Zbuntowana młodzież ze Stanów Zjednoczonych i kontynentu europejskiego w latach 60 – tych i 70 – tych rzuciła wyzwanie systemowi wartości i stylowi życia pokoleniu swoich rodziców.
Powszechna niezgoda na zastaną rzeczywistość w tym okresie osiągnęła swe apogeum. Młodzi nie tylko potrafili kwestionować, głośno krzyczeć, zajmować budynki administracji publicznej czy ustawiać barykady na ulicy. Nie tylko potrafili walczyć przeciwko światu, który nie był ich światem, i którego w żaden sposób nie mogli zaakceptować. Zanegowaną rzeczywistość pragnęli zastąpić swoją własną – opartą na innych wartościach.
Chcieli stworzyć kulturę, która według ich przekonania, miała uzdrowić chory świat pazernego kapitalizmu i kultu pieniądza, degradacji środowiska i powszechnej alienacji jednostki. Kulturę, która byłaby na tyle atrakcyjna dla ludzi, szczególnie tych młodych, że zmiana świata byłaby tylko kwestią czasu.
Teoretyczna podbudowa ideologii zmierzającej do osiągnięcia przez kontestatorów założonego celu jest bardzo istotnym elementem kontrkultury, lecz najważniejszą sprawą jest praktyczna ich realizacja w codzienności, w ekspresji młodzieńczego potencjału.
Młodzi potrafili się buntować (podobno jest to niezaprzeczalne prawo młodości), lecz chcieli i potrafili tworzyć rzeczywistość opartą na nieco innych, niż obowiązujące wartościach.
Zbuntowana młodzież ze Stanów Zjednoczonych i kontynentu europejskiego w latach 60-tych i 70-tych rzuciła wyzwanie systemowi wartości i stylowi życia pokoleniu swoich rodziców.
Powszechna niezgoda na zastaną rzeczywistość w tym okresie osiągnęła swe apogeum. Młodzi nie tylko potrafili kwestionować, głośno krzyczeć, zajmować budynki administracji publicznej czy ustawiać barykady na ulicy. Nie tylko potrafili walczyć przeciwko światu, który nie był ich światem i którego w żaden sposób nie mogli zaakceptować. Zanegowaną rzeczywistość pragnęli zastąpić swoją własną – opartą na innych wartościach.
Chcieli stworzyć kulturę, która według ich przekonania miała uzdrowić chory świat pazernego kapitalizmu i kultu pieniądza, degradacji środowiska i powszechnej alienacji jednostki. Kulturę, która byłaby na tyle atrakcyjna dla ludzi, szczególnie tych młodych, że zmiana świata byłaby tylko kwestią czasu.
Teoretyczna podbudowa ideologii zmierzającej do osiągnięcia przez kontestatorów założonego celu jest bardzo istotnym elementem kontrkultury, lecz najważniejszą sprawą jest praktyczna realizacja tych idei w codzienności, w ekspresji młodzieńczego potencjału. Młodzi potrafili się buntować (podobno jest to niezaprzeczalne prawo młodości), lecz chcieli i potrafili tworzyć rzeczywistość opartą na nieco innych niż obowiązujące wartościach.
Kontrkultura była więc nie tylko prostym sprzeciwem wobec obowiązującego porządku społecznego, lecz próbą stworzenia alternatywnego sposobu życia. Jej uczestnicy odrzucali konsumpcyjny model społeczeństwa, nadmierny materializm oraz podporządkowanie życia człowieka mechanizmom rynku. W ich przekonaniu współczesna cywilizacja prowadziła do uprzedmiotowienia jednostki, zaniku więzi międzyludzkich oraz podporządkowania człowieka technice i ekonomii. Młodzież pragnęła życia bardziej autentycznego, opartego na wolności, spontaniczności i bliskości z naturą.
Szczególnie silny wpływ na rozwój kontrkultury miała wojna w Wietnamie. Dla wielu młodych ludzi stała się ona symbolem bezduszności państwa oraz agresywnej polityki mocarstw. Protesty przeciwko wojnie organizowane były przede wszystkim na uniwersytetach, gdzie młodzież manifestowała swoje poglądy poprzez demonstracje, happeningi i marsze pokojowe. Hasła pacyfistyczne stały się jednym z najważniejszych elementów ideologii kontrkultury. Popularne stało się przekonanie, że przemoc rodzi jedynie kolejną przemoc, a świat można zmieniać wyłącznie poprzez dialog i pokojowe działania.
Ważnym elementem ruchów kontrkulturowych była także krytyka tradycyjnego modelu rodziny i sztywno określonych norm społecznych. Młodzi ludzie odrzucali konserwatywne wzorce obyczajowe, domagając się większej swobody w sferze życia prywatnego. Postulowano prawo do samodzielnego decydowania o własnym stylu życia, wyglądzie czy relacjach międzyludzkich. W tym okresie bardzo silnie rozwinęły się ruchy walczące o prawa kobiet, równouprawnienie rasowe oraz prawa mniejszości społecznych.
Jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów kontrkultury był ruch hippisowski. Hippisi głosili idee pokoju, miłości i braterstwa między ludźmi. Ich symbolem stały się długie włosy, kolorowe stroje, muzyka rockowa oraz życie we wspólnotach. Odrzucali oni rywalizację społeczną i pogoń za sukcesem materialnym. Zamiast tego propagowali życie w zgodzie z naturą, wspólnotowość oraz duchowy rozwój człowieka. Hasło „Make love, not war” stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych sloganów tamtej epoki.
Muzyka odegrała ogromną rolę w rozwoju kontrkultury. Stała się nie tylko formą rozrywki, lecz przede wszystkim środkiem wyrażania poglądów i emocji młodego pokolenia. Artyści tacy jak Jimi Hendrix, Janis Joplin czy Jim Morrison stali się symbolami młodzieńczego buntu. Teksty piosenek często poruszały tematykę wolności, sprzeciwu wobec wojny oraz krytyki społeczeństwa konsumpcyjnego. Koncerty i festiwale muzyczne były miejscem spotkań ludzi identyfikujących się z ideami kontrkultury.
Jednym z najważniejszych wydarzeń związanych z ruchem kontrkulturowym był Woodstock. Festiwal ten zgromadził setki tysięcy młodych ludzi i stał się symbolem epoki dzieci kwiatów. Atmosfera wolności, wspólnoty i pokoju sprawiła, że wydarzenie to do dziś uznawane jest za jeden z najważniejszych momentów w historii kultury młodzieżowej XX wieku.
Kontrkultura wywierała wpływ nie tylko na muzykę, ale również na literaturę, film, modę oraz sztukę. Powstawały dzieła ukazujące samotność człowieka we współczesnym świecie, krytykujące społeczeństwo konsumpcyjne i mechanizmy władzy. Artyści eksperymentowali z nowymi formami wyrazu, łamali dotychczasowe konwencje i poszukiwali nowych sposobów komunikacji z odbiorcą. Moda kontrkulturowa również miała charakter manifestu ideowego. Długie włosy, dżinsy, kolorowe koszule czy ręcznie wykonywana biżuteria stanowiły wyraz sprzeciwu wobec oficjalnych norm estetycznych.
Istotnym elementem kontrkultury było również zainteresowanie religiami i filozofiami Wschodu. Wielu młodych ludzi poszukiwało alternatywy dla tradycyjnych religii i systemów wartości. Popularność zdobyły medytacja, joga oraz filozofia buddyjska i hinduistyczna. Poszukiwania duchowe miały pomóc człowiekowi odnaleźć sens życia oraz uwolnić się od presji współczesnej cywilizacji.
Ruchy kontrkulturowe spotykały się jednak z krytyką ze strony starszego pokolenia oraz władz państwowych. Zarzucano im brak odpowiedzialności, anarchizm oraz propagowanie narkotyków i rozwiązłości obyczajowej. Część środowisk kontrkulturowych rzeczywiście eksperymentowała z substancjami psychoaktywnymi, traktując je jako sposób poszerzania świadomości. Zjawisko to stało się jednak również źródłem wielu problemów społecznych i zdrowotnych.
Pomimo licznych kontrowersji kontrkultura wywarła ogromny wpływ na współczesny świat. Przyczyniła się do przemian obyczajowych, rozwoju ruchów ekologicznych oraz wzrostu znaczenia praw człowieka i wolności jednostki. Wiele idei głoszonych przez młodzież lat 60-tych i 70-tych stało się później częścią kultury masowej oraz współczesnego sposobu myślenia o społeczeństwie.
Dziedzictwo kontrkultury widoczne jest również obecnie. Współczesne ruchy społeczne walczące o ochronę środowiska, prawa mniejszości czy sprzeciwiające się nadmiernemu konsumpcjonizmowi często odwołują się do idei zapoczątkowanych przez kontrkulturę. Mimo że ruch ten nie doprowadził do całkowitej zmiany świata, niewątpliwie wpłynął na sposób postrzegania wolności, kultury i miejsca jednostki w społeczeństwie.