Powiązania między logistyką, dystrybucją i gospodarką materiałową

5/5 - (2 votes)

Rys. 1. Powiązania między logistyką, dystrybucją i gospodarką materiałową.

Źródło: A. Rushton, J. Oxley, Handbook of Logistics and Distribution Management, Kogan Page Ltd., Londyn 1991.

            W tym rozumieniu logistyka pozwala patrzeć, analizować i tworzyć podstawy praktycznych działań we wszystkich fazach fizycznego przepływu materiałów w przedsiębiorstwie, przy ścis­łym powiązaniu z podmiotami rynku dostawczego, a poprzez roz­winiętą sieć dystrybucji dociera do końcowych odbiorców-konsumentów.

To bardzo zintegrowane działanie pozwala na redukcję kosztów i optymalizację działań w całym łańcuchu przepływu. Chodzi, więc nie o cząstkowe efekty, lecz efekty w całym zintegrowanym systemie, jakim jest współczesne przedsiębiorstwo. W takim zintegrowanym ujęciu zakres logistyki oraz wzajemne relacje: logis­tyki, dystrybucji i gospodarki materiałowej w skali mikroekono­micznej przedstawiono na rysunku 2. Rysunek ten, zaczerpnięty z podręcznika autorów angielskich, moim zdaniem trafnie oddaje zakres pojęciowy logistyki. Jest on zbieżny z naszym rozu­mieniem tych kategorii logistyki przedsiębiorstwa.

Rozwój logistyki we współczesnych warunkach gospodarki rynkowej następuje nie tylko w pojedynczych przedsiębiorstwach. Obejmuje również procesy przepływu w skali krajowej i globalnej. Pojawiają się nowe koncepcje i sposoby ich praktycznego wykorzystania. Powstały i rozwinęły się centra usług logistycznych, wprowadzono zasady zarządzania „odchudzającego”, „szczupłe­go” (lean management), polegające m.in. na wydzielaniu z przed­siębiorstw pewnych funkcji i obszarów oraz przeniesieniu ich do wyspecjalizowanych agend i przedsiębiorstw. Następuje udosko­nalenie elementów infrastruktury logistycznej, co przyspiesza przepływ produktów w skali globalnej, umożliwia realizację no­wych koncepcji zarządzania zapasami (Just-in-Time) itp.

Główne cele logistyki

3.7/5 - (3 votes)

Z punktu widzenia celów gospodarowania na logistykę mo­żemy patrzeć przez pryzmat jej zadań. Do podstawowych zadań logistyki zalicza się:

  • usprawnienie zarządzania procesami przepływu dóbr rzeczo­wych i w konsekwencji pełne zaspokojenie materialnych po­trzeb uczestników procesów logistycznych,
  • podporządkowanie czynności   logistycznych wymogom obsłu­gi odbiorcy (klienta),
  • zwiększenie efektywności  przepływu, co się wyraża przede wszystkim obniżeniem kosztów przepływu, a ujmując jak najszerzej — kosztów logistycznych.

Wymienione zadania są równoważne, wzajemnie powiązane i uwarunkowane. Sprawność przepływu to przede wszystkim do­starczenie dóbr materialnych kolejnym uczestnikom procesów gospodarczych, w sposób płynny, z wymaganą intensywnością, tak aby gromadzone zapasy, jako stabilizatory tych procesów, umożliwiały zaspokojenie potrzeb w każdym miejscu, czasie i w pożądanej ilości. Najważniejszą rolę odgrywa tutaj odbiorca–klient, którym może być podmiot gospodarujący bądź indywidu­alny konsument. Odpowiedni poziom obsługi klienta determinuje, zatem organizację procesów logistycznych.

Na sprawność przepływu powinniśmy jednak patrzeć przez pryzmat ekonomiczności i racjonalności, co przejawia się zwłasz­cza w kosztach procesów logistycznych. Zapewnienie sprawności przepływu i właściwej obsługi klientów, przy minimalizacji pono­szonych kosztów, to niewątpliwie podstawowy cel procesów logis­tyki. Całość procesów rzeczowych i informacyjno-decyzyjnych logistyki powinna być, więc zorientowana na osiągnięcie tego celu. Procesy logistyczne są częścią składową procesów gospodar­czych. Brak rozwiniętych funkcji i infrastruktury procesów gospodarczych, zwłaszcza w krajach znajdujących się w fazie trans­formacji systemowej, sprawia, że procesy logistyczne są trak­towane jako pomocnicze, wspomagające realizację procesów uznanych za podstawowe, a więc np. procesów produkcji.

            Kolejną definicją oznaczającą słowo „logistyka” i najbliższa zdefiniowaniu logistyki jako nauki jest wyjaśnienie pana I. Pilawskiego.

Logistyka – nauka zajmująca się analizą efektywności procesów logistycznych pod względem kosztów, czasu, bezpieczeństwa i wzajemnych ich relacji związanych ze specyfika rynku, na jakim konkretna organizacja funkcjonuje lub rodzajem produkcji wykonywanej przez tę organizacje, a zarazem transformacją ich wraz z zmianą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych[1].

Główne cele logistyki według tej definicji.

  • warunkowanie efektywnego przepływu dóbr,
  • modelowanie zasobów ludzkich w celu osiągnięcia optymalizacji efektywności całego systemu logistycznego (np. analiza kosztów zwiększenia zatrudnienia w magazynie w celu zlikwidowania opóźnień dostaw, zwiększenia porządku      w magazynie).

Podstawowe składniki procesów logistycznych

5/5 - (2 votes)

Dotychczasowe rozważania pozwalają wyodrębnić następują­ce podstawowe składniki procesów logistycznych:

  • fizyczny przepływ dóbr rzeczowych,
  • procesy informacyjno-decyzyjne,
  • utrzymanie zapasów rzeczowych,
  • infrastrukturę procesów logistycznych,
  • koszty logistyczne.

Rys. 1. Podstawowe składniki procesów logistycznych i nadrzędne cele logistyki.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 19.

Wymienione składniki materialne i informacyjne procesów logistycznych powinny umożliwiać zapewnienie właściwej obsługi klienta (odbiorcy). Warunkuje to, z kolei, sukces rynkowy produ­centa, umocnienie jego pozycji na rynku i sprostanie wymogom konkurencji.

Mikro i makroekonomiczna treść logistyki

5/5 - (2 votes)

praceDefiniując istotę logistyki, jej składniki odnajdywaliśmy w całokształcie realnych procesów gospodarczych. Mikro i makro ujecie logistyki to skala rozpatrywanych zjawisk i procesów. Nie można wyjaśnić istoty i zakresu procesów logistycznych w skali makro, jeśli nie zdefiniujemy jej istoty w skali mikro.

Logistyka mikroekonomiczna to przede wszystkim logistyka podmiotu gospodarującego, logistyka w przedsiębiorstwie. W każ­dym systemie gospodarczym takie ujęcie ma podstawowe znacze­nie dla zrozumienia istoty i treści logistyki.

Treść procesów logistycznych przedsiębiorstwa jest wyznacza­na przede wszystkim przez przedmiot działalności i stopień złożo­ności realizowanych procesów gospodarczych. W każdym jednak przypadku mamy do czynienia z realnymi procesami logistycz­nymi. Złożoność i zakres procesów logistycznych są tym większe, im bardziej są skomplikowane procesy gospodarcze w przed­siębiorstwie. Jest to najlepiej widoczne w dwu skrajnych przypad­kach: w przedsiębiorstwie handlowym, dysponującym ograniczo­nym asortymentem towarów, które sprzedaje je bezpośrednio kon­sumentom, oraz w wielkim przedsiębiorstwie przemysłu przetwór­czego, posiadającym własną rozwiniętą sieć dystrybucji.

W pierwszym przypadku, mimo małej skali działalności gos­podarczej i prostoty procesów logistycznych, występują wszystkie podstawowe składniki tych procesów,
a więc:

  • realne procesy przepływu – zakup towarów od dostawców, transport, manipulacja „na wejściu” do przedsiębiorstwa, magazynowanie, zapasy, manipulacja „na wyjściu”, udostęp­nianie towarów i ich sprzedaż odbiorcom,
  • procesy informacyjne – dotyczące zakupu, sterowania zapasa­mi, sprzedaży,
  • strumienie pieniężne – zapłata dostawcy, pozyskanie pienię­dzy od odbiorców.

W wielkim przedsiębiorstwie produkcyjnym procesy te ulega­ją komplikacji, ale ich istota nie ulega zmianie. Celem zakupu surowców i materiałów jest ich przetworzenie w produkty gotowe, a nie ich dalsza odsprzedaż. To oczywiście zmienia charakter procesów, rozpadają się one na wiele faz i procesów cząstkowych. Struktura zapasów różnicuje się, powstają nowe ich rodzaje, o właściwych sobie funkcjach.

Złożoność wytwarzanych wyrobów oraz struktura produkcyj­na i technologiczna procesów wytwórczych determinują strukturę zaangażowanych materiałów, miejsca gromadzenia zapasów itp. W dużym przedsiębiorstwie wiele czynności i cząstkowych proce­sów logistycznych powtarza się wielokrotnie, natomiast w przed­siębiorstwie handlowym te same czynności i procesy mogą wy­stępować tylko raz.

Istota procesów logistycznych w obu przedsiębiorstwach jest taka sama, lecz ich zakres i stopień złożoności są często ze sobą nieporównywalne. Złożoność tych procesów wyznacza także o wiele bardziej rozwiniętą ich infrastrukturę.

Przedsiębiorstwo, niezależnie od jego skali, ma podobne cele. W warunkach gospodarki rynkowej celem jest uzyskanie nadwyż­ki przychodów nad ponoszonymi kosztami, czyli osiągnięcie zys­ku. Całość procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie, w tym procesy logistyczne, jest podporządkowana temu celowi.

Ujęcie logistyki w skali mikro możemy także odnosić do tych podmiotów gospodarujących, które nie są przedsiębiorstwami. W rzeczywistości gospodarczej występują podmioty, które prowa­dzą pewną działalność gospodarczą, ale nie są zorientowane na osiąganie zysku, lecz realizują inne cele, np. obronne, społeczne.

Stwierdziliśmy już uprzednio, że logistyka ma swój początek”” w działaniach wojskowych. Celem procesów logistycznych w woj­sku jest zaspokajanie materialnych i innych potrzeb wojska.

Koszty utrzymania zapasów

5/5 - (2 votes)

Koszty utrzymania zapasów obejmują następujące koszty:[1]

  1. kapitałowe,
  2. składowania,
  3. obsługi zapasów,
  4. ryzyka

Koszty kapitałowe (utraconych korzyści z kapitału) – odzwierciedlają straty jakie ponosi firma zamrażając kapitał w zapasach, a nie w innych, opłacalnych przedsięwzięciach. Wysokość tych kosztów zależy głównie od przyjętych dla alternatywnych rozwiązań stóp procentowych. Koszty kapitałowe mogą stanowić najwyższy udział w kosztach utrzymania zapasów. Wyrażane są z reguły w procentach ogólnej wartości zapasów, które są utrzymywane przez firmę.

W firmach amerykańskich koszty kapitałowe utrzymują się na poziomie mniej więcej 8 – 40 %.wartości zapasów

            Koszty składowania związane są ruchem produktów “do” i “od” zapasów oraz koszty utrzymania zapasów w magazynie takie jak: czynsz, oświetlenie, ogrzewanie. Koszty te przybierają różną wysokość zależnie od wielkości i rodzaju zapasów. Niektóre produkty  lub towary wymagają specjalnych warunków przechowywania np. inwentarz żywy. Wówczas do kosztów składowania można zaliczyć koszty żywienia, naświetlenia czy też dodatkowych zabezpieczeń.

Do kosztów obsługi zapasów zaliczamy wydatki związane z ubezpieczeniem zapasów w magazynie od wypadków losowych (ognia, powodzi, kradzieży) oraz stosowane w niektórych stanach Ameryki podatki od wartości utrzymywanych zapasów. Ubezpieczenie na wypadek utraty lub uszkodzenia niektórych produktów może wymagać uiszczenia wysokich opłat  ubezpieczeniowych, dlatego obliczając koszty utrzymania zapasów i decydując się na zmianę ich poziomu i struktury należy wziąć pod uwagę fakt, że wydatki ubezpieczeniowe i podatki zależą od poziomu, rodzaju i wartości składowanych produktów.

Koszty ryzyka związane są ze spadkiem wartości zapasu z przyczyn pozostających poza kontrolą firmy (depracjacja na skutek starzenia się produktu, z powodu gwałtownej zmiany mody itp.) i w znacznym stopniu zależą od rozmiarów i rodzaju składowanych produktów. Kosztami ryzyka obarczone są głównie produkty żywnościowe z określonym terminem do spożycia, świeże owoce, warzywa, mięso, kosmetyki, artykuły chemiczne a także odzież.

Koszty utrzymania zapasów są kosztami zmiennymi, które ściśle zależą od wolumenu posiadanych zapasów.

Ustalenie kosztów utrzymania zapasów uwzględniających poszczególne pozycje kosztowe (koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów) przebiega w trzech etapach.

W pierwszym etapie należy ustalić wartość utrzymywanych zapasów. Wartość ta ustalana jest z reguły na podstawie tzw.  przeciętnego kosztu zapasów czyli kosztu zakupu (nabycia) produktów stanowiących zapasy firmy lub kosztów ich wytworzenia ( jeżeli zapasy są odtwarzane w wyniku własnej produkcji firmy).

Drugi etap związany jest z ustaleniem dla poszczególnych pozycji zapasów kosztów ich utrzymania w postaci procentu wartości tego zapasu. Na procent ten składają się procenty  cząstkowe obejmujące koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów.

Etap trzeci polega na przemnożeniu całkowitych kosztów utrzymania wyrażonych w procentach przez wartość zapasu danej pozycji.[2]


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, op. cit., s. 29.

[2] Zob. Ibid., s. 27-33.