Internet w liczbach.
Pod koniec XX wieku, gdy sieć Internet zaczynała być popularnym medium wymiany informacji, dostępu i współdzielenia wiedzy, coraz większym problemem stawało się zapewnienie zadowalającego poziomu dostępu do znajdujących się w niej zasobów. Wcześniej, gdy był on głównie elementem naukowego i akademickiego forum dystrybucji wiedzy, dostęp ten realizowany był na podstawie infrastruktury zbudowanej w ośrodkach naukowo-badawczych, uczelniach, a nieco później także w ośrodkach rządowych. Można powiedzieć, że to właśnie ten etap zadecydował o obecnym charakterze Internetu.22
Tempo „opanowywania” świata przez Internet jest bardzo dynamiczne. Geografia Internetu przestaje składać się jedynie z „węzłów” państw najbogatszych. Jak pokazuje tabela przyrost użytkowników Internetu w okresie od 2000 roku do roku 2007 był największy w Afryce, a choć udział użytkowników sieci tego właśnie regionu w populacji całego świata jest jeszcze marginalny, to sama intensywność zjawiska jest imponująca.
|
Statystyka użytkowników Internetu na świecie |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
Region świata |
Wielkość populacji w roku 2007 |
Stosunek wielkości populacji regionu (w ujęciu %) do populacji całego świata |
Liczba użytkowników Internetu w roku 2007 |
Stosunek liczby użytkowników Internetu (w ujęciu %) do wielkości populacji regionu |
Stosunek liczby użytkowników Internetu (w ujęciu %) do wielkości populacji całego świata |
Procentowy wzrost liczby użytkowników Internetu od roku 2000 do 2007 |
|
Afryka |
933 448.292 |
14,2% |
33 334,80 |
3,6% |
3,0% |
638,4% |
|
Azja |
3 712 527,624 |
56,5% |
398 709,07 |
10,7% |
35,8% |
248,8% |
|
Europa |
809 624,686 |
12,3% |
314 792,23 |
38,9% |
28,3% |
199,5% |
|
Bliski Wschód |
193 452,727 |
2,9% |
19 424.70 |
10,0% |
1.7% |
491,4% |
|
Ameryka Północna |
334 538,018 |
5.1% |
233 188,09 |
69.7% |
20,9% |
115,7% |
|
Ameryka Południowa |
556 606,627 |
8,5% |
96 386,01 |
17,3% |
8,7% |
433,4% |
|
Australia i Oceania |
34 468,443 |
0,5% |
18 439,54 |
53,5% |
1,7% |
142,0% |
|
Świat |
6 574 666,417 |
100,0% |
1 114 274,43 |
16.9% |
100,0% |
208,7% |
Tabela 1. Statystyka użytkowników Internetu na świecie
Żródło: Opracowanie własne na podstawie: Internet World Stats, World Internet Users and Population Stats, http://www.internetworldstats.com/stats.htm stan na dzień:
28.01.2009
Jak interpretować historyczne dane o rozwoju Internetu
Tabela statystyczna utrwala stan wiedzy z określonego momentu. Nie jest fotografią całej sieci, lecz wynikiem przyjętej definicji, zakresu badania i metody zbierania danych. Czytając historyczne zestawienie, najpierw trzeba więc rozpoznać, co właściwie policzono. Liczba użytkowników może oznaczać osoby korzystające regularnie, wszystkich, którzy zetknęli się z siecią w danym okresie, abonentów usługi albo członków gospodarstw domowych mających dostęp. Te kategorie opisują odmienne zjawiska i nie powinny być traktowane zamiennie.
Najpierw licznik i mianownik
Wartość bezwzględna pokazuje skalę, ale dopiero odniesienie jej do właściwej populacji pozwala mówić o rozpowszechnieniu. Wskaźnik penetracji jest udziałem określonej grupy użytkowników w przyjętej zbiorowości. Mianownikiem może być cała ludność, osoby w danym wieku, gospodarstwa domowe lub przedsiębiorstwa. Dwa zestawienia używające tej samej etykiety mogą przynieść różne wyniki, jeśli jedno obejmuje wszystkich mieszkańców, a drugie tylko populację badaną. Przed porównaniem krajów albo okresów należy zatem sprawdzić nie tylko procent, lecz także podstawę jego obliczenia.
Znaczenie ma również jednostka obserwacji. Dostęp gospodarstwa domowego nie mówi, ilu jego członków faktycznie korzystało z Internetu. Konto u operatora nie musi odpowiadać jednej osobie, a pojedynczy użytkownik mógł łączyć się w domu, pracy i miejscu nauki. Z kolei liczba hostów czy zarejestrowanych domen opisuje rozwój infrastruktury i zasobów, nie wielkość publiczności. Każdy wskaźnik odpowiada na inne pytanie.
Penetracja i tempo wzrostu to dwie perspektywy
Penetracja informuje, jak duża część wybranej zbiorowości osiągnęła dany stan. Tempo wzrostu opisuje zmianę w czasie. Rynek o małej bazie początkowej może wykazywać bardzo szybką dynamikę, choć nadal pozostaje niewielki w ujęciu bezwzględnym. Rynek bardziej dojrzały może rosnąć wolniej, a jednocześnie oferować znacznie większą grupę odbiorców. Sam wysoki przyrost procentowy nie dowodzi więc, że dane miejsce natychmiast staje się najważniejszym obszarem działalności.
Przy odczytywaniu dynamiki trzeba ustalić długość okresu oraz sposób liczenia. Zmiana między dwoma punktami nie mówi, czy rozwój był równomierny. Nie można też bez dodatkowych danych utożsamiać wzrostu rok do roku ze średnim tempem obejmującym kilka lat. Jeśli tabela podaje prognozę, należy oddzielić ją od pomiaru historycznego. Prognoza przedstawia scenariusz oparty na założeniach, a nie fakt, który już nastąpił.
Porównywalność wymaga wspólnej definicji
Wyniki pochodzące z różnych źródeł bywają kuszące do zestawienia, lecz mogą być metodologicznie niezgodne. Różnice mogą wynikać z terminu badania, zakresu wieku, sposobu zadawania pytań, próby, dostępności danych lub odmiennego rozumienia korzystania z sieci. W początkowej fazie rozwoju Internetu dodatkową trudnością była szybka zmiana zjawiska. Dane zebrane w odstępie kilku miesięcy mogły już opisywać inny etap rynku.
Przed wyciągnięciem wniosków warto wykonać krótką kontrolę:
- odczytać tytuł, jednostkę, datę i obszar geograficzny tabeli;
- ustalić definicję użytkownika, dostępu lub abonenta;
- sprawdzić, czy wartości są pomiarami, szacunkami czy prognozami;
- rozpoznać źródło oraz metodę badania, jeśli zostały podane;
- porównać okresy i grupy tylko wtedy, gdy ich zakresy są zgodne;
- zwrócić uwagę na braki danych, zaokrąglenia i możliwe zmiany metodologii.
Brak szczegółowej noty metodologicznej nie przekreśla wartości zestawienia jako świadectwa epoki, lecz ogranicza precyzję wniosków. W takiej sytuacji bezpieczniej mówić o ogólnym kierunku rozwoju niż budować dokładny ranking. Należy także unikać dopisywania pozornej dokładności przez obliczenia oparte na wielkościach, które nie mają wspólnego zakresu.
Geografia nie jest jedynym wymiarem rynku
Dane krajowe mogą ukrywać duże różnice między miastem a obszarem słabiej zurbanizowanym, grupami dochodowymi, wiekiem użytkowników lub dostępem w pracy i domu. Zasięg techniczny nie oznacza automatycznie przystępnej ceny, odpowiednich umiejętności ani regularnego używania. W reklamie liczy się ponadto nie tylko możliwość połączenia, ale też to, czy odbiorcy korzystają z usług odpowiadających formie kampanii.
Historyczne połączenia miały ograniczenia wpływające na zachowanie użytkowników. Koszt czasu spędzonego w sieci, prędkość transmisji oraz miejsce dostępu mogły sprzyjać krótszym wizytom i ostrożniejszemu pobieraniu rozbudowanych materiałów. Tabela ogólnej liczby internautów nie pokazuje tych warunków. Dlatego nie wystarcza do oceny, czy ciężka graficznie reklama albo skomplikowany formularz były praktycznym rozwiązaniem.
Od statystyki do decyzji biznesowej
Dla przedsiębiorstwa zestawienie powinno być początkiem analizy, a nie automatycznym uzasadnieniem inwestycji. Liczba użytkowników opisuje potencjalny zasięg, lecz grupa docelowa może stanowić tylko część tej zbiorowości. Trzeba połączyć dane o skali z wiedzą o potrzebach odbiorców, ich sposobie korzystania z sieci, możliwościach zakupu oraz dostępności produktu. Inny sens ma kampania budująca świadomość marki, inny obsługa obecnych klientów, a jeszcze inny bezpośrednia sprzedaż.
Wysoka dynamika może wskazywać na rynek wymagający obserwacji i eksperymentów. Wysoka penetracja może uzasadniać szerszą obecność, ale nadal nie przesądza o skuteczności konkretnego przekazu. Rozsądna interpretacja prowadzi do hipotezy, którą firma sprawdza w ograniczonej skali: wybiera cel, grupę, komunikat i miernik rezultatu. Następnie porównuje efekt z kosztem oraz z alternatywnymi kanałami promocji.
Nie należy też przenosić dawnych wartości bezpośrednio na współczesność. Ich znaczenie polega na pokazaniu, jak autor pracy oceniał etap rozwoju rynku i jakie oczekiwania wiązał z jego przyszłością. Zestawienie można czytać jako dokument procesu komercjalizacji: rosnący zasięg wzmacniał uzasadnienie obecności firm, lecz decyzje nadal zależały od jakości dostępu, struktury odbiorców i celu działania.
Najbardziej odpowiedzialny wniosek zachowuje proporcję między tym, co tabela pokazuje, a tym, czego w niej nie ma. Dane mogą potwierdzić kierunek zmiany, wskazać różnice skali i pomóc wybrać obszar dalszego badania. Nie mogą samodzielnie dowieść rentowności kampanii ani zachowania konkretnej grupy klientów. Oddzielenie opisu, interpretacji i decyzji sprawia, że historyczna statystyka pozostaje użyteczna bez nadawania jej większej pewności, niż rzeczywiście oferuje.
Dobrą praktyką jest zapisanie obok wniosku jego ograniczeń. Jeśli źródło nie wyjaśnia definicji, trzeba zaznaczyć tę niepewność zamiast wybierać najwygodniejsze znaczenie. Jeśli wartości dotyczą różnych okresów, porównanie powinno mieć charakter orientacyjny. Takie zastrzeżenia nie osłabiają analizy, lecz wskazują warunki jej ważności. Ułatwiają też późniejszą weryfikację, gdy pojawi się pełniejszy materiał. Decydent otrzymuje wtedy nie tylko atrakcyjny obraz wzrostu, ale również informację, jakie dodatkowe rozpoznanie jest potrzebne przed przeznaczeniem środków na reklamę, rozwój serwisu lub sprzedaż prowadzoną przez sieć.
Przypisy
-
J. Papińska – Kacperek (red.), Społeczeństwo informacyjne, MIKOM, Warszawa 2008, s. 94 ↩