prace

Rodzaje podatków lokalnych

5/5 - (1 vote)

Zbiór wszystkich podatków i związane z nimi przepisy obowiązujące w danym kraju nazywamy systemem podatkowym. Kształt tego systemu, a zatem liczba podatków, ich konstrukcja i wzajemne powiązania między nimi mają duży wpływ na warunki prowadzenia działalności gospodarczej, możliwości rozwoju gospodarczego kraju i w rezultacie na warunki życia wszystkich obywateli.
Obecnie obowiązuje w Polsce 8 ustaw nakładających obowiązki podatkowe; jeśli wliczyć wpłaty z zysku i opłatę skarbową – to regulacji jest 10. Konstytucja nakazuje, aby podatki były nakładane wyłącznie w drodze ustawy.

Zasady funkcjonowania systemu podatkowego (procedury, informacja, ochrona tajemnicy itp.) reguluje uchwalona w sierpniu 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Na prawną infrastrukturę systemu podatkowego składają się też ustawy przyznające podatnikom przywileje, w tym tzw. ustawy związkowe; umowy międzynarodowe, w tym 63 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz – wskazane ustawami – rozporządzenia wykonawcze.

Uchwalona w 1997 r. Konstytucja RP ostatecznie potwierdziła, że do przepisów prawa podatkowego nie zalicza się wszelkiego rodzaju zarządzeń, obwieszczeń, okólników czy pism wyjaśniających. Obowiązują one wyłącznie jednostki podległe wydającemu zarządzenie, a nie podatników.

Na polski system podatkowy składa się dziś 11 tytułów podatkowych, czyli rodzajów podatków. Dochodami budżetów gminnych są także 4 rodzaje opłat, które co prawda nie noszą wszystkich cech podatku, jednak stosuje się do nich przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Do elementów polskiego systemu podatkowego trzeba też zaliczyć quasi-podatki, nazywane składkami, a w tym przede wszystkim składkę na ubezpieczenie społeczne (ZUS).

Z punktu widzenia podatnika, najistotniejszy jest podział podatków na dwie grupy: podatki bezpośrednie, czyli takie, które są obliczane od indywidualnego dochodu, przychodu, czy majątku.

Do głównych podatków bezpośrednich zaliczamy:

  • podatek dochodowy od osób fizycznych (z ang. PIT),
  • podatek dochodowy od osób prawnych (z ang. CIT),
  • podatek od spadków i darowizn,
  • podatek rolny,
  • podatek leśny,
  • podatek od nieruchomości,
  • podatek od środków transportu,
  • podatek od posiadania psów.
  • podatki pośrednie, czyli takie, które są wliczane w cenę towaru lub usługi. Płatnikiem tych
  • podatków są sprzedawcy, jednak faktycznie obciążają one ostatecznego konsumenta.

Do tej kategorii zaliczamy:

  • podatek od towarów i usług, zwany także podatkiem od wartości dodanej (z ang. VAT),
  • podatek akcyzowy,
  • podatek od gier.

Opłaty, które w pełni stanowią dochód gmin, a są ponoszone przez przedsiębiorstwa i osoby fizyczne, to:

  • opłata skarbowa, czyli należność pobierana przy załatwianiu spraw przez organy administracji rządowej i samorządowej, oraz od niektórych czynności cywilnoprawnych;
  • opłata targowa, według stawek i reguł określonych przez gminę,
  • opłata administracyjna, czyli rodzaj lokalnej opłaty skarbowej,
  • opłata miejscowa, zwana też turystyczną, czy klimatyczną, bywa wprowadzana – za zgodą wojewody -w niektórych gminach o szczególnych walorach naturalnych.

Podstawową grupę dochodów własnych stanowią podatki i opłaty lokalne. Podatki lokalne możemy podzielić na regulowane przez państwo i ustalone przez samorządy terytorialne. Metody regulowania podatków lokalnych przez państwo mogą być rozmaite. Organy państwowe dokonują doboru podatków, które mogą wpływać do budżetów samorządowych, co znajduje wyraz w ustawach.

Mają one charakter w pełni obligatoryjny lub też organy samorządowe wybierają z „listy” ustalonej przez państwo te podatki, które są ze względu na warunki danego samorządu terytorialnego – najbardziej dogodne. Podatki lokalne regulowane przez organy państwowe są nadal – mimo oddania ich do dyspozycji samorządów – instrumentem polityki finansowej państwa wobec jednostek gospodarczych, gdy wpływy z tych tytułów są ustalone w oparciu o elementy techniki podatkowej określane ogólnie obowiązującymi przepisami prawnymi. Nie są to więc dochody swobodnie kształtowane przez organy samorządowe. Samorządy mogą jednak wpływać na ich wysokość, szczególnie, gdy pozostawia się im swobodę doboru stawek lub możliwość wyboru stawek w granicach ustalonych przez państwo, decyzje dotyczące ulg i zwolnień itp.

Ponadto organy samorządowe mogą pośrednio wpływać na wysokość dochodów z tytułu omawianych podatków i opłat przez oddziaływanie na rozwój procesów społeczno – gospodarczych, kształtujących podstawę opodatkowania. Podatki ustalone przez samorządy terytorialne charakteryzują się tym, że o ich rodzaju, konstrukcji i wprowadzeniu decydują same samorządy, Opłaty lokalne typu publicznoprawnego charakteryzują się tym, ich rodzaje i konstrukcja są ustalone albo przez państwo w sposób jednolity dla wszystkich samorządów terytorialnych, albo rodzaje opłat ustala państwo, a samorząd terytorialny decyduje o stawkach lub też samorząd ustala zarówno ich rodzaje, jak i konstrukcję. W dwóch ostatnich przypadkach wpływy z opłat mogą kształtować się rozmaicie w przekroju poszczególnych samorządów.

Omawiając problematykę dochodów i opłat lokalnych, należałoby precyzyjnie określić co rozumiemy pod pojęciem „dochodu podatkowego gmin”. Otóż dochodem podatkowym gmin należałoby określić przymusowe świadczenie pieniężne o charakterze ogólnym, bezzwrotnym, nieodpłatnym, pobierane przez jednostki samorządu terytorialnego w całości lub w części. Świadczenia takie nakładane są na podstawie aktów normatywnych o charakterze ustawowym oraz w trybie samoopodatkowania mieszkańców. Dochody podatkowe gmin można klasyfikować w różny sposób, na podstawie zróżnicowanych kryteriów. Podziałem dochodów podatkowych gmin ze względu na kryterium prawne – ich związku z budżetem gmin w całości lub w części jest ich podział na podatki samorządowe i udziały w podatkach państwowych. Dokonując podziału według charakteru ekonomicznego podatków, dzieli się je na ogół na grupy zbliżone swą konstrukcją, umieszczając je:

  • po pierwsze, w grupie podatków bezpośrednich lub pośrednich wyróżnionych z punktu widzenia tożsamości osoby podatnika formalnego i rzeczywistego,[1])
  • po drugie, dzieląc je według przedmiotu opodatkowania na przychodowe, dochodowe, majątkowe, od wydatków.

Mniejsze znaczenie odgrywają inne podziały – np. podatki zwyczajne, którymi jest większość podatków samorządowych i nadzwyczajne lub obligatoryjne i rzadziej występujące w systemach podatkowych- fakultatywne. Ze względu na osobę podatnika można z kolei wyróżnić podatki pobierane od osób fizycznych i osób prawnych. Podstawowym (wymienionym wyżej) podziałem podatków, który odnosi się do wszystkich podatków, w tym także do podatków lokalnych jest ich podział na podatki bezpośrednie i pośrednie. Bowiem podatki bezpośrednie są związane z wysokością osiąganych dochodów i wynagrodzeń oraz z wysokością istniejącego majątku.

Do podatków tych zaliczamy podatki dochodowe, przychodowe, podatki gruntowe i majątkowe. Podatkami pośrednimi są podatki, które w sposób wtórny wskazują na domniemane istnienie dochodu i są one pobierane od dokonywanych dochodów. Zaliczamy do nich również podatki przychodowe, konsumpcyjne i obciążenia akcyzowe. Z punktu widzenia techniki poboru, podatkami bezpośrednimi są te podatki, które płacone są przez osoby bezpośrednio zobowiązane do tego przez istniejące przepisy prawne, natomiast podatki pośrednie płacą osoby nie zobowiązane bezpośrednio do ich płacenia. Z punktu widzenia przerzucania podatków – do bezpośrednich zalicza się te podatki, które nie mogą być przerzucane na inne osoby, lub przerzucane być nie powinny. Podatki pośrednie natomiast mogą być przerzucane. Wśród dochodów podatkowych gmin gminy przeważają podatki bezpośrednie.

1) Elżbieta Hojna-Dudek op. cit. str. 14

Przychód i stawki ryczałtu

5/5 - (1 vote)

Opodatkowaniu zryczałtowanemu podatkiem dochodowym podlegają przychody uzyskane przez osoby fizyczne i spółki cywilne osób fizycznych z prowadzonej działalności gospodarczej.
Należy pamiętać, że przychodem z działalności gospodarczej są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane z tytułu świadczeń dodatkowych w ramach działalności, pomniejszone o należny podatek od towarów i usług, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i strat.

Według przepisów analizowanej ustawy przychodów opodatkowanych w formie zryczałtowanej nie łączy się z przychodami z innych źródeł podlegających opodatkowaniu na podstawie ustawy z dnia 26.VII.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnicy zryczałtowanego podatku dochodowego przychody swoje ewidencjonują w ewidencji przychodów, które mają obowiązek rzetelnie prowadzić odrębnie na każdy rok podatkowy. Zapisów w ewidencji przychodów dokonują na podstawie wystawionych faktur i rachunków. Jeżeli sprzedaż prowadzona jest bez rachunków, to zapisów w ewidencji dokonuje się na podstawie wystawionego na koniec dnia dowodu wewnętrznego. Pozostałe przychody zapisywane są na podstawie dowodów potwierdzających ich uzyskanie.

Obok prowadzenia ewidencji przychodów podatnicy mają obowiązek przechowywać dowody zakupu towarów przez okres 5 lat oraz prowadzić wykaz środków trwałych.

Ewidencje i dowody, na podstawie których dokonywane są zapisy należy przechowywać w miejscu wykonywania działalności lub wskazanym jako siedzibie firmy.

W przypadku powierzenia ewidencji przychodów do prowadzenia przez biuro rachunkowe należy w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy z biurem rachunkowym powiadomić urząd skarbowy wskazując nazwę i adres oraz miejsce przechowywania ewidencji i dowodów związanych z jej prowadzeniem.

Podatnicy zatrudniający pracowników i dokonujący wpłat wynikających ze stosunku pracy, obowiązani są prowadzić indywidualne karty przychodów pracowników.[1]
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych płaci się wg stawek określonych w ustawie. Bez znaczenia jest tu wysokość ponoszonych kosztów, gdyż podstawą opodatkowania jest dochód.
Stawki są zróżnicowane i uzależnione od rodzaju wykonywanej działalności.

Wynoszą:
1)    8,5 procent,
·         przychodów z działalności usługowej, w tym z działalności gastronomicznej w zakresie przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,
·         przychodów z działalności polegającej na wytwarzaniu przedmiotów (wyrobów) z materiału powierzonego przez zamawiającego,
·         prowizji uzyskanej przez komisanta ze sprzedaży,
·         prowizji uzyskanej przez kolportera prasy,
·         przychodów rolników prowadzących gospodarstwo rolne z usług świadczonych osobiście, o charakterze agrotechnicznym, przewozowym, w zakresie wywozu drewna z lasu do punktów przeładunkowych, przewozu mleka do punktu skupu oraz przewozu uczniów do szkół,
·         przychodów z działalności gospodarczej w zakresie wytwórczości ludowej i artystycznej.
2)    5,5 procent:
·         przychodów z działalności wytwórczej, robót budowlanych lub w zakresie przewozów ładunkowych taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton,
·         uzyskanej prowizji z działalności handlowej w zakresie sprzedaży jednorazowych biletów komunikacji miejskiej, znaczków do biletów miesięcznych, znaków opłaty skarbowej, znaczków pocztowych, żetonów i kart magnetycznych do automatów,
·         z przychodów rolników prowadzących gospodarstwo rolne, ze sprzedaży piasku, żużlu, kamieni, gliny torfu i innych minerałów wydobywanych z gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz ze sprzedaży wyrobów z zakresu wytwórczości ludowej i artystycznej.
3)    3,0 procent przychodów:
·         z działalności gastronomicznej z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,
·         z działalności usługowej w zakresie handlu,
·         ze świadczenia usług związanych z produkcją zwierzęcą,
·         z działalności rybaków morskich i zalewowych w zakresie sprzedaży ryb i innych surowców z własnych połowów,
·         z tytułu świadczenia usług hotelarskich.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne podatnika i osób z nim współpracujących.
Należny podatek po uwzględnieniu przysługujących odliczeń podatnicy obowiązani są wpłacać w terminie do dnia 20-go następnego miesiąca, a na miesiąc grudzień do 31-go stycznia następnego roku, na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania podatnika. Podatnicy ci nie mają obowiązku składania co miesiąc deklaracji na zaliczkę. W ciągu roku wpłacają podatek dochodowy na podstawie obliczeń dokonywanych w ewidencji przychodów.

Obowiązani są natomiast złożyć w urzędzie skarbowym:

1)     informację według ustalonego wzoru PIT-27 o wysokości uzyskanego przychodu i wysokości dokonanych odliczeń z pierwsze półrocze roku podatkowego – w terminie do dnia 31 lipca każdego roku,
2)     zeznanie wg ustalonego wzoru PIT-28 o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych – w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku.[2]

Ulgi i odliczenia

Podatnicy opłacający podatek w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mają prawo do korzystania z ulg i odliczeń, które obowiązani są wykazywać w informacji za pierwsze półrocze PIT-27 oraz zeznaniu PIT-28.
Przysługujące odliczenia pomniejszające uzyskany przychód to:
1)    straty z lat ubiegłych,
2)    renty i inne trwałe ciężary,
3)    suma składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe, określane w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych,
4)    składki na rzecz organizacji, do których przynależność podatnika jest obowiązkowa,
5)    darowizny,
6)    wydatki na cele rehabilitacyjne ponoszone przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną,
7)    wydatki na budowę budynku mieszkalnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem,
8)    zwrot nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu,
9)    wydatki na cele mieszkaniowe podatnika, do których nabył prawo w latach ubiegłych (przysługujące lecz nie zrealizowane ulgi mieszkaniowe),
10) zwrot nienależnie pobranych emerytur i rent oraz zasiłków z ubezpieczenia społecznego, jeżeli nie zostały potrącone przez organ rentowy,

W przypadku dokonywania odliczeń od przychodu stosuje się przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych.[3]

Naliczony podatek zryczałtowany od przychodów ewidencjonowanych ulega obniżeniu o kwotę składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej w roku podatkowym zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, o ile nie została odliczona od podatku dochodowego.

Ponadto kwotę należnego podatku obniżają:
1)    wyżej wymieniona składka na ubezpieczenie zdrowotne,
2)    odliczenia z tytułu ulg inwestycyjnych,
3)    odliczenia z tytułu ulg na wyszkolenie uczniów,
4)    wydatki na zakup gruntu lub odpłatnego przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu pod budowę budynku mieszkalnego,
5)    wydatki na budowę budynku mieszkalnego,
6)    wydatki na remont lub modernizację budynku mieszkalnego,
7)    wydatki poniesione w celu systematycznego gromadzenia oszczędności w kasie mieszkaniowej,
8)    wydatki na dojazd dzieci własnych i przysposobionych do szkół podstawowych, zawodowych i średnich,
9)    wydatki na odpłatne świadczenia zdrowotne,
10)  wydatki na dokształcanie i doskonalenie zawodowe podatnika,
11)  wydatki na odpłatne kształcenie w szkołach wyższych.
Przy dokonywaniu wyżej wymienionych odliczeń stosuje się przepisy ustawy o podatku dochodowym o osób fizycznych.
Płacący ryczałt od przychodów ewidencjonowanych mogą, bez ubiegania się o zgodę urzędu skarbowego, wszystkie objęte ulgami wydatki odliczeń od zryczałtowanego podatku na bieżąco, w trakcie roku podatkowego.

Przedmiot i podmiot opodatkowania.

Inną zryczałtowaną formą opodatkowania podatkiem dochodowym jest karta podatkowa. Z opodatkowania w tej formie mogą korzystać podatnicy prowadzący działalność:
1)    usługową lub wytwórczo-usługową,
2)    usługową w zakresie handlu detalicznego żywnością, napojami, wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami, z wyjątkiem napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,
3)    usługową w zakresie obnośnego i obwoźnego handlu detalicznego artykułami nieżywnościowymi , z wyjątkiem handlu objętych koncesjonowaniem paliwami silnikowymi, środkami transportu samochodowego, ciągnikami rolniczymi i motocyklami,
4)    gastronomiczną, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,
5)    działalność w zakresie usług transportowych wykonywanych przy użyciu jednego pojazdu,
6)    działalność w zakresie usług rozrywkowych,
7)    działalność w zakresie sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu,
8)    działalność w zakresie wolnych zawodów, polegająca na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego,
9)    działalność w zakresie wolnych zawodów, polegająca na świadczeniu usług weterynaryjnych,
10)  działalność w zakresie opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi,
11)  działalność w zakresie usług edukacyjnych, polegająca na udzielaniu lekcji na godziny.[4]
Przedmiotem opodatkowania kartą podatkową są przychody z wyżej wymienionej działalności, przedmiotem zaś są osoby prowadzące taką działalność, które ponadto:
·         złożyły wniosek o zastosowanie opodatkowania w tej formie,
·         nie prowadzą innej działalności gospodarczej oprócz działalności objętej kartą podatkową,
·         nie korzystają z usług osób nie zatrudnionych przez siebie na podstawie umowy o pracę oraz z usług innych zakładów, chyba że są to usługi specjalistyczne,
·         nie wytwarzają wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym,
·         małżonek podatnika nie wykonuje działalności gospodarczej w tym samym zakresie.
Podatnikiem zryczałtowanego podatku dochodowego opłacanego w formie karty podatkowej mogą być zarówno osoby fizyczne jak i spółki cywilne osób fizycznych, jeżeli łączna liczba wspólników oraz zatrudnionych pracowników nie przekracza stanu zatrudnienia określonego w tabeli ustawy.

Warunki korzystania z opodatkowania w formie karty podatkowej.

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej podatnik składa właściwemu urzędowi skarbowemu w deklaracji według ustalonego wzoru, w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rok podatkowy, od którego ma być zastosowana karta. Jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w ciągu roku podatkowego deklarację składa przed rozpoczęciem działalności. Jeżeli do końca każdego roku podatkowego objętego opodatkowaniem w formie karty podatkowej podatnik nie zgłosił likwidacji działalności, uważa się, że prowadzi nadal działalność opodatkowaną w tej formie.

Właściwy miejscowo w sprawie podatku dochodowego w formie karty podatkowej jest urząd skarbowy według miejsca położenia zorganizowanego zakładu, wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej, w przypadku braku takiego zakładu – wg miejsca zamieszkania podatnika lub siedziby spółki. Jeżeli nie można ustalić siedziby spółki – według miejsca zamieszkania jednego ze wspólników.

Urząd skarbowy uwzględniając wniosek o zastosowanie karty podatkowej, wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej, odrębnie na każdy rok podatkowy.

Opłata miesięczna za kartę podatkową jest stała, bez względu na wysokość przychodów osiąganych w poszczególnych miesiącach . jej wysokość jest uzależniona między innymi od:

  • stanu zatrudnienia,
  • miejsca prowadzenia działalności,
  • rodzaju i zakresu prowadzonej działalności,
  • liczby stanowisk na parkingu,
  • liczby i rodzaju urządzeń przy prowadzeniu usług rozrywkowych,
  • liczby godzin przeznaczonych na wykonywanie wolnego zawodu w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego przez położne i pielęgniarki,
  •  liczby godzin przeznaczonych na udzielanie lekcji na godziny,
  • liczby sprzedawanych posiłków domowych,
  • liczby godzin sprawowania opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi itp.[5]

Podatek obniża się o kwotę składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w roku podatkowym, zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, o ile nie została odliczona od podatku dochodowego.

Podatnicy prowadzący działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych, deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Podatnicy ci są jednak obowiązani wydawać na żądanie klienta rachunki i faktury, stwierdzające sprzedaż wyrobu, towaru lub wykonanie usługi, oraz przechowywać w kolejności numerów kopie tych rachunków i faktur w okresie pięciu lat podatkowych, licząc od końca roku, w którym wystawiono rachunek lub fakturę.

Jedynie podatnicy zatrudniający pracowników zobowiązani są do prowadzenia książki zatrudnionych pracowników oraz indywidualnych kart przychodów pracowników, z uwagi na to, że stan zatrudnienia jest jedynym z podstawowych czynników mających wpływ na wysokość opłaconego podatku.

Ewidencję zatrudnienia pracowników mają obowiązek prowadzić podatnicy zatrudniający:

  • pracowników, w tym również na podstawie umowy o pracę nakładczą,
  • członków rodziny z wyjątkiem małżonka,
  • emerytów i rencistów,
  • pracowników zatrudnionych wyłącznie przy sprzedaży wyrobów, przyjmowaniu zleceń na usługi, utrzymywaniu czystości w zakładzie, prowadzeniu księgowości, kierowców.

Ewidencja ta powinna być zbroszurowana, ponumerowana i ma zawierać: numer kolejny wpisu, imię i nazwisko osoby zatrudnionej, datę rozpoczęcia i zakończenia pracy przez tę osobę, adnotacje o przerwach w zatrudnieniu.[6]

Podatnicy karty podatkowej mają obowiązek powiadomienia urzędu skarbowego o zmianie stanu zatrudnienia. Nie wywiązanie się z tego obowiązku, jak również nierzetelne prowadzenie omówionej ewidencji, powoduje wyłączenie z karty podatkowej. Mogą również zawiesić prowadzenie działalności w roku podatkowym z wyjątkiem podatników prowadzących działalność usługową w zakresie obnośnego i obwoźnego handlu detalicznego, wówczas nie pobierany jest podatek za pełny okres przerwy trwającej co najmniej 10 dni, jeżeli podatnik zawiadomi o tym urząd skarbowy w terminie 3 dni jej rozpoczęcia i dnia jej ukończenia.

Podatnicy opłacający podatek w formie karty podatkowej mają obowiązek uiszczać należność do dnia 7-go każdego miesiąc za miesiąc poprzedni, a za miesiąc grudzień do dnia 28-go grudnia roku podatkowego.

Zryczałtowany podatek dochodowy od osób duchownych.

Jedną z form zryczałtowanego opodatkowania jest zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów osób duchownych. Z opodatkowania w tej formie korzystają osoby duchowne, osiągające przychody z opłat otrzymywanych w związku z pełnionymi funkcjami o charakterze duszpasterskim. Zawiadamiają oni właściwy urząd skarbowy o rozpoczęciu pełnienia funkcji duszpasterskich w terminie 14 dni od dnia objęcia funkcji.

Kwartalne stawki ryczałtu od przychodów proboszczów i wikariuszy stosuje się odpowiednio do osób duchownych wszystkich wyznań, sprawujących porównywalne funkcje.
Kwartalna stawka ryczałtu ulega obniżeniu o kwotę składki n powszechne ubezpieczenie, opłacanej zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym bezpośrednio przez osobę duchowną w kwartale, za jaki uiszczany jest ryczałt, o ile składka ta nie została odliczona od podatku dochodowego. Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się stawkę ryczałtu od przychodów osób duchownych, nie może przekroczyć 7,5% podstawy wymiaru tej składki.

Do dnia 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym osoba duchowna jest obowiązana złożyć w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca wykonywania funkcji o charakterze duszpasterskim roczną informację o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej o odliczonej od ryczałtu w poszczególnych kwartałach.
Urząd skarbowy właściwy według miejsca wykonywania funkcji o charakterze duszpasterskim wydaje decyzję ustalającą wysokość ryczałtu, odrębnie na każdy rok podatkowy. Urząd na wniosek osoby duchownej może odpowiednio obniżać stawki ryczałtu, jeżeli liczna wyznawców na danym terenie stanowi mniejszość w ogólnej liczbie mieszkańców. Osoba duchowna jest obowiązana dołączyć do wniosku oświadczenie o liczbie wyznawców.

Osoby duchowne kierujące jednostkami kościelnymi posiadającymi samodzielną administrację w wydzielonej części parafii (wikariaty eksponowane, kuracje, lokacje itp.) opłacają ryczałt według stawek właściwych dla liczby mieszkańców tej części parafii. Proboszcz parafii opłaca ryczałt według stawki odpowiadającej liczbie mieszkańców, zmniejszonej o liczbę mieszkańców wydzielonej części parafii.

W razie zmiany miejsca wykonywania funkcji, osoba duchowna jest obowiązana w terminie 7 dni zawiadomić o tym urzędy skarbowe właściwe według dotychczasowego i nowego miejsca wykonywania funkcji oraz podać dane niezbędne do ustalenia wysokości ryczałtu według nowego miejsca wykonywania funkcji.

Osoby duchowne opłacające ryczałt są zwolnione od obowiązku składnia zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu ze źródła przychodu objętego ryczałtem.
Osoby duchowne opłacają ryczałt, pomniejszony o zapłaconą w kwartale składkę na powszechne ubezpieczenie zdrowotne, bez wezwania w terminie do dnia 20-go następnego miesiąca po upływie kwartału, a za czwarty kwartał – do dnia 28-go grudnia roku podatkowego, na rachunek właściwego urzędu skarbowego.

Wpływy z podatku dochodowego opłaconego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób duchownych stanowią dochód budżetu państwa, natomiast wpływy z karty podatkowej stanowią dochody gmin.

[1] Rozporządzenie MF z dnia 18.XII.1998r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 161, poz.1087).
[2] M. Borkiewicz-Liszka, Wybór formy opodatkowania, Zakamycze 1999r.
[3] Z. Kalinowski, Podatek dochodowy od osób fizycznych, A.D. Drągowski S.A. Warszawa 1999r.
[4] Ustawa z dnia 20.XI.1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DZ. U. Nr 144 poz. 930.)
[5] M. Borkiewicz-Liszka, Wybór formy opodatkowania, Zakamycze 1999r.

Opodatkowanie dywidend

5/5 - (1 vote)

Pierwszym z artykułów umów o UPO, którego postanowienia dotyczą kategorii dochodu biernego, jest artykuł określający opodatkowanie dywidend (zazwyczaj art. 10).

Samo określenie dywidendy odnosi się powszechnie do wypłat z wydzielonego zysku spółek kapitałowych, mających osobowość prawną na rzecz swoich akcjonariuszy i udziałowców. W polskim systemie prawnym za dywidendy uznaje się więc zyski, do których uprawniają udziały lub akcje posiadane przez dany podmiot w spółce akcyjnej lub spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki, będąc spółkami kapitałowymi, mają jednocześnie osobowość prawną (w innych państwach, np. we Francji, Niemczech, występuje jeszcze jeden rodzaj spółki kapitałowej – spółka komandytowo-akcyjna, której dotychczas brak w polskim katalogu spółek, lecz o którą jest planowane jego rozszerzenie).

Dochody wspólników innych spółek nie mających osobowości prawnej – spółek osobowych (komandytowa, jawna i cywilna), uzyskane z tytułu ich działalności, nie są natomiast traktowane jako dywidendy, lecz stanowią zysk osób tworzących spółkę, osiągany dzięki ich własnej działalności. Wspólnik jest więc opodatkowany indywidualnie, proporcjonalnie do jego udziału w kapitale spółki i jej zyskach (art. 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. O podatku dochodowym od osób prawnych – j.t. Dz.U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 z późn.zm., oraz art. 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – j.t. Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 z późn.zm.).

Sposób opodatkowania dywidendprzyjęty w modelowej konwencji OECD, a w ślad za nią w polskich umowach o UPO, polegający na rozdziale należnego podatku między obydwa umawiające się państwa, jest efektem braku powszechnego przyzwolenia poszczególnych państw na opodatkowanie dywidend wyłącznie w jednym z umawiających się państw.

Brak takiego przyzwolenia do opodatkowania dywidend w państwie ich źródła wynika głównie z faktu, że niektóre państwa w ogóle nie przewidują opodatkowania dywidend u źródła, zapobiegając tym samym ekonomicznemu podwójnemu opodatkowaniu.

Również opodatkowanie dywidend wyłącznie w państwie ich odbiorcy jest jako zasada nieosiągalne (mimo, iż zgodnie z powszechnie przyjętą normą wszystkie państwa opodatkowują osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę na ich obszarze z tytułu dywidend uzyskiwanych od spółek mających siedzibę za granicą), gdyż zniesienie opodatkowania dywidend u źródła prowadziłoby do sytuacji, w której państwa słabiej rozwinięte – będąc zmuszone do importowania kapitałów z państw wysoko rozwiniętych – występowałyby prawie zawsze w charakterze państwa źródła, a tym samym byłyby zmuszone do powstrzymywania się od opodatkowania dywidend, co zwiększałoby wpływy państw bogatych kosztem ich redukcji w państwach słabo rozwiniętych.
Ekonomiczne podwójne opodatkowaniema miejsce w przypadku opodatkowania tego samego dochodu zarówno na poziomie spółki, jak i na poziomie wspólnika, i występuje zazwyczaj w państwach o tzw. klasycznych systemach podatkowych, do których należy również Polska. Ten rodzaj podwójnego opodatkowania nie jest jednakże eliminowany przez postanowienia umów o UPO, które ogólnie mają za zadanie wykluczać podwójne opodatkowanie w sensie prawnym, gdy występuje również identyczność podmiotu opodatkowania. W Polsce mamy więc do czynienia z ekonomicznym podwójnym opodatkowaniem wydzielonych zysków (wyjątek stanowi wypłata dywidendy przez spółkę krajową innej spółce krajowej).

Przykład

„Babel” sp. z o.o., której udziałowcami są dwie osoby prawne, w tym jedna rosyjska, i dwie osoby fizyczne, w tym również jedna rosyjska, posiadające każda po 25 proc. udziałów, uzyskała w 1998 r. dochód w wysokości 100 000 zł, który w całości przeznaczyła na wypłatę dywidendy. Dochód ten podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych na poziomie spółki (stawka za 1998 r. – 36 proc. = 36 000 zł), w związku z czym do odbiorców dywidendy trafia ogółem 64 000 zł. Kwota ta podlega podzieleniu między odbiorców dywidendy (64 000 zł : 4 = 16 000 zł), a następnie spółka „Babel” jako płatnik potrąca u źródła podatek ryczałtowy od tych dywidend w wysokości 20 proc. przychodu – art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (3200 zł). Do każdego z udziałowców trafia więc ostatecznie dywidenda w kwocie 12 800 zł, przy czym w przypadku podmiotów rosyjskich wysokość podatku od dywidend jest obniżana do 10 proc. ich kwoty brutto, zgodnie z postanowieniami polsko-rosyjskiej umowy o UPO (1600 zł). W związku z tym kwota dywidendy wypłaconej podmiotom zagranicznym wyniesie 14 400 zł.

W przypadku krajowej osoby prawnej kwota podatku od dywidend pobrana u źródła może zostać, zgodnie z art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, odliczona od kwoty jej podatku obliczonego na zasadach ogólnych. W przypadku osób fizycznych brak takiej możliwości.

Fakultatywność opodatkowania

Umowy o UPO nie określają zatem, komu przysługuje wyłączne prawo opodatkowania dywidend – czy państwu miejsca zamieszkania lub siedziby ich odbiorcy, czy państwu, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma swoją siedzibę, lecz stwierdzają tylko, iż dywidendy mogą być opodatkowane w państwie, w którym znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba ich odbiorcy. Jednocześnie umowy zastrzegają prawo państwa źródła dywidend, tzn. państwa, w którym znajduje się siedziba spółki wypłacającej dywidendy, do ich opodatkowania, przy czym wysokość nakładanego tam podatku jest ograniczona przez ustalenie jego maksymalnej stawki, która może być zastosowana w państwie źródła.

Stawki podatku

Wysokość maksymalnych stawek podatku od dywidend w państwie źródła jest w polskich umowa o UPO określana w różnych wysokościach, przy czym można je podzielić na dwie grupy:
·         pierwszą tworzą umowy, w których stawka jest jednolita dla wszelkich rodzajów dywidend (zazwyczaj jest to 10 proc. kwoty dywidend brutto);
·         drugą zaś – umowy, w których stawka jest zróżnicowana, w zależności od wysokości udziałów w kapitale spółki wypłacającej; wynosi ona zazwyczaj 5 proc. kwoty dywidend brutto przy udziale minimum 25 proc. oraz 15 proc. kwoty dywidend brutto w pozostałych przypadkach(w dwóch umowach, z Holandią i Irlandią, w przypadku udziału w kapitale spółki wyższego niż 25 proc. dochód z dywidend podlega zwolnieniu z opodatkowania w państwie źródła, w przypadku zaś umowy z Malezją – całkowitemu zwolnieniu z opodatkowania w państwie źródła – patrz załączona tabela).

Na uwagę zasługuje również fakt, iż w przypadku niektórych umów, np. z USA i Wielką Brytanią, minimalny udział, od którego zależy zastosowanie niższej stawki, dotyczy nie bezpośrednio udziału w kapitale spółki, lecz udziału w prawie głosu. Należy również zaznaczyć, że polskie umowy o UPO zastrzegają możliwość stosowania niższej stawki wyłącznie w odniesieniu do spółek innych niż osobowe.

Postanowienia polskich umów o UPO nie wymagają, aby spółka otrzymująca dywidendy posiadała określony w umowie udział w kapitale spółki wypłacającej dywidendy, który upoważnia do zastosowania obniżonej stawki podatku od dywidend, przez stosunkowo długi okres przed datą podziału dywidend. Oznacza to, iż w odniesieniu do udziału w kapitale jedynie ważną sprawą jest sytuacja w momencie zaistnienia zobowiązania podatkowego, tzn. w większości przypadków sytuacja istniejąca w momencie, w którym dywidendy są prawnie postawione do dyspozycji akcjonariuszy, chyba że właściwa umowa o UPO stanowi inaczej.

Należy ponadto podkreślić, że postanowienia większości polskich umów o UPO, dotyczące opodatkowania dywidend (wyjątkiem są niektóre „stare” umowy zawierane w latach 70. i 80.), mówią o odbiorcy będącym faktycznym właścicielem, przez co ograniczenie podatku w państwie źródła nie ma zastosowania do sytuacji, gdy między beneficjentem a płatnikiem występuje pośrednik, chyba że ma on miejsce zamieszkania w tym samym umawiającym się państwie co ich beneficjent. Stosowanie bowiem obniżonych stawek podatku od dywidendy w państwie źródła do wszelkiego rodzaju odbiorców dywidend umożliwiało „kupczenie umowami” (treaty schopping), polegające na wykorzystywaniu postanowień umów o UPO w celu niwelowania obciążeń podatkowych.

Przykład

Podmiot zagraniczny X, mający siedzibę w państwie A, posiada w Polsce udziały w spółce „Babel”, z tytułu których ma być mu wypłacona dywidenda. Jednakże ze względu na to, że umowa o UPO zawarta między Polską a państwem A przewiduje opodatkowanie takich dywidend w wysokości 10 proc., X zaś posiada spółkę-córkę CX w państwie B, które to państwo łączy z Polską umowa o UPO, przewidująca zwolnienie dywidend z opodatkowania u źródła, X poleca, ażeby dywidenda została wypłacona spółce CX z siedzibą w państwie B, w związku z czym odbiorcą dywidendy jest nie X, lecz spółka CX, a zatem zgodnie z umową o UPO zawartą między Polską a państwem B dywidenda ta będzie zwolniona z opodatkowania w Polsce. Przy czym CX w państwie B korzysta z przewidzianych tam specjalnych zwolnień, przez co obciążenie podatkowe dywidendy jest dużo niższe.

Jednakże w przypadku gdy umowa między Polską a państwem B zawiera uszczególnienie w postaci „odbiorcy będącego faktycznym właścicielem”, jej postanowienia nie będą mogły być zastosowane w opisanej sytuacji.

Definicja dywidendy w polskim prawie

Polskie umowy o UPO, w ślad za modelową konwencją OECD, na której są wzorowane, definiują najczęściej DYWIDENDY jako dochód z akcji gratisowych, praw do udziału w zysku, akcji w górnictwie, akcji założycieli lub innych praw, z wyjątkiem wierzytelności, jak również dochody z innych praw spółki, które według prawa podatkowego państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma siedzibę, są pod względem podatkowym traktowane jak dochody z akcji.

Definicja dywidendy zawarta w polskich umowa o UPO nie zawsze jest identyczna, jednakże można ogólnie stwierdzić, iż dywidendy stanowią dochód z kapitału, który został wcześniej postawiony do dyspozycji spółki.

Należy jednak zaznaczyć, że za dywidendy uważa się nie tylko podział zysków uchwalany każdego roku przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, lecz także inne zyski wyrażone w pieniądzach, takie jak premie, zyski ze sprzedaży bądź ukryty podział zysków, przy czym wypłaty dokonywane przez spółkę, w wyniku których zmniejszają się prawa udziałowców, nie są zazwyczaj uważane za dywidendy. Nie ma również znaczenia, czy takie wypłaty są dokonywane z bieżących zysków spółki czy z rezerw, tzn. z zysków osiągniętych w poprzednich latach finansowych.

Dywidendy jako odsetki

Postanowienia umów o UPO dotyczące dywidend mogą mieć również zastosowanie do odsetek od pożyczek w takim zakresie, w jakim pożyczkodawca dzieli ryzyko ponoszone przez spółkę, tj. gdy spłata zależy w dużej mierze od sukcesu gospodarczego przedsiębiorstwa (sytuacja gdy głównym źródłem finansowania nie jest kapitał zakładowy, lecz zaciągnięty kredyt).
Postanowienia umów o UPO dotyczące opodatkowania dochodów z dywidend pozwalają więc na uznawanie przez państwo pożyczkobiorcy tego rodzaju odsetek za dywidendy, w przypadku gdy jego wewnętrzne ustawodawstwo przewiduje tego rodzaju traktowanie. Przy czym pytanie, czy pożyczkobiorca dzieli ryzyko ponoszone przez przedsiębiorstwo, musi być ocenione w każdym indywidualnym przypadku na podstawie całokształtu okoliczności, np.:

  • pożyczka przekracza znacznie wszelkie inne formy udziału w kapitale przedsiębiorstwa (lub została zaciągnięta w celu uzupełnienia istotnej części kapitału utraconego) i jej kwota w znacznym stopniu nie odpowiada aktywom, które mogą być odkupione,
  • wierzyciel będzie uczestniczył w zyskach spółki,
  • spłata pożyczki zależy od spłaty długów wobec innych wierzycieli lub wypłaty dywidend,
    poziom lub spłata odsetek zależy od zysków spółki,
  • umowa pożyczki nie zawiera dokładnych klauzul co do spłaty pożyczki w określonym czasie.

Polskie ustawodawstwo podatkowe przewiduje od 1999 r. ograniczenia w zakresie finansowania działalności spółki w drodze zaciągniętego kredytu, tzw. cienka kapitalizacja (thin capitalization). Nie przewiduje jednakże uregulowań pozwalających na „przeszacowywanie” odsetek na dywidendy, o czym mowa wcześniej.

Nie uważa się natomiast za dywidendę podziału zysków dokonywanego przez spółki osobowe. Jednakże jeżeli spółka osobowa jest poddana w państwie, w którym znajduje się jej siedziba, traktowaniu podatkowemu analogicznemu do spółek kapitałowych (jak to ma miejsce w Belgii, Hiszpanii, Portugalii, również we Francji w odniesieniu do zysków komandytariuszy w zwykłej spółce komandytowej), podział taki należy traktować jak dywidendę.

Umowy o UPO zawierają ponadto postanowienia wyłączające stosowanie omawianych ogólnych zasad przewidujących ograniczone opodatkowanie w państwie źródła dywidend, w przypadku gdy ich właściciel mający miejsce zamieszkania lub siedzibę w umawiającym się państwie wykonuje w drugim państwie, w którym powstają dywidendy, działalność gospodarczą za pośrednictwem położonego tam zakładu (w rozumieniu art. 5 umowy)5 i gdy wierzytelność, z tytułu której są wypłacone takie dywidendy, jest faktycznie związana z takim zakładem. W takim przypadku znajdują zastosowanie postanowienia ogólne określające opodatkowanie zysków przedsiębiorstw (zazwyczaj art. 7 umowy)6.

Przykład

„Babel” sp. z o.o. wypłaca dywidendę osobie X mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie, z którym łączy Polskę umowa o UPO. Osoba X posiada na terytorium Polski zakład, w rozumieniu umowy o UPO, za pośrednictwem którego prowadzi działalność i którego zyski (zgodnie z art. 7 umowy) podlegają opodatkowaniu w Polsce. Wypłacana zaś dywidenda jest zyskiem z zakupionych przez X udziałów w spółce „Babel” ze środków stanowiących majątek zakładu, który X posiada w Polsce. Mimo więc iż odbiorcą dywidendy jest podmiot zagraniczny X, Polska jest zwolniona od obowiązku zastosowania obniżonej stawki określonej w umowie i może opodatkować taką dywidendę jako zysk zakładu.

Przedstawione tu normy mają również zastosowanie w przypadku, gdy właściciel dywidend w celu wykonywania działalności w ramach wolnego zawodu, o której mowa w art. 14 umowy, posiada w drugim umawiającym się państwie stałą placówkę, z którą związany jest kapitał będący źródłem wypłacanych dywidend.

Niektóre państwa idą dalej w takim rozumowaniu, uważając, że do dywidend pochodzących ze źródeł położonych na ich terytorium i wypłacanych osobom fizycznym lub prawnym mającym miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugich państwach nie należy stosować postanowień nakazujących ich ograniczone opodatkowanie, jeżeli tylko beneficjent tych dywidend posiada zakład lub stałą placówkę w pierwszym z wymienionych państw – koncepcja przyciągającej mocy zakładu. (W przedstawionym przykładzie przy tej koncepcji nie ma potrzeby wykazywania, iż środki przeznaczone na zakup udziałów należały do zakładu. Do niestosowania obniżek wystarcza fakt, ze osoba posiada w Polsce zakład).

Należy jednakże zaznaczyć, że takie rozumienie postanowień umów o UPO jest, zgodnie z przyjętą międzynarodową praktyką, niewłaściwe i nie powinno mieć miejsca w stosunkach dwustronnych. W związku z tym dywidendy otrzymane przez osoby mające miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą ze źródła położonego w Polsce nie powinny być w wyniku domniemania prawnego lub fikcyjnie powiązane z zakładem, który taka osoba posiada w Polsce. Przy opodatkowaniu takich dywidend Polska nie musiałaby ograniczać wysokości należnego podatku ze względu na postanowienia umowy o UPO.

Należy ponadto zauważyć, że postanowienia umów o UPO dotyczące opodatkowania dochodów z dywidend dotyczą jedynie dywidend wypłacanych przez spółkę mającą siedzibę w jednym z umawiających się państw osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim państwie. Zdarza się jednakże, iż niektóre państwa opodatkowują nie tylko dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę na ich obszarze, lecz także wydzielone zyski pochodzące z tego państwa dokonane przez spółki nie mające na ich obszarze siedziby (jest to szczególnie widoczne w przypadku dążenia niektórych państw, np. USA, do opodatkowywania zysków oddziałów zagranicznych spółek w taki sam sposób, w jaki opodatkowuje się dywidendy wypłacane przez spółkę-córkę spółce-matce).

W związku z tym umowy o UPO zawierają postanowienia, które wykluczają ekstraterytorialne opodatkowanie dywidend, tzn. praktykę państw, które opodatkowują dywidendy rozdzielone przez spółkę nie mającą w danym państwie siedziby ze względu na sam fakt, że zyski przedsiębiorstwa, z którego zostały wypłacone dywidendy, powstały na ich terytorium (np. zysk osiągnięty przez zakład położony na ich terytorium). Przepis ten zapobiega ponadto opodatkowaniu przez jedno państwo nie podzielonych zysków spółki mającej siedzibę w drugim państwie, stwierdzając, że umawiające się państwo nie może obciążyć podatkiem nie podzielonych zysków spółki, nawet gdy wypłacone dywidendy lub nie podzielone zyski całkowicie lub częściowo pochodzą z zysków osiągniętych w tym państwie.

Podstawowe podatki, stanowiące najistotniejsze źródło zasilania budżetów gmin

5/5 - (1 vote)

Podstawowe podatki, stanowiące najistotniejsze źródło zasilania budżetów gmin to:

podatek od nieruchomości – jeden z trzech podatków z ustawy z 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, którego przedmiotem jest majątek – budynek, budowle i grunt nie związany z działalnością rolną lub leśną; w projektach jego zmiany planuje się upowszechnienie wartościowej podstawy opodatkowania nieruchomości, opartej o kataster nieruchomości. Wpływy z tytułu podatku od nieruchomości, podobnie zresztą jak i z pozostałych podatków majątkowych są stosunkowo pewne. Dochody płynące z tego podatku nie są jednak elastyczne, gdyż nie łatwo wpłynąć w krótkim okresie na rozwój źródeł tego podatku, przy czym wydajność tych źródeł nie dostosowuje się do zmieniających się potrzeb gmin.

Ponadto źródła podatku od nieruchomości są nierównomiernie rozłożone w przekroju gmin, co sprawia, że jest on szczególnie niedogodny dla gmin słabo zagospodarowanych. W literaturze często postuluje się przeprowadzenie reformy podatku od nieruchomości, aby uczynić z niego nie tylko źródło zasilania budżetów gmin, lecz także instrument, którym organy gminne mogłyby się posługiwać w stosunku do wszystkich właścicieli i użytkowników, zarówno nieruchomości, jak i gruntów, wpływając na racjonalną gospodarkę w tym zakresie, rozpatrywaną z punktu widzenia interesów gminy. Podatek ten mógłby odegrać szczególną rolę w dużych miastach, w których z reguły występuje brak terenów i silna tendencja rozwoju budownictwa mieszkaniowego oraz różnych form działalności gospodarczej. Konstrukcję prawną tego podatku reguluje ustawa z 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz.31 z późn. zm.).

Górne granice stawek określa bowiem corocznie MF, w drodze rozporządzenia. Kształt działania na obszarze działania gminy określa także uchwała rady gminy w zakresie dotyczącym stawek podatkowych oraz ewentualnych zwolnień z opodatkowania. Zgodnie z wyżej wymienioną ustawą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które pozostają w określonym stosunku prawnym do nieruchomości, w szczególności są jej właścicielami, posiadaczami samoistnymi lub zależnymi, a także zarządcami i użytkownikami wieczystymi nieruchomości.[1])

Przedmiotem opodatkowania zgodnie z ustawą są budynki lub ich części, budowle lub ich części przeznaczone na działalność gospodarczą inne niż rolnicze lub leśne, lub grunty objęte tymi przepisami. Cele wiązane z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolniczą lub leśną, grunty pod jeziorami, grunty zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrownie wodne.

Podstawą wymiaru w podatku od nieruchomości stanowi, bądź powierzchnia użytkowa budynków lub ich części, dla budowli ich wartość ustalona dla potrzeb amortyzacyjnych na dzień 1 stycznia roku podatkowego, lub w szczególnych przypadkach ich wartość rynkowa, natomiast dla gruntów powierzchnia ich gruntów. Stawki w tym podatku określa rada gminy (jak wspomniano wyżej). Wysokość stawek podatku od nieruchomości uzależniona jest od tego, jakiego przedmiotu opodatkowania stawki dotyczą, a także od tego, jaki jest charakter i przeznaczenie opodatkowanej nieruchomości. Stawki podatku w odniesieniu do budynków i gruntów są stawkami kwotowymi. Rada gminy określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że podatek ten nie może przekroczyć rocznie:

1) od budynków mieszkalnych lub ich części – 0,46 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
2) od budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna, z wyjątkiem budynków lub ich części przydzielonych na potrzeby bytowe osób zajmujących lokale mieszkalne, oraz od części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej – 15,86 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
3) od budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym – 7,38 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
4) od pozostałych budynków lub ich części – 5,29 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej,
5) od budowli – 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4-6,
6) od gruntów związanych z działalnością gospodarczą inną niż działalność rolnicza lub leśna, z wyjątkiem związanych z budynkami mieszkalnymi – 0,56 zł od 1m2 powierzchni,
7) od gruntów:
·         będących użytkami rolnymi nie wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 i z 1994 r. Nr 1, poz. 3 i z 1996 r. Nr 91 poz. 409), wykorzystywanych na cele rolnicze – 0,05 zł od 1m2 powierzchni,
·         pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych – 3,09 zł od 1 ha powierzchni,
pozostałych – 0,08 zł od 1 m2 powierzchni.

W podatku rada gminy może zastosować pewne zwolnienia. Podatek od nieruchomości nie jest konkurencyjny w stosunku do podatków uiszczanych do budżetu państwa. Uznawany jest on za najbardziej wydajny podatek lokalny.

podatek rolny – opodatkowujący grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha., mający charakter przychodowy. W praktyce wpływy z tytułu podatku rolnego kształtują się na niższym poziomie niż to przewidywano w momencie konstruowania systemu podatkowego gmin. Składa się na to wiele czynników m.in. polityka państwa wobec rolnictwa, system celny, procesy gospodarki, prywatyzacje państwowych gospodarstw. Podatek rolny uregulowany jest ustawą z 15 XI 1984 r., o podatku rolnym (Dz. U. 1993 r. Nr 94 poz. 431 z późn. zm.). Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty gospodarstw rolnych, w związku z tym podatek jest często mylnie nazywany gruntowym. Podatkowi rolnemu podlegają te grunty gospodarstw rolnych, które stanowią własność, lub znajdują się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej, albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej (np. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa).
Z opodatkowania wyłączone zostały grunty:
1)     pod jeziorami i wodami płynącymi,
2)     stanowiące nieużytki,
3)     wpisane do majątku zabytków,
4)     zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej inna niż działalność rolnicza,
5)    stanowiące działki przyzagrodowe członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych, którzy osiągnęli wiek emerytalny, bądź są inwalidami I lub II grupy,
6)    wyłączone na cele nierolnicze na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych.

Podmiotami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki nie posiadające osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych lub posiadające – na podstawie zawartej umowy albo innego tytułu prawnego, a także bezumownie – grunty wchodzące w skład gospodarstw rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy.[2])

Z obowiązku podatkowego zwolnionesą gminy i Skarb Państwa. Od opodatkowania podatkiem od nieruchomości wolne są kościelne osoby prawne, gminy żydowskie, Związek Gmin Żydowskich, jeżeli nieruchomości lub ich części przeznaczone są na cele niemieszkalne (za wyjątkiem wykorzystywanej na działalność gospodarczą), lub mieszkalne duchownych i członków zakonu.

Podstawą opodatkowania w podatku rolnym stanowi liczba hektarów przeliczeniowych, która ustalona jest na podstawie powierzchni, rodzajów, klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Na potrzeby podatku, ustalone zostały cztery okręgi podatkowe, do których zaliczono gminy, miasta oraz dzielnice w miastach w zależności od warunków ekonomicznych i produkcyjno-klimatycznych. Tabela zawarta w ustawie o podatku rolnym określa przeliczniki, według których powierzchnię użytków rolnych wyrażoną w hektarach przelicz się na hektary przeliczeniowe. W celu obliczenie podatku należy zastosować odpowiednią stawkę kwotową odnoszącą się do 1 ha przeliczeniowego.

Przeliczniki stawek podatku rolnego, uwzględniające powyższe kryteria prezentuje tabela.

Tabela 1. Skala podatku rolnego

Rodzaje użytków rolnych Grunty orne Łąki i pastwiska
Okręgi podatkowe I II III IV I II III IV
Klasa użytków rolnych Przeliczniki
I 1,95 1,80 1,65 1,45 1,75 1,60 1,45 1,35
II 1,80 1,65 1,50 1,35 1,45 1,35 1,25 1,10
III a 1,65 1,50 1,40 1,25
III 1,25 1,15 1,05 0,95
III b 1,35 1,25 1,15 1,00
IV a 1,10 1,00 0,90 0,80
IV 0,75 0,70 0,60 0,55
IV b 0,80 0,75 0,65 0,60
V 0,35 0,30 0,25 0,20 0,20 0,20 0,15 0,15
VI 0,20 0,15 0,10 0,05 0,15 0,15 0,10 0,05

Źródło: Ustawa o podatku rolnym

Stawki podatku rolnego są rocznymi stawkami kwotowymi, kształtowanymi w relacji do 1 ha przeliczeniowego. Ustala się je jako równowartość pieniężną 2,5 q żyta obliczona wg średniej ceny skupu żyta za pierwsze 3 kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy.

Na podstawie komunikatu Prezesa GUS z 20 października 2000 roku średnia cena żyta za okres III pierwszych kwartałów 2000 roku wynosiła 35,82 zł/1q. – zatem podatek, z 1 hektara przeliczeniowego (dla przelicznika 1,0) w roku 2001 będzie wynosił 89,50 zł.

Rada gminy może jednak obniżyć średnią cenę skupu żyta, określone przez Prezesa GUS. Podatek rolny od osób fizycznych ustala w drodze decyzji na rok podatkowy wójt (burmistrz, prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Podatek rolny płatny jest w 4 ratach, w terminie do 15 marca, maja, września i listopada roku podatkowego.

Ustawa przewiduje stosowanie licznych zwolnień i ulg. Część z nich ma charakter przedmiotowy i nawiązuje do właściwości (np. niskiej jakości). Inne mają charakter stymulacyjny, bądź wynikają ze zdarzeń losowych, a także z faktu położenia gruntów na terenach górskich i podgórskich. Natomiast podmiotowy charakter mają ulgi z tytułu zmniejszonej zdolności płatniczej. Podatek rolny ma duże znaczenie w gminach wiejskich, gdzie jest głównym źródłem dochodów budżetu gminnego. Ma on charakter produkcyjny, związany jest z produkcją rolną, jej wydajnością, efektywnością, rozmiarami i strukturą, podejmowanymi inwestycjami. Ma więc, przynajmniej w części inny charakter niż podatek od nieruchomości. Wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatku rolnego zależy od czynników kształtujących przychody i koszty gospodarstwa rolnego, oraz od sytuacji osobistej podatnika.

Zwolnienia przedmiotowe:

W ustawie o podatku rolnym określono następujące zwolnienia:
·         Użytki rolne klas V,VI.VI z (zwolnienie stosowane z urzędu).
·         Grunty położone w pasie drogi granicznej (zwolnienie stosowane z urzędu).
·         Grunty orne, łąki i pastwiska objęte melioracją.
·         Użytki rolne, na których zaprzestano produkcji rolnej , przy czym zwolnienie dotyczyć może nie więcej niż 20% powierzchni użytków rolnych gospodarstwa, nie więcej niż 10 ha (do 3 lat).
·          Grunty lub prawo wieczystego użytkowania gruntów, nabyte w drodze kupna na utworzenie nowego lub powiększenie już istniejącego gospodarstwa do powierzchni nie przekraczającej 100 ha, oraz grunty Państwowego Funduszu Ziemi i Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (na 5 lat) ( [3]
·         Grunty powstałe z zagospodarowania nieużytków (na 5 lat).
·         Grunty otrzymane w wyniku wymiany lub scalenia (na 1 rok).

Ulgi podatkowe:
Ø  Po okresie zwolnienia z podatku, dla gruntów wymienionych w trzech ostatnich  punktach, stosowana jest ulga podatkowa w wysokości: 75% w pierwszym roku; 50% w drugim.
Ø  Podatnikom podatku rolnego, na okres nie dłuższy niż 15 lat, przysługuje 25% ulga inwestycyjna z tytułu:
Ø  Budowy lub modernizacji budynków inwentarskich oraz obiektów służących ochronie środowiska.
Ø  Zakupu i zainstalowania: deszczowni, urządzeń melioracyjnych i zaopatrzenia gospodarstwa w wodę oraz urządzeń do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii.
Ø  Ulga ta przyznawana jest po zakończeniu inwestycji pod warunkiem jej odpowiedniego udokumentowania.
Ø  Stosowana jest również 60% ulga podmiotowa dla żołnierzy ([4]odbywających zasadniczą służbę wojskową, służbę zastępczą lub szkolenie wojskowe, trwające dłużej niż 9 miesięcy.
Ø  Przewidziane są także ulgi przedmiotowe stosowane z urzędu dla gruntów położonych na terenach podgórskich i górskich w wysokości: 30% kwoty podatku dla gruntów klas: I, II, IIIa, III, IIIb, lub 60% kwoty podatku dla gruntów klasy IVa, IV, IVb.
Ø  Szczególną formą ulgi w podatku rolnym jest zaniechanie ustalania lub poboru podatku. Zaniechanie ma miejsce w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej, która spowodowała istotne szkody majątkowe. Podstawą obliczenia wysokości ulgi jest wysokość otrzymanego przez poszkodowanych odszkodowania z tytułu ubezpieczenia.
Ø  Za specyficzną ulgę uznaje się również prawo wojewody do zaliczenia niektórych gmin do innych okręgów podatkowych. Prawo to przysługuje również radzie gminy w odniesieniu do niektórych wsi.
Ø  Rada gminy może wprowadzić inne niż wymienione ulgi i zwolnienia. Rada gminy jest uprawniona do obniżania ceny skupu ustalanych dla potrzeby podatku rolnego.
Pośród ulg i zwolnień wyróżnić można  ulgi i zwolnienia stosowane z urzędu oraz przyznawane, na wniosek podatnika, w drodze decyzji przez wójta, burmistrza lub prezydenta. W przypadku podatku rolnego wprowadzono specyficzny mechanizm kumulowania ulg i zwolnień podatkowych. W pierwszej kolejności stosuje się ulgi dotyczące terenów górskich, a następnie ulgi związane z gruntami o niższych klasach, scalonymi, zagospodarowanymi itd., ulgi dla rodzin żołnierzy i ulgi w razie klęski żywiołowej. Każda ulga zmniejsza podstawę do naliczenia kolejnej.
Obowiązek podatkowy w podatku rolnym powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Obowiązek wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Rozwiązanie to eliminuje możliwość podwójnego opodatkowani gruntów rolnych, podatkiem rolnym i podatkiem od nieruchomości, w przypadku przeznaczenia ich na inną działalność niż działalność rolnicza.

W przypadku osób fizycznych podatek rolny wraz z podatkiem leśnym i od nieruchomości pobierane są w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na podstawie jednego nakazu płatniczego. Taki pobór podatków umożliwiają przepisy wykonawcze do ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

podatek leśny-  konstrukcja podatku leśnego określona jest w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach,[5]) która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. Podatek ten w swojej istocie i konstrukcji zbliżony jest do podatku rolnego. Nie jest to jednak podatek przychodowy, ponieważ fakt, z którym ustawodawca łączy powstanie obowiązku podatkowego w tym podatku polega na posiadaniu lasu, nie zaś na odnoszeniu z niego pożytków lub za prowadzenie gospodarki leśnej jako działalności gospodarczej, w tym sensie las jest wartością majątkową. Opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają wszystkie lasy z wyjątkiem lasów nie związanych z gospodarką leśną, zajętych na ośrodki wypoczynkowe, działki budowlane, rekreacyjne i wyłączonych decyzjami administracyjnymi z gospodarki leśnej na cele inne niż leśne. Lasy nie objęte podatkiem leśnym podlegają podatkowi od nieruchomości.

Obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które:

  • są właścicielami albo samoistnymi posiadaczami lasów lub
  • posiadają lasy stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie zawartej umowy lub innego tytułu prawnego, a także bezumownie.

Obowiązek podatkowy w podatku leśnym od lasów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych oraz wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa ciąży na nadleśnictwach i na jednostkach organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, faktycznie władających lasami.

Od opodatkowania zwolnione są obligatoryjnie lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat, lasy wchodzące w skład rezerwatów przyrody i parków narodowych, lasy ochronne, oraz lasy wpisane do rejestru zabytków. Ponadto, rada gminy może wprowadzić w drodze uchwały inne zwolnienia niż przewidziano w ustawie. Konstrukcja podstawy opodatkowania jest stosunkowo złożona. Stanowi je liczba hektarów przeliczeniowych ustalona na podstawie powierzchni głównych gatunków drzew w drzewostanie i klas bonitacji. Tabela zawarta w ustawie o lasach zawiera przeliczniki powierzchni lasu wyrażone w hektarach fizycznych na hektary przeliczeniowe przy uwzględnieniu gatunków drzew w drzewostanach i klasy bonitacji drzewostanu.

Podatek leśny od 1 ha przeliczeniowego za rok podatkowy wynosi równowartość pieniężną 0,200 m3 drewna tartacznego iglastego, obliczone wg średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Średnią cenę sprzedaży drewna tartacznego iglastego ustala się na podstawie komunikatu Prezesa GUS ogłaszanego w MP w terminie 20 dni po upływie trzeciego kwartału. Dla lasów ochronnych, lasów wchodzących w skład rezerwatów przyrody i parków narodowych oraz lasów, dla których nie ma sporządzonego planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, podatek leśny za rok podatkowy wynosi równowartość pieniężną 0,3 q żyta od powierzchni 1 ha fizycznego lasów i gruntów leśnych, ustalonej na podstawie ewidencji gruntów.
Osoby fizyczne uiszczają podatek leśny w czterech równych ratach na podstawie odpowiedniej decyzji wójta, burmistrza, prezydenta ze względu na miejsce położenia lasu. Pozostali podatnicy uiszczają ten podatek na podstawie sporządzanych przez siebie deklaracji bez wezwania na rachunek budżetu właściwej gminy. Zgodnie z nowelizacją, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, nadleśnictwa oraz jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, zobowiązane będą składać deklaracje na podatek leśny na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu określonego wzoru, w terminie do dnia 15 stycznia. Znaczenie podatku leśnego może być istotne w gminach, na których terenie położone są duże obszary lasów. Działalność leśna powinna przynosić określone przychody.

podatek od środków transportowych – podatek ten uregulowała ustawa z 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych. Podatkowi od środków transportowych podlegają pojazdy samochodowe, ciągniki, przyczepy, motorowery, a także wyposażone w silniki jachty, promy i łodzie.[6])Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych, a także na jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany.

W związku z nowelizacją ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wchodzące w życie 1 stycznia 1997 r. ustalenie rocznych stawek kwotowych w zakresie omawianego podatku nie jest już dokonywane w drodze rozporządzenia MF, lecz w drodze uchwały rady gminy. Rada gminy określa, w drodze uchwały, wysokość stawek podatku od środków transportowych, z tym, że roczna stawka podatku od jednego środka transportowego nie może przekroczyć wymienionej w ustawie granicy.

Przy określaniu stawek rada gminy powinna uwzględnić rodzaj środka, pojemność skokową silnika lub moc silnika, ładowność, masę całkowitą, a ponadto może uwzględnić wiek albo wartość środka transportowego. Organem podatkowym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta), na terenie, której znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w odniesieniu do jachtów, promów i łodzi – na której terenie są te środki zarejestrowane. Podatek jest płatny w dwóch ratach każdego roku, w terminie do 15 lutego i do 15 września każdego roku.

Stawki podatkowe:

Stawki podatku od środków transportowych są stawkami kwotowymi, waloryzowanymi corocznie o wskaźnik wzrostu cen towarów konsumpcyjnych przez Ministra Finansów.
Wysokość stawek podatku zależy od:
rodzaju środka transportowego,
pojemności skokowej silnika lub mocy silnika, ładowności albo masy całkowitej,
wieku lub wartości środka transportowego.
Jakkolwiek rada gminna ma pewne możliwości kształtowania stawek podatku od środków transportowych w oparciu o powyższe kryteria, to obowiązuje ją górny limit kwot podatku zawartych w ustawie. Począwszy od 1 stycznia 2000 roku wynoszą one np.:
·         2297,87 zł  – od samochodów ciężarowych o ładowności powyżej 12 ton oraz ciągnika siodłowego i balastowego,
·         1776,83 zł. – od samochodu ciężarowego o ładowności od 2 do 12 t, przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5t oraz autobusu.

[1] Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.)
[2] Grażyna Krasiwska-Walczak op. cit. str. 207
[3]) W przypadku przekazania gospodarstwa za długi bankom, w związku z obowiązującymi przepisami bankowymi, można ten okres podwoić.
[4]) W przypadku rodzin żołnierzy ulga wynosi 40%.
[5] „Ustawa o lasach” z dnia 28 września 1991 (Dz. U. Nr 101 z 1992 r. poz. 444 z późn. zm.).
[6] A. Bordo op. cit. str. 64

Problem podwójnego opodatkowania

5/5 - (1 vote)

Drugim z artykułów umów o UPO, którego postanowienia dotyczą kategorii dochodu biernego, jest artykuł określający opodatkowanie odsetek (zazwyczaj art. 11).

Uważa się powszechnie, że określenie ODSETKI oznacza wynagrodzenie z tytułu pożyczonych pieniędzy i to wynagrodzenie wchodzi w zakres dochodu z mienia ruchomego. W przeciwieństwie do dywidend odsetki nie doznają strat z powodu ekonomicznego podwójnego opodatkowania, tzn. nie są opodatkowane zarówno w rękach dłużnika, jak i w rękach wierzyciela. Podatek z tytułu odsetek nakładany jest na ich odbiorcę. Jeżeli zdarzy się więc nawet, że osoba wypłacająca odsetki zobowiąże się do zapłacenia podatku od odsetek, oznacza to jedynie, że osoba ta – dłużnik – zgadza się wypłacić wierzycielowi dodatkowe odsetki w wysokości odpowiadającej podatkowi od odsetek.

Pobór podatku od odsetek, podobnie jak w przypadku podatku od dywidend, następuje u źródła, przy wypłacie tych odsetek (witholding tax).

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku dywidend, umowy o UPO przewidują, iż odsetki powstające w jednym z umawiających się państw i wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. Określenie „wypłacane” ma przy tym szerokie znaczenie, ponieważ koncepcja wypłaty oznacza spełnienie zobowiązania do postawienia do dyspozycji wierzyciela funduszy w sposób przewidziany w umowie lub zgodnie z panującym zwyczajem.

Jednakże podobnie jak w przypadku dywidend opodatkowanie odsetek wyłącznie w jednym państwie – czy to w państwie beneficjenta czy w państwie źródła – nie może liczyć na powszechną aprobatę. W związku z tym przyjmuje się rozwiązanie kompromisowe, które przewiduje, iż odsetki mogą być również opodatkowane w państwie źródła odsetek, jednakże w wysokości nie wyższej od ustalonej stawki procentowej w danej umowie o UPO. Stawka ta w umowach zawartych przez Polskę jest jednolita i wynosi najczęściej 10 proc. kwoty odsetek brutto.[1]

Rząd jednego z krajów będzie zwolniony od podatku w drugim państwie w odniesieniu do dywidend z akcji spółek akcyjnych tego drugiego państwa. Jednak zwolnienie takie nie będzie przyznane w odniesieniu do akcji posiadanych dla innych celów niż cele publiczne i jeżeli pakiet kontrolny stanowi istotny udział.

OPODATKOWANIE NALEŻNOŚCI LICENCYJNYCH.

Należności  licencyjne powstające w jednym z krajów i wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim, mogą być opodatkowane w tym drugim kraju. Należności licencyjne mogą być także opodatkowane w tym umawiającym się państwie, w którym powstają i zgodnie z prawem tego państwa, lecz podatek ustalony w ten sposób nie może przekroczyć 10 proc. Kwoty brutto tych należności.

ZYSKI OSIĄGANE Z WŁASNOŚCI MAJĄTKU NIERUCHOMEGO RUCHOMEGO.

Zyski osiągnięte przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym kraju z przeniesienia własności majątku nieruchomego, położonego w drugim państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim kraju.
Zyski osiągnięte z przeniesienia tytułu własności majątku ruchomego związanego z jego eksploatacją , podlegają opodatkowaniu tylko w tym kraju, w którym znajduje się miejsce faktycznego zarządu przedsiębiorstwa.

DOCHÓD Z DZIAŁALNOŚCI O SAMODZIELNYM CHARAKTERZE.

Dochód, który osoba mająca miejsce zamieszkania osiąga z wykonywania działalności zawodowej lub innej działalności o samodzielnym charakterze, podlega opodatkowaniu tylko w tym państwie.

UPOSAŻENIA, PŁACE I INNE PODOBNE WYNAGRODZENIA.

Uposażenia, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie osiąga z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba, że praca jest wykonywana w drugim kraju. Wtedy wynagrodzenie osiągnięte przez nią może być opodatkowane w tym drugim kraju.

DOCHÓD Z DZIAŁALNOŚCI ARTYSTYCZNEJ.

Dochód uzyskany przez osobę mającą miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie, z tytułu działalności artystycznej z osobiście wykonywanej w tym charakterze działalności w drugim kraju, może być tam opodatkowany.
Dochód z tej działalności wykonywanej w ramach programu wymiany kulturowej lub sportowej będzie zwolniony z opodatkowania w kraju, w którym działalność jest wykonywana.

RENTY I EMERYTURY.

Renty i emerytury wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w danym kraju z tytułu poprzedniej pracy najemnej, są opodatkowane tylko w tym państwie, w którym osoba ta ma miejsce zamieszkania.

INNE WYNAGRODZENIA.

Wynagrodzenia wypłacane przez umawiające się państwo osobie fizycznej z tytułu funkcji wykonywanych na rzecz tego państwa, podlega opodatkowaniu tylko w tym kraju.

PŁATNOŚCI NA UTRZYMANIE, KSZTAŁCENIE,ODBYWANIE PRAKTYKI.

Płatności otrzymywane na utrzymanie, kształcenie lub odbywanie praktyki przez studenta lub praktykanta, który przebywa w jednym z krajów wyłącznie w celu kształcenia się lub odbywania praktyki i który ma (albo miał bezpośrednio przed przybyciem do tego państwa) miejsce zamieszkania w drugim  – nie podlegają opodatkowaniu w tym pierwszym państwie. Warunkiem jest to, że płatności pochodzą spoza tego kraju.

WYNAGRODZENIE ZA NAUCZANIE I PROWADZENIE BADAŃ NAUKOWYCH.

Osoba fizyczna, która przebywa w umawiającym się państwie w celu nauczania lub prowadzenia badań naukowych w uniwersytecie, szkole pomaturalnej lub innej uznanej palcówce oświatowej w tym kraju, a która ma lub miała bezpośrednio przed przybyciem miejsce zamieszkania w drugim kraju, podlega zwolnieniu od opodatkowania w pierwszym państwie z tytułu wynagrodzenia za nauczanie lub prowadzenie badań naukowych przez okres 2 lat, licząc od dnia jej pierwszego przyjazdu w tym celu. Postanowienia te nie mają zastosowania do dochodów z tytułu prac badawczych , jeżeli są one podejmowane nie w interesie publicznym, lecz głównie dla prywatnej korzyści określonej osoby lub osób.[2]

I.                    PRZYPADKI PODWÓJNEGO OPODATKOWANIA W KRAJU.
1.    PODWÓJNE OPODATKOWANIE WYNIKAJĄCE Z POSIADANIA AKCJI PRACOWNICZYCH.
Jeżeli w Polsce pracownik nabywa akcje swojej firmy po preferencyjnej cenie, to różnica między ceną nabycia a wartością rynkową tych akcji jest traktowana jako dochód ze stosunku pracy. Potem pracownik sprzedaje akcje i znów musi zapłacić podatek: tym razem od różnicy między ceną, po jakiej nabył akcje, a ceną, po jakiej je sprzedał. Mamy więc do czynienia z podwójnym opodatkowaniem tej samej części dochodu, jaka powstała między preferencyjną ceną nabycia a ceną rynkową akcji z dnia ich nabycia.[3]

2.    NAGRODY Z ZYSKU DLA PRACOWNIKÓW.
Zysk netto jest zyskiem opodatkowanym. Jeśli pracownik dostanie z niego nagrodę, wówczas ponownie musi zapłacić od niej podatek, gdyż jest dochodem. Dlatego też tą nagrodę lepiej wypłacić jako dodatek wynagrodzenia, gdyż pracownicy wtedy raz zapłacą podatek od dochodu, natomiast dla firmy wynagrodzenia stanowią koszt pomniejszający zysk. Firma zapłaci mniejszy podatek, bo koszty wynagrodzeń pomniejszą zysk.

3.    Każdy obywatel, z pieniędzy za które już zapłacił podatek od dochodu, płaci przy zakupie towarów kolejne podatki à VAT, akcyzę.

4.  PODWÓJNE OPODATKOWANIE POSIADACZY CIĘŻARÓWEK I AUTOBUSÓW.
Istnieje także podwójne opodatkowanie posiadaczy ciężarówek i autobusów. Płacą oni teraz podatek drogowy wliczony w cenę paliwa i równocześnie „po staremu”, czyli uiszczając go w gminach.

5. PODWÓJNE OPODATKOWANIE W LEASINGU SAMOCHODÓW OSOBOWYCH.

Przykład:
Celnicy polscy nie zgodzili się na zakwalifikowanie Mercedesa Vito jako samochodu ciężarowego, a niemieccy tak. Sprawę rozstrzygnęła Światowa Organizacja Celna, która uznała, iż Mercedesa Vito należy traktować jako samochód osobowy.

Takie rozstrzygnięcie ma kolosalne znaczenie dla samego montażu, ponieważ żeby montować samochody osobowe niezbędne jest wystąpienie o koncesję do Ministerstwa Gospodarki. Oznacza to, że Mercedes-Benz Polska, który prowadzi montaż Vito, będzie musiał zabiegać o taką koncesję.

Prawdopodobnie zmienią się także zasady sprzedaży Vito, gdyż do tej pory większość tych aut była sprzedawana w leasingu, m.in. przez firmę Mercedes-Benz Leasing Polska. Natomiast w przypadku samochodu osobowego leasing jest nieopłacalny. M.in. ograniczona jest wysokość amortyzacji kosztów leasingu, a poza tym obowiązuje wówczas podwójne opodatkowanie VAT – najpierw leasingobiorca zapłaci za podatek od wartości samochodu, a potem jeszcze od rat leasingu. Żeby ominąć te przeszkody firmy przystosowują samochody osobowe do przewozu ładunków bez przebudowy karoserii.

Jednak nie zawsze to pomagało, ponieważ urzędy skarbowe często takich przeróbek nie przyjmują do wiadomości. Kwestionowano np. odpowiednie wpisy w dowodach rejestracyjnych.[4]

6. PODWÓJNE OPODATKOWANIE SPADKÓW I DAROWIZN.

Podatek od spadków i darowizn nie jest objęty umowami o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu. Rzeczy i prawa majątkowe nabyte w spadku są z reguły opodatkowane w kraju ich położenia lub wykonania.

Z tych względów w wielu krajach europejskich i świata zwalnia się od podatku spadki otrzymywane z zagranicy, natomiast w Polsce spadek otrzymany z zagranicy podlega ponownemu opodatkowaniu według przepisów prawa polskiego.

Proponowane rozwiązanie wyeliminuje podwójne opodatkowanie spadków otrzymanych za granicą. [5]

BIBLIOGRAFIA:
„Oazy podatkowe a problem podwójnego opodatkowania”, Głuchowski.
[1] „Opodatkowanie dywidend, odsetek i należności licencyjnych według polskich umów o unikaniu podwójnego opodatkowania”, Józef Banach, http://alfa.infor.pl/czasopisma/informacja-podatkowa/doradca-podatnika/temat_tygodnia/23/2.htm
[2] „Oazy podatkowe a problem podwójnego opodatkowania”, Głuchowski, str. 98 – 100.
[3] „W innych krajach zrobiono to rozsądniej”, http://wwwmain1.rzeczpospolita.pl/Pl-win/gazeta/wydanie_980226/ekonomia/ekonomia_a_4.html.
[4] „Vito jest osobowe a nie ciężarowe”, http://amt.ct.com.pl/arch0/vito_jest_osobowe.htm – 6.5K.