Opracowywaniem Międzynarodowych Standardów Rachunkowości zajmuje się KMSR, w skład którego wchodzą specjaliści z dziedziny rachunkowości z Australii, Kanady, Francji, Niemiec, Japonii, Meksyku, Holandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanów Zjednoczonych. Organami Komitetu są: zarząd, stały komitet ds. interpretacji, grupa doradcza, grupa konsultacyjna, grupa robocza ds. strategii i sekretariat.
Zarząd KMSR
Zarząd składa się z przedstawicieli organizacji księgowych z 13 krajów, których mianuje Międzynarodowa Federacja Księgowych (International Federation of Accountants – IFAC) oraz z przedstawicieli maksimum czterech innych organizacji działających w zakresie sprawozdawczości finansowej, których wyznacza Zarząd KMSR. Kadencja członka zarządu może trwać do pięciu lat. Do udziału w posiedzeniach Zarządu każdy członek ma prawo desygnować dwóch przedstawicieli i jednego doradcę technicznego.
Do zadań Zarządu należy:
-
zatwierdzanie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i innych dokumentów publikowanych przez KMSR,
-
promowanie idei ulepszania i ujednolicania standardów rachunkowości na całym świecie.
Stały Komitet ds. Interpretacji
Stały Komitet ds. Interpretacji składa się z 12 członków, przedstawicieli IOSCO (International Organization of Securities Commissions) i Komisji Europejskiej. Dwóch członków uczestniczy w posiedzeniach Komitetu w charakterze obserwatorów. Aby zminimalizować różnice interpretacyjne pomiędzy Standardami Międzynarodowymi a amerykańskim i brytyjskim systemem rachunkowości Komitet współpracuje z tzw. Zespołami Problematyki ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Interpretacja zatwierdzana jest większością trzech czwartych głosów a następnie ratyfikowana przez Zarząd również większością trzech czwartych głosów. Komitet zajmuje się:
-
bieżącym rozpatrywaniem kwestii z zakresu rachunkowości o dużym znaczeniu ogólnym, które mogą powodować poważne rozbieżności w rozwiązaniach księgowych,
-
analizą sporów odwołujących się do istniejących MSR i założeń koncepcyjnych KMSR,
-
badaniem niewystarczalności istniejących standardów oraz problemów związanych z nowymi kwestiami,
-
publikowaniem dokumentów interpretujących znaczenie poszczególnych standardów w kontekście konkretnych transakcji
Grupa Doradcza
Zadania Grupy Doradczej:
-
promowanie MSR,
-
zapewnienie niezależności i obiektywności decyzji Zarządu KMSR,
-
zapewnienie funduszy na prace KMSR.
Grupa Konsultacyjna
Grupa Konsultacyjna składa się z przedstawicieli organizacji zajmujących się sprawozdawczością finansową, przedstawicieli giełd i komisji papierów wartościowych, przedstawicieli agencji rozwoju i organizacji ustanawiających standardy. Grupa jest organem opiniującym i komentującym opracowywane MSR.
Grupa Robocza ds. Strategii
Grupę roboczą powołuje Zarząd KMSR. Jest ona odpowiedzialna za ustalenie struktury organizacyjnej KMSR oraz ocenę celów Komitetu.
Sekretariat KMSR
Sekretariat składa się z Sekretarza Generalnego, Dyrektora ds. Technicznych, pracownicy techniczni, których wyznaczają firmy audytorskie, przedsiębiorstwa i instytucje światowe oraz pracownicy administracyjni.
Organizacja tworząca standardy jako system współpracy
Opis dawnej struktury KMSR pokazuje, że standard rachunkowości nie powstaje w jednym biurze ani w wyniku decyzji pojedynczego eksperta. Potrzebne są zespoły o różnych zadaniach: jedne przygotowują rozwiązania techniczne, inne oceniają ich wykonalność, kolejne interpretują niejasności, a jeszcze inne dbają o konsultacje i finansowanie prac. Dopiero połączenie tych funkcji pozwala przekształcić problem gospodarczy w regułę, którą można zastosować w wielu państwach.
Zarząd i odpowiedzialność za kierunek prac
Zarząd pełnił rolę ośrodka decyzyjnego. Musiał wybierać tematy wymagające uregulowania, rozstrzygać spory między konkurencyjnymi koncepcjami i zatwierdzać dokumenty. W praktyce oznaczało to godzenie oczekiwań inwestorów, przedsiębiorstw, audytorów i krajowych instytucji. Każda z tych grup patrzy na sprawozdawczość z innej perspektywy. Inwestor szuka informacji przydatnej do oceny ryzyka, przedsiębiorstwo bierze pod uwagę koszt wdrożenia, a audytor potrzebuje kryteriów pozwalających sprawdzić prawidłowość przyjętego rozwiązania.
Interpretacje i jednolite stosowanie
Samo opublikowanie standardu nie usuwa wszystkich wątpliwości. Życie gospodarcze tworzy transakcje, których autorzy regulacji nie mogli wcześniej przewidzieć, a podobne sformułowania bywają odmiennie rozumiane w różnych środowiskach prawnych. Organ interpretacyjny miał ograniczać rozbieżności, wskazując sposób zastosowania ogólnej zasady do konkretnego problemu. Dzięki temu porównywalność nie kończyła się na wspólnym tytule standardu, lecz obejmowała także praktykę księgową.
Znaczenie konsultacji
Grupy doradcze i konsultacyjne wprowadzały do procesu opinie użytkowników sprawozdań oraz osób odpowiedzialnych za ich sporządzanie. Konsultacja nie oznacza prostego głosowania nad najpopularniejszym wariantem. Jej celem jest wykrycie skutków ubocznych, luk oraz sytuacji, w których projektowana reguła mogłaby zniekształcić obraz transakcji. Uwagi z rynku mogą również ujawnić, że pozornie precyzyjny wymóg będzie niewykonalny albo nadmiernie kosztowny.
Niezależność i finansowanie
Międzynarodowy charakter organizacji wymagał ochrony niezależności. Gdyby dominował jeden kraj, sektor lub model gospodarczy, standardy mogłyby stać się narzędziem jego interesów. Równocześnie prace ekspertów, badania i konsultacje muszą być finansowane. Dlatego przejrzystość źródeł finansowania oraz procedur podejmowania decyzji jest równie ważna jak wiedza techniczna członków organów.
Zmiana instytucjonalna po okresie opisanym w pracy
Przedstawiona struktura ma charakter historyczny. W 2001 roku utworzono Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, która przejęła funkcję ustanawiania standardów od wcześniejszego Komitetu. Zmieniły się nazwy organów i procedury, lecz podstawowa logika pozostała podobna: niezależne opracowanie projektu, publiczna debata, analiza skutków, zatwierdzenie oraz późniejsze wyjaśnianie problemów praktycznych.
Znajomość dawnej organizacji pomaga zrozumieć, dlaczego starsze opracowania posługują się skrótami KMSR i IASC, a nowsze mówią o IASB oraz standardach IFRS. Nie należy traktować tych nazw jako prostych synonimów. Oznaczają kolejne etapy rozwoju instytucji, choć łączy je ciągłość wielu standardów i idei.
Jak oceniać wiarygodność standardu
Wiarygodność regulacji wynika nie tylko z autorytetu wydawcy. Budują ją jawna procedura, możliwość zgłaszania uwag, publikowanie uzasadnień oraz gotowość do poprawiania rozwiązań, które nie spełniły oczekiwań. Z tej perspektywy struktura organizacyjna nie jest sprawą administracyjną. Określa, kto może przedstawić argument, kto rozstrzyga konflikt i kto odpowiada za ostateczną treść reguły.
Podział ról w praktycznym przykładzie
Jeżeli na rynku pojawia się nowy rodzaj umowy, zespół techniczny najpierw bada jej skutki ekonomiczne i istniejące sposoby księgowania. Konsultanci wskazują problemy występujące w różnych branżach, a przedstawiciele użytkowników oceniają, które dane są potrzebne do decyzji. Organ interpretacyjny może w tym czasie odpowiadać na pilne pytania dotyczące obowiązujących zapisów. Ostateczne rozstrzygnięcie wymaga jednak formalnego zatwierdzenia przez organ uprawniony do ustanawiania standardów.
Konflikt celów
Praca nad regulacją często ujawnia sprzeczne oczekiwania. Inwestor może oczekiwać aktualnej wartości i szerokich ujawnień, podczas gdy sporządzający wskazuje na niepewność szacunku i koszt pozyskania danych. Audytor zwraca uwagę na sprawdzalność, a organ nadzoru na porównywalność rynku. Struktura organizacji powinna umożliwić wysłuchanie tych głosów bez oddawania któremukolwiek z nich prawa weta.
Znaczenie protokołu decyzji
Przejrzysty proces pozostawia ślad: opis problemu, rozważane warianty, otrzymane uwagi i uzasadnienie wyboru. Taka dokumentacja pomaga zrozumieć cel przepisu, gdy jego literalne brzmienie nie odpowiada wprost na nową sytuację. Ułatwia również ocenę, czy standard osiągnął zamierzony efekt.
Międzynarodowość a lokalne doświadczenie
Reprezentacja wielu państw nie jest wyłącznie symbolem. Transakcje działają w różnych systemach prawnych, źródłach finansowania i modelach własności. Rozwiązanie łatwe do zastosowania na rozwiniętym rynku kapitałowym może być trudne tam, gdzie brakuje aktywnego rynku lub danych porównawczych. Międzynarodowa debata pozwala wcześniej dostrzec te ograniczenia.
Struktura opisana w źródle była odpowiedzią na potrzeby swojej epoki. Jej analiza pozwala zobaczyć ciągłość między dawnym Komitetem a późniejszym systemem tworzenia standardów: rozdzielenie pracy technicznej od nadzoru, konsultowanie projektów i budowanie wspólnej praktyki przez interpretacje.
Interpretacja a zmiana standardu
Interpretacja wyjaśnia zastosowanie istniejących zasad, lecz nie powinna niejawnie tworzyć całkowicie nowego modelu. Jeśli problem wynika z luki albo sprzeczności w samym standardzie, właściwa może być jego formalna zmiana, poddana pełnym konsultacjom. Rozróżnienie chroni przejrzystość procesu i pozwala użytkownikom odpowiednio przygotować się do nowych obowiązków.
Rola sekretariatu
Sekretariat zapewnia ciągłość między posiedzeniami organów. Organizuje materiały, gromadzi komentarze, koordynuje zespoły i pilnuje publikacji. Choć zwykle nie podejmuje ostatecznych decyzji, jakość jego pracy wpływa na to, czy członkowie otrzymują kompletne i porównywalne informacje. W organizacji międzynarodowej dochodzi do tego koordynacja terminów, języków oraz kontaktów z instytucjami krajowymi.
Dobrze zaprojektowany podział kompetencji ogranicza dwa ryzyka: koncentrację władzy w jednej grupie oraz rozmycie odpowiedzialności. Odbiorca powinien móc ustalić, który organ opracował propozycję, który ją zatwierdził i gdzie kierować pytania dotyczące stosowania.
Regularna ocena składu organów, ich niezależności i skuteczności pozwala dostosowywać instytucję bez przerywania ciągłości standardów.
Wymaga to jawnych kryteriów oceny.