Rodzaje podatków stanowiących dochód budżetu państwa

5/5 - (1 vote)

Wyróżniamy następujące rodzaje podatków stanowiących dochód budżetu państwa[1]:

a) podatek dochodowy od osób fizycznych,

b) podatek dochodowy od osób prawnych,

c) podatek od towarów i usług,

d) podatek akcyzowy,

e) podatek od gier.

Z punktu widzenia mechanizmu rozliczania i poboru, podatki są dzielone na:

1) bezpośrednie – obliczane i płacone od indywidualnego dochodu, przychodu lub majątku oraz

2) pośrednie – wliczane w cenę towaru lub usługi. Płatnikami tych podatków są sprzedawcy i świadczący usługi, jednak w ostatecznym rachunku obciążają one kupujących i usługobiorców, a więc finalnych konsumentów.

Do podatków bezpośrednich zaliczane są:

  • podatek dochodowy od osób fizycznych, dla którego podstawę opodatkowania stanowi dochód podatnika, pomniejszony o odliczenia i ulgi. Tak więc na wysokość podatku od dochodów osobistych mają wpływ: przychody, koszty ich uzyskania, stawki podatkowe, progi, kwoty wolne od podatku oraz ulgi, a także możliwość wspólnego opodatkowania małżonków i preferencyjne opodatkowanie osób samotnie wychowujących dzieci;
  • podatek dochodowy od osób prawnych – dla którego podstawę opodatkowania stanowią dochody z działalności gospodarczej w Polsce. Podatnikami są osoby prawne oraz niektóre jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Z podatku tego wyłączone są: Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski i jednostki samorządu terytorialnego. Opodatkowaniu podlega dochód – a więc nadwyżka wpływów nad kosztami ich uzyskania;
  • podatek od spadków i darowizn – któremu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia lub umowy darowizny. Obowiązek podatkowy ciąży na spadkobiercach, a w przypadku darowizny – solidarnie na darczyńcy i obdarowanym. Wysokość podatku zależna jest od grupy podatkowej, do której należy obdarowany lub spadkobierca;
  • podatek rolny – naliczany od powierzchni użytków rolnych wyrażonej w tzw. hektarach przeliczeniowych. Ustawa określa grunty wyłączone od opodatkowania oraz przewiduje: ulgę inwestycyjną, obniżenie podatku i zwolnienia od podatku;
  • podatek leśny – naliczany od powierzchni wyrażonej w hektarach przeliczeniowych – uwzględniających powierzchnię głównych gatunków drzew w drzewostanie i klasy bonitacyjne drzewostanu dla głównych gatunków ujętych w planie urządzenia lasu – według stanu na 1 stycznia roku podatkowego;
  • podatek od nieruchomości – dla którego podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia gruntów i budynków – bez uwzględnienia ich wartości oraz budowle – w proporcji do wartości. W podatku tym występują zwolnienia ustawowe oraz inne – wprowadzone uchwałami (w okresie analizowanym) rad gmin;
  • podatek od środków transportu – którym objęci są właściciele samochodów ciężarowych o nośności powyżej 2 ton, autobusów, przyczep i naczep powyżej 5 ton oraz ciągników siodłowych i balastowych. Do 1997 r. byli nimi objęci także właściciele samochodów osobowych. W podatku tym występują zwolnienia ustawowe, a w okresie analizowanym mogły mieć miejsce także zwolnienia uchwalone przez rady gmin;
  • podatek od posiadania psów – ciążący na osobach fizycznych posiadających psy. W podatku tym przewidziane są także zwolnienia ustawowe (np. za dwa psy trzymane w celu pilnowania gospodarstw rolnych), a także na podstawie uchwał rad gmin.

Do podatków pośrednich zaliczamy:

  • podatek od towarów i usług – zwany podatkiem od wartości dodanej (VAT – value added tax), płacony przez osoby fizyczne, prawne, a także jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, jeśli sprzedają towary, świadczą usługi, eksportują i importują. W podatku tym, np. sprzedawca oblicza podatek należny od dokonanej sprzedaży i odejmuje od niego podatek zapłacony wcześniej przez dostawców, zawarty w fakturach zakupu. Różnicę wpłaca do budżetu lub otrzymuje zwrot – gdy podatek zawarty w fakturach jest wyższy od należnego. W podatku tym obowiązują stawki: podstawowa i obniżone oraz rozbudowany system zwolnień;
  • podatek akcyzowy – nakładany na wyroby konsumpcyjne (tzw. wyroby akcyzowe). Podatkiem tym objęte są również przekraczające dopuszczalne normy ubytki oraz zawinione niedobory wyrobów akcyzowych. Płacą go producenci i importerzy wyrobów akcyzowych. Także w tym podatku występują ustawowe zwolnienia. Akcyza jest podatkiem typowym dla gospodarki rynkowej, zwł. wysoko rozwiniętej. W Polsce wprowadzono ją ponownie (istniała w okresie międzywojennym) dopiero w 1993.
  • podatek od gier – obejmujący gry losowe i zakłady wzajemne. Oba te przedmioty opodatkowania są w ustawie zdefiniowane. Podatek nalicza się w stawkach procentowych oraz kwotowo-procentowych. Ustawa przewiduje zwolnienia przedmiotowe (np. loterie promocyjne, w których uczestniczy się poprzez nabycie towarów, a urządzający loterię oferuje wygrane rzeczowe lub pieniężne).

Praktyka fiskalna wskazuje na wyższość podatków pośrednich, w zasadzie powiązanych z konsumpcją, nad bezpośrednimi, obciążającymi dochody i majątek podatnika. Podatki pośrednie są łatwiejsze do wyegzekwowania; ograniczają pole do nadużyć, manipulacji i interpretacji, nie osłabiają motywacji do powiększania dochodów i kapitału, a więc są bardziej prorozwojowe. Obecnie ich udział w ogólnych dochodach podatkowych wynosi 51,2%, a w dochodach podatkowych budżetu państwa już 59,1%.

Na poniższym wykresie zaprezentowałam udział podatków w dochodach budżetu państwa w 1998 roku[2].

Wykres 1. Udział poszczególnych podatków w kształtowaniu dochodów budżetu państwa w 1998 roku

źródło: Ministerstwo Finansów


[1] Encyklopedia biznesu op. cit. s. 610

[2] Ustawa budżetowa z 1998 r. z dnia 12 lutego 1998 r.

Charakterystyka i funkcje kapitału zakładowego spółki z o.o.

5/5 - (1 vote)

Kapitał zakładowy jest to liczbowo oznaczona kwota pieniężna, stanowiąca sumę udziałów wspólników i tzw. pierwotny majątek spółki[1] , z którym rozpoczyna ona prowadzenie działalności. Zebranie kapitału jest jedną z przesłanek utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Jak już wspomniałem w swojej pracy, oznaczenie kapitału zakładowego jest postanowieniem obligatoryjnym umowy spółki z o.o. Wysokość kapitału powinna więc być ściśle określona w umowie spółki, gdyż bez niego umowa nie jest kompletna i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Do powstania spółki z o.o. konieczne jest również pokrycie kapitału zakładowego w całości. Oznaczając wysokość kapitału zakładowego wspólnicy muszą wziąć pod uwagę przepisy kodeksu spółek handlowych, gdzie jego minimalną wysokość określono na kwotę 50.000 zł art. 154 § 1 k.s.h
Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Udział jest częścią kapitału obejmowaną przez wspólnika w zamian za wniesienie wkładu, a wartość nominalna jednego udziału nie może być niższa niż 500zł (art. 154 § 2 k.s.h).

Wkładem natomiast jest wszystko to, co wspólnik wnosi do spółki, aby uzyskać w niej udział[2]. W spółce z o.o. wniesienie wkładu jest obowiązkowe i wspólnik nie może być zwolniony od tego oświadczenia. Dlatego też wspólnikiem nie może być osoba nie posiadająca udziału w kapitale spółki.

Kapitał zakładowy pełni więc funkcję prawną ponieważ, dzieląc się na udziały przyznawane wspólnikom za wkłady jest warunkiem uzyskania przez nich prawa do uczestnictwa w spółce. Udział i wkład to pojęcia, które nierozerwalnie składają się na charakterystykę prawną kapitału zakładowego.

Cechy kapitału zakładowego określone są czterema podstawowymi zasadami.

Pierwszą z nich jest obowiązek wyrażania kapitału w kwocie pieniężnej w walucie polskiej (art. 157 § 1 pkt 3 k.s.h). Dotyczy to również ewentualnych wkładów niepieniężnych, które także musza być wycenione w sumie pieniężnej.

Druga zasada wymaga, aby cały kapitał zakładowy, w postaci pieniężnej lub w formie wkładu niepieniężnego (aportu), był objęty i pokryty (wpłacony) przez założycieli w całości przed powstaniem spółki, czyli przed jej zarejestrowaniem, ponieważ zgłaszając wniosek o wpis do rejestru, zarząd ma obowiązek dołączenia oświadczenia wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione (art. 167 § 1 pkt 2 k.s.h). Za fałszywe dane, w takiej sytuacji, członkowie ponoszą odpowiedzialność cywilną i karną.
Trzecią zasadą jest zasada stałości kapitału, co gwarantuje jego nienaruszalność bez upoważniającego do tego tytułu. Jedynym tytułem pobierania wypłat z majątku spółki jest zysk wykazywany w bilansie spółki, gdy aktywa przewyższą sumę kapitału zakładowego.

Należy też wspomnieć, że stałość kapitału zakładowego osiąga się przez umieszczenie go w bilansie spółki po stronie pasywów, a po stronie aktywów odpowiadają mu składniki majątkowe powstałe z wkładów wspólników. Obowiązkiem spółki z o.o. jest więc utrzymanie kwoty kapitału zakładowego w całości i nie rozdzielenie jej między wspólników. Kodeks spółek handlowych zabrania dokonywania czynności, które mogłyby w jakikolwiek sposób spowodować uszczuplenie kapitału.

Zatem w okresie trwania spółki nie można zwracać wspólnikowi jego wpłat nawet w części[3], chyba, że następuje obniżenie kapitału lub umorzenie udziału, jeśli umowa spółki takie umorzenie przewiduje[4], nie można z kapitału pokrywać wynagrodzeń za usługi świadczone przy powstaniu spółki, ani zaliczyć tego wynagrodzenia na pokrycie udziału wspólnika[5]. Nie wolno również wypłacać wspólnikom odsetek od wniesionych wkładów jak również od przysługujących mu udziałów. [6]Kapitał zakładowy ma być bowiem podstawą zabezpieczenia praw wierzycieli oraz podstawą zaufania do niej kredytodawców, pełni więc w spółce funkcję gwarancyjną.

Czwartą zasada jest zasada jednolitości kapitału zakładowego, z którego środki nie mogą być przeznaczone na fundusze tworzone przez spółkę.


[1] K. Kruczalak, Prawo handlowe, Warszawa 1997r.

[2] A. Kowalska, Proces powstawania spółki z o.o., Kraków 1999r., s.91

[3] Por. art. 189 k.s.h.

[4] Por. art. 199 i 265 k.s.h.

[5] Por. art. ………………

[6] Por. art. 190 k.s.h.