Decyzje logistyczne w sferze zarządzania zapasami

5/5 - (2 votes)

„Zapasy gromadzą się na styku dwóch strumieni logistycznych: strumienia dopływu (dostawy) i strumienia odpływu (zużycia, dystrybucji). Pozwalają uniezależnić od siebie i jednocześnie zsynchronizować te dwa strumienie. Rozbieżność w czasie strumieni dopływu i odpływu wywołuje tendencje do utrzymywania maksymalnego poziomu zapasów, lecz zarazem koszty tworzenia i utrzymania przemawiają za ich minimalizacją.”[1]

Logistyczne zarządzanie zapasami umożliwia rozwiązanie tej sprzeczności i zrównoważenie korzyści płynących z posiadania zapasów z kosztami ich utrzymania. W sferze zarządzania zapasami wyróżnia się cztery podstawowe decyzje logistyczne. Zaliczamy do nich: [2]

  1. wybór pozycji zapasów, które powinny być utrzymywane,
  2. określenie wielkości zamawianych partii dostaw,
  3. określenie punktu czasowego składania zamówień,
  4. określenie systemu kontroli zapasów.

Menedżer-logistyk zarządzający zapasami powinien umieć zdecydować, czy dana pozycja zapasów ma być produkowana na skład, czy zgodnie z otrzymanymi zamówieniami. Należy tu wziąć pod uwagę rozmiary aktualnego i przyszłego popytu na dane produkty, czy też stopień psucia poszczególnych produktów. Wówczas należy zmierzać do minimalizacji czasu przechowywania tych. Należy także ustalić, które z pozycji zapasów należy zaliczyć do nadmiernych (na skutek niewielkiego popytu) lub zbędnych. Ważna jest również umiejętność zadecydowania, które pozycje zastają na składzie, a które nie. Być może są zapasy, których nie opłaca się utrzymywać ze względu na niską marżę realizowaną na ich sprzedaży w stosunku do kosztów ich utrzymania. Pociąga to za sobą konieczność ustalenia optymalnej struktury poszczególnych grup zapasów najbardziej istotnych z punktu widzenia firmy.

Decyzje logistyczne są kluczowym elementem skutecznego zarządzania zapasami. Zarządzanie zapasami to proces planowania, organizowania i kontrolowania przepływu produktów i usług, od punktu produkcji do punktu konsumpcji. W dzisiejszych czasach, gdzie tempo zmian jest niezwykle szybkie, a klienci coraz bardziej wymagający, decyzje logistyczne są niezbędne dla zapewnienia efektywności i konkurencyjności przedsiębiorstwa.

Decyzje logistyczne dotyczą zarówno magazynowania, jak i transportu. Dobra strategia logistyczna opiera się na odpowiednim wyborze dostawców, wyborze odpowiednich kanałów dystrybucji, wyborze systemów kontroli zapasów, a także na inwestowaniu w systemy informatyczne i technologie magazynowe.

W sferze zarządzania zapasami, decyzje logistyczne są szczególnie ważne dla efektywnego planowania i kontrolowania poziomu zapasów. Nieodpowiednie decyzje logistyczne mogą prowadzić do niedoboru lub nadmiaru zapasów, co z kolei wpłynie na koszty operacyjne i rentowność przedsiębiorstwa.

Przykładowo, decyzje logistyczne dotyczące wyboru dostawców i kanałów dystrybucji mają wpływ na czas dostawy oraz koszty transportu. Dobre planowanie transportu może pomóc w zminimalizowaniu czasu dostawy, co z kolei wpłynie na zadowolenie klienta i poziom sprzedaży. Wybór dostawców o dobrej reputacji i efektywnych kanałach dystrybucji, może również pomóc w minimalizowaniu kosztów operacyjnych, co z kolei zwiększy rentowność przedsiębiorstwa.

Decyzje logistyczne dotyczące systemów kontroli zapasów są również kluczowe dla efektywnego zarządzania zapasami. Systemy te pomagają w planowaniu i kontrolowaniu poziomu zapasów, minimalizując ryzyko nadmiaru lub niedoboru zapasów. Decyzje takie jak: ustalenie punktu zamówienia, wielkości zamówienia, poziomu bezpieczeństwa, a także analiza popytu na produkty, pomagają w zminimalizowaniu kosztów operacyjnych związanych z magazynowaniem i kontrolą zapasów.

Podsumowując, decyzje logistyczne są kluczowe dla efektywnego zarządzania zapasami i zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstwa. Poprawne podejście do zarządzania zapasami, wraz z dobrze przemyślanymi decyzjami logistycznymi, może pomóc przedsiębiorstwu w minimalizowaniu kosztów operacyjnych, zwiększeniu zysków oraz zwiększeniu poziomu zadowolenia klienta poprzez zapewnienie szybszych i bardziej niezawodnych dostaw. Dzięki zastosowaniu odpowiednich narzędzi i technologii, przedsiębiorstwa mogą dokonywać dokładnych analiz popytu, planować zapasy i kontrolować przepływ produktów i usług w sposób bardziej efektywny.

Decyzje logistyczne odgrywają kluczową rolę w skutecznym zarządzaniu zapasami, a ich znaczenie rośnie wraz z rozwojem rynku i zwiększeniem wymagań klientów. Firmy, które podejmują strategiczne decyzje logistyczne, zyskują przewagę konkurencyjną i pozwalają sobie na osiągnięcie sukcesu w dzisiejszym wymagającym środowisku biznesowym.

Wszystkie decyzje logistyczne są związane z kierowaniem przepływem towarów od punktu produkcji do punktu konsumpcji. Ich skuteczne wdrożenie wymaga starannego planowania, zarządzania i kontroli procesów związanych z magazynowaniem, transportem i dystrybucją. Dzięki odpowiednim decyzjom logistycznym, przedsiębiorstwa mogą zwiększyć swoją efektywność operacyjną i zyskać przewagę konkurencyjną na rynku.


[1] D. Kempny, Podstawy logistycznego zarządzania zapasami [w:]  Gospodarka materiałowa & Logistyka, 1996, nr 4, s. 76.

[2] Ibidem, s. 76.

Etapy rozwoju logistyki

5/5 - (3 votes)

Rozwój treści i zakresu procesów logistycznych w rozwinię­tych gospodarkach rynkowych możemy w uproszczeniu przed­stawić, tak jak na rysunku 1.

Rys. 1. Etapy rozwoju logistyki.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 26.

Główne cele logistyki

3.7/5 - (3 votes)

Z punktu widzenia celów gospodarowania na logistykę mo­żemy patrzeć przez pryzmat jej zadań. Do podstawowych zadań logistyki zalicza się:

  • usprawnienie zarządzania procesami przepływu dóbr rzeczo­wych i w konsekwencji pełne zaspokojenie materialnych po­trzeb uczestników procesów logistycznych,
  • podporządkowanie czynności   logistycznych wymogom obsłu­gi odbiorcy (klienta),
  • zwiększenie efektywności  przepływu, co się wyraża przede wszystkim obniżeniem kosztów przepływu, a ujmując jak najszerzej — kosztów logistycznych.

Wymienione zadania są równoważne, wzajemnie powiązane i uwarunkowane. Sprawność przepływu to przede wszystkim do­starczenie dóbr materialnych kolejnym uczestnikom procesów gospodarczych, w sposób płynny, z wymaganą intensywnością, tak aby gromadzone zapasy, jako stabilizatory tych procesów, umożliwiały zaspokojenie potrzeb w każdym miejscu, czasie i w pożądanej ilości. Najważniejszą rolę odgrywa tutaj odbiorca–klient, którym może być podmiot gospodarujący bądź indywidu­alny konsument. Odpowiedni poziom obsługi klienta determinuje, zatem organizację procesów logistycznych.

Na sprawność przepływu powinniśmy jednak patrzeć przez pryzmat ekonomiczności i racjonalności, co przejawia się zwłasz­cza w kosztach procesów logistycznych. Zapewnienie sprawności przepływu i właściwej obsługi klientów, przy minimalizacji pono­szonych kosztów, to niewątpliwie podstawowy cel procesów logis­tyki. Całość procesów rzeczowych i informacyjno-decyzyjnych logistyki powinna być, więc zorientowana na osiągnięcie tego celu. Procesy logistyczne są częścią składową procesów gospodar­czych. Brak rozwiniętych funkcji i infrastruktury procesów gospodarczych, zwłaszcza w krajach znajdujących się w fazie trans­formacji systemowej, sprawia, że procesy logistyczne są trak­towane jako pomocnicze, wspomagające realizację procesów uznanych za podstawowe, a więc np. procesów produkcji.

            Kolejną definicją oznaczającą słowo „logistyka” i najbliższa zdefiniowaniu logistyki jako nauki jest wyjaśnienie pana I. Pilawskiego.

Logistyka – nauka zajmująca się analizą efektywności procesów logistycznych pod względem kosztów, czasu, bezpieczeństwa i wzajemnych ich relacji związanych ze specyfika rynku, na jakim konkretna organizacja funkcjonuje lub rodzajem produkcji wykonywanej przez tę organizacje, a zarazem transformacją ich wraz z zmianą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych[1].

Główne cele logistyki według tej definicji.

  • warunkowanie efektywnego przepływu dóbr,
  • modelowanie zasobów ludzkich w celu osiągnięcia optymalizacji efektywności całego systemu logistycznego (np. analiza kosztów zwiększenia zatrudnienia w magazynie w celu zlikwidowania opóźnień dostaw, zwiększenia porządku      w magazynie).

Koszty utrzymania zapasów

5/5 - (2 votes)

Koszty utrzymania zapasów obejmują następujące koszty:[1]

  1. kapitałowe,
  2. składowania,
  3. obsługi zapasów,
  4. ryzyka

Koszty kapitałowe (utraconych korzyści z kapitału) – odzwierciedlają straty jakie ponosi firma zamrażając kapitał w zapasach, a nie w innych, opłacalnych przedsięwzięciach. Wysokość tych kosztów zależy głównie od przyjętych dla alternatywnych rozwiązań stóp procentowych. Koszty kapitałowe mogą stanowić najwyższy udział w kosztach utrzymania zapasów. Wyrażane są z reguły w procentach ogólnej wartości zapasów, które są utrzymywane przez firmę.

W firmach amerykańskich koszty kapitałowe utrzymują się na poziomie mniej więcej 8 – 40 %.wartości zapasów

            Koszty składowania związane są ruchem produktów “do” i “od” zapasów oraz koszty utrzymania zapasów w magazynie takie jak: czynsz, oświetlenie, ogrzewanie. Koszty te przybierają różną wysokość zależnie od wielkości i rodzaju zapasów. Niektóre produkty  lub towary wymagają specjalnych warunków przechowywania np. inwentarz żywy. Wówczas do kosztów składowania można zaliczyć koszty żywienia, naświetlenia czy też dodatkowych zabezpieczeń.

Do kosztów obsługi zapasów zaliczamy wydatki związane z ubezpieczeniem zapasów w magazynie od wypadków losowych (ognia, powodzi, kradzieży) oraz stosowane w niektórych stanach Ameryki podatki od wartości utrzymywanych zapasów. Ubezpieczenie na wypadek utraty lub uszkodzenia niektórych produktów może wymagać uiszczenia wysokich opłat  ubezpieczeniowych, dlatego obliczając koszty utrzymania zapasów i decydując się na zmianę ich poziomu i struktury należy wziąć pod uwagę fakt, że wydatki ubezpieczeniowe i podatki zależą od poziomu, rodzaju i wartości składowanych produktów.

Koszty ryzyka związane są ze spadkiem wartości zapasu z przyczyn pozostających poza kontrolą firmy (depracjacja na skutek starzenia się produktu, z powodu gwałtownej zmiany mody itp.) i w znacznym stopniu zależą od rozmiarów i rodzaju składowanych produktów. Kosztami ryzyka obarczone są głównie produkty żywnościowe z określonym terminem do spożycia, świeże owoce, warzywa, mięso, kosmetyki, artykuły chemiczne a także odzież.

Koszty utrzymania zapasów są kosztami zmiennymi, które ściśle zależą od wolumenu posiadanych zapasów.

Ustalenie kosztów utrzymania zapasów uwzględniających poszczególne pozycje kosztowe (koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów) przebiega w trzech etapach.

W pierwszym etapie należy ustalić wartość utrzymywanych zapasów. Wartość ta ustalana jest z reguły na podstawie tzw.  przeciętnego kosztu zapasów czyli kosztu zakupu (nabycia) produktów stanowiących zapasy firmy lub kosztów ich wytworzenia ( jeżeli zapasy są odtwarzane w wyniku własnej produkcji firmy).

Drugi etap związany jest z ustaleniem dla poszczególnych pozycji zapasów kosztów ich utrzymania w postaci procentu wartości tego zapasu. Na procent ten składają się procenty  cząstkowe obejmujące koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów.

Etap trzeci polega na przemnożeniu całkowitych kosztów utrzymania wyrażonych w procentach przez wartość zapasu danej pozycji.[2]


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, op. cit., s. 29.

[2] Zob. Ibid., s. 27-33.

Koszty dostaw (tworzenia zapasów)

5/5 - (2 votes)

praceKoszty związane z dostawą produktów ponoszone są w celu uzupełnienia zapasów. Potrzebne produkty mogą być pozyskiwane z zewnątrz bądź też produkowane wewnątrz firmy. Wówczas można powiedzieć, że koszty dostaw uwzględniają koszty zamawiania lub/i koszty przestawienia produkcji.

Do koszów zamawiania można zaliczyć wydatki związane ze składowaniem i realizacją zamówień u dostawców zewnętrznych i nie uwzględniające wydatków przeznaczonych na produkcję własną. Koszty te zawierają elementy zarówno stałe jak i zmienne. Koszt stały występuje przy każdorazowym składaniu i realizacji danego zamówienia. Utrzymuje się on na stałym poziomie w stosunku do liczby złożonych zamówień i spada wraz ze wzrostem ich wielkości.

Wydatki zmienne związane są z następującymi czynnościami:[1]

  1. 1.   przegląd składowanego zapasu,
  2. 2.   przygotowanie i realizacja dokumentacji związanej z zamówieniem,
  3. 3.   wybór dostawcy – porównanie możliwych źródeł,
  4. 4.   realizacja zamówionych dostaw,
  5. 5.   przyjmowanie odpowiedniej dokumentacji,
  6. 6.   sprawdzanie i przegląd dostarczonych produktów,
  7. 7.   przygotowanie i realizacja zapłaty.

Koszty przestawienia produkcji stanowią wydatki mogące wystąpić przy modyfikacji linii produkcyjnej w celu wytworzenia różnych serii produktów niezbędnych do odtworzenia zapasów w firmie. Wówczas stały koszt przestawienia produkcji  zawiera wydatki związane z wykorzystaniem wyposażenia inwestycyjnego, koniecznego przy przestawianiu urządzeń produkcyjnych.

Z punktu widzenia logistycznych strategii firmy istotne jest rozdzielenie stałych i zmiennych składników kosztów dostaw (zamawiania lub/i przestawienia produkcji). Kalkulacja kosztów dostaw stanowi podstawę decyzji strategicznych. Powinna ona koncentrować się na ustaleniu zmiennej części tych wydatków.

Kalkulacja rocznych kosztów zamówień / przestawień opiera się na ustaleniu kosztu związanego z poszczególnymi zamówieniami lub przestawieniami. Roczna ilość zamówień/ przestawień oddziałuje na ich roczny, całkowity koszt. Jest ona odwrotnie proporcjonalna do wielkości zamówienia lub/i liczby wytworzonych sztuk po przestawieniu produkcji.


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, s. 36