prace

Operacja wojskowa IFOR

5/5 - (2 votes)

Kierowane przez NATO międzynarodowe Siły Implementacyjne IFOR utworzono w ślad za podpisaniem 14 grudnia 1995 roku w Paryżu porozumienia pokojowego w sprawie Bośni. Znane jako IFOR, otrzymały zadanie wprowadzenia w życie wojskowych aspektów porozumienia. Działalność IFOR rozpoczęła się 16 grudnia 1996 roku od operacji „Wspólny wysiłek” a do jego najważniejszych zadań należało:

–         Zapewnienie stałego przestrzegania zawieszenia broni.

–         Doprowadzenie do wycofania się do baz na własnym terytorium sił z uzgodnionych stref rozgraniczających obszary objęte zawieszeniem oraz zapewnienie rozgraniczenia sił.

–         Stworzenie warunków dla bezpiecznego, uporządkowanego i szybkiego wycofania sił ONZ, które nie zostały przeniesione do IFOR.

–         Kontrolowanie przestrzeni powietrznej nad Bośnią i Hercegowiną.

Wykonując te zadania, siły IFOR odgrywały kluczową rolę w przywracaniu pokoju z Dayton. Zapewniały bezpieczne środowisko, w którym mogły funkcjonować inne organizacje międzynarodowe odpowiedzialne za wprowadzenie cywilnych aspektów porozumienia pokojowego i by życie mogło powracać do normy[1].

Czas trwania operacji wojskowej określono na jeden rok. Jeśli chodzi o udział Polaków w misji IFOR, to jeszcze w czasie trwania rozmów w Dayton, w dniu 6 grudnia 1995 r. ambasador Polski przy Wspólnotach Europejskich przekazał Sojuszowi Północnoatlantyckiemu list potwierdzający gotowość Polski do wzięcia udziału w operacji wprowadzania w życie przyszłego porozumienia pokojowego w Bośni i Hercegowinie[2].

Osiemnastego stycznia wyruszyła z Krakowa do Bośni grupa oficerów i żołnierzy (około 100 osób), której zadaniem było przygotowanie inżynieryjne oraz socjalno-bytowe miejsc stacjonowania polskiego 16 batalionu powietrzno-desantowego w pobliżu Tuzli[3].

Przegrupowanie sił zasadniczych polskiej jednostki rozpoczęło się 29 stycznia. Siły główne podzielone zostały na 4 transporty o różnym stanie liczebnym, które dowożono do Slavonskiego Brodu (Chorwacja), a stamtąd transportem samochodowym do rejonu stacjonowania (około 160 kilometrów). Ostateczną dyslokację batalionu zakończono 5 lutego.

Celem operacyjnym działania polskiego, jest realizacja zadań rozjemczo-obserwacyjnym w wyznaczonym rejonie Bośni i Hercegowiny na zachód od Tuzli. Jako miejsce stacjonowania polskiego batalionu wybrano miejscowości: Treślić, Jelah, Jurisicia k. Żepce[4].

        W Treślić rozlokowano największe siły polskiego batalionu: sztab batalionu, 3 kompanię szturmową, która w Bośni określona jest literą „C” (Charlie), kompanię zaopatrzenia oraz plutony łączności, saperów i medyczny.

W Jurisici, dawną bazę oddziałów brytyjskich wchodzących w skład UNPROFOR, przejęła 1 kompania – „A” (Alfa), wzmocniona plutonem artylerii przeciwpancernej. W Jelah stacjonuje 2 kompania – „B” (Brawo) i kompania wsparcia oraz pluton remontowy[5].

Polacy obsadzili już w lutym jeden z pięciu posterunków patrolowo-obserwacyjnych, określony kryptonimem „Zulu 007”. Znajduje się on w strefie rozdzielenia wojsk serbskich i bośniackich około dziesięciu kilometrów od miejscowości Banja Vrucica. Nasi żołnierze patrolują 4 kilometrowy pas rozdzielenia stron. Po odpowiednim przygotowaniu terenu i jego rozminowaniu, zajmują posterunki w strefie o szerokości 20 kilometrów.  Polscy żołnierze są dobrze uzbrojeni. Oprócz podstawowego wyposażenia dysponują niezbędnym sprzętem do wykonywania zadań specjalistycznych, jak transportery opancerzone BRDM, samochody terenowe „Honker”, wyrzutnie pocisków rakietowych, broń maszynową, sprzęt saperski i środki łączności. Polacy otrzymali też wsparcie plutonu czołgów, a w razie potrzeby mogą liczyć na lotnictwo NATO[6].

[1] NATO Vademecum„Operacyjna rola sojuszu w misjach pokojowych”, W-wa ‘99 r., Wyd. Bellona, s120

[2] Myśl wojskowa, op. cit. s. 134

[3] Rzeczpospolita z dn. 19.01.96 r., „Polacy jadą do Bośni”

[4] P. Piątkowski Operacja…, op. cit. s.12

[5] Polska Zbrojna z dn. 29.01.96 r. „Trudna operacja”

[6] Rzeczpospolita z dn. 19.02 1996 r., „Pola minowe”

Polska pełnoprawnym członkiem NATO

5/5 - (2 votes)

Wydarzenia lat 1989-1991 wstrząsnęły strukturami Paktu północnoatlantyckiego. Po wygraniu „zimnej wojny” Zachód zadawał sobie pytanie czy NATO jest nadal potrzebne. Po krótkotrwałej euforii i deklaracjach o likwidacji podziału Europy pewne kierunki myśli politycznej na Zachodzie starają się jednak zalecać niejako „wyhamowywanie” przyspieszenia historii[1].

Zaproszenie Polski do Unii Europejskiej i NATO jest wielkim sukcesem i rezultatem zbiorowego wysiłku dokonanego przez Polaków po 1989 roku, stanowi też poważne wyzwanie na przyszłość. Wykorzystanie tej szansy wymagało wysiłku tak samo ważnego jak włożony ostatnio w reformowanie kraju. To zadanie było w pewnym sensie pokoleniowe. Osiągnięcie tego celu wymagało odrzucenia balastu i obciążeń przeszłości.

Szczyt w Madrycie w lipcu 1997 roku otworzył Polsce drzwi do NATO. Wizyta Billa Clintona w Polsce i jego przemówienie na placu Zamkowym było oficjalnym potwierdzeniem tego wydarzenia. Nasz kraj mógł się wówczas przekonać, że Bill Clinton wierzy, że rozszerzenie NATO jest jego historyczną misją[2].

Przystępując do NATO Polska stanęła przed dwoma wyzwaniami, które nie stanowią dla nas zaskoczenia, ale od których nie ma już odwrotu. Są nimi:

–       po pierwsze – integracja ze strukturami sojuszniczymi;

–       po drugie – wypracowanie odpowiadającego naszym możliwościom i aspiracjom miejsca w organizacji.

Trzecim wyzwaniem – już w perspektywie nieco dalszej – powinno być współkształtowanie zmieniającego się NATO w taki sposób, aby uzyskać ewidentne korzyści z posiadanego w nim członkostwa[3].

Traktat Północnoatlantycki podpisano 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie. Ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych, Harry Truman powiedział wtedy: „Paktem tym mamy nadzieję stworzyć tarczę przeciwko agresji i strachowi przed agresją, byśmy mogli zajmować się poważnymi sprawami rządu i społeczeństwa w celu zapewnienia lepszego i szczęśliwszego życia naszym obywatelom”[4].

[1] A. Targowski „Obrona Polski dziś i jutro” ,W-wa 1993 r., wyd. Bellona, s. 166

[2] J. Kaczmarek i A. Skowroński „NATO Europa Polska”, Wrocław 1998 r., s. 178

[3] B. Balcerowicz „Sojusz a …” op. cit., s. 139

[4] A. Wasik: „Witamy w NATO”, Głos żołnierza nr 1, 1999 r., s. 4

Aktualne problemy globalne

5/5 - (2 votes)

Współczesny świat zmaga się z wieloma wyzwaniami o charakterze globalnym, które mają dalekosiężne konsekwencje dla społeczeństw, gospodarek i środowiska naturalnego. Problemy te często są ze sobą powiązane, tworząc złożoną sieć wzajemnych zależności i wpływów. Do najważniejszych z nich należą zmiany klimatyczne, konflikty zbrojne, nierówności społeczne i ekonomiczne, migracje, kryzys energetyczny oraz zagrożenia związane z postępem technologicznym i dezinformacją. Każdy z tych problemów wymaga współpracy międzynarodowej oraz długoterminowych działań, które pozwolą na ich skuteczne rozwiązanie.

Jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesności są zmiany klimatyczne, które wynikają przede wszystkim z działalności człowieka i nadmiernej emisji gazów cieplarnianych. Globalne ocieplenie prowadzi do ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów, huragany, powodzie i susze, które zagrażają życiu milionów ludzi oraz destabilizują gospodarki. Topnienie lodowców i podnoszenie się poziomu mórz stwarzają zagrożenie dla społeczności nadbrzeżnych, a degradacja ekosystemów prowadzi do wymierania gatunków i utraty bioróżnorodności. Pomimo międzynarodowych porozumień, takich jak Porozumienie Paryskie, tempo zmian klimatycznych pozostaje alarmujące, a skuteczność działań podejmowanych przez rządy i korporacje jest niewystarczająca.

Kolejnym palącym problemem są konflikty zbrojne i niestabilność polityczna, które dotykają wiele regionów świata. Wojna na Ukrainie, konflikty na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Azji oraz napięcia w rejonie Morza Południowochińskiego są źródłem globalnej niestabilności i eskalacji napięć międzynarodowych. Agresja Rosji na Ukrainę przyczyniła się do zmiany układu sił na świecie, wywołując kryzys energetyczny, kryzys uchodźczy oraz pogłębienie podziałów geopolitycznych. Rywalizacja między Stanami Zjednoczonymi a Chinami prowadzi do napięć gospodarczych i technologicznych, które mogą eskalować do poważniejszych konfliktów. Ponadto, działalność organizacji terrorystycznych oraz konfliktów wewnętrznych w państwach autorytarnych prowadzi do destabilizacji i pogłębiających się kryzysów humanitarnych.

Zestawienie aktualnych problemów globalnych

Problem demograficzny

Problem dysproporcji rozwojowych

Problem zadłużenia

Problem wyżywienia

Problem surowcowo-energetyczny

Problemy bezpieczeństwa międzynarodowego

Problemy ekologiczne

Problemy cywilizacyjno-kulturowe (analfabetyzm)

Problemy zdrowotne (AIDS, SARS, nowotwory)

Problemy społeczne (korupcja, łamanie praw człowieka, zorganizowana przestępczość, zwłaszcza narkobiznes)

Problem ludnościowy

– Do osiągnięcia pierwszego miliarda ludzkość potrzebowała ok. 2 mln. lat (1830)

– Drugiego – 100 lat (1930)

– Trzeciego – 30 lat (1960)

– Czwartego – 15 lat (1975)

– Piątego i szóstego – po 12 lat (1987 i 1999).

– Obecnie narasta prawdziwa bomba demograficzna: w krajach rozwijających się żyje 2,5 miliarda młodych ludzi w wieku poniżej 22 lat;

– Według prognozy ONZ w XXI wieku ludzkość powiększy się o 4,6 mld, prawie cały wzrost przypadnie na Trzeci Świat

– W 2050 r. Południe będzie stanowić 90% ludności świata.

Dysproporcje rozwojowe

– W XX w. gospodarka światowa wzrosła – mierząc wartością PKB brutto (w cenach 1997 r.)– z 2,3 bln. USD w 1900 r. do 39 bln. USD w 1997, a więc siedemnastokrotnie.

– W tym samym czasie PKB per capita zwiększył się z 1,5 tys. $ do 6,6 tys. $, a więc tylko nieco ponad czterokrotnie.

– Na 20% ludności świata z krajów najbogatszych przypada:

– 86% światowego PKB

– 82% światowych rynków eksportowych

– 70% inwestycji bezpośrednich

– Na 20% z krajów najbiedniejszych po 1% tych kategorii

Problem zadłużenia

Na kryzys zadłużeniowy składa się:

– olbrzymi wzrost zadłużenia międzynarodowego dużej części krajów rozwijających się i niektórych państw Europy Środkowej i Wschodniej,

– wzrost kosztów obsługi długu,

– załamanie dopływu kapitału do tych krajów

– transfer netto zasobów do krajów wierzycielskich

–  ekonomiczne i społeczne następstwa tych zjawisk. Łączne zadłużenie krajów rozwijających się, krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz krajów WNP przekracza 2300 mld $ i stale rośnie.

Problem wyżywienia

– Wg FAO 25% ludności świata odżywia się niedostatecznie

– Ponad 10% stale głoduje a

– Ponad 1 mld żyje poniżej progu absolutnej nędzy

– Ale: w minionych 20 latach liczba osób żyjących w skrajnej nędzy (< niż równowartość 1$ dziennie) zmniejszyła się o połowę; w 1981 r. stanowili oni 41 proc. światowej populacji

– Ziemia: dobro nieodnawialne, spadek areału pod uprawę zbóż, degradacja, zmiana struktury upraw

– Woda jako czynnik ograniczający  wzrost produkcji żywności (70-75% światowego zużycia wody idzie na nawadnianie na potrzeby produkcji rolnej)

– Ale: Intensyfikacja metod upraw i wzrost plonów

Problem surowcowo-energetyczny

– Ograniczenia zasobów surowców ujawniły się jako problem globalny na przełomie l. 60 i 70-tych w rezultacie: – Ukazania się dwóch pierwszych raportów Klubu Rzymskiego – Szoku naftowego po 1973 r.

– Zasoby ropy naftowej: – Szacunki z końca l. 60-tych – ponad 70 mld ton – Z początku l. 90-tych – ponad 135 mld. ton – Przy tych szacunkach do tej pory zużyto ok. połowy znanych zasobów – Maksymalne zużycie nastąpi ok. 2010 a potem będzie spadać

Problemy bezpieczeństwa międzynarodowego

– Wiek XX upłynął pod znakiem:

–  Wojen światowych,

– Zimnej wojny, wyścigu zbrojeń (ponad 2 tys. prób z bronią nuklearną),

– Wysokiego przyrostu globalnych nakładów militarnych

– Szybkiego wzrostu handlu bronią

– Konfliktów lokalnych (z 12 w 1950 r. do ponad 50 na początku l. 90-tych i 27 w 1997)

– Proces rozbrojenia, ograniczenie wydatków militarnych (o ok. 40%) i handlu bronią (o ponad 50%)

Przeciąć węzeł gordyjski Pokusa łatwych rozwiązań:

– Np. międzynarodowe embargo na dostawy broni do państw uwikłanych w lokalne konflikty mogłoby wydawać się najprostszym rozwiązaniem dla zakończenia tych konfliktów.

– W praktyce jednak może to prowadzić do całkiem niezamierzonych skutków poprzez stworzenie nowych możliwości dla tych dostawców, państw czy firm, które nie przestrzegają embargo.

– Ograniczenia podaży broni może doprowadzić do wzrostu jej ceny i w rezultacie dać łamiącym embargo dostawcom dodatkowe zyski a problem i tak nie zostanie rozwiązany.

– Podobnie w międzynarodowym narkobiznesie.

Bezpieczeństwo międzynarodowe ery globalizacji

– Nowe tendencje w zakresie prawnych i instytucjonalnych sposobów regulowania konfliktów: od 1990 Rada Bezpieczeństwa ONZ 61 razy zadeklarowała formalne zagrożenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, podczas gdy w ciągu poprzednich 45 lat uczyniła to wszystkiego 6 razy

– Interwencje z motywów humanitarnych, wojny prewencyjne

– Odpowiedzialność przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości

– Terroryzm międzynarodowy – nowe wyzwanie dla XXI w.

Problemy ekologiczne

– Istota problemu: model rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego, który zapewni postęp ludzkości nie niszcząc wspierających go systemów.

– Granice ekspansji:

– Zasoby świeżej wody

– Obszary ziemi uprawnej, lasów i pastwisk

– Łowiska morskie

– Biologiczna rozmaitość

– Atmosfera Ziemi

– Wyzwanie XXI wieku: przejście do gospodarki zrównoważonej ekologicznie

Jak przeciwdziałać niekorzystnym zjawiskom braku adaptacji w gospodarce i kulturze?

5/5 - (2 votes)

Aby dokonać zmiany w kierunkach społecznie pożądanych i dostosować ilość i jakość kształcących się do ciągle zmieniających się potrzeb gospodarki i kultury narodowej, niezbędna jest:

  1. Znajomość kierunków rozwoju społeczno-gospodarczego kraju i jego poszczególnych regionów, działów, gałęzi czy branż,
  2. Znajomość potrzeb kadrowych w skali globalnej i regionalnej,
  3. Ograniczenie ilości szkół zasadniczych przy jednoczesnej rozbudowie średniego szkolnictwa zawodowego i ogólnokształcącego,
  4. Zrezygnowanie z kształcenia wąskospecjalistycznego na rzecz kształcenia szerokoprofilowego,
  5. Ograniczenie w programach nauczania wiedzy teoretycznej na rzecz wiedzy funkcjonalnej i instrumentalnej,
  6. Tworzenie warunków dla rozwoju szkolnictwa niepublicznego.

Z wymienionych postulatów, jedynie szkolnictwo niepubliczne jest jak dotąd odkrytą kartą, gdyż rozwija się dynamicznie, zmieniając w sensie pozytywnym opinie na temat szkolnictwa zawodowego. Godne zauważenia są wszelakie inicjatywy oddalone szkolnictwa ekonomicznego, handlowego czy gastronomicznego. Staje się ono naturalnym segmentem całego systemu edukacyjnego, pomimo, iż patrzy się na nie nieufnie. Przeciwnicy tych szkół wyznają zasadę, z którą „w polskiej szkole nie powinno być wyjątków i nikt nie powinien się wyłamywać”.1

Dominuje jeszcze przywiązanie do starego modelu uprawiania nauki i dydaktyki w oderwaniu od istniejących realiów.

Reasumując, nowoczesne szkolnictwo, w odróżnieniu od dotychczasowego modelu nauczania, powinno wyprzedzać tendencje rozwojowe społeczeństwa, a zarazem być czynnikiem rozwoju. Można to osiągnąć tylko w drodze reformy systemu edukacji.

————-

[1] A. Nalaskowski: „Siedem mitów głównych polskiej edukacji niepaństwowej”. W„Wyznaczniki powodzeń edukacyjnych, pod red. A. Karpińskiej, Olecko 1994 r.

Wyzwania kulturowe globalizacji

5/5 - (2 votes)

Globalizacja i szybki przepływ informacji powodują czasowe skrócenie odległości między obszarami o różnych korzeniach kulturowych. Prowadzi to do coraz częstszych i ściślejszych związków ludzi różnych kultur i narodów na całym globie ziemskim. Świat staje się „globalną wioską” w sferze komunikacji i technologii, jednakże ze względu na ogromne zróżnicowanie kultur jest mimo wszystko nadal bardzo podzielony, pełen konfliktów i sprzeczności. W kulturalnym zarządzaniu globalnym musimy zatem wziąć jedynie takie rozwiązania, które jednocześnie będą wspierać regionalny rozwój różnorodnych kultur, tradycji, a z drugiej strony umożliwią porozumienie się tej ogromnej „Wieży Babel”. Tylko wzajemna tolerancja i dialog kultur, religii i narodów umożliwią nam pokojowe współistnienie i owocną współpracę wszystkich ludzi w ramach dopiero tworzącego się  społeczeństwa globalnego.

Te wybrane problemy zdają się być najważniejsze i najtrudniejsze do rozwiązania we współczesnej globalizacji. Jako, że przenikają się one wzajemnie, wynikają jedne z drugich i są nierozerwalnie związane z całą gamą pomniejszych problemów i trudności wynikających z procesu globalizacji.

Globalizacja, jako proces intensyfikacji międzynarodowych powiązań gospodarczych, politycznych i społecznych, niesie ze sobą liczne wyzwania kulturowe. Jednym z najistotniejszych problemów jest zacieranie się różnic kulturowych i homogenizacja światowej kultury. Wraz z dominacją zachodnich wzorców konsumpcji, języka angielskiego, a także hollywoodzkiej popkultury, wiele lokalnych tradycji i języków staje się marginalizowanych lub nawet zagrożonych wyginięciem. W efekcie mniejsze społeczności kulturowe muszą mierzyć się z presją adaptacji do globalnych trendów, co może prowadzić do utraty ich unikalnej tożsamości.

Innym wyzwaniem jest zderzenie kultur i konflikty wynikające z różnic światopoglądowych. Współczesny świat jest miejscem coraz częstszych interakcji między osobami pochodzącymi z odmiennych tradycji i systemów wartości. Chociaż globalizacja ułatwia dialog międzykulturowy, to jednocześnie może prowadzić do napięć i nieporozumień. Szczególnie widać to w kontekście migracji, gdzie napływ ludności z różnych regionów świata do krajów o odmiennym kodzie kulturowym może wywoływać społeczne podziały i prowadzić do sporów na tle religijnym, etnicznym czy obyczajowym.

Kolejnym istotnym problemem jest komercjalizacja kultury, która często sprowadza tradycyjne wartości i symbole do produktów masowej konsumpcji. Wielkie korporacje, czerpiąc inspirację z różnych kultur, wykorzystują je w celach marketingowych, często bez zrozumienia ich pierwotnego znaczenia. Przykładem może być wykorzystywanie motywów religijnych czy etnicznych w modzie i reklamie, co przez niektóre społeczności bywa odbierane jako przejaw kulturowego zawłaszczenia.

Globalizacja rodzi także problem dominacji kulturowej i asymetrii wpływów między różnymi regionami świata. Choć procesy wymiany kulturowej mają charakter dwustronny, to niektóre kraje, zwłaszcza zachodnie, mają znacznie większy wpływ na kształt globalnej kultury niż inne. Oznacza to, że treści i wartości promowane przez globalne media, korporacje oraz instytucje międzynarodowe mogą stopniowo wypierać lokalne sposoby myślenia i tradycje. Wiele społeczeństw obawia się tego procesu i stara się aktywnie chronić swoją odrębność, co widać np. w działaniach mających na celu promowanie narodowych filmów, muzyki czy literatury.

Nie można również zapominać o problemie językowym, który staje się coraz bardziej widoczny w dobie globalizacji. Język angielski, pełniący rolę lingua franca, zdominował międzynarodową komunikację, co ułatwia współpracę na różnych poziomach, ale jednocześnie sprawia, że wiele innych języków traci na znaczeniu. W skrajnych przypadkach dochodzi do sytuacji, w których lokalne języki stają się zagrożone wyginięciem, ponieważ młodsze pokolenia preferują komunikację w języku globalnym, uznając go za bardziej użyteczny w życiu zawodowym i społecznym.

Współczesna globalizacja stawia więc przed społeczeństwami poważne wyzwania związane z zachowaniem różnorodności kulturowej i tożsamości narodowej. Choć niesie wiele korzyści w postaci łatwiejszego dostępu do wiedzy, technologii czy możliwości podróży, to jednocześnie wymaga świadomego podejścia do ochrony dziedzictwa kulturowego i budowania wzajemnego szacunku między społecznościami. Ostatecznie, to w jaki sposób globalizacja wpłynie na światowe kultury, zależy od umiejętności znalezienia równowagi między otwartością na nowe idee a dbałością o lokalne tradycje i wartości.