Ocena ofert pod względem atrakcyjności dla klienta

5/5 - (1 vote)

podrozdział pracy dyplomowej z bankowości

Aby móc ocenić rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy pod względem atrakcyjności dla klienta, należy oferty tych banków przeanalizować ze względu na klika kryteriów.

Pierwsze kryterium będzie dotyczyć liczby i rodzaju rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego. Zdecydowanym liderem jest Bank PeKaO S.A., ponieważ posiada 9 rodzajów rachunków, należą do nich:

  • Eurokonto JUNIOR
  • Eurokonto OK.
  • Eurokonto AKADEMICKIE
  • Eurokonto STANDARD
  • Eurokonto PLUS
  • Eurokonto VIP
  • Eurokonto PRESTIŻ
  • Eurokonto BUSISNNES
  • Eurokonto WWW.

Natomiast Bank Śląski S.A. posiada 4 rodzaje rachunków, należą do nich:

  • Konto STUDENT
  • Pakiet
  • Pakiet PLUS
  • Pakiet SUPER PLUS

Kolejnym kryterium mogą być warunki jakie klient powinien spełnić, aby mógł założyć konto. Biorąc pod uwagę to kryterium BSK S.A. ma przewagę nad PeKaO S.A.  W BSK S.A. przy wszystkich rachunkach, należy wypełnić jedynie formularz umowy i oświadczenie o poddaniu się egzekucji, natomiast w PeKaO S.A. jest to bardziej czasochłonne. Oprócz zawarcia umowy klient musi, w zależności od rodzaju Eurokonta jakie się chce otworzyć, wypełnić:

  • wniosek o wydanie karty JUNIOR dla pełnomocnika i wnoszenie systematycznych wpłat
  • wniosek o wydanie karty OK.
  • wypełnienie karty informacyjnej klienta(Eurokonto STANDARD)
  • zadeklarować swoje wpływy
  • zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej
  • numer REGON
  • numer NIP.

W obu bankach konto można założyć dosłownie w kilkanaście minut, czyli w takim czasie jaki potrzebny jest na przeprowadzenie niezbędnych formalności. Kryterium to nie różnicuje obu analizowanych banków.

Kolejnym dość ważnym kryterium jest oprocentowanie, które decyduje często o wyborze banku przez klienta. To kryterium nie różnicuje BSK S.A. i PeKaO SA. Bank PeKaO S.A. dla prawie wszystkich swoich Eurokont oferuje 6% według zmiennej stopy procentowej w ciągu roku, wyjątkiem jest Eurokonto BUSISNNES – wynosi 5% według zmiennej stopy procentowej w ciągu roku. W BSK S.A. oprocentowanie to też jest zmienne i wynosi 5% według zmiennej stopy procentowej.

Innym kryterium też ważnym dla klientów jest kapitalizacja odsetek. W BSK S.A. kapitalizacja następuje co kwartał, natomiast w PeKaO S.A. co miesiąc.

Dostęp do pieniędzy to też jedno z ważnych kryteriów. Zarówno w jednym jak i w drugim banku swoje oszczędności można wybrać „co do grosika” (w placówce danego banku). Można też korzystać z bankomatów, gdzie nie tylko można wybrać pieniądze, ale sprawdzić dostępne środki na koncie. W banku PeKaO S.A. w bankomatach dla Eurokonta JUNIOR, OK., STUDENT można otrzymać dzienny limit wypłaty gotówkowej w wysokości 200 zł. Natomiast właściciele kart VISA  CONCERTO i EUROKARTY w bankomatach mogą otrzymać 1 500 zł, natomiast posiadacze karty MAESTRO 1 000 zł. Jedynie posiadacz Eurokonta PRESTIŻ przy karcie MAESTRO limit ustalany jest indywidualnie. BSK S.A. natomiast ma dużą przewagę nad PeKaO S.A., gdyż limit dzienny wynosi 5 000. Pieniążki można wybierać za pomocą VISY ELECTRON i VISA CLASSIC CHARGE.

Istotnym kryterium są również koszty jakie ponosi posiadacz rachunku. Opłaty za prowadzenie rachunku w PeKaO S.A. są zróżnicowane i kształtują się od 0,50 groszy za prowadzenie rachunku Eurokonto JUNIOR do 20,00 zł. Za Eurokonto BUSINESS. Do innych kosztów można zaliczyć:

  • teleserwis od 1 zł do 5 zł
  • za wydanie 1 z EUROKARTY i VISY CONCERTO 30zł
  • za wydanie 2 kart 60zł
  • ZŁOTA EUROKARTA i ZLOTA KARTA VISA CONCERTO za 1 z dodatkowych pakietów usług 250 zł
  • za 2 dodatkowe pakiety usług 120zł
  • opłata za zabezpieczenie transakcji kartą 6 zł
  • transakcje bezgotówkowe 1% kwoty transakcji
  • wydanie karty VISA PLATINUM 700 zł

Natomoast BSK S.A. za prowadzenie rachunku (miesięcznie) pobiera od posiadaczy kont od 1,5 zł za konto STUDENT  do 12 zł za Pakiet SUPER PLUS. Zdecydowaną różnicą pomiędzy tymi bankami jest to, że BSK S.A. pobiera opłatę za wybieranie gotówki z rachunku osobistego na podstawie bankowego dowodu wypłaty 3 zł za operację (poza Kontem STUDENT, którego właściciel  nie ponosi kosztów za tą operację.

Kolejnym kryterium są usługi w ramach ROR ile i jakie, czy są odpłatne czy nie. Bank PeKaO S.A. oferuje:

Tabela nr 3 Oferta Banku PeKaO S.A. w Jeleniej Górze w zakresie usług powiązanych z rachunkiem oszczędnościowo – rozliczeniowym (stan na 31.12.2000 r.)

Nazwa Eurokonta Wypłata gotówki w bankomatach Banku PeKaO S.A. Wypłata gotówki w innych bankomatach Pożyczka w Eurokoncie Zlecenie stałe Teleserwis
JUNIOR Bez opłaty 3% min. 4 zł Nie  ma Nie ma 1 zł
OK. Bez opłaty 3% min. 4 zł Nie ma Nie ma 1 zł
STUDENT Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,3 % min. 5 zł 1 zł 5 zł
STANDARD Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,9% min. 10zł 1 zł 2,5 zł
PLUS Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,9% min. 10zł Bez opłaty 2,5 zł
VIP Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,9% min. 10zł Bez opłaty Bez opłaty
PRESTIŻ Bez opłaty 3% min. 7 zł 0,9% min. 10zł Bez opłaty Bez opłaty
BUISNESS Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,9% min. 10zł Bez opłaty Bez opłaty
WWW Bez opłaty 3% min. 4 zł 0,9% min. 10zł Bez opłaty Bez opłaty

Źródło: opracowanie własne na podstawie broszur.

BSK S.A. przedstawia się następująco:

Tabela nr 4 Oferta BSK S.A. w Jeleniej Górze w zakresie usług powiązanych z rachunkiem oszczędnościowo – rozliczeniowym (stan 31.12.2000 r.)

Wyszczególnienie Pakiet Pakiet PLUS Pakiet SUPER PLUS Konto STUDENT
Za obsługę limitu zadłużenia 1% min 10 zł 1% min 10 zł 1% min 10 zł 1% min 10 zł
Za stałe zlecenia płatnicze o z góry ustalonych terminach i kwotach Bez opłat Bez opłat Bez opłat Bez opłat
Usługa  serwisu HaloŚląski 5 zł 5 zł Bez opłat Bez opłat
Za użytkowanie systemu HomeCash 2 zł Bez opłat Bez opłat 1 zł
Wypłata gotówki z rachunków osobistych na podstawie bankowego dowodu wypłaty 3 zł 3 zł 3 zł Bez opłat
Wypłata gotówki z bankomatu  BSK Bez opłat Bez opłat Bez opłat Bez opłat
Wypłata gotówki z innych bankomatów 4 zł 4 zł 4 zł 4 zł

Źródło: opracowanie własne na podstawie broszur.

Oferty poszczególnych banków są podobne i praktycznie nie ma znaczenia w którym banku klient otworzy rachunek oszczędnościowo – rozliczeniowy. może to być uzależnione od indywidualnych preferencji klientów. W swojej ofercie wyróżnia się Bank PeKaO S.A., może ze względu na długi okres funkcjonowania tego banku na jeleniogórskim i nie tylko rynku bankowym.

Pojęcie i klasyfikacja produktów bankowych

5/5 - (2 votes)

Produkt – dobro powstałe w wyniku procesu produkcji, w warunkach panowania gospodarki towarowej. Produkty występują jako towary. Dobra (środki produkcji i środki konsumpcji) oraz usługi materialne, wytworzone przez społeczeństwo w ciągu określonego czasu[1].

Produktem bankowym nazywa się jednolity, wyraźnie wyodrębniony pod względem formalnym i cenowym, składnik oferty bankowej.

Produkt bankowy jest operacją bankową jak każda usługa, którą należy odrębnie analizować, ponieważ może ona być przedmiotem odrębnego zainteresowania klientów, odgrywać określoną rolę w kształtowaniu stosunków banku z klientami, przynosić określony dochód pieniężny lub inny liczący się efekt.

W warunkach konkurencji na rynku finansowym sukces banku zależy nie tylko od zdolności do zaspokajania potrzeb klientów, ale od zaspokajania ich lepiej, niż czyni to konkurencja. Wynika to z faktu, że większość ofert banku wykazuje duże podobieństwo pod względem zakresu i rodzaju oferowanych usług.

Produkt jest agregatem pewnych właściwości, które spełniają funkcje podstawowe i dodatkowe. Funkcje podstawowe odzwierciedlają relacje między produktem a celem, któremu on służy i który uzasadnia jego istnienie.

Funkcje dodatkowe odzwierciedlają relację między produktem a jego użytkownikiem.

W praktyce okazuje się, że funkcje dodatkowe w odniesieniu do niektórych produktów mogą mieć dla klienta większe znaczenie niż wybrane elementy ich funkcji podstawowych. Mogą też wpływać w większym stopniu na decyzje związane z zakupem danego produktu.

Asortyment jakości produktów bankowych zależy między innymi od obowiązujących w danym państwie przepisów, regulacji wewnętrznych banku, posiadanych przez bank technologii bankowych oraz kwalifikacji pracowników.

Produkty bankowe dzieli się na kilka podstawowych grup:

  • produkty kredytowe (np. kredyt lombardowy, kredyt na inkaso czeku potwierdzonego),
  • produkty depozytowe (np. rachunek walutowy lokaty terminowej, bon rentierski),
  • produkty parabankowe (np. oprocentowanie i opiniowanie biznesplanu, przygotowania związane z dopuszczeniem papieru wartościowego do obrotu publicznego),
  • produkty rozliczeniowe (np. polecenie przelewu, skup czeku zagranicznego),
  • inne produkty bankowe (np. skup i sprzedaż walut obcych, wynajmowanie skrytek sejfowych) [2].

Na rynku bankowym ma się do czynienia z określoną kategorią produktu marketingowego, tj. usługą bankową.

 Usługi są dobrami niematerialnymi konsumowanymi w momencie ich wytworzenia, występować mogą w postaci różnych świadczeń, niematerialnych korzyści oraz satysfakcji oferowanych na sprzedaż. Usługi bankowe są więc:

  1. niematerialne, nie można ich zobaczyć, dotknąć, posmakować,
  2. nierozdzielne, nie można oddzielić fazy produkcji od konsumpcji,
  3. niejednorodne, niejednorodność świadczenia w różnych placówkach i różny poziom satysfakcji klienta,
  4. nietrwałe, nie mogą być magazynowane, gdyż powstają w momencie zgłoszenia popytu,

Usługa bankowa jest produktem dynamicznym i obejmuje różnorodne korzyści oferowane nabywcom. W strukturze usług można wyróżnić trzy poziomy:

  1. poziom centralny, na który składają się podstawowe korzyści,
  2. usługa rzeczywista, która jest tworzona przez cechy i elementy, które decydują o tym jak dana usługa będzie postrzegana przez klientów oraz konkurencyjne banki,
  3. usługa poszerzona, są to dodatkowe korzyści, których klient się nie spodziewał, a które decydują o przewadze na rynku.

Prawo bankowe stanowi, że podstawową działalnością banków jest gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych oraz przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych[3].

Każdy bank w swojej ofercie posiada podobne usługi. Klasycznymi usługami bankowymi są:

  1. usługi depozytowe,
  2. usługi kredytowe,
  3. usługi rozliczeniowe,
  4. usługi związane z obsługą transakcji zagranicznych,
  5. usługi w zakresie rynku kapitałowego,
  6. usługi dodatkowe, np. doradztwo, wynajem skrytek, usługi ubezpieczeniowe.

Banki także dzielą swoje usługi na pakiety. Inny pakiet oferują dla klientów indywidualnych, inny dla przedsiębiorców, a inny dla samorządów terytorialnych.

Operacje bankowe to umowne stosunki między bankiem a klientem, polegające na tym, że bank oferuje swoje usługi, natomiast klient jest usługobiorcą. Operacje te są związane z określonymi świadczeniami na rzecz klienta (np. depozyt) lub na rzecz banku (np. kredyt). Przy dokonywaniu operacji bankowych wykorzystuje się rachunek bankowy.

Bankowa oferta usług finansowych jest specyficzna i charakteryzuje się tym, że:

  1. są to działania typowe dla usług bankowych, które polegają na proponowaniu przez bank wykonania danej czynności ( np. przyjęcia depozytu lub udzielenia kredytu);
  2. są one w dużej mierze przeprowadzane w drodze operacji pieniężnych (stąd określenie „handlowanie pieniędzmi”), a więc mają charakter pieniężny, a nie rzeczowy;
  3. usługi bankowe nie mogą być przechowywane, banki są zawsze gotowe na ich bieżące wykonywanie;
  4. usługi bankowe w znacznej mierze są określane przez kwotę pieniędzy (kredyt, depozyt), rzadziej przez ilość (zakup akcji);
  5. w stosunku do poszczególnych klientów usługi bankowe są kumulacją różnych czynności w zależności od potrzeb, co sprawia, że popyt na te usługi może ulegać znacznym wahaniom ( np. terminy wypłat płacowych);
  6. zakres i formy usług bankowych są znacznie uzależnione od ustaleń prawa bankowego oraz działania banku centralnego nadzoru bankowego[4].

Operacje bankowe podlegają kwalifikacji, która może być dokonywana według zastosowanych kryteriów. Tradycyjne czynności bankowe dzieli się na trzy, a ostatnio cztery grupy, pomimo całej kontrowersyjności wydzielania tych grup:

  1. operacje bierne lub pasywne (depozytowe) – polegają na pozyskiwaniu środków finansowych od klientów banku. W tym celu bank wykonuje takie czynności bankowe, jak na przykład przyjmowanie depozytów czy emitowanie bankowych papierów wartościowych
  2. operacje czynne lub aktywne (kredytowe) – polegają na wykorzystaniu przez bank zgromadzonych środków finansowych własnych i obcych w celu finansowania potrzeb kredytobiorców lub obciążeniu tych środków ryzykiem wynikającym z udostępnienia ich innym podmiotom. Cechą operacji aktywnych jest działanie banku na własny rachunek i ryzyko. Do operacji aktywnych zaliczane są między innymi następujące czynności bankowe:
  • udzielanie kredytów
  • udzielanie gwarancji bankowych
  • udzielanie poręczeń
  • udzielanie pożyczek pieniężnych
  1. operacje rozliczeniowe lub pośredniczące ( obsługa obrotu płatniczego) – polegają na realizacji zleceń płatniczych klientów. W tym celu bank wykonuje takie czynności bankowe, jak przeprowadzenie bankowych rozliczeń pieniężnych.
  2. inne operacje ( różne) – obejmują, dozwolone prawem bankowym czynności bankowe i usługi dla klientów, jak na przykład przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych, udostępnianie skrytek sejfowych, świadczenie usług konsultacyjno – doradczych w sprawach finansowych.

Poza wyżej wymienionymi czynnościami bankowymi banki mogą:

  1. nabywać akcje i udziały innej osoby prawnej, a także dokonywać zmian swych wierzytelności na składniki majątku dłużnika,
  2. zaciągać zobowiązania związane z emisją papierów wartościowych i dokonywać obrotu papierami wartościowymi,
  3. nabywać i zbywać nieruchomości oraz wierzytelności zabezpieczone hipoteką,
  4. świadczyć usługi konsultacyjno – doradcze i inne usługi[5],

Operacje bankowe można jeszcze podzielić na:

  1. usługi finansujące – są to wszystkie operacje, których wynikiem jest natychmiastowe ( lub w ustalonym terminie późniejszym) zwiększenie środków płatniczych klienta;
  2. usługi depozytowe – operacje umożliwiające klientowi przekazanie danemu bankowi czasowo niepotrzebnych mu środków celem ich wykorzystania na rzecz osób trzecich lub na inwestycje czy konsumpcję;
  3. usługi związane z obsługą obrotu płatniczego – polegają na realizacji zleceń klienta, wykonywaniu określonych operacji na rachunkach bankowych; są to też operacje płatnicze dokonywane z inicjatywy samego banku;
  4. usługi różne – obejmują wiele rozmaitych usług oferowanych klientom przez banki (np. doradztwo, pośrednictwo w operacjach papierami wartościowymi itp.)[6].

Obsługa klienta polega na zrozumieniu, co klient myśli czuje, co go zadowala, a co drażni, denerwuje oraz co należy robić, aby klient był usatysfakcjonowany.

Klient jest zainteresowany maksymalizowaniem swoich korzyści z usług i dlatego banki powinny   posiadać program zapewniający odpowiednią jakość obsługi klienta, który obejmuje:

  • rozpoznanie i wyliczenie cech usługi bankowej istotnych dla klienta (np. odsetki naliczane co miesiąc w rachunku bieżącym, określony limit kredytu w koncie osobistym, karta bankomatowa do konta osobistego),
  • podkreślenie korzyści wynikających dla klienta z konkretnych cech usługi bankowej (np. sposób naliczania odsetek – odsetki stają się częścią kapitału, limit kredytu – kontrola stanu zadłużenia w koncie, karta bankomatowa – można korzystać z konta poza godzinami otwarcia banku),
  • wprowadzenie i kontrolę standardów świadczenia usługi,
  • szkolenie pracowników w zakresie kulturalniej i sprawnej obsługi klienta banku[7].

[1] „Encyklopedia powszechna PWN”, tom trzeci M-R, Praca zbiorowa, Warszawa 1975 r., str. 700

[2] Dobosiewicz Z. „Podstawy bankowości”, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1997, str. 31

[3] Buschgen H.E. „Przedsiębiorstwo bankowe”, Warszawa: Poltext 1997, str. 184

[4] Kamba – Kibatshi M., „Podstawy bankowości”, Wrocław 1999 r., str. 121

[5] Głuchowski J., Szabelańczyk J., „Bankowość podręcznik dla studentów”, Poznań 1999 r., str. 239 – 241

[6] Kamba – Kibatshi M., „Podstawy bankowości”, Wrocław 1999 r., str. 122

[7] Pluta – Olearnik M. „Marketing usług bankowych”, Warszawa 1993 r., str. 77, 108,

Koszty czynności bankowych banku BGŻ

5/5 - (4 votes)

z części praktycznej pracy dyplomowej

Każda czynność bankowa związana jest z ponoszeniem określonych kosztów, o czym wspomniano już wcześniej[1].

Ich odpowiednie rozpoznanie i określenie wysokości rzutuje bezpośrednio na opłacalność danej czynności bankowej, a także często przesądza o powodzeniu oferty banku skierowanej do różnych grup klientów. W związku z tym w tej części pracy skupiono się na kosztach związanych ze świadczeniem usług bankowych. Analizie poddano tylko koszty z tytułu odsetek, ponieważ koszty z tytułu prowizji i opłat bankowych stanowią znikomą część kosztów ogółem[2].

Tabela 20. Koszty  z  tytułu  odsetek  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie  w  latach 1997 – 2001

Lata 1997 1998 1999 2000 2001
      I  kwartał     642,91    883,58     483,07    607,92    644,39
    II  kwartał 1 308,89 1 589,62    952,59 1 231,67 1 256,15
   III kwartał 2 142,77 2 341,58 1 326,15 2 029,19 1 926,19
   IV kwartał 2 895,07 3 041,37 1 966,47 3 026,80 2 313,88
Wartość realna[3] 2 557,48 2800,52 1 790,96 2 789,68 2 233,47

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

W wyniku analizy przeprowadzonej na podstawie danych zawartych w tabeli 20. stwierdzono, że lata 1998 i 2000 charakteryzują się wzrostem kosztów z tytułu odsetek, 1999 i 2001 natomiast – spadkiem. W roku 1997 NBP, podobnie jak w latach poprzednich prowadził politykę hamowania ekspansji kredytowej oraz pobudzania skłonności do oszczędzania. Stopa redyskontowa weksli wzrosła z 22% do 24,5%, a stopa kredytu lombardowego z 25% do 27%.

W roku 1998 podstawowe stopy procentowe NBP obniżane były czterokrotnie – stopa redyskonta weksli zmniejszyła się z 24,5% do 18,25%, natomiast stopa kredytu lombardowego spadła aż o 7 pp. – z 27% do 20% w skali roku.

W styczniu 1999 zredukowano stopy procentowe o 2,5 – 3 pp. Z pewnością wywarło to wpływ na zmniejszenie wielkości depozytów, a w związku z tym i kosztów z tytułu odsetek. W listopadzie 1999 roku Rada Polityki Pieniężnej znacznie podwyższyła stopy procentowe, stopa kredytu redyskontowa wzrosła do 19%, lombardowego do 20,5%.

W roku 2000 Rada Polityki Pieniężnej podwyższała stopy procentowe dwukrotnie, w lutym i sierpniu, do poziomu: 20% i 21,5% w przypadku stopy redyskonta weksli, 21,5% i 23,0% w przypadku stopy lombardowej. Systematyczny wzrost stóp procentowych od listopada 1999 roku podniósł atrakcyjność lokat bankowych, co spowodowało systematyczny wzrost depozytów osób prywatnych. W związku z tym także koszty z tytułu odsetek w Oddziale uległy zwiększeniu.

Na zmniejszenie kosztów w roku 2001 z kolei wpływ wywarła zapowiedź wprowadzenia w 2002 roku opodatkowania przychodów z oszczędności oraz zniesienia ulgi budowlanej, w wyniku której w IV kwartale 2001 roku zmniejszył się stan depozytów osób prywatnych. Nie bez znaczenia była także sześciokrotna redukcja podstawowych stóp procentowych NBP, łącznie o 7,5 pp. Stopa redyskontowa weksli zmniejszyła się z 21,5% w styczniu 2001 roku do 14% w grudniu 2001 roku.

W celu wyraźniejszego zobrazowania tendencji w kształtowaniu się kosztów z tytułu odsetek sporządzono wykres 15.

Wykres 15. Dynamika  kosztów z tytułu odsetek  BGŻ S.A.  Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Kształt wykresu 15. potwierdza wnioski wyciągnięte w trakcie interpretacji danych z tabeli 20. W celu stwierdzenia, z tytułu świadczenia jakich usług, i jakiej grupie podmiotów, Oddział ponosi najwyższe koszty sporządzono tabele 21. i 22.

Tabela 21. Struktura  kosztów  z  tytułu  odsetek  od  depozytów na rachunkach bieżących  w  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie w latach 1997 – 2001 wg  kryterium  podmiotu

Rodzaj podmiotu 1997 1998 1999 2000 2001
Przedsiębiorstwa i spółki

państwowe

  18,44    18,31    18,00    47,73   11,18
Przedsiębiorstwa, spółdzielnie

i spółki prywatne

  25,42   21,14      9,38    30,53    53,74
Przedsiębiorcy indywidualni     4,61   13,77      8,46      1,10    13,81
Osoby prywatne   84,23 105,92  115,65  164,33  175,51
Jednostki budżetowe   23,29 171,08    62,36     2,02     1,05
Pozostałe     2,99     3,07      3,40     3,90     4,15
Razem 258,98 333,29 217,25 249,61 259,44

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Z danych zawartych w tabeli wynika, że w latach 1997 – 2001 udział kosztów z tytułu odsetek od depozytów na rachunkach bieżących w BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w kosztach z tytułu odsetek ogółem kształtował się następująco: w roku 1997 stanowił 8,95%, w roku 1998 – 10,96%, w roku 1999 – 11,05%, w roku 2000 – 8,25%, w roku 2001 – 11,21%. Można stąd wywnioskować, że koszty z tego tytułu nie wpływają w znaczący sposób na poziom kosztów ogółem z tytułu odsetek. Wiąże się to z niskim oprocentowaniem środków gromadzonych na rachunkach bieżących.

Najwyższe koszty z tytułu odsetek od depozytów na rachunkach bieżących Oddział ponosi z tytułu odsetek na rachunkach osób prywatnych. W roku 2000 nastąpił wzrost o 42% kosztów z tego tytułu, co wynika ze znacznego przyrostu ilości rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych.

Tabela 22. Struktura  kosztów  z  tytułu odsetek  od  depozytów  terminowych w BGŻ  S.A. Oddział  w  Głogowie  w  latach 1997 – 2001 wg kryterium podmiotu

Rodzaj podmiotu 1997 1998 1999 2000 2001
Przedsiębiorstwa i spółki

państwowe

  100,24       0,46
Przedsiębiorstwa, spółdzielnie

i spółki prywatne

    13,13     15,39     12,04     35,56     36,34
Przedsiębiorcy indywidualni       1,88       8,39       1,30       9,32
Osoby prywatne 2437,46 2642,49 1652,51 2280,22 1879,69
Jednostki budżetowe     60,00     20,20     64,11   419,35   123,15
Pozostałe     23,38     21,15     19,26     32,74     15,26
R  a  z  e  m 2636,09 2708,08 1749,22 2777,19 2054,44

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Po przeprowadzeniu analizy danych zawartych w tabeli 22 wynika, że udział kosztów z tytułu odsetek od depozytów terminowych w Oddziale w latach 1997 – 2001 kształtował się następująco: w roku 1997 wynosił 91,05%, w roku 1998 – 89,04%, w roku 1999 – 88,95%, w roku 2000 – 91,75%, w roku 2001 – 88,78%. Należy więc stwierdzić, że koszty z tego tytułu wywierają największy wpływ na poziom kosztów ogółem z tytułu odsetek.

Największy udział w kosztach z tytułu odsetek od depozytów terminowych przypada na koszty depozytów osób prywatnych. W kolejnych latach udział ten wynosił: w roku 1997 – 92,46%, w roku 1998 – 97,58%, w roku 1999 – 94,47%, w roku 2000 – 82,11%, w roku 2001 – 91,49%. Należy stąd wnioskować, że koszty od depozytów terminowych tej grupy podmiotów przesądzają o wysokości kosztów ogółem od depozytów terminowych.

W tabeli 23. zestawiono przychody z tytułu odsetek i koszty ich uzyskania w celu określenia ich wzajemnych relacji.

Tabela 23. Przychody  z  tytułu  odsetek  a  koszty  z  tytułu  odsetek  BGŻ  S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

 

Lata

Przychody

z tytułu odsetek

 

Koszty

z tytułu odsetek

Relacja

przychody/koszty

1997 9 550,83 2 895,07 3,30
1998 8 607,09 3 041,37 2,83
1999 6 995,49 1 966,47 3,56
2000 7 171,69 3 026,80 2,37
2001 7 080,61 2 313,88 3,06

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

Na podstawie danych zawartych w tabeli 23. można stwierdzić, że relacja przychodów z tytułu odsetek do kosztów ich uzyskania utrzymuje się na zadowalającym poziomie. W badanym okresie dla całego BGŻ S.A. i odpowiednio dla Oddziału relacja ta kształtowała się następująco: w roku 1997 – 1,46 dla Banku[4] i 3,30 dla Oddziału, w roku 1998 – 1,41 i 2,83, w roku 1999 – 1,58 i 3,56, w roku 2000 – 1,44 i 2,37, w roku 2001 – 1,47 i 3,06. Przyczyny wpływające na wysokość przychodów z tytułu odsetek i kosztów ich uzyskania scharakteryzowano już wcześniej. Relacje zachodzące między przychodami a kosztami z tytułu odsetek uwidoczniono także na wykresie.

Wykres 16. Relacja  przychodów  z  tytułu  odsetek  do  kosztów z tytułu odsetek BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BGŻ S.A. Oddział w Głogowie

W wyniku analizy kształtu wykresu 16. daje się zauważyć tendencja zmniejszania się różnicy między przychodami z tytułu odsetek a kosztami ponoszonymi w celu ich uzyskania. W kolejnych latach różnica ta kształtowała się następująco: w roku 1997 wynosiła 6 655,76 tys. zł, w roku 1998 – 5 565,72 tys. zł, w roku 1999 – 5 029,02 tys. zł, w roku 2000 – 4 144,89 tys. zł, w roku 2001 nastąpiło zwiększenie tej różnicy do 4 766,73 tys. zł.

W dalszej części opracowania przeprowadzona zostanie analiza czynników kształtujących wynik finansowy Banku.


[1] Patrz: Rozdział II, Polityka cenowa banków. [tej pracy dyplomowej]

[2] Patrz: Tabela 13., Rachunek zysków i strat BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001.

[3] Stopa inflacji w latach 1997 – 2001 wynosiła: 1997 – 13,2%, 1998 – 8,6%, 1999 – 9,8%, 2000 – 8,5%, 2001 – 3,6%.

[4] Wyliczeń dotyczących całego BGŻ S.A. dokonano na podstawie danych z rachunków zysków i strat BGŻ S.A. zawartych w Raportach rocznych Banku z lat 1997 – 2001.

Historia wykorzystania Internetu w bankowości

5/5 - (3 votes)

praca magisterska z bankowości

Najnowsze – znajdujące się jeszcze w większości krajów w zaawansowanym stadium rozwoju – kanały dystrybucji produktów bankowych to komputer osobisty, Internet i bankowość mobilna. Wprawdzie pierwsze próby testowania opartej na PC bankowości domowej nastąpiły na początku lat 80.[1], jednak większość z tych prób zakończyła się porażką i dopiero od kilku lat usługa ta zaczyna cieszyć się zainteresowaniem klientów. Od strony technicznej możliwość połączenia klienta z bankiem może być realizowana za pomocą odbiornika telewizyjnego lub ekranu komputera, wyposażonych w modem i dekoder i/lub telefonu. Doświadczenia większości banków, zwłaszcza amerykańskich, pokazują, że największe szanse rozwoju mają systemy, w których telefon (ale tonowy, nie impulsowy) staje się właściwie komputerowym terminalem w rękach klienta, natomiast próby podłączenia komputerów osobistych do centralnego komputera banku zakończyły się całkowitym fiaskiem.

Oferowane przez większość banków systemy home bankingu umożliwiają obserwację obrotów na rachunku, realizację typowych operacji rozliczeniowych (przelewy, wpłaty i wypłaty w obrocie krajowym i zagranicznym), dokonywanie obrotu papierami wartościowymi (np. składanie zleceń kupna-sprzedaży akcji i obligacji, subskrypcja papierów wartościowych),  a czasami nawet realizację specjalnych zamówień, takich jak np. doradztwo w zakresie możliwości ulokowania nadwyżek finansowych, czy wyboru formy sfinansowania konkretnej inwestycji.

Użytkownik systemu może także korzystać z serwisu informacyjnego banku, obejmującego m.in. informacje o produktach banku, ich cenach, warunkach nabycia, notowania kursów walutowych, papierów rynku pieniężnego i kapitałowego. Może też przesłać dowolne informacje tekstowe do banku.

Ważnymi zaletami home banking dla klienta są: możliwość stałego kontrolowania płynności finansowej oraz zwiększenie efektywności zarządzania środkami pieniężnymi przy znacznym skróceniu czasu operacji i zwiększeniu ich bezpieczeństwa. Zasadniczym plusem tej usługi, a zarazem kanału dystrybucji, jest jednak możliwość uzyskania informacji i przeprowadzania operacji finansowych z domu (lub siedziby firmy) także w czasie, gdy bank jest już nieczynny lub gdy jego oddział znajduje się daleko od domu/siedziby klienta. Nie bez znaczenia jest również prawie całkowita eliminacja dokumentacji papierowej na rzecz zapisu elektronicznego.

Powoli rzeczywistością staje się również koncepcja “banku wirtualnego”, umożliwiającego nabywanie produktów finansowych via Internet. Pierwszym takim bankiem, nie mającym tradycyjnych oddziałów i obracającym wyłącznie pieniądzem elektronicznym, był Security First Network Bank (SFNB), który rozpoczął działalność 18 października 1995 r. Tylko w pierwszym tygodniu jego istnienia strony SFNB w Internecie “odwiedziło” około pół miliona osób, a 450 klientów otwarło w nim rachunki. Zakładając rachunek bieżący, klient “otrzymuje” 200 czeków  wolnych od opłat, bezpłatną kartę bankomatową lub debetową, może też drogą elektroniczną zrealizować gratisowo do 20 płatności miesięcznie.

Oprócz obsługi kont bieżących bank ma w swojej ofercie 6-, 12- i 24- miesięczne certyfikaty depozytowe, zakłada też rachunki umożliwiające inwestowanie na rynku pieniężnym. Od października 1996 r. wprowadził karty kredytowe oraz rozpoczął zakładanie rachunków oszczędnościowych. W dalszej kolejności oferta ma zostać poszerzona o rachunki dla firm, umożliwiające inwestowanie na rynku kapitałowym oraz usługi ubezpie­czeniowe i brokerskie. Bank zbiera zapytania klientów, nadchodzą­ce pocztą elektroniczną, odpowiadając na nie w ciągu 48 godzin. Uruchomił też bezpłatną linię telefoniczną, działającą – podobnie jak bank – przez całą dobę.

Klienci pierwszego banku w Internecie (dziennie przybywa ich od 60 do 90, z czego 23% trafia tam dzięki zasłyszanym opiniom znajomych) to głównie młodzi ludzie o średniej wieku 26-45 lat, zamieszkali w dużych, gęsto zaludnionych miastach Kalifornii, Georgii, Nowego Jorku, Florydy, Teksasu i Massachusetts. Są otwarci na innowacje techniczne i technologiczne, przeważają wśród nich osoby często podróżujące w intere­sach, personel wojskowy i studenci. Są dobrze wykształceni, zamożni, dysponują znacznymi nadwyżkami finansowymi. Ich oczekiwania wobec banku można określić krótko: efektywność i nieprzerwany dostęp do usług, powiązany z ich wysoką jakością.

Ostatnio – w odpowiedzi na życzenia klientów – SFNB zdecydował się na uruchomienie czterech stacjonarnych oddziałów w Atlancie, Palo Alto, Bostonie i Kalifornii. Oddziały są niewielkie (zatrudniają co najwyżej 4 osoby) i nasycone nowoczesną techniką. Oprócz wypełniania funkcji operacyjnych i doradczych promują usługi SFNB dostępne za pośrednictwem Internetu – personel demonstruje klientom ofertę banku i sposób skorzystania z niej przy użyciu własnego PC.

W ślady SFNB poszły inne banki. W czerwcu 1996 roku w Internecie pojawił się Huntington Web Bank – duży bank międzynarodowy, obsługujący w USA głównie okręgi rolnicze. W dwa miesiące później możliwość skorzystania z niektórych produktów via Internet zaczął oferować City National Bank z siedzibą w Teksasie. We wrześniu 1996 r.15 dużych banków ze Stanów Zjednoczonych i Kanady, obsługujących łącznie ponad 60 mln gospodarstw domowych, założyło wspólnie z firmą IBM Integrion Financial Network – organizację, której celem jest zaoferowanie, począwszy od 1997 r., możliwości nabywania różnorodnych usług bankowych “na odległość”, m.in. za pośrednictwem Internetu.

Banki europejskie na razie zachowują rezerwę wobec innowatorskich poczynań banków zza Oceanu, ograniczając się do wykorzystywania Internetu w celach promocyjno-informacyjnych (“swoje” strony w Internecie mają m.in. Bank Pekao SA i PKO-bp). Do grona organizacji finansowych, chcących wykorzystać Internet do dystrybucji usług finansowych, dołączyła w czerwcu 1996 r. organizacja VISA Interactive, oferując poprzez sieć ponad 100 swoich instytucji możliwość nabywania produktów finansowych via Internet.

Nadzieje wiązane z wykorzystaniem Internetu do prowadzenia sprzedaży towarów i usług (w tym finansowych) są bardzo duże, bo sieć obejmuje swym zasięgiem praktycznie cały świat, jej użytkownikami są już setki milionów osób (w samej Polsce liczba abonentów Internetu przekroczyła pół miliona), możliwości wykorzystania są praktycznie nieograniczone, a koszty niskie. Jednak wielu fachowców zwraca uwagę na zagrożenia wiążące się z handlem internetowym. Ich zdaniem, sieć stwarza olbrzymie możliwości nadużyć i przestępstw, wypływających z samych jej właściwości, którymi są m.in. anonimowość kontaktujących się stron, łatwość pojawiania się ich i znikania, trudność (a czasem nawet niemożliwość) ustalenia czyjegoś fizycznego miejsca działania, które zresztą można dowolnie zmieniać, różne systemy prawne, w których działają strony, możliwość przechwytywania przez osoby trzecie przeznaczonych dla kogoś innego komunikatów, możliwość dokonywania przez te osoby ingerencji z zamiarem osiągnięcia korzyści itd.

Największą wadą Internetu dla banków i innych instytucji finansowych jest więc – jak na razie – brak możliwości zagwarantowania bezpieczeństwa transakcji. Inna istotna wada to brak gwarancji dostępności konkretnego komputera, co oznacza po prostu, że w momencie, gdy bank zechce wyłączyć swój komputer, stanie się dla klientów, którzy powierzyli mu swoje pieniądze, praktycznie niedostępny. Niebezpieczeństwo to jest przy tym największe w odniesieniu do banków działających wyłącznie w Internecie, takich jak wspomniany SFNB, które nie podlegają ponadto nadzorowi i kontroli państwa lub banku centralnego, a więc nie mają przykładowo obowiązku posiadania odpowiednio wysokiego kapitału własnego ani nie są zobowiązane do publikowania informacji na ten temat (SFNB nie publikuje danych o wielkości swoich zasobów kapitałowych), co może okazać się zgubne dla klientów.

Zważywszy ponadto, że złe wieści w Internecie mogą rozchodzić się bardzo szybko, banki wirtualne są wyjątkowo podatne na wywołane celowo, spekulacyjne wycofywanie pieniędzy na skalę masową. Może to bardzo łatwo doprowadzić nie tylko do bankructwa konkretnego banku, ale wszystkich banków działających w sieci, nie wspominając już o dalej idących reperkusjach takiego bankructwa dla gospodarki światowej i światowego systemu finansowego.

Wiele organizacji prowadzi prace nad systemami zabezpieczenia transakcji via Internet (ostatnio porozumienie w sprawie współpracy nad problemami związanymi z handlem internetowym zawarły AT&T i Hewlett-Packard). Zasadniczą przeszkodą hamującą postęp tych prac jest jednak całkowite embargo rządu USA nałożone na eksport bardziej wyrafinowanych programów do szyfrowania, niezbędnych dla zapewnienia poufności wymiany komunikatów w sieciach teleinformatycznych, a także brak norm prawnych, które wprowadzałyby obowiązujące wymogi bezpieczeństwa. Wprawdzie ostatnio Stany Zjednoczone nieco złagodziły wspomniane embargo, dopuszczając sprzedaż za granicę prostych programów szyfrujących na użytek instytucji finansowych, jednak programy te są powszechnie uznawane za łatwe do złamania w bardzo krótkim czasie.

Zaletą ostatniego z wymienionych nowych kanałów dystrybucji usług bankowych – telewizji interaktywnej – jest możliwość wykorzystania do nawiązania kontaktów bank-klient odbiornika telewizyjnego, znajdującego się przecież prawie w każdym domu. Jednym z pionierów telewizji interaktywnej był brytyjski National Westminster Bank, którego 2.500 klientów, początkowo na zasadzie eksperymentu, mogło – poprzez pilota zdalnego sterowania – zlecać dokonanie prostych operacji finansowych, takich jak np. regulowanie rachunków, dokonywanie wypłat czy realizacja przelewów. [2]


[1] W Europie pionierem home banking był Nottingham Building Society, który w 1983 rokuzaoferował brytyjskim klientom Homelink, oparty na ogólnodostępnym serwisie wideo tekstu.

[2] J. Harasim: Nowe tendencje…, op. cit., s. 75-78

Procedura kredytowania podmiotów gospodarczych

5/5 - (3 votes)

W procedurze kredytowania podmiotów gospodarczych wyodrębnić można kilka etapów[1]:

  • wybór banku przez potencjalnego kredytobiorcę,
  • złożenie wniosku kredytowego,
  • ocena wniosku kredytowego,
  • negocjacje warunków kredytowania,
  • podpisanie umowy kredytowej,
  • monitorowanie kredytobiorcy.

Każdy z tych etapów wiąże się z ponoszeniem przez bank określonych kosztów. Pierwszy etap – wybór banku przez kredytobiorcę – łączy się z prowadzeniem akcji promocyjnej, będącej jednym z elementów pozyskania kredytobiorców. Działalność taką wymusza funkcjonowanie w określonych warunkach konkurencyjnych na lokalnym rynku. Bank ponosi na tym etapie koszty związane z wydrukowaniem folderów informujących o danym rodzaju kredytu, warunkach formalnych i ekonomicznych wymaganych do spełnienia przez kredytobiorcę. Możliwość uzyskania bezpośredniej informacji w siedzibie banku przez klienta zainteresowanego wybranym kredytem wiąże się z ponoszeniem kosztów w postaci obciążenia pracownika, czy też pracowników, odpowiedzialnych w banku za kontakt z klientami. Wymienionych w tym etapie kosztów nie można bezpośrednio łączyć z konkretnymi efektami w działalności kredytowej, ale z pewnością przyczyniają się one do poprawy wizerunku banku, tak istotnego w walce konkurencyjnej.

Drugiemu etapowi, w którym ma miejsce złożenie wniosku kredytowego przez potencjalnego kredytobiorcę, można przypisać wydatki związane z drukiem wniosków kredytowych i załączników do nich wręczanych klientowi, a także koszty konsultacji odnośnie ich wypełnienia. Koszty ponoszone na tym etapie są nieznaczne, ale również nie dają gwarancji uzyskania przychodów w przyszłości.

Etap trzeci – ocena wniosku kredytowego – jest nie tylko najważniejszy w całej procedurze, ale też i najbardziej pracochłonny. Ma tu miejsce ocena rzeczywistych i potencjalnych możliwości spłaty kredytu przez zainteresowany podmiot gospodarczy. Bank, zgodnie z obowiązującymi unormowaniami prawnymi, uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy[2]. Jest ona uzależniona zarówno od podmiotu ubiegającego się o kredyt bankowy, jak również od przedmiotu tego kredytu i czasu kredytowania. Każdy bank ma prawo, w granicach swej samodzielności, do stosowania własnych procedur w celu ustalenia bieżącej i przyszłej, związanej z okresem kredytowania, zdolności kredytowej. Trudności z jej wyznaczeniem przekładają się na pracochłonność, a ta z kolei wpływa na koszty ocen podmiotów gospodarczych ubiegających się o kredyt. Inna jest pracochłonność w przypadku wyznaczania zdolności kredytowej gospodarstwa domowego, inna podmioty gospodarczego rozbudowanego organizacyjnie. Podobnie jest w przypadku przedmiotu kredytu. Znacznie mniej pracochłonne jest określenie zdolności kredytowej gospodarstwa domowego chcącego zakupić dobra trwałego użytku niż w przypadku inwestycji o długim horyzoncie zwrotu włożonych kapitałów. Przygotowanie wnikliwej analizy, przez dobrze wykształcone służby kredytowe, wiąże się w niektórych przypadkach z dużymi nakładami pracy. Konieczne staje się więc wykorzystywanie sprzętu ze specjalistycznym oprogramowaniem. Także i te elementy kosztów, oprócz kosztów osobowych, muszą być uwzględniane w cenie kredytu. Dane zawarte we wniosku kredytowym wymagają weryfikacji, co z kolei wiąże się często z koniecznością dokonania inspekcji w siedzibie klienta. Każdy taki wyjazd wiąże się z kosztami, które musi pokryć bank, delegując swego pracownika. Czasami również pracownicy opiniujący wniosek kredytowy korzystają z płatnych informacji ze źródeł pozabankowych.

Należy zwrócić uwagę, że zarówno w tym, jak i w poprzednich etapach procedury kredytowania koszty ponoszone przez bank mogą wpływać jedynie na ich poziom, bez jakichkolwiek oczekiwanych przychodów. Potencjalny kredytobiorca ma bowiem prawo zrezygnować z dalszych usług wybranego przez siebie banku. W celu zminimalizowania skutków takiego postępowania banki stosują opłaty w postaci prowizji za rozpatrzenie wniosku kredytowego. Pozwala to ograniczyć składanie przez klientów wniosków kredytowych w kilku bankach jednocześnie, poza tym wymusza staranniejsze przygotowanie wniosku. Często banki stosują zasadę, że w przypadku udzielenia kredytu prowizja od tego kredytu pomniejszana jest o zapłaconą już wcześniej prowizję za rozpatrzenie wniosku kredytowego.

Kolejny etap kosztowy – negocjacje warunków kredytowania – jest niezwykle ważny w przypadku jakichkolwiek rozbieżności w warunkach kredytowania zaproponowanych przez podmiot gospodarczy we wniosku o kredyt a warunkami ustalonymi przez komitety kredytowe. Etap ten jest w naszej praktyce niedoceniany, a przecież, poza dojściem do wspólnych, usankcjonowanych umową kredytową, warunków ekonomicznych i prawnych kredytowania, daje także bankowi możliwość poznania swego przyszłego partnera.

Po dojściu do porozumienia co do warunków przyznania i wykorzystania kredytu, następuje w kolejnym etapie zawarcie umowy kredytowej. Dopiero ten fakt powoduje skutki prawne, na które strony wyrażają zgodę. Z faktem tym wiążą się koszty wszelkich opinii prawnych i ekonomicznych, dotyczących skutków podpisania przez bank takiej umowy.

Ostatnim etapem w procedurze kredytowania podmiotów gospodarczych jest monitorowanie kredytobiorcy, a więc utrzymywanie z nim stałego kontaktu, co umożliwia dokonywanie oceny bieżących działań kredytobiorcy, jego bieżącej sytuacji, a także wspólne rozwiązywanie problemów, z którymi musi się uporać. Bank nie może biernie oczekiwać na termin płatności, by przekonać się, czy wykorzystany kredyt zostanie spłacony, czy też nie. Takie postępowanie pozwala bankowi uchronić się przed ponoszeniem kosztów związanych z brakiem zwrotności kredytu wraz z odsetkami. Kontakty z kredytobiorcą mogą przybierać różne formy, od rozmów telefonicznych przez kontakty osobiste. Wszystkie te formy łączą się jednak z ponoszeniem kosztów, mających wpływ na ostateczną cenę kredytu bankowego.

Należy zaznaczyć, że działalność kredytowa, jeżeli nie będzie prowadzona rzetelnie, może przynieść, poza kosztami wymienionymi wcześniej, dodatkowe koszty w wyniku braku terminowej spłaty kredytu wraz z odsetkami. Brak tej spłaty w określonych terminach powoduje wyłączenie z obrotu, a tym samym z zarobkowania, części zasobów pieniężnych będących w dyspozycji banku, ze względu na konieczność utworzenia rezerw na należności zagrożone. W wielu przypadkach może dojść do sytuacji, że bank mając czasowo wolne środki pieniężne nie może ich jednak wykorzystać w działalności przynoszącej określone przychody, gdyż musi przeznaczyć je na rezerwy, które są dla banku nieczynne i nie przynoszą jakichkolwiek przychodów.

Podsumowując, cena usług bankowych musi uwzględniać:

  • rzeczywiste koszty pozyskania zasobów pieniężnych,
  • koszty własne banku związane z obsługą kredytu,
  • marżę zysku.

[1] R. Mikołajczak, Metodyka …, op. cit., s. 126 i dalsze

[2] Zob. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, Dz. U. Nr 140, poz. 939, art. 70