Podatkowa księga przychodów i rozchodów jako forma ewidencji operacji

3.7/5 - (3 votes)

Podczas powstawania nowej firmy, jak również w toku jej działalności ważnym elementem jej funkcjonowania jest wybór odpowiedniej formy opodatkowania w zależności od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej.

Celem pracy jest omówienie istotnej problematyki, jaką jest decyzja związana z wyborem odpowiedniej formy opodatkowania przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Wielu przyszłych przedsiębiorców stoi przed trudnym wyborem jakim jest zdecydowanie się na formę opodatkowania, która będzie najkorzystniejsza dla danej działalności gospodarczej. Jak ważną rolę odgrywają podatki w życiu ludzi najlepiej ujął Benjamin Franklin, którego sławne powiedzenie brzmiało „w życiu pewne są tylko śmierć i podatki”.

Właściciel małego przedsiębiorstwa przed rozpoczęciem działalności zobowiązany jest do wyboru formy opodatkowania.

Problematyka wyboru jednej z form opodatkowania opiera się na oszczędności podatkowej oraz uciążliwości prowadzenia ewidencji. Przy wyborze sposobu opodatkowania w przypadku firm działających na niewielką skalę należy uwzględnić rodzaj oraz formę organizacyjno prawną prowadzonej działalności gospodarczej. Aby podatnik mógł dokonać efektywnego wyboru właściwej formy opodatkowania konieczna jest znajomość zasad, a także wad i zalet, każdej z form w celu dokonania wyboru najbardziej korzystnej dla niego.

Przed dokonaniem wyboru formy opodatkowania przedsiębiorca musi wziąć pod uwagę fakt, że każda forma wymaga spełnienia określonych wymogów przewidzianych w aktach prawnych, warunków umożliwiających jej stosowanie, a co za tym idzie każda nakłada na podatnika określony sposób dokumentacji  i ewidencji zaszłości podatkowych. Ponadto każda niesie za sobą różne kwoty obciążeń podatkiem dochodowym.

W pracy zostaną przedstawione poszczególne formy opodatkowania stosowane przez firmy o niewielkich rozmiarach. Zakres pracy obejmować będzie podatkową księgę przychodów i rozchodów, ryczałt ewidencjonowany oraz kartę podatkową.

Praca ta ma na celu przybliżyć istniejące możliwości wyboru formy opodatkowania.

Najwięcej miejsca zostanie poświęcone zasadom ogólnym, czyli podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Aby przybliżyć obraz jej stosowania oparto się na przykładzie firmy X.

Praca będzie składać się z czterech rozdziałów. Pierwszy z nich przedstawiać będzie pojęcie, klasyfikację oraz specyfikę działalności przedsiębiorstw sektora małych i średnich przedsiębiorstw.  Rozdział ten dotyczyć ma istoty podatku, jego cech, elementów, konstrukcji oraz klasyfikacji. W rozdziale tym zostaną omówione również zasady podatkowe. Scharakteryzowane zostaną poszczególne formy opodatkowania, jakie mogą wybrać przedsiębiorstwa, a także ich wady i zalety, dzięki czemu łatwiej można podjąć decyzję o wyborze. Rozdział ten przedstawia kryteria jakie przedsiębiorcy powinni brać pod uwagę wybierając formę opodatkowania.

Tematem drugiego rozdziału będzie omówienie stosowanych form rozliczeń z budżetem z tytułu dochodów. Dział ten jest jednocześnie wprowadzeniem do czwartego działu, gdzie zostanie omówiona podatkowa księga przychodów i rozchodów na przykładzie firmy X. Rozdział trzeci pracy poświęcony zostanie na ogólną charakterystykę działalności oraz struktury organizacyjnej firmy X.

Do napisania pracy w części teoretycznej, czyli w dwóch początkowych rozdziałach posłużono się analizą literatury z zakresu przedsiębiorczości a także podatków oraz form opodatkowania przedsiębiorstw, natomiast rozdział trzeci i czwarty powstanie dzięki dokumentacji udostępnionej przez przedsiębiorstwo, a także dzięki wywiadom przeprowadzonym z właścicielami oraz pracownikami przedsiębiorstwa produkcyjnego X.

Mając na uwadze prawo do ochrony danych osobowych swoich klientów zastosowano zmianę nazwy firmy. Także wszelkiego rodzaju dane liczbowe dotyczące współpracy z tymi klientami zostaną zmienione, ale w proporcjach umożliwiających skonfrontowanie ich z ustawowymi wytycznymi. Wielu podatnikom obowiązujące przepisy podatkowe sprawiają wiele trudności, dlatego zamiarem pracy jest wyjaśnienie jak największej liczby wątpliwości dotyczących stosowanych form rozliczeń.

Kryteria wyróżnienia małego podmiotu gospodarczego

5/5 - (1 vote)

W literaturze ekonomicznej jak i społeczno-gospodarczej problematyka małych i średnich przedsiębiorstw zajmuje ważne miejsce.

Przez wiele lat pojawiały się takie określenia jak: drobna wytwórczość, przemysł drobny, pozarolnicza indywidualna działalność gospodarcza, small business, miało to związek z reformą gospodarczą w naszym kraju, kiedy to nastąpiła transformacja polskiej gospodarki, czyli przejście z gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej. Owa transformacja przyczyniła się do zmian w obszarze stosunków własnościowych tzn. likwidowanie własności państwowej i zastąpienie jej własnością prywatną. Następowało to wskutek stopniowego wypierania przez prywatne podmioty gospodarcze podmioty państwowe przez tworzenie nowych jednostek gospodarczych bądź przekształcanie już istniejących.

W literaturze spotykamy różne definicje małych i średnich przedsiębiorstw i tak np. określamy terminem „małe i średnie” te przedsiębiorstwa, które:

  1. obsługują niewielką część rynku, na którym działają;
  2. zarządzane są przez swoich właścicieli lub współwłaścicieli w sposób bezpośredni;
  3. są niezależne w tym sensie, że nie są częścią wielkiego przedsiębiorstwa,
    a właściciel-menadżer przy podejmowaniu zasadniczych decyzji nie może być uzależniony od nadzoru z zewnątrz.[1]

W polskim prawie zdefiniowano pojęcie małych i średnich firm zgodnie z zale­ceniami Komisji Unii Europejskiej z dnia 3 kwietnia 1996 roku.[2]

Małe przedsiębiorstwa to takie, które w poprzednim roku obrotowym:

  1. zatrudniały poniżej 50 pracowników;
  2. osiągnęły przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów, usług i operacji finansowych nie przekraczający 7mln euro lub suma aktywów ich bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła 5 mln euro.[3]

Natomiast za średnie uznaje się przedsiębiorstwa nie będące małym przedsiębiorstwem, które w poprzednim roku obrotowym:

  1. zatrudniały poniżej 250 pracowników;
  2. osiągnęły przychód netto ze sprzedaży towarów, wyrobów, usług i operacji finansowych nie przekraczający 40 mln euro lub suma aktywów ich bilansu sporządzonego na koniec poprzedniego roku obrotowego nie przekroczyła 27 mln euro.[4]

Nie uważa się jednak za małe i średnie przedsiębiorstwo, w którym przedsiębiorcy inni niż mali i średni posiadają:

  1. więcej niż 25% wkładów, udziałów lub akcji;
  2. prawa do ponad 25% udziału w zysku;
  3. więcej niż 25% głosów w zgromadzeniu wspólników.[5]

Obecnie małe i średnie przedsiębiorstwa możemy podzielić ze względu na kategorie wielkości:

  1. przedsiębiorstwa najmniejsze zatrudniające do 5 pracowników;
  2. przedsiębiorstwa małe zatrudniające w granicach 6-50 pracowników przemyśle i budownictwie i 6-20 pracowników w pozostałych działach gospodarki narodowej;
  3. przedsiębiorstwa średnie zatrudniające w granicach 51-500 pracowników przemyśle i budownictwie i 21-500 pracowników w pozostałych działach gospodarki narodowej.

GUS przyjmuje, że przedsiębiorstwa małe zatrudniają od 5 do 50 osób zaś średnie od 51 do 500 osób.[6]

Przez pojęcie przedsiębiorcy rozumie się osobę, która prowadzi przedsiębiorstwo i spełnia w stosunku do niego funkcje kreatora i organizatora działań gospodarczych, kreatora i inspiratora postępu technicznego oraz kreatora nowych produktów i pozyskiwanie dla nich rynków zbytu. Pojęcie przedsiębiorcy możemy różnie definiować i interpretować, i tak dla przykładu podam definicje przedsiębiorcy w ujęciu Schumpetera i Knighta. Otóż reprezentowali oni odmienne poglądy odnośnie tego kogo możemy określić mianem przedsiębiorcy. Kwestie sporne dotyczyły istoty działań przedsiębiorczych oraz roli kapitalisty w finansowaniu i kierowaniu przedsięwzięciem. Zupełnie innego zdania jest Knight, dla którego istota działań przedsiębiorczych wiąże się z niepewnością, a nie z innowacyjnością. Według Knighta przedsiębiorcą jest każda osoba, która realizuje działania obciążone ryzykiem, nawet wówczas, gdy dotyczą one znanych wcześniej wyrobów i usług, wykorzystują znaną technologię czy działają na dotychczasowych rynkach.[7]

—

[1]              P.M. Gaudemet, J. Molinier, Finanse publiczne, PWE, Warszawa 2000, s. 214

[2]              I. Przychocka, Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce, PWE, Warszawa 2002, s. 7-8

[3]              Ustawa z dnia 19 listopada 1999 roku, Prawo Działalności Gospodarczej, Dz.U. Nr 101 z dnia 17 grud­nia, poz. 1178

[4]              A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 65

[5]              Tamże, s. 66

[6]              J. Buga, Małe i średnie przedsiębiorstwa jako element prorozwojowej polityki lokalnej, Gospodarka Narodowa, nr 10, 2004, s. 17

[7]              I. Przychocka, Małe i średnie przedsiębiorstwa w Polsce…op. cit., s. 10

Organizacja obiegu dowodów księgowych

5/5 - (1 vote)

Od niej zależy kompletne i terminowe dostarczanie do działu księgowości, gdzie są podstawą czynności ewidencyjno – rozliczeniowych.

Obieg dokumentów rozpoczyna się od momentu ich wystawienia albo wpływu do firmy, a kończy w momencie zaksięgowania i przekazania do archiwizacji. W tym czasie dokument przechodzi przez różne ogniwa w firmie, które mogą dokonywać na nich różnych czynności.

Niewłaściwa organizacja obiegu dokumentów może powodować zakłócenia w pracy wielu ogniw w przedsiębiorstwie.

Dążąc do optymalnego obiegu dokumentów księgowych należy:

  • określić rodzaje dokumentów stosowanych w przedsiębiorstwie, eliminując dokumenty dublujące się i zbędne oraz zapewniające ich maksymalną wartość w myśl zasady, że dana operacja powinna mieć jedno źródło informacji, z którego będą korzystać różni użytkownicy
  • ustalić niezbędna liczbę kopii, uwzględniając zasadę maksymalnego wykorzystania jednego dokumentu przez różnych użytkowników
  • ujednolicić układ dla rozbudowanych dokumentów
  • ograniczyć do minimum liczbę dokumentów zaliczanych do druków ścisłego zarachowania i ścisłej kontroli, których obieg jest zwolniony ze względu na rozbudowane procesy kontroli
  • wprowadzić odpowiedni system symboli kodów co ułatwia wypełnianie dokumentów i identyfikację określonych operacji gospodarczych lub ich elementów
  • ustalić rodzaj, zakres i typ kontroli
  • doprowadzić do skrócenia drogi i czasu obiegu dokumentów przez:
  • wyznaczenia minimalnego czasu pozostawiania dokumentów w określonych ogniwach
  • eliminację zbędnych ogniw
  • jednorazowy przepływ
  • określenie terminów przekazywania dokumentów między komórkami
  • kontrolowanie terminowości przepływu dokumentów przez ogniwa pośrednie i terminowości wpływów do działu rachunkowości

W celu usprawnienia wystawiania obiegu i kontroli dokumentów księgowych w jednostce gospodarczej stosuje się instrukcję dokumentów. Instrukcja składa się z części:

  • ogólnej
  • szczegółowej – dotyczy poszczególnych dokumentów i ich obiegu

Elementy instrukcji:

  • informacje wstępne
  • dokumentacja ksiąg – zasięg
  • zasady przyjmowania, wystawiania i kontroli
  • zasady obiegu dokumentów wg rodzajów operacji

Zawartość:

  • interpretacja skutków, symboli
  • zakres instrukcji
  • wykaz komórek i stanowisk zaangażowanych w obieg dokumentów
  • określenie kompetencji do akceptacji określonych dowodów i zawartych w nich dyspozycji

Instrukcja wystawiona w obiegu i kontroli dokumentów ksiąg w formie zarządzenia kierownika jednostki powinna dotrzeć do wszystkich komórek organizacyjnych, które są związanie z ich obiegiem.

Od wywiązywania się przez nie z ustaleń zawartych w instrukcji co do przyjmowania, wystawiania dowodów, dokonywania adnotacji, obliczeń, kontroli zależy ich jakość.

Korekty dowodów księgowych

5/5 - (1 vote)

Dowody księgowe powinny być:

  • rzetelne, czyli zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji
  • kompletne, zawierające ww. elementy
  • wolne od błędów rachunkowych

Niedopuszczalne jest dokonywanie w dowodach księgowych wymazywania i przeróbek.

Taki sposób dokonywania korekty nie pozwala na stwierdzenie kiedy poprawka została wprowadzona i prześledzenie zmian od pierwszej wersji do wersji ostatecznej na dany dzień – podważa wiarygodność. Jedną z dopuszczalnych metod jest dokonywanie korekt w dowodach źródłowych zewnętrznych – zarówno obcych jak i własnych, to wysłanie kontrahentowi odpowiedniego dokumentu zawierającego sprostowanie (wraz z uzasadnieniem).

Dowody księgowe, takie jak faktury, paragony, listy płac, umowy czy wyciągi bankowe, to dokumenty, które potwierdzają transakcje finansowe i są podstawą do prowadzenia księgowości w firmie. W przypadku, gdy po wystawieniu dowodu księgowego wystąpią błędy, konieczne może być ich skorygowanie.

Proces korekty dowodów księgowych zależy od rodzaju błędu oraz od rodzaju dokumentu. Poniżej przedstawiam kilka możliwych sytuacji:

  1. Błędy na fakturze: Jeżeli wystąpił błąd na fakturze, to należy wystawić fakturę korygującą (tzw. fakturę korygowaną lub notę korygującą). Faktura korygująca powinna zawierać wszystkie dane, które były na oryginalnej fakturze, plus informacje o korektach. Na przykład, jeżeli na oryginalnej fakturze była błędna kwota, to na fakturze korygującej powinna być podana poprawna kwota oraz kwota korekty.
  2. Błędy w księgach rachunkowych: Jeżeli błąd pojawił się w księgach rachunkowych, na przykład transakcja została zaksięgowana na niewłaściwym koncie, to należy dokonać korekty wpisu księgowego. Korekta ta powinna zawierać informacje o oryginalnym wpisie, informacje o błędzie oraz informacje o poprawnym wpisie.
  3. Błędy na wyciągach bankowych lub innych dokumentach: W przypadku błędów na wyciągach bankowych lub innych dokumentach, które nie są fakturami, zazwyczaj trzeba skontaktować się z instytucją, która wystawiła dokument, i poprosić o wystawienie poprawionego dokumentu.

Wszystkie korekty dowodów księgowych powinny być dokładnie udokumentowane, a poprawione dokumenty powinny być przechowywane razem z oryginalnymi dokumentami. Ponadto, korekty dowodów księgowych mogą mieć wpływ na podatki, więc firma powinna skonsultować się z księgowym lub doradcą podatkowym, aby upewnić się, że prawidłowo zgłasza te korekty do urzędu skarbowego.

Dekretacja dowodów księgowych

5/5 - (1 vote)

Dowód księgowy stwierdzający dokonanie operacji gospodarczych będących podstawą zapisów w księgach rachunkowych powinien zawierać m.in.:

  • Stwierdzenie sprawdzenia dowodu
  • Stwierdzenie zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych

Po sprawdzeniu dowód powinien być zakwalifikowany – zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 6 UoR – do ujęcia w księgach rachunkowych przez uprawnioną do tego osobę.

Stwierdzenie zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych polega na wskazaniu miejsca, sposobu ujęcia (dekretacji).

Zakwalifikowanie powinno wskazywać:

  • Datę, pod którą dokument ma być księgowany
  • Konta i strony tych kont (Wn i Ma), na których nastąpi zapis
  • Kwotę operacji gospodarczej
  • Ewidencje analityczną

Osoba kwalifikująca dowód do ujęcia w księgach rachunkowych – na znak potwierdzenia wskazania okresu rachunkowego i sposobu ujęcia w księgach – powinna się podpisać.

UoR nie wskazuje formy sprawdzania dowodu i jego dekretacji, może to być zatem dowolna forma przyjęta przez jednostkę i określona w dokumentacji opisującej zasady rachunkowości (art. 10 UoR).

Dla ułatwienia przy sprawdzaniu dowodów oraz ich kwalifikowaniu do ujęcia w księgach można stosować pieczątki (pola do wymienionych wskazań).

Można zaniechać zamieszczania na dowodzie księgowym sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych, jeżeli wynika to z techniki dokumentowania zapisów księgowych (art. 21 UoR).

System komputerowy powinien umożliwiać:

  • Uzyskanie informacji o sposobie ewidencji dowodu na kontach księgi głównej zgodnie z zasadą podwójnego zapisu
  • Ustalenie jednoznacznego powiązania dowodów księgowych wraz z nr w dzienniku

Elementy dowodu księgowego:

  • określenie rodzaju dowodu i jego numeru identyfikacyjnego,
  • określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczej,
  • opis operacji oraz jej wartość, jeżeli to możliwe, określoną także w jednostkach naturalnych,
  • datę dokonania operacji, a gdy dowód został sporządzony pod inną datą – także datę sporządzenia dowodu,
  • podpis wystawcy dowodu oraz osoby, której wydano lub od której przyjęto składniki aktywów,
  • stwierdzenie sprawdzenia i zakwalifikowania dowodu do ujęcia w księgach rachunkowych przez wskazanie miesiąca oraz sposobu ujęcia dowodu w księgach rachunkowych (dekretacja), podpis osoby odpowiedzialnej za te wskazania.

Jeżeli dowód nie dokumentuje przekazania lub przejęcia składnika aktywów, przeniesienia prawa własności lub użytkowania wieczystego gruntu albo nie jest dowodem zastępczym, podpisy osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 5, mogą być zastąpione znakami zapewniającymi ustalenie tych osób. Podpisy na dokumentach ubezpieczenia i emitowanych papierach wartościowych mogą być odtworzone mechanicznie.

Wartość może być w dowodzie pominięta, jeżeli w toku przetwarzania w rachunkowości danych wyrażonych w jednostkach naturalnych następuje ich wycena, potwierdzona stosownym wydrukiem.