Młodzi ludzie, którzy nie zdobyli jeszcze pewnego doświadczenia życiowego poprzez taką popularyzację palenia w filmach odnoszą wrażenie, że palenie jest o wiele bardziej rozpowszechnione i akceptowane niż w rzeczywistości.
Na zakończenie dodajmy, że dziennie ok. 3000 dzieci zaczyna palić. Z tych, które staną się uzależnione od papierosów przeszło 1\3 umrze z powodu nałogu. U.S. Surgeon General podaje, że 100 bardziej prawdopodobne jest, że młodzież paląca papierosy sięgnie po marihuanę, 30 bardziej, że przejdą do kokainy. Jednocześnie badania przeprowadzone przez Center on Addiction and Substance Abuse at Columbia University pokazują, że 65% używających kokainy zaczęło od palenia papierosów natomiast dorośli, którzy zaczęli palić zanim ukończyli 15 lat 3 krotnie bardziej są narażeni na to, że sięgną po ciężkie narkotyki niż ci, którzy zaczęli palić skończywszy 18 lat.
Dlaczego tak się dzieje? Otóż dzieci uczą się zwalczania stresu poprzez rozwinięcie tzw. mechanizmu obronnego, ale w przypadku dzieci palących wytworzenie takich zdolności przebiega z zaburzeniami. Zamiast wytworzenia się wyżej wspomnianego mechanizmu takie dziecko będzie korzystać z łagodzących i relaksujących właściwości nikotyny, właściwości uwypuklonych i zniekształconych przez przekazy w mass mediach. Dzieci będąc pod wpływem swych telewizyjnych idoli, pragną ich naśladować; niestety często w ich ręce zostają „ozdobione” papierosem. Później, gdy dorosną, a stresy będą większe sama nikotyna już nie pomoże. Tak wygląda często droga narkomana.
Reklama papierosów była przez długie lata integralną częścią strategii marketingowych firm tytoniowych, mimo że wiązała się z poważnymi kontrowersjami dotyczącymi jej wpływu na zdrowie publiczne. Choć wiele krajów wprowadziło zakazy reklamowania papierosów w mediach, przemiany w sposobie reklamowania tych produktów pozostają interesującym przykładem manipulacji, jaką reklama może mieć na postawy konsumentów.
Przez długi czas reklamy papierosów były powszechnie akceptowane, szczególnie w latach 50. i 60. XX wieku, kiedy palenie było postrzegane jako symbol stylu życia, wolności i męskości. Często pojawiały się one w telewizji, radiu, magazynach, a także na plakatach w miejscach publicznych. Reklamy tych produktów posługiwały się wieloma technikami perswazji, które miały na celu kształtowanie postrzegania palenia jako czynności eleganckiej, nowoczesnej, a nawet zdrowej. Często w reklamach występowały znane osobistości – aktorzy, sportowcy czy lekarze – którzy swoim autorytetem przekonywali do wyboru danego produktu. Celem było nie tylko zwiększenie sprzedaży, ale także zmiana społecznych postaw wobec palenia, ukazując je jako coś akceptowanego i pożądanego.
Reklamy papierosów były także bardzo subtelne w wykorzystaniu emocji. Często przedstawiały palenie jako sposób na relaks, chwilę przyjemności lub momenty towarzyskie. Używano różnych obrazów, które miały za zadanie wywołać pozytywne skojarzenia – malownicze krajobrazy, energiczne życie miejskie, a także bliskie relacje międzyludzkie. Tego rodzaju przekazy miały zbudować w odbiorcy podświadome skojarzenia między paleniem a sukcesem, wolnością, przyjaźnią czy też chwilą odpoczynku od codziennego stresu.
Równocześnie z promocją pozytywnych emocji związanych z paleniem, reklamy tytoniowe często nie ujawniały pełnych informacji o szkodliwości tego nałogu. Z początku nie było mowy o ryzyku związanym z paleniem papierosów, a reklamy koncentrowały się na innych aspektach – smaku, komforcie palenia czy stylu życia, który w ich opinii reprezentowały produkty tytoniowe. Dopiero po latach badań i zwiększającej się świadomości zdrowotnej, pojawiły się pierwsze ostrzeżenia o niebezpieczeństwie zdrowotnym związanym z paleniem. Jednakże do tego czasu wiele osób stało się już stałymi konsumentami produktów tytoniowych, a nawyki nabyte przez reklamę miały głęboki wpływ na ich wybory.
W miarę jak wzrastała świadomość o negatywnych skutkach palenia, reklama papierosów zaczęła być stopniowo ograniczana, a w wielu krajach wprowadzono zakazy ich reklamowania w mediach. Choć te restrykcje miały na celu ograniczenie wpływu marketingu tytoniowego na społeczeństwo, firmy tytoniowe zaczęły szukać alternatywnych sposobów reklamy. Zaczęły inwestować w działania związane z sponsoringiem wydarzeń sportowych, muzycznych, czy też organizowaniem eventów, na których promowały swoje produkty. Choć reklamowanie papierosów w tradycyjnych mediach stało się nielegalne, przemiany marketingowe pozwoliły firmom tytoniowym na utrzymanie obecności na rynku.
Współcześnie, mimo że reklama papierosów jest w wielu krajach zabroniona, przemiany te nie oznaczają całkowitej eliminacji wpływu tego typu marketingu. Nowoczesne formy reklamy, takie jak marketing internetowy, influencerzy czy tzw. reklama ukryta (product placement), nadal mogą oddziaływać na młodsze pokolenia, przekonując je do palenia. Istnieje również zjawisko tzw. „palenia alternatywnego”, czyli promowania nowych produktów tytoniowych, takich jak e-papierosy, które – mimo że są postrzegane jako mniej szkodliwe – nadal niosą ryzyko zdrowotne. Reklamy tych produktów, choć często nie zawierają bezpośrednich odniesień do papierosów, mogą budować wśród młodych osób poczucie, że palenie lub używanie takich produktów jest mniej niebezpieczne i bardziej akceptowane społecznie.
Reklama papierosów przez wiele lat miała znaczący wpływ na kształtowanie postaw społecznych wobec palenia, często maskując rzeczywisty wpływ tego nałogu na zdrowie. Choć dzisiaj reklama papierosów jest ściśle regulowana, przemiany w sposobach jej realizacji wskazują na to, że wpływ reklamy na decyzje konsumentów pozostaje bardzo silny, zwłaszcza w kontekście promocji nowych produktów tytoniowych.
Reklamy papierosów przez wiele lat były obecne w kinach, telewizji oraz innych mediach, promując różne marki tytoniowe. Wiele z tych reklam były bardzo kreatywne i skuteczne w kształtowaniu postaw społecznych, łącząc palenie z prestiżem, przyjemnością i stylem życia. Oto kilka przykładów filmów reklamujących papierosy:
- Reklama Marlboro (1960-1980)
Reklama tej marki stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych przykładów w historii reklamy papierosów. W kampaniach reklamowych Marlboro przez lata występował tzw. „Marlboro Man”, postać mężczyzny w stylu westernowym, który paląc papierosa, symbolizował wolność, męskość i siłę. Filmowe reklamy pokazujące „Marlboro Man” były często nakręcone w malowniczych plenerach, z końmi i pustynią w tle, co miało budować skojarzenie z dzikością i niezależnością. Te reklamy miały ogromny wpływ na popularność marki przez dekady. - Reklama Camel (1940-1970)
Marka Camel z kolei reklamowała swoje papierosy z użyciem postaci dromadera, znanego jako „Joe Camel”. Joe Camel stał się symbolem młodzieżowego buntu, atrakcyjności i luzu. Reklamy te były szczególnie skuteczne w przyciąganiu młodszej publiczności, z wyraźnymi, kolorowymi i radosnymi obrazami. Z biegiem lat jednak, ze względu na kontrowersje związane z ukierunkowaniem reklam na dzieci i młodzież, wprowadzono ograniczenia dotyczące tej postaci. - Reklama Lucky Strike (1950-1970)
W reklamach marki Lucky Strike często używano wyraźnych haseł marketingowych, takich jak „It’s Toasted” (Jest opiekany), co miało sugerować, że produkt jest wyjątkowy, bezpieczny i najwyższej jakości. Filmy reklamowe były eleganckie i pełne klasy, często ukazując kobiety i mężczyzn w formalnych strojach, którzy cieszą się luksusowym życiem. Palenie było przedstawiane jako coś subtelnego i wyrafinowanego. - Reklama Winston (1960-1980)
Reklama papierosów Winston była podobna do reklam Marlboro, gdzie palenie kojarzone było z młodzieńczą wolnością i niezależnością. W filmowych reklamach Winston przedstawiano sceny outdoorowe, gdzie palacze spędzali czas na świeżym powietrzu, jeździli na rowerach, surfowali czy wspinali się po górach, podkreślając, że papierosy Winston są produktem dla osób aktywnych i pełnych energii. - Reklama Benson & Hedges (1970-1980)
Marka ta słynęła z wyrafinowanych, eleganckich kampanii reklamowych. Reklamy filmowe przedstawiały stylowe postacie, zazwyczaj w eleganckich garniturach, w ekskluzywnych miejscach, takich jak luksusowe hotele czy kasyna. Palenie Benson & Hedges miało być utożsamiane z luksusem, dobrym smakiem i sukcesem zawodowym. - Reklama Marlboro „You Get a Lot to Like” (1975)
Kolejna ikona reklamy Marlboro z lat 70-tych, która podkreślała surowy, męski charakter marki. Film reklamowy pokazujący życie kowbojów, którzy palili papierosy Marlboro, miał przyciągnąć osoby, które utożsamiały się z niezależnym i wolnym stylem życia. Ta kampania pomogła Marlboro stać się jedną z najpopularniejszych marek papierosów na świecie.
Warto zauważyć, że wiele z tych reklam nie uwzględniało w pełni ryzyka zdrowotnego związanego z paleniem papierosów, co w latach późniejszych stało się przedmiotem kontrowersji i regulacji prawnych. Reklama papierosów została stopniowo zakazana w wielu krajach, a obecnie są one bardzo ściśle regulowane, z obowiązkowymi ostrzeżeniami zdrowotnymi na opakowaniach i zakazem ich promocji w mediach.