Prace magisterskie – Strona 10 – Logistyka. Prace mgr z logistyki

Fazy przepływu dóbr w gospodarce

5/5 - (2 votes)

Z całokształtu przepływu dóbr w gospodarce można umownie wyodrębnić kilka podstawowych faz:

Faza I obejmuje    pozyskanie surowców z przyrody i ich produkcyjne zagospodarowanie. Dotyczy      ona przemysłu wydobywczego, rolnictwa, leśnictwa,
a także rybołówstwa. Produktem tej fazy są surowce pierwotne, które w      większości przypadków stają się przedmiotem przetwórstwa w kolejnych fazach procesów przepływu. Tylko niewielka część tych surowców w postaci      nie przetworzonej trafia bezpośrednio do spożycia konsumpcyjnego. Z punktu widzenia procesów logistycznych w tej fazie      mamy do czynienia zarówno ze strumieniami przepływu surowców, jak i z gromadzeniem zapasów w postaci produktów gotowych
w przedsiębiorstwach wydobywczych (węgiel, ruda żelaza), rolnych, leśnych      (surowce rolnicze i leśne). W większości      przypadków dostawy tych surowców następują bezpośrednio od miejsca pozyskania do zakładów przetwórczych, bez większego udziału pośredników      handlowych.
Faza II obejmuje procesy przetwarzania surowców w materiały i półfabrykaty
o różnym stopniu przetworzenia i uszlachetnienia. Do typowych gałęzi wytwórczych w tej fazie należą: hutnictwo żelaza i stali, metali nieżelaznych, niektóre branże przemysłu metalowego, chemicznego, drzewnego. Fazę tę charakteryzuje rozwinięty system procesów logistycznych. Procesy przepływu przebiegają zarówno bezpośrednio między producentami, jak i z udziałem pośredników handlowych. We wszystkich ogniwach są utrzymywane zapasy (materiałowe, produkcji niezakończonej, wyrobów gotowych, towarów). Infrastruktura procesów logistycznych jest w tej fazie rozwinięta, gdyż strumienie przepływu cechuje masowość, szeroki asortyment materiałów, ich powszechne zastosowanie w gospodarce. Trafiają one praktycznie do większości przedsiębiorstw i innych podmiotów. Również procesy magazynowe wymagają rozwiniętej infrastruktury technicznej. Pośrednictwo w obrocie między producentami przejmuje w szerokim zakresie handel środkami produkcji.
Faza III obejmuje przetwórcze gałęzie przemysłu. Materiały oraz półfabrykaty są przetwarzane w wyroby popytu finalnego o przeznaczeniu konsumpcyjnym
i inwestycyjnym. Do tej fazy możemy zaliczyć także budownictwo i handel. Procesy logistyczne charakteryzuje masowość przepływu, rozwinięta struktura asortymentowa, utrzymywanie zapasów we wszystkich podstawowych rodzajach, rozwinięta infrastruktura techniczna magazynowania, manipulacji, transportu itp.
Faza IV obejmuje przedsiębiorstwa handlu środkami produkcji i konsumpcji: hurtowe, detaliczne, łączące funkcje hurtu i detalu, a także inne wyspecjalizowane podmioty, np. przedsiębiorstwa pośrednictwa handlowego, usług, specjalistyczne przedsiębiorstwa transportowe. Podstawowymi składnikami logistyki w tej fazie są: przepływ dóbr rzeczowych, utrzymywanie zapasów i infrastruktura logistyczna.
Faza V obejmuje eksploatacje środków pracy i artykułów konsumpcyjnych trwałego użytku. W tej fazie procesów gospodarczych są potrzebne określone środki materiałowe (zwłaszcza części zamienne, paliwo, energia) oraz rozwinięta infrastruktura logistyczna (magazyny, stacje obsługi, specjalny transport itp.).

Można by umownie wydzielić kolejną fazę procesów gospodarczych, jaką jest zagospodarowanie powstających w każdej fazie odpadów: produkcyjnych, poamortyzacyjnych, pokonsumpcyjnych. Można także te procesy umieścić w każdej
z wyodrębnionych już faz przepływu dóbr rzeczowych. Zależy to przede wszystkim
od potrzeb badawczych oraz praktycznych.

W każdej z wyodrębnionych faz przepływu dóbr rzeczowych mamy także
do czynienia z potokami informacji, które muszą być gromadzone, klasyfikowane, przetwarzane, a następnie wykorzystywane w sterowaniu procesami logistycznymi.

Wyodrębnienie faz procesów logistycznych pozwala rozpatrywać procesy logistyczne w sposób kompleksowy przez pryzmat realnych procesów przepływu produktów i informacji, gromadzenia zapasów itp. One, bowiem stanowią istotę logistyki jako sfery działalności gospodarczej i, jednocześnie, obiekt badań logistyki jako dyscypliny wiedzy.

Procesy przepływu

5/5 - (2 votes)

O wiele bardziej złożone są procesy przepływu, a także gromadzenia i utrzymywania zapasów w przedsiębiorstwach produkcyjnych, zwłaszcza przemysłowych. W ich strukturze możemy wyodrębnić trzy podstawowe sfery przepływu (rysunek 1):

zaopatrzenia,
produkcji,
zbytu.

Rys. 1. Przepływ materiałów w firmie przemysłowej.

Źródło: Cz. Skowronek, Analiza …, jw., s.30.

W przedsiębiorstwie przemysłowym, podobnie jak w handlowym, mamy do czynienia ze strumieniami dostaw oraz strumieniami sprzedaży. Przez te strumienie przedsiębiorstwo styka się z układami zewnętrznymi. Z kolei wewnątrz przedsiębiorstwa wyodrębnia się procesy przepływu, manipulacji, magazynowania, a także utrzymania zapasów.

Procesy logistyczne, zwłaszcza w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych (o złożonej strukturze produkcyjnej i produktowej), które wymagają zaopatrywania w szeroki asortyment surowców, materiałów, półfabrykatów, części i usług obcych, są skomplikowane. Mogą być też rozwinięte procesy logistyczne obejmujące nie tylko sferę zbytu, lecz także całokształt procesów dystrybucji, np. sieć hurtowni, sklepów detalicznych, punktów sprzedaży, serwisu.

Przez mikroekonomiczne ujęcie procesów logistycznych rozumie się przede wszystkim logistykę w przedsiębiorstwach[1].

Na wstępie zaznaczyłem, że na procesy gospodarcze możemy także patrzeć przez pryzmat przepływu dóbr od źródeł ich pozyskania z przyrody aż do finalnych odbiorców. W całym przepływie można wyodrębnić wiele faz, a w nich z kolei poszczególne ogniwa.

Podstawowe fazy mogą być np. następujące:

pozyskanie surowców z przyrody,
przetwórstwo surowców w materiały i półfabrykaty,
produkcja półfabrykatów, części i elementów,
produkcja dóbr finalnych, konsumpcyjnych i produkcyjnych,
handel środkami produkcji,
handel środkami konsumpcji,
procesy usługowe, naprawy, remonty,
pozyskanie odpadów i ich przepływ do sfer przetwórstwa.

Całość tych procesów w gospodarce tworzy sferę produkcji materialnej, a przepływ między poszczególnymi podmiotami tej sfery następuje w drodze aktów kupna-sprzedaży na rynku, czyli ma charakter towarowo-pieniężny.

Infrastruktura techniczna, a więc środki transportu, budynki i budowle magazynowe, urządzenia do składowania i manipulacji, opakowania transportowe, umożliwia przepływ.

Logistyka w ujęciu makro to całokształt przepływu dóbr materialnych w gospodarce, wielkość i struktura utrzymywanych zapasów, a także infrastruktura techniczna warunkująca procesy przepływu i utrzymania zapasów.

Składnikiem procesów logistycznych są także procesy informacyjno-decyzyjne. Informacje odzwierciedlają przepływ i stan zasobów rzeczowych i jednocześnie są wykorzystywane w sterowaniu procesami przepływu. Współczesna gospodarka tworzy masowe potoki informacyjne. Informacje muszą być gromadzone, odpowiednio sklasyfikowane, kodowane i wykorzystywane w procesach decyzyjnych. Można wiec powiedzieć, że przepływ rzeczowy produktów zarówno w przedsiębiorstwie, jak i w całej gospodarce krajowej, a także w ujęciu globalnym, nie byłby możliwy bez aktywnej roli procesów informacyjnych.

Ze względu na potencjał osobowy, a często nawet kapitałowy, procesy informacyjno-decyzyjne są równoważne w stosunku do procesów fizycznego przepływu dóbr. Liczba osób zatrudnionych w działach biorących udział w procesach informacyjnych (służba zaopatrzenia, zbytu, marketingu, przetwarzania informacji) jest często większa od liczby osób zatrudnionych w procesie fizycznego przepływu (w transporcie, magazynach).

Sprawność procesów informacyjnych zależy w poważnym stopniu od ich infrastruktury, na którą składają się:

systemy kodowania i identyfikacji dóbr rzeczowych (surowców, materiałów, wyrobów, towarów),
dokumentacja przepływu (dowody przyjęcia, wydania, faktury, dyspozycje, listy przewozowe itp.),
systemy kodowania dokumentów, kontraktów, własnych komórek organizacyjnych i stanowisk pracy,
systemy obiegu dokumentów, instrukcje ich wypełniania,
przetwarzanie informacji oraz ich grupowanie i agregowanie w różnych przekrojach czasowych oraz dla różnych funkcji dyspozycyjno-decyzyjnych,
techniczne środki emisji, przetwarzania, gromadzenia i upowszechniania informacji (komputery, urządzenia peryferyjne, systemy łączności).

Tak, więc procesy informacyjne logistyki to także strumienie i zasoby (bazy danych) oraz cała infrastruktura techniczna umożliwiająca korzystanie z informacji przy sterowaniu procesami przepływu dóbr rzeczowych.

Niektórzy autorzy, np. przewodniczący Europejskiego Stowarzyszenia Logistycznego P.W. Bolt[2], za integralny składnik procesów logistycznych uważają także strumienie przepływu pieniądza.

Takie podejście ma oczywiście swoje uzasadnienie. Strumienie pieniężne są integralnie związane z procesami zakupu i sprzedaży, które są podstawową treścią procesów logistycznych. Przepływ pieniężny miedzy dostawcą a odbiorcą jest tu rozpatrywany tylko z punktu widzenia takich elementów, które łączą się ściśle z procesami logistycznymi i jednocześnie mają wymiar pieniężny. Dotyczy to np. negocjacji cen zakupu i sprzedaży, kontroli zgodności płaconych i uzyskanych cen z wcześniejszymi uzgodnieniami, terminowości zapłaty za dostarczone produkty bądź ustalenia i wyegzekwowania skutków nieterminowej zapłaty.

Włączanie strumieni pieniężnych do procesów logistycznych w żadnym stopniu nie wyczerpuje tych wszystkich funkcji, które wiążą się z zarządzaniem finansami w przedsiębiorstwie. W warunkach gospodarki rynkowej funkcje te są szczególnie ważne; pełnią je wyodrębnione służby przedsiębiorstwa.

[1] Cz. Skowronek, Analiza …, jw., s.30.

[2] P.W. Bolt, Zarządzanie przepływem produktów „ Problemy Magazynowania i Transportu” 1992, s.33

Punkt składania zamówień

3.7/5 - (3 votes)

Do wyznaczenia momentu składania zamówienia możemy posłużyć się dwoma modelami. Są to: [1]

model poziomu zapasów wyznaczający moment zamawiania,
model stałego cyklu zamawiania.

W pierwszym modelu należy wyróżnić dwie podstawowe normy sterowania: [2]

poziom zapasu alarmowego A , informujący o konieczności niezwłocznego opracowania zamówienia i przekazania go dostawcy,
wielkość zamawianej partii Q.

Jest to tak zwany model “dwuskrzynkowy” (ang. two-bin-system). Polega on na tym, że towar składowany jest w dwóch miejscach ( “skrzynkach”). W jednym miejscu przechowuje się zapasy w ilości odpowiadającej poziomowi wyznaczającemu moment zamawiania (tak zwany poziom A), zaś w drugim pozostałą część. Wydawanie materiałów z magazynu następuje z drugiego miejsca składowania. W momencie, kiedy druga “skrzynka” zostanie opróżniona i rozpoczęta zostanie pierwsza, jest to znak, że należy złożyć zamówienie, ponieważ zapas osiągnął poziom A. Do czasu, kiedy nadejdzie nowa dostawa poziom zapasu alarmowego może obniżyć się do zera, a w efekcie może doprowadzić do zastojów produkcji. Z tego też powodu nie należy lekceważyć tych sygnałów i już w momencie, kiedy poziom zapasów spadnie poniżej poziomu A (bezpieczeństwa) należy niezwłocznie zamówić materiały, ponieważ nie można wykluczyć np. nieterminowości dostawy. Dwuskrzynkowy model przedstawia rysunek poniżej.

Z momentem zamawiania wiąże się ilość zamawiania, czyli optymalna wielkość, która przy minimalnych kosztach jej utrzymania zapewnia ciągłość produkcji.

Rys. 1. Wyznaczanie momentu zamawiania

Źródło: Cz. Skowronek, Z. Sarjusz- Wolski,op. cit., s. 177.

Model stałego cyklu zamawiania wyznaczają normy: [3]

poziom zapasu maksymalnego S,
cykl zamawiania R.

Poziom S uwzględnia zaspokojenie przewidywanego popytu w okresie na który składa się suma cyklu zamawiania i średniego cyklu realizacji zamówień, a także obejmuje zapas bezpieczeństwa na wypadek dodatnich odchyleń od prognoz popytu.

Do ustalenia optymalnego cyklu zamówienia R wykorzystuje się wielkość optymalnej partii dostawy Q _opt oraz prognozę rocznego zapotrzebowania. W modelu tym wielkości partii dostawy są zmienne i wynikają z różnicy między normą maksymalnego poziomu S, a faktycznym zapasem w magazynie w dniu zamawiania. Inaczej można powiedzieć, że zamawiamy taką ilość, która jest uzupełnieniem posiadanego zapasu do poziomu maksymalnego S.

Rys. 2. Model stałego cyklu zamawiania

Źródło: W. Radzikowski, Z. Sarjusz-Wolski,op.cit.,s.128.

Różnica pomiędzy tymi dwoma modelami sterowania zapasami polega na tym, iż w pierwszym cykl zamawiania jest zmienny, a zamawiana ilość stała (w dłuższym okresie). W drugim zaś jest przeciwnie – występuje stały cykl zamawiania, a zmienna wielkość dostawy.

[1] W. Radzzikowski, Z. Sarjusz-Wolski, Metody optymalizacji decyzji logistycznych, TSZ, Toruń, 1994, s. 125.

[2] Cz. Skowronek, Z. Sarjusz-Wolski, op. cit., s. 176.

[3] Ibid., s. 179.

Założenia i właściwości logistyki

5/5 - (2 votes)

Na podstawie zaprezentowanych powyżej definicji logistyki oraz jej tendencji rozwojowych można uzyskać całościowy i adekwatny obraz nowoczesnej koncepcji logistyki. W tym celu należy wskazać na kilka jej właściwości i założeń stanowiących o istocie i walorach nowoczesnej koncepcji logistyki. Te właściwości i założenia mówią, że: [1]

logistyka jest koncepcją planowania, sterowania, organizowania i kontrolowania fizycznego obiegu towarów i jego informacyjnych uwarunkowań, wymagającą systemowego ujścia,
przepływy towarowe i informacyjne tworzą system, który może rozciągnąć się na różne ogniwa, fazy, podsystemy,
koncepcja logistyki jest osadzona na współzależnych, ścisłych związkach w obrębie funkcjonalnych, strukturalnych i instytucjonalnych aspektów procesu fizycznego obiegu towarów,
integracja realnych komponentów logistyki (transport, magazynowanie, kształtowanie zapasów, planowanie, czynności obsługi klientów itp.) znajduje odbicie w tworzeniu zintegrowanych systemów organizacyjnych informacyjno – regulacyjnych zapewniających i stymulujących realizację pożądanych celów,
logistyka stanowi orientację efektywnościową w ujęciu systemowym, opierającą się na kompleksowej analizie oraz kształtowaniu poziomu i struktury kosztów, a w której centralną rolę odgrywa odpowiedni poziom i jakość świadczonych usług (szybkość i terminowość realizacji zamówień, jakość i niezawodność dostaw itp.)
logistyka stanowi źródło odkrywania oraz kształtowania nowych potencjałów i zdolności kreowania i korzyści zapewniających długotrwały wzrost efektywności przedsiębiorstwa,
koncepcja logistyczna jest osadzona na realiach rynku, tzn., że bazą i przesłanką logistyki powinno być podejście zorientowane na wymagania rynku oraz możliwości wszystkich (operatywnych i strategicznych ) działań oraz decyzji i rozwiązań w sferze jego kształtowania i rozwoju,
logistyka stanowi “potencjał” i instrument strategiczny marketingu wspomagający w sposób długofalowy przedsięwzięcia komponenty strategii rynkowej przedsiębiorstwa determinując jej skuteczność,
zintegrowane struktury logistyczne mają charakter dynamiczny, co zwiększa zdolność dostosowania się przedsiębiorstw do zmian na rynku oraz zmian w zakresie ekonomicznych, technicznych i organizacyjnych warunków gospodarowania,
aktywny i integracyjny aspekt logistyki przejawia się w jej funkcji koordynacyjnej, przenikającej podstawowe klasyczne sfery funkcjonowania przedsiębiorstwa i cały proces gospodarowania,
logistyka jest zorientowana na wykorzystanie zależności i efektów synergicznych.

[1] P. Blaik, Logistyka, op. cit., s. 35-36.

Istota określenia optymalnej partii dostawy

4.7/5 - (4 votes)

Tradycyjny system zaopatrywania się przez przedsiębiorstwa w zapasy uwzględnia mniej lub bardziej regularne zamawianie kolejnych partii produktów oraz utrzymywanie ich w zapasie. Zwiększając wielkość zamawianych partii można zredukować liczbę zamówień a więc koszty zamawiania. Pociąga to za sobą wzrost poziomu zapasów, a więc i wzrost kosztów ich utrzymania. Można zastosować też odwrotne podejście a mianowicie ograniczyć zapasy poprzez zmniejszenie wielkości zamawianych partii oraz zwiększenie liczby zamówień. W efekcie można uzyskać zmniejszenie kosztów utrzymania zapasów oraz zwiększenie kosztów zamawiania. [1] Optymalna partia dostawy (zamówienia) jest tą wielkością, która minimalizuje koszty zamawiania i koszty utrzymania zapasów.

Do określenia optymalnej partii dostawy posługujemy się klasycznym modelem W. Harrisa. Przedstawia go formuła:

(3.1.)

gdzie:

– optymalna partia dostawy

– wielkość rocznego zapotrzebowania,

– roczny koszt utrzymania jednej jednostki w zapasie,

– koszty tworzenia zapasów jednej jednostki.

Jest to uproszczony model, który zakłada, że: [2]

tempo popytu (zapotrzebowania) jest stałe i znane (rozkłada się równomiernie w czasie)
czas dostawy towaru jest stały i znany,
firma dokonuje zakupów n razy w równych odstępach czasu i równych ilościach,
koszty utrzymania zapasów są stałe i zależą liniowo od średniego poziomu zapasów,
koszt zamawiania lub przestawienia produkcji jest stały dla każdej zamawianej partii dostawy niezależnie od jej wielkości,
zamówienia realizowane są natychmiastowo, tzn. że zamówienie i dostawa są jednoczesne – w jednym miejscu i jednym czasie,
towary zamawiane są w partiach, zaś cała partia umieszczana jest na składzie w tym samym czasie,
nie występuje zjawisko wyczerpania zapasów, ponieważ popyt czas dostawy są stałe i znane oraz można dokładnie określić, kiedy należy zamówić towary w celu uniknięcia wyczerpania zapasów,
zamawianym towarem jest pojedynczy produkt, nie występuje współzależność z innymi produktami.

Model ten jest pewnym uproszczeniem i dlatego nie odwzorowuje rzeczywistości. Każde przedsiębiorstwo funkcjonuje w warunkach niepewności. Oznacza to, że takie czynniki, jak stopa inflacji, czas dostawy, wyczerpanie się zapasów nie zawsze są możliwe do przewidzenia. Z tego względu wzór Harrisa należy modyfikować uwzględniając istnienie tych czynników.

[1] A. Pabian, Zakup a ograniczenie zapasów [w:] Gospodarka Materiałowa & Logistyka, 1997, nr 1, s. 13.

[2] D. Kempny, Logistyczne zarządzanie zapasami, op. cit., s. 76.