Koszty czynności bankowych banku BGŻ

5/5 - (4 votes)

z części praktycznej pracy dyplomowej

Każda czynność bankowa związana jest z ponoszeniem określonych kosztów, o czym wspomniano już wcześniej[1].

Ich odpowiednie rozpoznanie i określenie wysokości rzutuje bezpośrednio na opłacalność danej czynności bankowej, a także często przesądza o powodzeniu oferty banku skierowanej do różnych grup klientów. W związku z tym w tej części pracy skupiono się na kosztach związanych ze świadczeniem usług bankowych. Analizie poddano tylko koszty z tytułu odsetek, ponieważ koszty z tytułu prowizji i opłat bankowych stanowią znikomą część kosztów ogółem[2].

Tabela 20. Koszty  z  tytułu  odsetek  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie  w  latach 1997 – 2001

Lata 1997 1998 1999 2000 2001
      I  kwartał     642,91    883,58     483,07    607,92    644,39
    II  kwartał 1 308,89 1 589,62    952,59 1 231,67 1 256,15
   III kwartał 2 142,77 2 341,58 1 326,15 2 029,19 1 926,19
   IV kwartał 2 895,07 3 041,37 1 966,47 3 026,80 2 313,88
Wartość realna[3] 2 557,48 2800,52 1 790,96 2 789,68 2 233,47

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

W wyniku analizy przeprowadzonej na podstawie danych zawartych w tabeli 20. stwierdzono, że lata 1998 i 2000 charakteryzują się wzrostem kosztów z tytułu odsetek, 1999 i 2001 natomiast – spadkiem. W roku 1997 NBP, podobnie jak w latach poprzednich prowadził politykę hamowania ekspansji kredytowej oraz pobudzania skłonności do oszczędzania. Stopa redyskontowa weksli wzrosła z 22% do 24,5%, a stopa kredytu lombardowego z 25% do 27%.

W roku 1998 podstawowe stopy procentowe NBP obniżane były czterokrotnie – stopa redyskonta weksli zmniejszyła się z 24,5% do 18,25%, natomiast stopa kredytu lombardowego spadła aż o 7 pp. – z 27% do 20% w skali roku.

W styczniu 1999 zredukowano stopy procentowe o 2,5 – 3 pp. Z pewnością wywarło to wpływ na zmniejszenie wielkości depozytów, a w związku z tym i kosztów z tytułu odsetek. W listopadzie 1999 roku Rada Polityki Pieniężnej znacznie podwyższyła stopy procentowe, stopa kredytu redyskontowa wzrosła do 19%, lombardowego do 20,5%.

W roku 2000 Rada Polityki Pieniężnej podwyższała stopy procentowe dwukrotnie, w lutym i sierpniu, do poziomu: 20% i 21,5% w przypadku stopy redyskonta weksli, 21,5% i 23,0% w przypadku stopy lombardowej. Systematyczny wzrost stóp procentowych od listopada 1999 roku podniósł atrakcyjność lokat bankowych, co spowodowało systematyczny wzrost depozytów osób prywatnych. W związku z tym także koszty z tytułu odsetek w Oddziale uległy zwiększeniu.

Na zmniejszenie kosztów w roku 2001 z kolei wpływ wywarła zapowiedź wprowadzenia w 2002 roku opodatkowania przychodów z oszczędności oraz zniesienia ulgi budowlanej, w wyniku której w IV kwartale 2001 roku zmniejszył się stan depozytów osób prywatnych. Nie bez znaczenia była także sześciokrotna redukcja podstawowych stóp procentowych NBP, łącznie o 7,5 pp. Stopa redyskontowa weksli zmniejszyła się z 21,5% w styczniu 2001 roku do 14% w grudniu 2001 roku.

W celu wyraźniejszego zobrazowania tendencji w kształtowaniu się kosztów z tytułu odsetek sporządzono wykres 15.

Wykres 15. Dynamika  kosztów z tytułu odsetek  BGŻ S.A.  Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Kształt wykresu 15. potwierdza wnioski wyciągnięte w trakcie interpretacji danych z tabeli 20. W celu stwierdzenia, z tytułu świadczenia jakich usług, i jakiej grupie podmiotów, Oddział ponosi najwyższe koszty sporządzono tabele 21. i 22.

Tabela 21. Struktura  kosztów  z  tytułu  odsetek  od  depozytów na rachunkach bieżących  w  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie w latach 1997 – 2001 wg  kryterium  podmiotu

Rodzaj podmiotu 1997 1998 1999 2000 2001
Przedsiębiorstwa i spółki

państwowe

  18,44    18,31    18,00    47,73   11,18
Przedsiębiorstwa, spółdzielnie

i spółki prywatne

  25,42   21,14      9,38    30,53    53,74
Przedsiębiorcy indywidualni     4,61   13,77      8,46      1,10    13,81
Osoby prywatne   84,23 105,92  115,65  164,33  175,51
Jednostki budżetowe   23,29 171,08    62,36     2,02     1,05
Pozostałe     2,99     3,07      3,40     3,90     4,15
Razem 258,98 333,29 217,25 249,61 259,44

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Z danych zawartych w tabeli wynika, że w latach 1997 – 2001 udział kosztów z tytułu odsetek od depozytów na rachunkach bieżących w BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w kosztach z tytułu odsetek ogółem kształtował się następująco: w roku 1997 stanowił 8,95%, w roku 1998 – 10,96%, w roku 1999 – 11,05%, w roku 2000 – 8,25%, w roku 2001 – 11,21%. Można stąd wywnioskować, że koszty z tego tytułu nie wpływają w znaczący sposób na poziom kosztów ogółem z tytułu odsetek. Wiąże się to z niskim oprocentowaniem środków gromadzonych na rachunkach bieżących.

Najwyższe koszty z tytułu odsetek od depozytów na rachunkach bieżących Oddział ponosi z tytułu odsetek na rachunkach osób prywatnych. W roku 2000 nastąpił wzrost o 42% kosztów z tego tytułu, co wynika ze znacznego przyrostu ilości rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych.

Tabela 22. Struktura  kosztów  z  tytułu odsetek  od  depozytów  terminowych w BGŻ  S.A. Oddział  w  Głogowie  w  latach 1997 – 2001 wg kryterium podmiotu

Rodzaj podmiotu 1997 1998 1999 2000 2001
Przedsiębiorstwa i spółki

państwowe

  100,24       0,46
Przedsiębiorstwa, spółdzielnie

i spółki prywatne

    13,13     15,39     12,04     35,56     36,34
Przedsiębiorcy indywidualni       1,88       8,39       1,30       9,32
Osoby prywatne 2437,46 2642,49 1652,51 2280,22 1879,69
Jednostki budżetowe     60,00     20,20     64,11   419,35   123,15
Pozostałe     23,38     21,15     19,26     32,74     15,26
R  a  z  e  m 2636,09 2708,08 1749,22 2777,19 2054,44

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Po przeprowadzeniu analizy danych zawartych w tabeli 22 wynika, że udział kosztów z tytułu odsetek od depozytów terminowych w Oddziale w latach 1997 – 2001 kształtował się następująco: w roku 1997 wynosił 91,05%, w roku 1998 – 89,04%, w roku 1999 – 88,95%, w roku 2000 – 91,75%, w roku 2001 – 88,78%. Należy więc stwierdzić, że koszty z tego tytułu wywierają największy wpływ na poziom kosztów ogółem z tytułu odsetek.

Największy udział w kosztach z tytułu odsetek od depozytów terminowych przypada na koszty depozytów osób prywatnych. W kolejnych latach udział ten wynosił: w roku 1997 – 92,46%, w roku 1998 – 97,58%, w roku 1999 – 94,47%, w roku 2000 – 82,11%, w roku 2001 – 91,49%. Należy stąd wnioskować, że koszty od depozytów terminowych tej grupy podmiotów przesądzają o wysokości kosztów ogółem od depozytów terminowych.

W tabeli 23. zestawiono przychody z tytułu odsetek i koszty ich uzyskania w celu określenia ich wzajemnych relacji.

Tabela 23. Przychody  z  tytułu  odsetek  a  koszty  z  tytułu  odsetek  BGŻ  S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

 

Lata

Przychody

z tytułu odsetek

 

Koszty

z tytułu odsetek

Relacja

przychody/koszty

1997 9 550,83 2 895,07 3,30
1998 8 607,09 3 041,37 2,83
1999 6 995,49 1 966,47 3,56
2000 7 171,69 3 026,80 2,37
2001 7 080,61 2 313,88 3,06

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Na podstawie danych zawartych w tabeli 23. można stwierdzić, że relacja przychodów z tytułu odsetek do kosztów ich uzyskania utrzymuje się na zadowalającym poziomie. W badanym okresie dla całego BGŻ S.A. i odpowiednio dla Oddziału relacja ta kształtowała się następująco: w roku 1997 – 1,46 dla Banku[4] i 3,30 dla Oddziału, w roku 1998 – 1,41 i 2,83, w roku 1999 – 1,58 i 3,56, w roku 2000 – 1,44 i 2,37, w roku 2001 – 1,47 i 3,06. Przyczyny wpływające na wysokość przychodów z tytułu odsetek i kosztów ich uzyskania scharakteryzowano już wcześniej. Relacje zachodzące między przychodami a kosztami z tytułu odsetek uwidoczniono także na wykresie.

Wykres 16. Relacja  przychodów  z  tytułu  odsetek  do  kosztów z tytułu odsetek BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

W wyniku analizy kształtu wykresu 16. daje się zauważyć tendencja zmniejszania się różnicy między przychodami z tytułu odsetek a kosztami ponoszonymi w celu ich uzyskania. W kolejnych latach różnica ta kształtowała się następująco: w roku 1997 wynosiła 6 655,76 tys. zł, w roku 1998 – 5 565,72 tys. zł, w roku 1999 – 5 029,02 tys. zł, w roku 2000 – 4 144,89 tys. zł, w roku 2001 nastąpiło zwiększenie tej różnicy do 4 766,73 tys. zł.

W dalszej części opracowania przeprowadzona zostanie analiza czynników kształtujących wynik finansowy Banku.


[1] Patrz: Rozdział II, Polityka cenowa banków. [tej pracy dyplomowej]

[2] Patrz: Tabela 13., Rachunek zysków i strat BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001.

[3] Stopa inflacji w latach 1997 – 2001 wynosiła: 1997 – 13,2%, 1998 – 8,6%, 1999 – 9,8%, 2000 – 8,5%, 2001 – 3,6%.

[4] Wyliczeń dotyczących całego BGŻ S.A. dokonano na podstawie danych z rachunków zysków i strat BGŻ S.A. zawartych w Raportach rocznych Banku z lat 1997 – 2001.