Ogólna charakterystyka próby badawczej

5/5 - (3 votes)

z metodologii pracy mgr

Badaniami objąłem grupę 17 osób. Wszystkie osoby zgłosiły się dobrowolnie do badań. Musiały spełniać jedynie dwa warunki, ukończony wiek 18 lat oraz pochodzenie z rodziny z problemem alkoholowym. Grupa składała się z 12 kobiet i 5 mężczyzn. Najmłodszy uczestnik badań miał 20 lat a najstarszy 38 lat. Z wyjątkiem jednej wdowy pozostałe osoby były stanu wolnego. Wykształcenie wyższe miały 4 osoby, niepełne wyższe 10 osób, średnie 1 osoba a niepełne średnie 2 osoby. W wykształceniu osób badanych dominowały kierunki humanistyczne (teologia, pedagogika, filologia, praca socjalna oraz ogólne licealne. W grupie znaleźli się nauczyciele, pielęgniarki, przyszli księża oraz ekonomista, mechanik samochodowy, elektronik i sprzedawca.

W chwili przeprowadzania badań 6 osób nadal uczyło się w różnych szkołach, 6 osób pracowało zawodowo, 4 osoby pracowały i uczyły się jednocześnie, a jedna osoba ze względów zdrowotnych przebywała na rencie. Z badanej grupy tylko 3 osoby nadal zamieszkiwały wspólnie ze swoimi rodzicami, 10 osób utrzymywało dość regularne kontakty z rodziną, 6 osób rzadko kontaktowało się z rodziną, a jedna osoba w ogóle nie utrzymywała relacji z rodziną. Naboru do badań dokonałem spośród członków czterech różnych grup samopomocowych. Grupy te funkcjonują w oparciu o program „12-kroków”, adresowany tylko i wyłącznie do dorosłych dzieci alkoholików.

Na cotygodniowych spotkaniach zwanych mitingami dorosłe dzieci alkoholików dzielą się z innymi swoim doświadczeniem, siłą i nadzieją oraz pracują nad swoim rozwojem duchowym i emocjonalnym. Z tych, którzy zgłosili się do badań, 11 uczęszcza na spotkania dłużej niż jeden rok, 4 chodzi krócej niż rok, a 2 nigdy nie było na żadnym tego typu spotkaniu. W 15 przebadanych rodzinach ojciec był osobą uzależnioną od alkoholu, w jednej rodzinie ojciec z dziadkiem byli uzależnieni, a w jednej rodzinie oboje rodzice byli uzależnieni. W 3 rodzinach ojcowie pili alkohol w sposób uzależniony od dzieciństwa osób badanych, w 5 rodzinach ojcowie nałogowo pili alkohol od około 20 lat, 7 ojców i matka nadmiernie spożywali alkohol dłużej niż 10 lat, a uzależnienie tylko 2 ojców i dziadka trwało poniżej 10 lat.

Spośród 19 uzależnionych 5 osób zmarło, 2 osoby podjęły leczenie i utrzymywały stałą abstynencję, a 3 osoby leczyły się nieregularnie i mało skutecznie. Pozostali nigdy nie uczestniczyli w żadnej terapii odwykowej i nadal nałogowo piją alkohol. Badane osoby pochodziły w większości z rodzin 4-osobowych. W czterech przypadkach badani pochodzili z rodzin 5-osobowych a tylko jedna osoba pochodziła z rodziny 6-osobowej. Wśród rodziców badanych osób 5 miało wyższe wykształcenie, 16 średnie, 7 zawodowe a 6 podstawowe.

Uzyskane informacje zostały tematycznie pogrupowane i poddane przeze mnie analizie ilościowej oraz jakościowej, zgodnie z problematyką badawczą pracy. Wyniki tej analizy, wnioski oraz najciekawsze wypowiedzi osób badanych zostaną zaprezentowane w kolejnych rozdziałach mojej pracy.

Problemy badawcze

5/5 - (1 vote)

z metodologii pracy mgr

Zgodnie z procedurą postępowania badawczego następnym etapem było sformułowanie problemów badawczych. „Problem badawczy jest to pewne pytanie lub zespół pytań, na które odpowiedzi ma dostarczyć badanie.”(S.Nowak 1970, s.214) „Sformułowanie problemu pozwala na wyznaczenie terenu badawczych poszukiwań z zakresu interesujących badacza zjawisk. Stanowi również zapoczątkowanie pewnego procesu myślenia, który w efekcie ma doprowadzić do wartościowych naukowo wniosków.”(H.Muszyński 1971, s.14)

Do każdego określonego wcześniej celu badawczego sformułowałem szczegółowe problemy badawcze:

Pierwszy cel:

  1. Jak wyglądała struktura socjometryczna (sympatii, antypatii) rodziny z punktu widzenia dorosłych dzieci alkoholików?
  2. Jak przedstawiała się struktura władzy w rodzinie w oczach dorosłych dzieci alkoholików?

Drugi cel:

  1. Jakie uczucia dominowały w stosunkach rodzinnych w opinii dorosłych dzieci alkoholików?
  2. Jak dorosłe dzieci alkoholików charakteryzują cechy poszczególnych emocji doświadczanych w relacjach rodzinnych (siła, częstość, zmienność, dynamika itp.)?
  3. Jakie były -.zdaniem dorosłych dzieci alkoholików – najczęstsze przyczyny pojawiania się nieprzyjemnych uczuć?
  4. Jakie były – zdaniem dorosłych dzieci alkoholików – najczęstsze przyczyny pojawiania się uczuć przyjemnych?

Trzeci cel:

  1. Jakich określeń używają najczęściej dorosłe dzieci alkoholików, aby ogólnie opisać i scharakteryzować swoją rodzinę?
  2. Jak często dochodziło do konfliktów w rodzinie zdaniem dorosłych dzieci alkoholików?
  3. Jakie były najczęstsze przyczyny konfliktów rodzinnych w opinii dorosłych dzieci alkoholików?
  4. Jaką formę najczęściej przybierały konflikty w rodzinie w opinii dorosłych dzieci alkoholików?
  5. Na ile dorosłe dzieci alkoholików mogły liczyć na pomoc i współpracę ze strony innych członków rodziny?
  6. Na ile dorosłe dzieci alkoholików mogły otwarcie komunikować i wyrażać swoje myśli, uczucia, pragnienia i potrzeby?

Czwarty cel:

  1. Na ile rodzice interesowali się w ogóle życiem oraz sprawami dzieci w odczuciach dorosłych dzieci alkoholików?
  2. Na ile mocno rodzice ingerowali w życie swoich dzieci w odczuciach dorosłych dzieci alkoholików?
  3. Na ile w dzieciństwie dorosłe dzieci alkoholików odczuwały akceptację ze strony swoich rodziców?
  4. Jak dorosłe dzieci alkoholików postrzegają dzisiaj otrzymywane w przeszłości od rodziców kary?
  5. Na ile dorosłe dzieci alkoholików akceptowały autorytet rodziców w rodzinie?

Piąty cel:

  1. Jak dorosłe dzieci alkoholików oceniają pełnienie przez rodziców funkcji opiekuńczej?
  2. Jak dorosłe dzieci alkoholików oceniają pełnienie przez rodziców funkcji wychowawczej?
  3. Jak dorosłe dzieci alkoholików oceniają pełnienie przez rodziców funkcji rekreacyjnej?
  4. Jak dorosłe dzieci alkoholików oceniają pełnienie przez rodziców funkcji emocjonalnej?

Szósty cel:

  1. Jaki jest poziom akceptacji siebie samego u dorosłych dzieci alkoholików?
  2. Jaki jest poziom współuzależnienia u dorosłych dzieci alkoholików?
  3. Jaka istnieje zależność między poziomem samoakceptacji a poziomem współuzależnienia u dorosłych dzieci alkoholików?
  4. Na ile dorosłe dzieci alkoholików czuły się ważne w swoich rodzinach?
  5. Wobec kogo z rodziny dorosłe dzieci alkoholików czuły się szczególnie ważne?
  6. Na ile dorosłe dzieci alkoholików czuły się zaniedbywane w relacjach z rodzicami?
  7. Jaki był ogólny stosunek dorosłych dzieci alkoholików do obowiązków domowych?
  8. Jak były postrzegane obowiązki domowe przez dorosłe dzieci alkoholików?
  9. Jak w oczach dorosłych dzieci alkoholików wyglądała struktura podejmowania obowiązków domowych w ich rodzinach?
  10. Jak wyglądała struktura finansowego utrzymywania rodzin w oczach dorosłych dzieci alkoholików?

Siódmy cel:

  1. Na ile w ocenie dorosłych dzieci alkoholików możliwa była zmiana panujących stosunków w rodzinie?
  2. W czym dorosłe dzieci alkoholików upatrują możliwości zmiany istniejących w rodzinie relacji?
  3. Jakie przypisują sobie dorosłe dzieci alkoholików możliwości oddziaływania na relacje w rodzinie?

Ósmy cel:

  1. Jakie wartości dorosłe dzieci alkoholików osobiście cenią sobie najbardziej?
  2. Jakie wartości cenione były zdaniem dorosłych dzieci alkoholików w ich rodzinach?
  3. Jakie wartości cenią sobie szczególnie w kontaktach międzyludzkich dorosłe dzieci alkoholików?

Charakterystyka badanych

5/5 - (1 vote)

z metodologii pracy mgr

Podobnie jak w poprzednim podrozdziale, również i tutaj przedstawię charakterystykę ankietowanych mając na uwadze ich właściwości podmiotowe, takie jak: wiek, miejsce zamieszkania, struktura rodziny i jej liczebność, wykształcenie rodziców. Uważam bowiem, że cechy te będą różnicować odpowiedzi na poszczególne pytania ankietowe.

Tabela 11. Wiek badanych wychowanków

Wiek Lb. %
13-14 lat 11 31,4
15-16 lat 15 42,9
17-18 lat 9 25,7
Ogółem 35 100,0

Źródło: badania własne

Wykres 5. Wiek badanych wychowanków

Źródło: opracowanie własne

W badaniach uczestniczyło 35 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Wałbrzychu.  Wśród nich największą grupą są osoby w przedziale wiekowym między 15 a 16 rokiem życia, którzy stanowią – 42,9% ogółu respondentów. Drugą co do wielkości grupą są chłopcy w wieku od 13 do 14 lat – 31,4%, nieco mniej liczy grupa najstarszych ankietowanych, tj. w wieku od 17 do 18 lat – 25,7%.

Tabela 12. Miejsce zamieszkania wychowanków

Odpowiedzi Lb. %
Miasto 23 65,7
Wieś 12 34,3
Ogółem 35 100,0

Źródło: badania własne

Większość wychowanków to mieszkańcy miasta – 65,7%, natomiast mieszkańcy wsi stanowią 34,3%.

W analizie zagadnienia, jakim jest środowisko rodzinne młodzieży niedostosowanej społecznie bardzo ważne jest poznanie, w jakich rodzinach wychowywali się ankietowani. Jak twierdzi L. Mościcka jednym z czynników w układzie warunków kryminogennych jest układ stosunków panujących w rodzinie, jednakże czynnik ten, mając ogólne modyfikujące znaczenie dla prawidłowego kształtowania się psychiki dziecka, zwłaszcza jego stosunku do samego siebie i jego postawy względem innych ludzi, może okazać się również jednym z ważniejszych determinant postawy moralnej nieletnich.

Dane dotyczące stanu rodziny wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Wałbrzychu umieszczone są w tabeli 13.

Tabela 13. Struktura rodziny wychowanków

Odpowiedzi Lb. %
Pełna 21 60,0
Niepełna 5 14,3
Rozbita 7 20,0
Zastępcza 2 5,7
Ogółem 35 100,0

Źródło: badania własne

Wykres 6. Struktura rodziny wychowanków

Źródło: opracowanie własne

Większość wychowanków wałbrzyskiego MOW wychowuje się w rodzinach z obojgiem naturalnych rodziców – 60,0%. Co piąty z nich wychowywany jest w rodzinie rozbitej, 14,3% w rodzinie niepełnej, a 5,7% w rodzinie zastępczej. Fakt, że większość respondentów, wychowuje się w rodzinie pełnej może świadczyć o tym, że przejawy niedostosowania są groźne nie tylko dzieci i młodzieży, która z różnych powodów (śmierć matki lub ojca, rozwód) wychowywana jest tylko przez jednego z rodziców, a tym samym kontrola nad nimi przez osoby najbliższe jest mniejsza.

Tabela 14. Wykształcenie matek wychowanków

Odpowiedzi Lb. %
Podstawowe 2 5,9
Zawodowe 14 41,2
Średnie 12 35,3
Wyższe 6 17,6
Ogółem 34 100,0

Źródło: badania własne

Tabela 15. Wykształcenie ojców wychowanków

Odpowiedzi Lb. %
Podstawowe 4 12,9
Zawodowe 15 48,4
Średnie 9 29,0
Wyższe 3 9,7
Ogółem 31 100,0

Źródło: badania własne

Jak wynika z przeprowadzonych badań wśród matek badanych wychowanków dominuje wykształcenie zawodowe – 41,2%. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku ojców – 48,4%. Szkołę średnią ukończyło: 35,3% matek i 29% ojców. Wykształcenie wyższe natomiast uzyskało: 17,6% matek i 9,7% ojców.

Kolejne interesujące mnie zagadnienie dotyczyło liczebności rodziny. Dane dotyczące tej kwestii przedstawia tabela 16.

Tabela 16. Posiadanie rodzeństwa przez wychowanków

Odpowiedzi Lb. %
Brak rodzeństwa 9 25,7
Jedno rodzeństwo 12 34,3
Dwoje i więcej rodzeństwa 14 40,0
Ogółem 35 100,0

Źródło: badania własne

Rodzeństwo posiada największa liczba osób, bowiem 74,3%, z tym, że dwoje i więcej rodzeństwa deklaruje 40% wychowanków, a 34,3% posiada jednego brata lub siostrę. Osoby, które nie posiadają rodzeństwa stanowią 25,7%.