prace

Pojęcie działalności gospodarczej w prawie polskim

5/5 - (2 votes)

Zgodnie z art. 1 KC, podmiotami obrotu cywilno prawnego są osoby fizyczne i prawne. Jeśli owe podmioty zajmują się zawodowo (w sposób profesjonalny) stałą działalnością gospodarczą w celach zarobkowych, czyli prowadzeniem przedsiębiorstwa, ustawa o działalności gospodarczej z dnia 23 grudnia 1988 r , nazywała je podmiotami gospodarczymi, a obecnie nazywa przedsiębiorcami.
W myśl powołanej ustawy w art. 2 ust. 2, podmiotami gospodarczymi mogli być – niezależnie od ich struktury organizacyjno-prawnej i przynależności do danego typu i formy własności – zarówno osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, jak i osoby fizyczne.

Działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy z 1988 r była działalność: wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, prowadzona w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność (art. 2 ust. 1 udzg.).

Pomimo pozytywnej roli, jaką odegrały przepisy starej ustawy, na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, przestały odpowiadać wymaganiom rozwijającej się gospodarki, a ponadto nie sprzyjały zbliżaniu się polskiej gospodarki do gospodarki państw zachodnich. Konieczne stało się wypełnienie przyjętych przez Polskę zobowiązań wynikających z podpisanego w Brukseli 16 grudnia 1991 r. Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnikami Europejskimi i ich Państwami z drugiej strony”. (Układ ten, po ratyfikowaniu przez Polskę, obowiązuje od 1 lutego 1994 r.).

Uchwalona przez Sejm 19 listopada 1999 r. ustawa – Prawo działalności gospodarczej[1][2] reguluje rozległy obszar przedsiębiorczości gospodarczej i zastępuje obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

Za kluczowe dla nowej ustawy należy uznać zdefiniowanie pojęcia „działalności gospodarczej”.

Intencją ustawodawcy było objęcie formułą działalności gospodarczej możliwie największego obszaru aktywności gospodarczej człowieka.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 nowej ustawy, działalnością gospodarcza jest działalność:

>       wytwórcza,
>       handlowa,
>       budowlana,
>       usługowa,
>       oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie surowców naturalnych, działalność ta musi być przy tym:
>       zarobkowa(ukierunkowana na osiągniecie zysku) i
>       wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Szczególne znaczenie ma wymóg prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły. Elementu tego nie zawierała definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie o działalności gospodarczej z 1988 r.

Ustawa nie zawiera definicji tych terminów. A. Walaszek – Pyzioł twierdzi, iż trudno sobie wyobrazić jakąkolwiek działalność zarobkową prowadzoną w sposób niezorganizowany, może być jedynie różny stopień jej zorganizowania i postulowała usuniecie tego terminu, rozumianego jako przesłanka zakwalifikowania jej jako działalności gospodarczej[3].

Wskazanie na zarobkowy charakter działalności gospodarczej wiąże się z podkreśleniem, iż jej celem jest przysporzenie zysku podmiotowi ją prowadzącemu.

Nie mają więc takiego charakteru działania mające na celu jedynie zaspokojenie potrzeb własnych, które nie służą sprzedaży towarów lub usług, np. działalność prowadzona wyłącznie dla własnych potrzeb. Poglądy orzecznictwa SN w kwestii ukierunkowania działalności gospodarczej na osiągniecie zysku, czy jego braku, nie były jednolite. Początkowo bowiem SN w uchwale siedmiu sędziów z dnia 18.06.19991 r. uważał, że „pojęcie zysku leży u podstaw każdej działalności gospodarczej, stanowi jej istotę i sens, to też niepodobna w ogóle mówić o działalności gospodarczej prowadzonej nie w celach zarobkowych. Działalność pozbawiona tego aspektu….nigdy nie będzie działalnością gospodarczą…”.

Natomiast już w uchwale z dnia 06.12.1991 r. wyraził odmienny pogląd, że „każda działalność gospodarcza zmierza do realizacji konkretnego celu i podlega określonym regułom ekonomicznym. Celem tym nie zawsze jest osiągniecie zysku. Istotną rolę odgrywa tu przede wszystkim zasada gospodarności, która oznacza prowadzenie działalności gospodarczej w sposób właściwy dobremu gospodarzowi”.

W orzecznictwie sądowym utrwalił się też pogląd, że działalność gospodarcza musi posiadać wyróżniające je cechy takie jak:

  • zawodowy (tj. stały) charakter,
  • związaną z nim powtarzalność podejmowanych działań,
  • podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz
  • uczestnictwo w obrocie gospodarczym[4] [5][6].

Wymóg prowadzenia działalności w sposób ciągły wprowadzony do pojęcia działalności gospodarczej oznacza właśnie powtarzalność podejmowania konkretnych działań w celu osiągnięcia zysku[7].

Nowa ustawa objęła swoją regulacją wszystkie zasadnicze problemy związane z podejmowaniem i wykonywaniem działalności gospodarczej, ma zatem charakter ustrojowy; w publicystyce nazwano ją z związku z tym konstytucją gospodarczą.

Do najważniejszych zawartych w ustawie unormowań zaliczyć należy określenie ogólnych zasad, na jakich powinna kształtować się działalność gospodarcza jej podejmowanie i wykonywanie. Są to:
1.     wolność działalności gospodarczej,
2.     równość prawa przedsiębiorców.
3.     zachowanie warunków określonych przepisami prawa,
4.     uczciwa konkurencja i poszanowanie dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów.

Wymienione zasady zostały w sposób wyraźny sformułowane w rozdziale ł ustawy, grupującym przepisy ogólne oraz w rozdziale 2, grupującym przepisy dotyczące podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej. Dwie pierwsze zasady znane są z ustawy z 1988 r. Przepis art. ł ww. ustawy mówił, iż „podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu na równych prawach”.

Według nowej ustawy „podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarcze jest wolne dla każdego na równych prawach” – jak głosi art. 5 updg.

Przepis ten potwierdza i konkretyzuje konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej sformułowaną w art. 20 i 22 Konstytucji RP. Pierwszy z nich stwierdza, że społeczna gospodarka rynkowa, oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych, stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast drugi postanawia, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny [8].

Zasada wolności gospodarczej nie stanowi więc novum w prawie polskim. Była ona znana upg (art. 1), a także rozporządzeniu Prezydenta RP z 7 czerwca 1927 r. o prawie przemysłowym (art. 3) .
W prawie unijnym jej odpowiednikiem jest swoboda przedsiębiorczości (freedom of establishment) i swoboda świadczenia usług (freedom of provide services).

W ujęciu ustawodawstwa polskiego wolność gospodarcza nie ma charakteru absolutnego, nie oznacza swobody pozbawionej wszelkich ograniczeń. Podobnie jest w innych państwach. O zakresie rzeczywistej wolności działalności gospodarczej decydują różnego rodzaju instytucje i ograniczenia (zakazy), za pomocą których państwo ingeruje, na obszarze życia gospodarczego, w swobodę działania ludzi.

Ograniczenia wolności gospodarczej mogą być przedmiotowe (koncesje, zezwolenia oraz zakazy) oraz podmiotowe, których przykładem mogą być ograniczenia dotyczące osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe[9] [10][11].

W porównaniu do starej ustawy nastąpiło jednak znaczne ograniczenie zakresu reglamentacji działalności gospodarczej. Wyrazem tego jest objęcie przez ustawę koncesjonowaniem 8 dziedzin działalności spośród 19 występujących w ustawie z 1988 roku.

Sąd dał wyraz stosunku do omawianej zasady wolności działalności gospodarczej i właściwego jej rozumienia w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 26 kwietnia 1995 r.. w którym czytamy: „Swoboda działalności gospodarczej (…) nie ma charakteru absolutnego – tak, jak i inne konstytucyjne prawa i wolności jednostki może być poddawana przez ustawodawcę pewnym ograniczeniom. Generalnie odnoszą się tu ogólne zasady konstytucyjne: prawa i wolności jednostki mogą być ograniczone tylko, gdy jest to dopuszczalne w przepisach konstytucyjnych; ograniczenia mogą być wprowadzone tylko w zakresie niezbędnym i traktowane być muszą w kategoriach wyjątków; ani poszczególne ograniczenia ani też ich suma nie mogą naruszać istoty prawa bądź wolności im poddanych (…). Gdy chodzi o swobodę działalności gospodarczej, to możliwość jej ograniczenia (regulowania) została wyraźnie dopuszczona w art. 6 przepisów konstytucyjnych (…). Trybunał Konstytucyjny uważa za oczywiste, że działalność gospodarcza ze względu na jej charakter, a zwłaszcza bliski związek zarówno z interesami innych osób, jak i interesem publicznym, może podlegać różnym ograniczeniom w stopniu większym niż prawa i wolności o charakterze osobistym bądź politycznym. Istnieje w szczególności legitymowany interes państwa w stworzeniu takich ram prawnych obrotu gospodarczego, by zminimalizować przypadki nierzetelności tak w stosunkach między podmiotami gospodarczymi, jak i w wykonywaniu przez te podmioty swych obowiązków publicznych, m.in. obowiązku podatkowego[12]”.

Tak ogólnie przedstawiony model rzeczywistej wolności działalności gospodarczej nie wyczerpuje istoty zagadnienia.

Wymaga on uzupełnienia przez dodanie elementów konkretyzujących obowiązki określonego zachowania, których adresatami są wszyscy przedsiębiorcy, a więc także przedsiębiorcy podejmujący i wykonujący działalność gospodarczą nie wymagającą uzyskania koncesji lub zezwolenia. W szczególności chodzi o następujące obowiązki:

1. uzyskanie przed podjęciem działalności gospodarczej wpisu do rejestru przedsiębiorców (art. 7 updg),
2.     posiadanie uprawnień zawodowych wymaganych przepisami szczególnymi (art. 10 updg),
3.     oznaczenie na zewnętrz miejsca wykonywania działalności (art. 11 updg),
4.     oznaczenie towarów i usług (art. 12 updg),
5.     dokonywanie lub przyjmowanie płatności za pomocą rachunku bankowego (art. 13 ust. ł updg),
6.     zawiadomienie urzędu skarbowego o posiadaniu rachunku podstawowego oraz urzędu skarbowego i banków o posiadaniu innych rachunków (art. 13 ust. 2-4 updg)[13].

Jak widać, zasady wolności gospodarczej nie należy absolutyzować, gdyż nawet w stosunku do działalności gospodarczej wolnej (nie objętej koncesjami ani zezwoleniami) ustawa określa katalog minimalnych wymagań legalizujących aktywność gospodarczą ludzi.

Następna zasada to zasada równości prawa przedsiębiorców. Art. 5 updg.- stanowi, iż podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej następuje „na równych prawach”.
Zdaniem doktryny, zasada ta implikuje równość przedsiębiorców w zakresie wyboru formy organizacyjno-prawnej, obowiązków ubezpieczeniowych, obowiązków prawnych o charakterze administracyjnym, zdolności kredytowej, wekslowej, upadłościowej i układowej oraz w sferze podatkowej [14]. Należałoby dodać do tego równość przedsiębiorców bez względu na formę oraz rodzaj własności[15].

Korzystanie z wolności gospodarczej na równych prawach ma dwa aspekty: zewnętrzny – w stosunku do przedsiębiorców zagranicznych oraz wewnętrzny – w stosunku do przedsiębiorców polskich.
Ustawa przyjmuje generalne rozwiązanie, w myśl którego osoby zagraniczne mogą podejmować i wykonywać na terytorium RP działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak obywatele polscy. Reguła „na takich samych zasadach” zastała jednak obwarowana pewnymi warunkami, mianowicie:

1.     obywatele państw obcych muszą wcześniej uzyskać zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP (art. 6 ust. 1 updg),
2.     w stosunku do osób zagranicznych wymagana jest zasada wzajemności, oznaczająca – jeżeli umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Polskę nie stanowi inaczej – że osoby te korzystać będą z takich praw, z jakich obywatele polscy mogą korzystać w państwie ich miejsca stałego pobytu lub siedziby (art. 6 ust. 2 updg),
3.     w przypadku braku zasady wzajemności – osoby zagraniczne mogą tworzyć wyłącznie spółki komandytowe, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne oraz obejmować bądź nabywać ich udziały i akcje (art. 6 ust. 3 updg),
4.     przedsiębiorcy zagraniczni mogą na zasadzie wzajemności, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, tworzyć na terytorium RP oddziały dla wykonywania działalności gospodarczej (art. 35 updg),
5.     przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć przedstawicielstwa celem prowadzenia działalności w zakresie reklamy i promocji (art. 43 i 44 updg).
Pokreślić należy, że wykonywanie przez osoby zagraniczne działalności gospodarczej w formach organizacyjnych oraz na warunkach przedstawionych wyżej powinno odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami – jednakowymi dla przedsiębiorców zagranicznych i polskich.

Respektowanie warunków określonych przepisami prawa to kolejna zasada, według niej: wykonywanie działalności gospodarczej powinno odbywać się „z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa” – czytamy w art. 5 in fine updg, a art. 9 dodaje: „przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej”.
Ogólnym warunkom poświęcone są przepisy zamieszczone w rozdziale 2 „Podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej”. Szczególne warunki określają zaś odrębne ustawy (np. ustawy przewidujące obowiązek uzyskania koncesji lub zezwolenia).

Uczciwa konkurencja i poszanowanie dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów to ostatnia zasada. Zgodnie z art. 8 updg, przedsiębiorca obowiązany jest wykonywać działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów. Zasada ta ma uzasadnioną rację bytu w gospodarce wolnorynkowej, której jest jedną z podstaw.

Ustawa zawiera szereg unormowań zabezpieczających wykonywanie działalności gospodarczej z poszanowaniem zasad uczciwej konkurencji; służyć temu mają także przepisy ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[16].

Uwagę należy zwrócić na następujące obowiązki przedsiębiorców:

1. Zakład główny, oddział oraz inne stałe miejsca wykonywania działalności gospodarczej powinny być oznaczone na zewnątrz i zawierać oznaczenie przedsiębiorcy oraz zwięzłe określenie przedmiotu wykonywanej działalności (art. 11 updg). De lege lata zatem przez „oznaczenie” należy rozumieć nazwisko i imię (imiona) albo nazwę lub firmę, przy czym ta ostatnia jest zastrzeżona dla spółek prawa handlowego, którego przepisy objaśniają bliżej, co należy rozumieć przez firmę;

2. Na towarach lub usługach oferowanych w sprzedaży bezpośredniej lub wysyłkowej za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci informatycznych lub druków bezadresowych, przedsiębiorca obowiązany jest podawać następujące dane: ł. oznaczenie przedsiębiorcy, 2. numer, pod którym przedsiębiorca wpisany jest do rejestru przedsiębiorców wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego oraz siedzibę i adres przedsiębiorcy (art. 12 ust. 1 updg):

3.     Na towarach lub na ich opakowaniach wprowadzanych do obrotu przedsiębiorca jest obowiązany zamieszczać informację w języku polskim zawierającą: oznaczenie przedsiębiorcy – producenta towaru i jego adres, nazwę towaru oraz inne oznaczenia i informacje wymagane na podstawie odrębnych przepisów (art. 12 ust. 2 updg).
Powyższe uregulowania służą identyfikacji przedsiębiorców, towarów i usług. W gospodarce wolnorynkowej bowiem nie ma miejsca dla anonimowych wytwórców, zbywców, usługodawców, towarów tzw. przedsiębiorców w ogólności. Uczciwa konkurencja wymaga ich identyfikacji. Wymagają tego również interesy konsumentów i ich prawo do wszechstronnej informacji. Wolny rynek tak rozumiany to przede wszystkim rynek prokonsumencki.

Również pojawiające się pojęcie dobrych obyczajów występuje w wielu przepisach i w różnym kształcie. Np. kodeks cywilny posługuje się określeniem „ustalone zwyczaje” (art. 56, 65 § 1, 354 § 1) ale także określeniem „zasady współżycia społecznego” (58 § 2, 65 § 1, 353ą). Stary kodeks handlowy wyróżnił dobre obyczaje kupieckie (art. 144). Rozumiane natomiast tradycyjnie, dobre obyczaje są utożsamiane z tym, co uczciwie myślący i postępujący człowiek uważa za moralne. Współcześnie akcent kładzie się raczej na oceny służące zapewnieniu niezakłóconego funkcjonowania gospodarki”5. Takie znaczenie dobrych zwyczajów należy przyjąć na gruncie updg.

W porównaniu z dotychczas obowiązującą ustawa z dnia 23.12.1998 r. o działalności gospodarczej, nowa ustawa stanowi akt nowoczesny, normujący ogólne zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Jest ona zgodna z przepisami Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r”6.i co najważniejsze zharmonizowana z prawem Unii Europejskiej. [17]

[1]   Dz.U. z 1994r. Nr 11, poz. 38
[2]    Dz. U. Nr 101, poz. 1178, zwana w tekście ustawą lub określona skrótem updg
[3]   A. Walaszek-Pyzioł, Status prawny przedsiębiorcy w świetle projektu ustawy prawo działalności gospodarczej, PUGnr 4/1999.
[4]   m czp 40/9] 5 OSNCP z 1992 r., z. 2. poz. 17.
[5]    III CZP 117/91, OSNCP z 1992 r.. z. 5, poz. 65.
[6]    Uchwala SN z 06.12.1991 r., ITT CZP 117/91, OSP z 1992 r.
[7]    E. Bieniek-Koronkiewicz, J. Sieńczyło-Chlabicz, Działalność…j.w., PPH, 04/2000.
[8]    w. Kubala, Zasady ogólne podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, Radca Prawny 2000.
[9] Dz. U. Nr 53, poz. 486 ze zm.
[10] Ustawa z dnia 05.06.1992 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. (DZ. U. Nr 56, poz. 274 ze zm.).
[11] W. Kubala, Zasady ogólne podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, Radca Prawny 2000.
[12]   Orzeczenie KI 1/94, OTK 1995, nr 1, poz. 12.
[13] W. Kubala, Regulacja działalności gospodarczej, Radca Prawny 2001.
[14] M. Zdyb, Publiczne prawo gospodarcze, wyd. II, Zakamycze 1998, s. 90.
[15]  W. Kubala, Zasady ogólne podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, Radca Prawny 2001.
[16] Dz. U. Nr 47, poz. 211 ze zm.
[17] J. Szwaja, Komentarz do kodeksu handlowego, t. II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 828-829.

Zwolnienia przedmiotowe w podatku od osób fizycznych

5/5 - (2 votes)

Stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy PIT dochodem (przychodem) z udzia­łu w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z lego udziału, w tym także dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji). Na Ile lej regulacji powsta­ły liczne problemy związane z umarzaniem akcji za pośrednictwem giełdy. W przypadku skupowania akcji przez spółkę giełdową w celu ich umorzenia po­wstaje pytanie, czy spółka występuje tu w roli płatnika i powinna pobrać poda­tek, w sytuacji kiedy nie jest w sianie ustalić, kto le akcje w celu umorzenia sprze­daje, jaki jest dokładny dochód do opodatkowania, jakie są koszty uzyskania przychodu.

Wychodząc naprzeciw postulatom uregulowania tej materii, ustawo­dawca zdecydowanie uprości! rozwiązania legislacyjne i po prostu uchylił oma­wiany przepis. Tym samym przyjęto, że dochód uzyskany ze zbycia udziałów/akcji w celu umorzenia będzie traktowany jako dochód ze zbycia udziałów/akcji. Taki dochód rozliczany będzie podobnie tak jak inne dochody uzyskiwane z ty­tułu opłacalnego zbycia papierów wartościowych (19% podatek) i będzie deklarowany przez podatnika samodzielnie w zeznaniu rocznym PIT-38.

Wymiana udziałów

Kwestie wymiany udziałów regulują przepisy Unii Europejskiej (UE) w for­mie Dyrektywy 2009/133/WE. W skrócie idea wymiany udziałów polega na uniknięciu opodatkowania w sytuacji zbycia udziałów lub akcji jednej spółki na rzecz innej spółki, która ma siedzibę w UE lub na Europejskim Obszarze Gospodarczym, w zamian za udziały/akcje lej innej spółki.

Odpowiednie przepisy w tym zakresie zostały już wcześniej wprowadzone do naszej ustawy CIT, czyli kwestia ta jest już uregulowana dla udziałowców będą­cych osobami prawnymi. Pojawiły się wątpliwości co do możliwości stosowania postanowień dyrektywy w stosunku do osób fizycznych. Z uwagi na fakt, że przy­wołana dyrektywa nie definiuje pojęcia „akcjonariusz”, a także biorąc pod uwa­gę, że pojawiały się korzystne dla podatników wyroki ETS i WSA, podjęto słusz­ną decyzję o wprowadzeniu do ustawy PIT podobnych rozwiązań, jakie funkcjo­nują od 2007 roku w ustawie CIT. Polska tym samym dołączyla do wielu innych krajów UE, gdzie przywileje zawarte w dyrektywie są także stosowane wobec osób fizycznych. I tak w ustawie PIT wprowadzono nowe przepisy art. 24 ust. 8 i 8a. Na podstawie tych regulacji osoba fizyczna nie zapłaci podatku, do­konując transakcji wymiany udziałów czy akcji. Metoda ta może być w ciekawy sposób wykorzystywana do optymalizacji podatkowych.

Pracownicze programy motywacyjne – akcje

Dotychczasowy przepis art. 24 ust. 11 ustawy PIT zwalniał z opodatkowania dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wy­datkami poniesionymi na ich objęcie. Regulacja ta zwalniała z opodatkowania wartość akcji w momencie i objęcia i odnosiła się do akcji nowej emisji. Zmiana na 2011 rok polega na rozszerzeniu lego zwolnienia także na akcje ist­niejące już w obrocie (zniesienie ograniczenia zwolnienia wyłącznie do akcji nowej emisji).

Dlatego też dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych (nabytych) przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia a wydatkami poniesionymi na ich objęcie (nabycie) nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) tych akcji. Poza tą korzystną dla podatników zmianą dodano nowy artykuł (art. 24 ust. I2a ustawy PIT), mówią­cy, iż przytoczone przepisy mają zastosowanie do dochodu, uzyskanego przez osoby uprawnione z tytułu objęcia (nabycia) akcji spółek, których siedziba znaj­duje się na terytorium państw Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Go­spodarczego: Ograniczenie stosowaniu tej regulacji do akcji spółek z przytoczo­nego obszaru należy uznać za nieuzasadnione. Dlaczego plany akcyjne np. spół­ek amerykańskich czy też szwajcarskich skierowane do polskich pracowników mają być w odmienny sposób traktowane?

Przy okazji tej zmiany mała dygresja. Plany akcyjne powinny stać się coraz popularniejszym instrumentem motywowania i wynagradzania pracowników. Metoda ta przynosi bowiem wymierne oszczędności podatkowe. Po pierwsze, preferencyjne obejmowanie/nabywanie akcji nawet za przysłowiową złotówkę jest zwolnione z opodatkowania. Po drugie, późniejsza sprzedaż/zbycie tych ak­cji podlega 19% liniowemu opodatkowaniu deklarowanemu rocznie (a nie pro­gresji podatkowej 18% i 32%). Poza tym tworzy akcjonariat pracowniczy i świet­nie motywuje pracowników do jeszcze bardziej wytężonej pracy na rzecz praco­dawcy. Zachęcam zatem do myślenia o tym sposobie doceniania pracowników.

Internet

Stosownie do brzmienia przepisu art. 26 ust. I pkt 6a ustawy PIT obowiązują­cego do końca 2010 roku, od dochodu przed opodatkowaniem można było odli­czyć wydatki ponoszone przez podatnika z tytułu użytkowania sieci Internet w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania podatnika w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 760 z.1. Nowelizacja ustawy PIT wresz­cie uwolniła Internet z aresztu domowego i zlikwidowała przesłankę użytkowa­nia Internetu tylko w miejscu zamieszkania, pozostawiając kwotę odliczenia na tym samym poziomie: 760 zł od dochodu, co daje oszczędność podatkową rzę­du 136,80 zł przy 18% podatku i 243,20 zł przy 32% podatku.

Można będzie więc odliczać wydatki na Internet bezprzewodowy, czyli mobilny (np. korzystanie z Internetu za pomocą telefonu komórkowego) czy też w kawiarenkach interne­towych. Dodatkowo zniesiono wymóg posiadania faktury VAT niezbędnej do do­konania odliczenia. Teraz wystarczy jakikolwiek dokument stwierdzający ponie­sienie wydatku, zawierający jednak w szczególności dane indentyfikacyjne kupu­jącego (odbiorcę usługi lub towaru) i sprzedającego (towar lub usługę), rodzaj zakupionego towaru lub usługi oraz kwotę zapłaty. W praktyce pewnie faktura VAT i tak będzie podstawowym dowodem zakupu usług internetowych, jednak do łask wróci np. dokument przelewu bankowego, jako wystarczające potwier­dzenie dokonania odliczenia. Ulga internetowa jest jedną z najczęściej stosowa­nych ulg i liberalizacja zasad jej odliczania z pewnością jeszcze bardziej przyczy­ni się do wzrostu jej popularności.

Ulga rehabilitacyjna

Możemy odliczać od dochodu wiele wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, ponie­sione w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne. Ta tzw. ulga re­habilitacyjna obwarowana jest wieloma warunkami.

Na 2011 rok wprowadzono, pewne zmiany w zasadach jej funkcjonowania, m.in. w zakresie sposobu ustalania wysokości poniesionych wydatków, które nie są ograniczone limitem kwotowym. Zmiany te wynikają z dostosowania przepi­sów ustawy PIT do przepisów dotyczących rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, oraz do brzmienia art. 38 ust. 2 piet 2 ustawy w zakresie przekazywania zaliczek od wynagrodzeń pracowników na zakładowy fundusz aktywności.

Dotychczas nie trzeba było mieć dokumentów potwierdzających poniesienie wydatku w kwocie nieprzekracząjącej w roku podatkowym 2280 zl (odrębny li­mit dla każdego z poniższych odliczeń) na:

1) opłacanie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa,

2) utrzymania przez osoby niewidome psa przewodnika,

3) używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność osoby niepełno­sprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa na potrzeby związane z ko­niecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.

Od początku 2011 roku podatnicy, którzy chcą zastosować przywołane odli­czenia, nie muszą posiadać dokumentów stwierdzających ich wysokość (tak jak dotychczas), jednakże na żądanie organów podatkowych podatnik będzie zobo­wiązany przedstawić dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności (czyli nie jest to katalog zamknięty):

wskazać z imienia i nazwiska osoby, które opłacono w związku z pełnieniem przez nie funkcji przewodnika (tutaj należy pamiętać, iż dla takiej osoby nasze płatności stanowić będą opodatkowany przychód), ii okazać certyfikat potwierdzający status psa asystującego (odniesienie się do definicji psa asystującego ma wyeliminować pewne wątpliwości.i potwierdzić, że ulga przysługuje tylko w związku z utrzymywaniem psa odpowiednio przeszkolonego, który posiada certyfikat wydany przez uprawniony do lego pod­miot, prowadzący szkolenie psów asystujących – podmiot ten ma być wpisany do rejestru podmiotów uprawnionych do wydawania certyfikatów), i okazać dokument potwierdzający zlecenie odbycia niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych.

Te wymogi to z pewnością kłopot dla osób niepełnosprawnych i można zadać pytanie, czy trzeba było wprowadzać takie dodatkowe obostrzenia wobec osób tak dotkliwie doświadczonych przez życie?

Odsetki dla nierezydentów

Nierezydentem jest osoba fizyczna, jeżeli nie ma na terytorium Rzeczypospo­litej Polskiej miejsca zamieszkania, tzn. nie posiada na terytorium Polski swoje­go centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życio­wych) i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mniej niż 183 dni w roku kalendarzowym. Osoby takie podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Polski (ograniczony obo­wiązek podatkowy) i pewne kategorie ich dochodów/przychodów są opodatko­wane w sposób zryczałtowany, tak jak odsetki.

Artykuł 29 ust. 1 pkt. I ustawy PIT stanowi, że odsetki dla nierezydentów • opodatkowane są w wysokości 20%. Jednakże art. 30a ust. 1 ustawy PIT regulu­je, że bez względu na status podatnika (rezydent czy nierezydent) odsetki od pożyczek, od papierów wartościowych, z lokal bankowych są opodatkowane w wysokości 19%. Powstawały zatem wątpliwości, który z przywołanych przepi­sów, a więc którą stawkę podatku powinniśmy stosować wobec odsetek dla nie­rezydentów: czy 20% czy też 19%. Rozstrzygając te niejasności, ustawodawca zmieni! art. 29 i określił, że odsetki, o których mowa w tym artykule, to są od­setki inne niż te wymienione w art. 30a ust. 1. Zmiana zatem ma charakter uści­ślający i porządkujący.

Drobne umowy cywilnoprawne

W dotychczasowym brzmieniu przepisów, płatnicy pobierali 18% zryczałto­wany podatek od dochodów z tytułu m.in. umów zleceń, umów o dzieło, jeże­li suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza mie­sięcznie od tego samego płatnika kwoty 200 zł. Limit 200 zł przy zryczałtowa­nym opodatkowaniu drobnych umów zlecenia i o dzieło był do końca 2010 ro­ku limitem miesięcznym odnoszącym się do sumy należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z płatnikiem. Pojawiały się przy tym wąt­pliwości dotyczące obowiązku płatnika w zakresie poboru zaliczki lub zryczał­towanego podatku, ponieważ płatnik nie jest w stanie przewidzieć, czy nie za­wrze z danym podatnikiem kolejnej umowy i w związku z tym pojawiły się pro­blemy płatników, czy pobierać zaliczkę na podatek (potrącając koszty uzyska­nia przychodu) czy też zryczałtowany 18% podatek. Uchwalone zmiany na 2011 rok wprowadzają zasadę, że limit 200 zl dotyczyć będzie każdej pojedyn­czej umowy, a nie – jak dotychczas – sumy poszczególnych umów (art. 30 ust. I pkt 5a ustawy PIT).

Nie ma limitu ilości takich umów zawieranych w danym miesiącu z jednym podmiotem. Z pewnością uprości to życie płatnikom, którzy w łatwiejszy sposób będą dokonywać rozliczeń.
Doliczenia uprzednio odliczonych kwot.

Stosownie do art. 45 ust. 3a w przypadku otrzymania zwrotu uprzednio zapła­conych i odliczonych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, odli­czonej darowizny, zapłaconego za granicą i odliczonego podatku, w zeznaniu po­datkowym składanym za rok podatkowy, w którym wystąpiły te okoliczności, po­datnik jest obowiązany doliczyć odpowiednio do dochodu lub podatku kwoty uprzednio odliczone. Przepis ten obejmował ściśle wymienione kategorie odli­czonych kwot i nie dotyczył wszystkich sytuacji, np. zwrotu ulgi rehabilitacyjnej czy też części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych. Dla­tego też zmieniono brzmienie art. 45 ust. 3a w taki sposób, aby przepis ten swo­im zakresem obejmował w szeroki sposób wszelkie sytuacje otrzymywania zwro­tów uprzednio odliczonych kwot.

Komentarz do ustawy Podatek dochodowy od osób fizycznych 2012

5/5 - (2 votes)

Z pewnością przyzwyczailiśmy się już do ciągłych zmian w podatkach. Ustawodawca co roku serwuje nam nowości i, chcąc lub nie chcąc, mu­simy przyjąć, że jest to nieodłączna cecha prawa podatkowego – zmiany, zmiany, zmiany…

Nowelizację ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa PIT) należy ocenić pozytywnie, bowiem większość zmian jest korzystna dla podatni­ków. Dostosowuje nasze ustawodawstwo do regulacji unijnych (np. w zakresie wy­miany udziałów w spółkach), a także eliminuje nierówne traktowanie podmiotów działających w Polsce i na terenie Unii Europejskiej (np. w zakresie pracowniczych programów emerytalnych, z których wypłaty objęte są zwolnieniem podatkowym).

Nowelizacja upraszcza regulacje podatkowe, doprecyzowuje przepisy budzące liczne wątpliwości interpretacyjne i usuwa rozbieżności wynikające z orzecznic­twa organów podatkowych i sądów administracyjnych. Nowości, także tych w aspekcie technicznym, jest stosunkowo dużo. Poniżej przedstawiono podsta­wowe zmiany w zakresie opodatkowania dochodów osobistych na 2011 rok.

Pominięto dosyć rozbudowane i skomplikowane zmiany w zakresie skutków po­datkowych wnoszenia wkładów do spółek osobowych, ich likwidacji czy też zagad­nień związanych z amortyzacją wkładów i ustalaniem kosztów przy ich zbyciu.

Jeden podpis na wspólnym zeznaniu

Dotychczas jednym z warunków zastosowania wspólnego opodatkowania mał­żonków był wspólny wniosek wyrażony do 30 kwietnia w zeznaniu podatkowym. Ustawa wymagała złożenia podpisów obojga małżonków. Nowelizacja wprowadza zmianę tej reguły. Wniosek może być podpisany tylko przez jedno z małżonków.

Wyrażenie wniosku przez jedno z małżonków traktuje się na równi ze złoże­niem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez współmałżonka do zło­żenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 6 ust. 2a usta­wy PIT). Zmiana ta dotyczyć będzie rozliczeń podatkowych dokonywanych już za 2010 rok i z pewnością uprości małżeńskie rozliczenia podatkowe.

Rozliczenia osób samotnie wychowujących dzieci

Istniały rozbieżności w podejściu organów podatkowych i w orzecznictwie są­dowym dotyczące zasad, na jakich osoby samotnie wychowujące dzieci mogą rozliczać się wspólnie z dziećmi. Kontrowersja sprowadzała się do pytania, czy wspólne rozliczenie przysługuje osobie, która ma tylko status „osoby samotnie wychowującej dzieci” (a taką jest m.in. panna, kawaler, wdowa, wdowiec, roz­wódka, rozwodnik), czy też trzeba faktycznie samotnie to dziecko wychowywać. Nowelizacja nie jest przychylna w tym zakresie dla konkubentów, stwierdza wy­raźnie, że preferencyjna zasada nie przysługuje jakiejkolwiek osobie stanu wolne­go posiadającej dzieci, ale osobie, oczywiście po spełnieniu pozostałych warun­ków, która faktycznie w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci (art. 6 ust. 4 ustawy PIT). Reguła ta znajdzie zastosowanie do dochodów i rozliczeń za 2011 rok (rozliczenia roczne składane w 2012 roku).

Położono więc nacisk na samotne wychowywanie, a nie-na definicję osoby samotnie wychowującej. W praktyce jednak będzie trudno organom podatko­wym kwestionować takie wspólne rozliczenia – bo jak to weryfikować? Po­przez wywiad środowiskowy, przesłuchania sąsiadów? Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że nie trzeba samotnie wychowywać dziecko przez cały rok po­datkowy – wystarczy miesiąc, tydzień czy też nawet jeden dzień samotnego wy­chowywania, aby spełnić przesłankę ustawową (… „w roku podatkowym samot­nie wychowuje dziecko”). A o takie samotne wychowywanie z pewnością bę­dzie dużo łatwiej.

Zwolnienia przedmiotowe

5/5 - (2 votes)

Wprowadzono wiele modyfikacji w zakresie zwolnień przedmiotowych okre­ślonych w art. 21 ustawy PIT. Oto najważniejsze z nich:

Zakwaterowanie pracowników

W brzmieniu ustawy do końca 2010 roku, zwolniona z opodatkowania była wartość świadczeń ponoszonych przez pracodawcę z tytułu zakwaterowania pra­cowników w hotelach pracowniczych (bez limitu) lub w kwaterach prywatnych wynajmowanych na cele zbiorowego zakwaterowania do wysokości 500 zł mie­sięcznie.

Z uwagi na brak ustawowej definicji pojęcia „kwatera prywatna wynajmowa­na na cele zbiorowego zakwaterowania” sformułowanie to budziło wątpliwości interpretacyjne i trzeba przyznać – „trąciło myszką”.

Od 2011 roku uproszczono sytuację i wyeliminowano przywołane rozróżnie­nie, wprowadzając tylko jeden limit dla zakwaterowania pracowników (art. 21 ust. 1 pkt 19 ustawy PIT) w wysokości do 500 zł miesięcznie. Zwolnienie to bę­dzie można stosować niezależnie od tego, gdzie pracownicy są zakwaterowani (w hotelach, na kwaterach, w willach itp.), kto jest stroną umowy najmu (praco­dawca czy pracownik otrzymujący zwrot kosztów). Oczywiście tak jak dotych­czas pracownik musi mieszkać poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, i nie może korzystać z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów ze stosunku pracy.

Opodatkowana będzie kwota powyżej 500 zł miesięcznie.

Świadczenia na rzecz emerytów i rencistów

W stanie prawnym obowiązującym w 2010 roku, zwolnione z opodatkowania były świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio stosunkiem pracy do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

Zmiana tej regulacji polega na rozszerzeniu zwolnienia na wszelkiego rodzaju świadczenia, a nie tylko na świadczenia rzeczowe (art. 21 ust. 1 pkt 38). I bar­dzo dobrze, ponieważ w praktyce przepis ten stwarzał trudności interpretacyjne, tzn. czy przez pojęcie „świadczenie rzeczowe” należy rozumieć wszelkie świad­czenia o charakterze niepieniężnym, czy wyłącznie takie, które dotyczą rzeczy.
Podobne uzasadnienie i zmiana dotyczy wypłat świadczeń na rzecz członków rodzin zmarłych pracowników oraz zmarłych emerytów i rencistów. Rozszerzo­no tutaj zwolnienie na wszelkie świadczenia, pozostawiając limit na niezmienio­nym poziomie – do 2280 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 92 ustawy PIT).

Stypendia dla uczniów

Dotychczasowe zwolnienie z opodatkowania stypendiów dla uczniów i studen­tów przyznawane na podstawie stosownych uchwal i ustaw opiewało na kwotę do 380 zł miesięcznie (art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy PIT). Zmiana polega na określeniu limitu nie miesięcznego, ale rocznego i w kwocie niższej niż przemno­żenie miesięcznego limitu 380 zł razy 12 miesięcy. Limit zwolnienia od 2011 ro­ku wyniesie bowiem do 3800 zl rocznie. Nie jest to pocieszająca wiadomość dla stypendystów, jednak w pewnych sytuacjach, kiedy stypendium jest wyższe mie­sięcznie niż 380 zł, a rocznie niższe niż 3800 zl, zmiana ta może okazać się ko­rzystna. Ustawodawca uchylił ustęp 10 art. 21 ustawy PIT i w celu zastosowania omawianego zwolnienia podatnicy nie będą już musieli składać oświadczeń, że nie uzyskują równocześnie innych dochodów podlegających opodatkowaniu, z pewnymi wyjątkami.

Pracownicze programy emerytalne (PPE)

Stan prawny wynika z art. 21 ust. I pkt 58 i stanowił, że wolne od podatku dochodowego były wypłaty:

a)    transferowe środków zgromadzonych w ramach pracowniczego programu emerytalnego do innego pracowniczego programu emerytalnego lub na indywi­dualne konto emerytalne w rozumieniu przepisów o indywidualnych koniach emerytalnych,

b)    środków zgromadzonych w pracowniczym programie emerytalnym doko- – nane na rzecz uczestnika lub osób uprawnionych do tych środków po śmierci uczestnika,

c)    środków zgromadzonych w grupowej formie ubezpieczenia na życie związanej z funduszem inwestycyjnym lub w innej formie grupowego groma­dzenia środków na cele emerytalne dla pracowników – do pracowniczego pro­gramu emerytalnego, zgodnie z przepisami o pracowniczych programach emerytalnych.

Powyższy przepis pozostaje na 2011 r. bez zmian, natomiast w art. 21 dodany zostaje ust. 33 w brzmieniu: „Przez, pracownicze programy emerytalne rozumie się pracownicze programy emerytalne utworzone i działające w oparciu o prze­pisy dotyczące pracowniczych programów emerytalnych obowiązujące w pań- slwach członkowskich Unii Europejskiej lub w innych państwach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej”.

Z jednej strony to dobrze, że ustawodawca rozwiewa1 pewne wątpliwości, czy powyższe zwolnienie możemy zastosować wobec wypłat z zagranicznych planów emerytalnych, z drugiej zaś ogranicza je niestety tylko do pewnych krajów euro­pejskich, tym samym eliminując wypłaty z planów ulokowanych poza Europą.

Dawcy krwi

Do końca 2010 roku zwolnione z opodatkowania były przychody uzyskane przez krwiodawców ze sprzedaży pobranych od nich: krwi-lub osocza. Zmiana rozszerza to zwolnienie na wszelkie składniki krwi, jak np. płytki krwi.

Wysokość wypłaty za tego typu świadczenia uregulowana jest w specjalnym rozporządzeniu ministra zdrowia i na dzień pisania niniejszego komentarza wy­nosi 130 zl za 1 litr pobranej krwi, 170 zł za 1 litr pobranego osocza.

Koszty działalności agroturystycznej, kalkulacja cen na usługi turystyczne

5/5 - (2 votes)

W działalności agroturystycznej spotykamy się z dwoma podstawowymi grupami kosztów:

  • kosztami wytwarzania produktu turystycznego
  • kosztami produktu rolniczego.

Przyjrzyjmy się bliżej pierwszej grupie. Występują tu koszty materialne i koszty pracy żywej (jednostki czasowe zużyte na kolejne prace i czynności związane z przygotowaniem oferty turystycznej i jej sprzedażą). Koszty materialne obejmują wszelkiego typu nakłady surowcowo-materialne oraz koszty amortyzacyjne. Nakłady pracy obejmują czynności na etapie przygotowań do przyjmowania gości, następnie bieżącą obsługę, obsługę związaną z zakończeniem pobytu i przygotowaniem miejsc dla nowych turystów.

Koszty sfery gospodarki turystycznej obejmują zużycie środków produkcji i siły roboczej związane ze świadczeniem usług, wytwarzaniem produktów i ich zbytem (koszty zaopatrzenia, produkcji i sprzedaży).

Jeśli za kryterium podziału kosztów przyjmiemy rozmiar wytwarzanych produktów, to koszty można podzielić na zmienne i stałe. Koszty zmienne rosną lub maleją na skutek zmian w górę lub w dół rozmiarów działalności turystycznej, czyli zależą od stopnia wykorzystania miejsc noclegowych, liczby posiłków dziennie, cen towarów (materiałów i surowców, energii, usług obcych, zdarzeń losowych). Koszty stałe odnoszą się do tej części nakładów, które nie zmieniają się w zależności od rozmiarów wytwarzanych produktów czy usług. Są to innymi słowy stałe wartości nakładów, warunkujące gotowość produkcyjną i usługową gospodarstwa agroturystycznego. Są to m.in. koszty wyposażenia w środki gospodarcze związane z utrzymaniem substancji majątkowej oraz inne, np. podatki, opłaty dzierżawne, amortyzacja budynków, maszyn, koszty reklamy.

Kalkulacja cen

Pomyślne wyniki w działalności agroturystycznej w dużym stopniu zależą od prawidłowego określenia cen. W wielu wypadkach decydują one o wielkości sprzedaży usług turystycznych. Wysokie ceny mogą zniechęcić potencjalnych turystów, zbyt zaś niskie mogą przynieść gospodarstwu straty.

Trzeba zatem ustalić optymalną cenę za proponowany wypoczynek, zadowalającą obie strony – jakąś formę ceny równowagi.

Warto przy kalkulacji cen pamiętać o tym, iż jest to powiat póki co niekonkurencyjny (w sensie potencjału) w stosunku do otoczenia, a zwłaszcza ośrodków turystycznych w Górach Świętokrzyskich czy na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Ceny więc, zwłaszcza w pierwszym roku działalności, powinny być stosunkowo niskie (promocyjne). Z czasem, gdy ustabilizuje się klientela powinny wzrosnąć właśnie tak aby zadowalały obie strony. Dzięki wyższym cenom, a zatem wyższym dochodom uzyskanym ze sprzedaży produktu turystycznego, rolnicy będą mogli sukcesywnie przeznaczać dodatkowe środki na podnoszenie poziomu świadczonych usług, a zwłaszcza ciągłe wzbogacanie oferty rekreacyjnej.

Przy kalkulacji cen należy również pamiętać, że dla usług agroturystycznych charakterystyczny jest bardzo wysoki udział kosztów stałych (obiekt turystyczny wykorzystywany bądź pusty trzeba utrzymać), dlatego zmniejszenie ilości świadczonych usług podraża koszty, a w rezultacie może doprowadzić do nieopłacalności działalności turystycznej.