju regionalnego oraz lokalnego na poziomie województwa i poziome lokalnym.[8]

Podstawowym wymogiem prowadzenia właściwej i skutecznej polityki regionalnej jest współpraca między wskazanymi podmiotami i instytucjami, które powinny nie tylko wytaczać kierunki rozwoju danego regionu, ale także doprowadzić do ich zrealizowania. W konsekwencji umożliwi to osiągnięcie wyższego rozwoju społeczno-gospodarczego.


[1] L.Kupiec, Gospodarka przestrzenna tom 4, Polityka regionalna; UwB, Białystok 2000, s.50

[2] Tamże, s.52

[3] W.Stankiewicz, Historia myśli ekonomicznej, Warszawa 1998, s. 292

[4] L.Kupiec, op.cit.,s 53.

[5] Tamże, s. 54

[6] Tamże, s.63

[7] Tamże, s. 63-64

[8] L.Kupiec, op.cit.,s. 64-65

Charakterystyka rynku motoryzacyjnego w Polsce

5/5 - (6 votes)

praca mgr z ekonomii

Historia prawdziwej motoryzacji, mającej znaczenie użytkowe, sięga zaledwie początków ubiegłego stulecia. Pierwsze próby skonstruowania pojazdu poruszającego się o własnych siłach czyniono już znacznie dawniej. Powszechnie uznaje się, że pierwsze samochody powstały niezależnie od siebie w warsztatach dwóch niemieckich inżynierów: Gottlieba Daimlera i Carla Benza. Pierwsze samochody przyjmowano bardzo nieufnie. Często budziły one uśmiechy politowania i denerwowały hałaśliwymi silnikami. Nic już jednak nie mogło zatrzymać ich rozwoju. Coraz popularniejsze stawały się luksusowe auta z oszklonym pomieszczeniem dla pasażerów. Samochody w oszałamiającym tempie zdobywały popularność. Wraz z rozwojem techniki przestały być jedynie zabawką milionerów.

Polski przemysł samochodowy zaczął się rozwijać znacznie później. Pierwsze polskie konstrukcje powstały w Centralnych Warsztatach Samochodowych. Zaprojektowane przez Tadeusza Tańskiego samochody osobowe CWS-T1 i CWS-T2 nie były jednak produkowane seryjnie. W roku 1926 Fabryka Ursus, która produkowała głównie silniki spalinowe dla rolnictwa, kupiła licencję włoskich samochodów ciężarowych SPA i uruchomiła produkcję samochodu ciężarowego o nazwie Ursus-typ A. Od 1930 roku Ursus wszedł w skład Państwowych Zakładów Inżynierii, które produkowały samochody osobowe i ciężarowe na licencji włoskiej firmy Fiat.

Po wojnie polski przemysł motoryzacyjny trzeba było zacząć budować od podstaw. W następnych latach zapadła decyzja o uruchomieniu samochodu ciężarowego o nazwie Star 20, powstała Fabryka Samochodów Osobowych (FSO) w Warszawie oraz wiele innych zakładów zajmujących się produkcją samochodów.

Współcześnie sytuacja na rynku polskim jest zupełnie inna niż kilkadziesiąt lat temu. Sprzedaż nowych samochodów osobowych w 2004 wyniosła 318 111 sztuk, czyli teraz o blisko 11% mniej niż w 2003 roku.


Wykres nr 1 (źródło: Ipsos)

W ostatnich latach lawinowo wręcz zaczęła wzrastać sprzedaż samochodów używanych z importu. W dziejach polskiej motoryzacji nie notowano nigdy tak znacznych przyrostów wielkości eksploatowanego taboru.

Wykres nr 2 (źródło: Ipsos)

Producenci i dealerzy uznali tę sytuację za niebezpieczną i wymagającą znacznych zmian na szczeblu, co najmniej rządowym. Uwzględniając dane z 2004 roku można szacować, iż z tego powodu polski park samochodów osobowych wzrósł do około 12,2 mln sztuk. Zgodnie z danymi urzędów celnych, ponad 80% sprowadzonych do Polski samochodów używanych stanowiły auta wcześniej eksploatowane – z reguły dłużej niż 10 lat.

Wykres nr 3 ( Źródło: Auto Export)

Przed datą akcesji około 53% sprowadzonych samochodów stanowiły pojazdy starsze niż 4-letnie. Obecnie zdecydowaną większość samochodów stanowią samochody 8-letnie i starsze, często też powypadkowe. Nie psuje to jednak jeszcze mniej korzystnej dotychczasowej struktury naszego taboru [vide podane wyżej wyniki badań firmy Ipsos]. Poza tym w ocenie tych wszystkich zjawisk nie można pomijać faktu, że importowy boom stworzył jednocześnie całą nową gałąź przedsiębiorczości motoryzacyjnej, zatrudniającą dziesiątki tysięcy osób.

Obecnie polski rynek samochodowy jest zdecydowanie skierowany na import samochodów.

Podstawowe zasady polskiego rynku publicznego

5/5 - (3 votes)

praca mgr o funduszach inwestycyjnych

Filarami działania polskiego rynku kapitałowego są:

  • równy dostęp do informacji,
  • dematerializacja obrotu oraz
  • centralizacja [1]

Równy dostęp do informacji zapewnia przejrzystość polskiego rynku kapitałowego. Efekt ten uzyskiwany jest poprzez nałożenie na emitentów wymagań informacyjnych w postaci przygotowania prospektu emisyjnego oraz przekazywania przez emitentów na rynek raportów okresowych, zawierających głównie wyniki finansowe, oraz raportów bieżących, zawierających informacje o ważnych zdarzeniach, które mogą wpłynąć na cenę papieru wartościowego. Innym elementem zapewniającym przejrzystość na polskim rynku kapitałowym jest nałożenie obowiązków informacyjnych na posiadaczy znacznych pakietów akcji – każdy akcjonariusz przekraczający próg 5% i 10% głosów (powyżej 10% przy przekraczaniu każdych kolejnych 2% do poprzedniego stanu posiadania – w przypadku spółki publicznej, której akcje dopuszczone są do obrotu na regulowanym rynku giełdowym, przy przekraczaniu każdych kolejnych 5% – w przypadku pozostałych spółek publicznych) zobowiązany jest poinformować o tym fakcie spółkę, która następnie przekazuje taką informację na rynek.

Przejmowanie zaś kontroli nad spółkami publicznymi wymaga zgody Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, a także związane jest z koniecznością zaproponowania pozostałym akcjonariuszom nabycia od nich akcji. Obowiązek uzyskania zgody Komisji nie dotyczy akcji spółki znajdującej się wyłącznie w obrocie na nieurzędowym rynku pozagiełdowym. Ponadto do większej przejrzystości rynku przyczynia się obowiązek publikowania danych dotyczących wszelkich transakcji zawieranych na rynku regulowanym, wielkość obrotu, kurs papierów wartościowych itp., zarówno w odniesieniu do transakcji zawieranych na sesjach jak i transakcji pakietowych. [2]

Centralizacja obrotu oznacza, że obrót na publicznym rynku papierów wartościowych dokonywany jest przede wszystkim na rynku regulowanym, w skład którego wchodzą: Giełda Papierów Wartościowych (GPW) oraz Centralna Tabela Ofert (CTO) jako rynek pozagiełdowy. Regulacje wymagają, bowiem (poza nielicznymi wyjątkami – np. pomiędzy osobami fizycznymi) zawierania transakcji na rynku regulowanym bądź w sytuacjach wyjątkowych poza nim – za zgodą Komisji Papierów Wartościowych i Giełd.

Dematerializacja obrotu polega na tym, że papiery wartościowe nie mają formy dokumentu, co oznacza, że prawa z papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku papierów wartościowych i przysługują osobie będącej posiadaczem tego rachunku. Rachunki papierów wartościowych są prowadzone, przy zachowaniu warunku identyfikacji osób, którym przysługują prawa z tych papierów, wyłącznie przez:

  • domy maklerskie i banki prowadzące rachunki papierów wartościowych oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych,
  • podmioty biorące udział w oferowaniu papierów wartościowych w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej – tzw. sponsor emisji,
  • dla papierów skarbowych oraz emitowanych przez Narodowy Bank Polski – także inne podmioty, np. przez banki, które nie prowadzą działalności maklerskiej.[3]

[1] por. J. Socha, Rynek papierów wartościowych w Polsce, Warszawa 2003, s. 165-185

[2] por. J. Socha, Rynek papierów wartościowych w Polsce, Warszawa 2003, s. 165-185

[3] Ibidem