Rozwojowe możliwości i atrakcyjność sektora są tym mniejsze, im silniejsza jest presja na sektor ze strony dostawców i nabywców, im większe są możliwości wejścia do danego sektora nowych producentów lub pojawienie się na rynku substytutów, a także im ostrzejsza jest walka konkurencyjna między producentami w obrębie danego sektora.
Za pomocą „analizy pięcioczynnikowej” M. E. Portera zostaną zbadane możliwości rozwojowe i atrakcyjność sektora słodyczy w Polsce.
Analizie zostały poddane następujące elementy:
• Rywalizacja między przedsiębiorstwami sektora,
• Groźba pojawienia się nowych konkurentów – produktów,
• Groźba pojawienia się substytutów,
• Siła przetargowa nabywców,
• Siła przetargowa dostawców.
Rysunek 3: Charakterystyka konkurencji w sektorze słodyczy w Polsce.
Groźba pojawienia się nowych konkurentów
Potencjalni konkurenci:
- Zagraniczni producenci słodyczy z Europy Zachodniej (średnia)
- Producenci słodyczy premium i ekologicznych (średnia)
- Producenci azjatyccy i tureccy (słaba)
Sektor
- Wedel
- Grupa X
- Wawel
- Ferrero Polska
- Pozostałe firmy – około 100 mniejszych producentów posiadających około 25% rynku
Siła oddziaływania głównych dostawców
(od 0 do 5)
Dostawcy:
- Dostawcy kakao i cukru – około 150 producentów i importerów (2)
- Producenci opakowań foliowych i kartonowych (1)
- Dostawcy mleka i dodatków smakowych (1)
- Dostawcy energii i gazu (1)
Siła oddziaływania głównych odbiorców
(od 0 do 5)
Sektor średnio rozproszony. Największą siłę oddziaływania posiadają sieci handlowe i hipermarkety.
Nabywcy:
• Klienci indywidualni,
• Hurtownie,
• Supermarkety i hipermarkety,
• Sklepy spożywcze,
• Kawiarnie i cukiernie.
Groźba pojawienia się substytutów
Potencjalne substytuty:
- Słone przekąski (chipsy, paluszki) – średnia
- Batony proteinowe i zdrowe przekąski – wysoka
- Wyroby cukiernicze i desery – średnia
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych udostępnionych przez firmę.
Rywalizacja między przedsiębiorstwami sektora – natężenie walki konkurencyjnej wewnątrz sektora.
Sektor słodyczy w Polsce został podzielony pomiędzy kilku największych producentów posiadających znaczną część rynku. Można mówić tutaj o silnej konkurencji oligopolistycznej w branży.
Poniższy rysunek przedstawia udziały w rynku poszczególnych producentów.
Rycina 4: Udział producentów w rynku słodyczy w Polsce.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Grupy X.
Jak przedstawia powyższy rysunek, większościowy udział w rynku słodyczy w Polsce posiada kilku największych producentów. Pozostała część rynku należy do innych producentów i obejmuje około 100 firm.
Rynek słodyczy rozszerza się średnio o kilka procent rocznie. Zauważyć można, iż Grupa X podąża za trendem rynku, zwiększając swój udział kosztem konkurentów. Od wielu lat Grupa systematycznie zwiększa udział w rynku poprzez rozwój nowych produktów oraz inwestycje marketingowe.
Sytuacja taka sprzyja wdrożeniu strategii silnej ekspansji. Grupa X dysponuje nowoczesną technologią i dużym potencjałem produkcyjnym, dlatego przy wzrastającym rynku może jednocześnie inwestować w nowe produkty oraz zdobywać nowe rynki zbytu.
Firmy na międzynarodowym rynku producentów słodyczy łączą się w celu zdobycia przewagi konkurencyjnej. Grupa X również stale powiększa swoją działalność poprzez przejmowanie nowych firm, konsolidację oraz fuzje.
Rywalizacja wewnątrz sektora słodyczy polega głównie na:
→ usprawnianiu procesu realizacji zamówień,
→ unowocześnianiu przedsiębiorstw poprzez zastosowanie nowoczesnych technologii,
→ oferowaniu szerokiego asortymentu produktów,
→ intensywnych działaniach marketingowych i reklamowych,
→ wprowadzaniu nowych smaków i limitowanych edycji produktów.
Aktualnie Grupa X oferuje bardzo szeroki asortyment produktów na polskim rynku słodyczy.
Grupa X umacnia swoją pozycję na mapie grup strategicznych, realizuje strategię rozwoju firmy oraz inwestuje w infrastrukturę i technologię produkcji.
Analizowany sektor jest dynamicznie rozwijającym się sektorem z dużym potencjałem. Rynek słodyczy jest atrakcyjny dla podmiotów gospodarczych, dlatego trwa silna rywalizacja pomiędzy firmami krajowymi oraz międzynarodowymi koncernami.
Groźba pojawienia się nowych konkurentów – produktów
W związku z integracją gospodarczą i globalizacją na polskim rynku słodyczy mogą pojawić się nowi inwestorzy oraz zagraniczni producenci.
Rosnąca atrakcyjność tego sektora powoduje wzrost zagrożenia ze strony nowych konkurentów. Jeden z głównych konkurentów Grupy znalazł zagranicznego partnera strategicznego, dzięki czemu znacząco zwiększył swój udział w rynku słodyczy w Polsce.
Do najistotniejszych zagrożeń, które mogą spowodować pojawienie się nowych konkurentów należą:
• postępujące procesy globalizacji,
• duży kapitał zagranicznych inwestorów,
• rozwój sieci handlowych i sprzedaży międzynarodowej,
• wzrost popularności marek własnych supermarketów.
W celu wzmocnienia swojej pozycji na rynku polskim i europejskim Grupa X od kilku lat realizuje strategię ekspansji poprzez wykupywanie udziałów oraz przejmowanie innych przedsiębiorstw.
Bariery chroniące rynek przed wejściem nowych konkurentów to:
- konieczność posiadania dużego kapitału początkowego,
- dostęp do nowoczesnych technologii produkcji,
- silne marki istniejących producentów,
- rozbudowane kanały dystrybucji.
Istnieją wysokie bariery wejścia na polski rynek słodyczy w związku z koniecznością poniesienia wysokich nakładów inwestycyjnych oraz prowadzenia kosztownych kampanii reklamowych.
Barierą wejścia jest również dominacja największych producentów, którzy posiadają rozpoznawalne marki oraz rozbudowaną sieć sprzedaży.
Branża ta charakteryzuje się dużym tempem rozwoju, co wpływa na atrakcyjność rynku. Aby jeszcze bardziej wzmocnić swoją pozycję, Grupa X realizuje strategię rozwoju i większość dochodów przeznacza na inwestycje w nowe linie produkcyjne oraz rozwój nowych produktów.
Groźba pojawienia się substytutów
Substytuty odgrywają umiarkowaną rolę na polskim rynku słodyczy. Coraz większą popularność zdobywają zdrowe przekąski, produkty fitness oraz wyroby o obniżonej zawartości cukru.
W każdym atrakcyjnym sektorze pojawiają się substytuty, jednak Grupa X nie jest obecnie zagrożona nimi w bardzo dużym stopniu dzięki silnej pozycji marki i szerokiej ofercie produktowej.
Siła przetargowa nabywców – siła oddziaływania nabywców oraz możliwość wywierania przez nich presji na przedsiębiorstwa sektora
Odbiorcami produktów Grupy X są nabywcy indywidualni, hurtownie, sklepy detaliczne, super i hipermarkety, a także kawiarnie i cukiernie.
Największą siłę przetargową posiadają obecnie duże sieci handlowe, które zamawiają produkty w dużych ilościach i mogą negocjować ceny oraz warunki współpracy.
Siła przetargowa dostawców – siła oddziaływania dostawców oraz możliwość wywierania przez nich presji na przedsiębiorstwa sektora
Dostawcami Grupy są producenci kakao, cukru, mleka oraz opakowań foliowych i kartonowych.
Rynek dostawców surowców spożywczych jest stosunkowo rozproszony, dlatego nie posiada bardzo dużej siły przetargowej. Możliwość zmiany dostawcy jest stosunkowo łatwa i mało kosztowna.
Siła przetargowa dostawców opakowań również jest niewielka ze względu na dużą liczbę producentów tych materiałów. Jednak ewentualne problemy na rynku surowców, szczególnie kakao i cukru, mogłyby znacząco wpłynąć na sytuację Grupy X, ponieważ są to podstawowe składniki produkcji słodyczy.
Konkurencja pomiędzy dostawcami powoduje, że nie stosują oni praktyk monopolistycznych, a stali odbiorcy mogą liczyć na korzystne warunki współpracy i rabaty.
Nabywcy zaopatrujący się u dostawców kupują produkty w dużych ilościach. Wybór dostawcy zależy głównie od jakości surowców, ceny oraz terminowości dostaw.
Przewagę nad konkurencją uzyskują ci dostawcy, którzy realizują dostawy szybko, terminowo i zapewniają wysoką jakość produktów.
Grupa X współpracuje zarówno z dostawcami krajowymi, jak i zagranicznymi.
Wszystkie wymienione siły konkurencji w analizowanym sektorze mają kluczowe znaczenie dla działalności Grupy X, wpływają na funkcjonowanie przedsiębiorstwa oraz umożliwiają opracowanie odpowiedniej strategii rozwoju i przewidywanie działań konkurencji.