Główne cele logistyki

3.7/5 - (3 votes)

Z punktu widzenia celów gospodarowania na logistykę mo­żemy patrzeć przez pryzmat jej zadań. Do podstawowych zadań logistyki zalicza się:

  • usprawnienie zarządzania procesami przepływu dóbr rzeczo­wych i w konsekwencji pełne zaspokojenie materialnych po­trzeb uczestników procesów logistycznych,
  • podporządkowanie czynności   logistycznych wymogom obsłu­gi odbiorcy (klienta),
  • zwiększenie efektywności  przepływu, co się wyraża przede wszystkim obniżeniem kosztów przepływu, a ujmując jak najszerzej — kosztów logistycznych.

Wymienione zadania są równoważne, wzajemnie powiązane i uwarunkowane. Sprawność przepływu to przede wszystkim do­starczenie dóbr materialnych kolejnym uczestnikom procesów gospodarczych, w sposób płynny, z wymaganą intensywnością, tak aby gromadzone zapasy, jako stabilizatory tych procesów, umożliwiały zaspokojenie potrzeb w każdym miejscu, czasie i w pożądanej ilości. Najważniejszą rolę odgrywa tutaj odbiorca–klient, którym może być podmiot gospodarujący bądź indywidu­alny konsument. Odpowiedni poziom obsługi klienta determinuje, zatem organizację procesów logistycznych.

Na sprawność przepływu powinniśmy jednak patrzeć przez pryzmat ekonomiczności i racjonalności, co przejawia się zwłasz­cza w kosztach procesów logistycznych. Zapewnienie sprawności przepływu i właściwej obsługi klientów, przy minimalizacji pono­szonych kosztów, to niewątpliwie podstawowy cel procesów logis­tyki. Całość procesów rzeczowych i informacyjno-decyzyjnych logistyki powinna być, więc zorientowana na osiągnięcie tego celu. Procesy logistyczne są częścią składową procesów gospodar­czych. Brak rozwiniętych funkcji i infrastruktury procesów gospodarczych, zwłaszcza w krajach znajdujących się w fazie trans­formacji systemowej, sprawia, że procesy logistyczne są trak­towane jako pomocnicze, wspomagające realizację procesów uznanych za podstawowe, a więc np. procesów produkcji.

            Kolejną definicją oznaczającą słowo „logistyka” i najbliższa zdefiniowaniu logistyki jako nauki jest wyjaśnienie pana I. Pilawskiego.

Logistyka – nauka zajmująca się analizą efektywności procesów logistycznych pod względem kosztów, czasu, bezpieczeństwa i wzajemnych ich relacji związanych ze specyfika rynku, na jakim konkretna organizacja funkcjonuje lub rodzajem produkcji wykonywanej przez tę organizacje, a zarazem transformacją ich wraz z zmianą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych[1].

Główne cele logistyki według tej definicji.

  • warunkowanie efektywnego przepływu dóbr,
  • modelowanie zasobów ludzkich w celu osiągnięcia optymalizacji efektywności całego systemu logistycznego (np. analiza kosztów zwiększenia zatrudnienia w magazynie w celu zlikwidowania opóźnień dostaw, zwiększenia porządku      w magazynie).

Podstawowe składniki procesów logistycznych

5/5 - (2 votes)

Dotychczasowe rozważania pozwalają wyodrębnić następują­ce podstawowe składniki procesów logistycznych:

  • fizyczny przepływ dóbr rzeczowych,
  • procesy informacyjno-decyzyjne,
  • utrzymanie zapasów rzeczowych,
  • infrastrukturę procesów logistycznych,
  • koszty logistyczne.

Rys. 1. Podstawowe składniki procesów logistycznych i nadrzędne cele logistyki.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 19.

Wymienione składniki materialne i informacyjne procesów logistycznych powinny umożliwiać zapewnienie właściwej obsługi klienta (odbiorcy). Warunkuje to, z kolei, sukces rynkowy produ­centa, umocnienie jego pozycji na rynku i sprostanie wymogom konkurencji.

Mikro i makroekonomiczna treść logistyki

5/5 - (2 votes)

praceDefiniując istotę logistyki, jej składniki odnajdywaliśmy w całokształcie realnych procesów gospodarczych. Mikro i makro ujecie logistyki to skala rozpatrywanych zjawisk i procesów. Nie można wyjaśnić istoty i zakresu procesów logistycznych w skali makro, jeśli nie zdefiniujemy jej istoty w skali mikro.

Logistyka mikroekonomiczna to przede wszystkim logistyka podmiotu gospodarującego, logistyka w przedsiębiorstwie. W każ­dym systemie gospodarczym takie ujęcie ma podstawowe znacze­nie dla zrozumienia istoty i treści logistyki.

Treść procesów logistycznych przedsiębiorstwa jest wyznacza­na przede wszystkim przez przedmiot działalności i stopień złożo­ności realizowanych procesów gospodarczych. W każdym jednak przypadku mamy do czynienia z realnymi procesami logistycz­nymi. Złożoność i zakres procesów logistycznych są tym większe, im bardziej są skomplikowane procesy gospodarcze w przed­siębiorstwie. Jest to najlepiej widoczne w dwu skrajnych przypad­kach: w przedsiębiorstwie handlowym, dysponującym ograniczo­nym asortymentem towarów, które sprzedaje je bezpośrednio kon­sumentom, oraz w wielkim przedsiębiorstwie przemysłu przetwór­czego, posiadającym własną rozwiniętą sieć dystrybucji.

W pierwszym przypadku, mimo małej skali działalności gos­podarczej i prostoty procesów logistycznych, występują wszystkie podstawowe składniki tych procesów,
a więc:

  • realne procesy przepływu – zakup towarów od dostawców, transport, manipulacja „na wejściu” do przedsiębiorstwa, magazynowanie, zapasy, manipulacja „na wyjściu”, udostęp­nianie towarów i ich sprzedaż odbiorcom,
  • procesy informacyjne – dotyczące zakupu, sterowania zapasa­mi, sprzedaży,
  • strumienie pieniężne – zapłata dostawcy, pozyskanie pienię­dzy od odbiorców.

W wielkim przedsiębiorstwie produkcyjnym procesy te ulega­ją komplikacji, ale ich istota nie ulega zmianie. Celem zakupu surowców i materiałów jest ich przetworzenie w produkty gotowe, a nie ich dalsza odsprzedaż. To oczywiście zmienia charakter procesów, rozpadają się one na wiele faz i procesów cząstkowych. Struktura zapasów różnicuje się, powstają nowe ich rodzaje, o właściwych sobie funkcjach.

Złożoność wytwarzanych wyrobów oraz struktura produkcyj­na i technologiczna procesów wytwórczych determinują strukturę zaangażowanych materiałów, miejsca gromadzenia zapasów itp. W dużym przedsiębiorstwie wiele czynności i cząstkowych proce­sów logistycznych powtarza się wielokrotnie, natomiast w przed­siębiorstwie handlowym te same czynności i procesy mogą wy­stępować tylko raz.

Istota procesów logistycznych w obu przedsiębiorstwach jest taka sama, lecz ich zakres i stopień złożoności są często ze sobą nieporównywalne. Złożoność tych procesów wyznacza także o wiele bardziej rozwiniętą ich infrastrukturę.

Przedsiębiorstwo, niezależnie od jego skali, ma podobne cele. W warunkach gospodarki rynkowej celem jest uzyskanie nadwyż­ki przychodów nad ponoszonymi kosztami, czyli osiągnięcie zys­ku. Całość procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie, w tym procesy logistyczne, jest podporządkowana temu celowi.

Ujęcie logistyki w skali mikro możemy także odnosić do tych podmiotów gospodarujących, które nie są przedsiębiorstwami. W rzeczywistości gospodarczej występują podmioty, które prowa­dzą pewną działalność gospodarczą, ale nie są zorientowane na osiąganie zysku, lecz realizują inne cele, np. obronne, społeczne.

Stwierdziliśmy już uprzednio, że logistyka ma swój początek”” w działaniach wojskowych. Celem procesów logistycznych w woj­sku jest zaspokajanie materialnych i innych potrzeb wojska.

Koszty utrzymania zapasów

5/5 - (2 votes)

Koszty utrzymania zapasów obejmują następujące koszty:[1]

  1. kapitałowe,
  2. składowania,
  3. obsługi zapasów,
  4. ryzyka

Koszty kapitałowe (utraconych korzyści z kapitału) – odzwierciedlają straty jakie ponosi firma zamrażając kapitał w zapasach, a nie w innych, opłacalnych przedsięwzięciach. Wysokość tych kosztów zależy głównie od przyjętych dla alternatywnych rozwiązań stóp procentowych. Koszty kapitałowe mogą stanowić najwyższy udział w kosztach utrzymania zapasów. Wyrażane są z reguły w procentach ogólnej wartości zapasów, które są utrzymywane przez firmę.

W firmach amerykańskich koszty kapitałowe utrzymują się na poziomie mniej więcej 8 – 40 %.wartości zapasów

            Koszty składowania związane są ruchem produktów “do” i “od” zapasów oraz koszty utrzymania zapasów w magazynie takie jak: czynsz, oświetlenie, ogrzewanie. Koszty te przybierają różną wysokość zależnie od wielkości i rodzaju zapasów. Niektóre produkty  lub towary wymagają specjalnych warunków przechowywania np. inwentarz żywy. Wówczas do kosztów składowania można zaliczyć koszty żywienia, naświetlenia czy też dodatkowych zabezpieczeń.

Do kosztów obsługi zapasów zaliczamy wydatki związane z ubezpieczeniem zapasów w magazynie od wypadków losowych (ognia, powodzi, kradzieży) oraz stosowane w niektórych stanach Ameryki podatki od wartości utrzymywanych zapasów. Ubezpieczenie na wypadek utraty lub uszkodzenia niektórych produktów może wymagać uiszczenia wysokich opłat  ubezpieczeniowych, dlatego obliczając koszty utrzymania zapasów i decydując się na zmianę ich poziomu i struktury należy wziąć pod uwagę fakt, że wydatki ubezpieczeniowe i podatki zależą od poziomu, rodzaju i wartości składowanych produktów.

Koszty ryzyka związane są ze spadkiem wartości zapasu z przyczyn pozostających poza kontrolą firmy (depracjacja na skutek starzenia się produktu, z powodu gwałtownej zmiany mody itp.) i w znacznym stopniu zależą od rozmiarów i rodzaju składowanych produktów. Kosztami ryzyka obarczone są głównie produkty żywnościowe z określonym terminem do spożycia, świeże owoce, warzywa, mięso, kosmetyki, artykuły chemiczne a także odzież.

Koszty utrzymania zapasów są kosztami zmiennymi, które ściśle zależą od wolumenu posiadanych zapasów.

Ustalenie kosztów utrzymania zapasów uwzględniających poszczególne pozycje kosztowe (koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów) przebiega w trzech etapach.

W pierwszym etapie należy ustalić wartość utrzymywanych zapasów. Wartość ta ustalana jest z reguły na podstawie tzw.  przeciętnego kosztu zapasów czyli kosztu zakupu (nabycia) produktów stanowiących zapasy firmy lub kosztów ich wytworzenia ( jeżeli zapasy są odtwarzane w wyniku własnej produkcji firmy).

Drugi etap związany jest z ustaleniem dla poszczególnych pozycji zapasów kosztów ich utrzymania w postaci procentu wartości tego zapasu. Na procent ten składają się procenty  cząstkowe obejmujące koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów.

Etap trzeci polega na przemnożeniu całkowitych kosztów utrzymania wyrażonych w procentach przez wartość zapasu danej pozycji.[2]


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, op. cit., s. 29.

[2] Zob. Ibid., s. 27-33.

Koszty dostaw (tworzenia zapasów)

5/5 - (2 votes)

praceKoszty związane z dostawą produktów ponoszone są w celu uzupełnienia zapasów. Potrzebne produkty mogą być pozyskiwane z zewnątrz bądź też produkowane wewnątrz firmy. Wówczas można powiedzieć, że koszty dostaw uwzględniają koszty zamawiania lub/i koszty przestawienia produkcji.

Do koszów zamawiania można zaliczyć wydatki związane ze składowaniem i realizacją zamówień u dostawców zewnętrznych i nie uwzględniające wydatków przeznaczonych na produkcję własną. Koszty te zawierają elementy zarówno stałe jak i zmienne. Koszt stały występuje przy każdorazowym składaniu i realizacji danego zamówienia. Utrzymuje się on na stałym poziomie w stosunku do liczby złożonych zamówień i spada wraz ze wzrostem ich wielkości.

Wydatki zmienne związane są z następującymi czynnościami:[1]

  1. 1.   przegląd składowanego zapasu,
  2. 2.   przygotowanie i realizacja dokumentacji związanej z zamówieniem,
  3. 3.   wybór dostawcy – porównanie możliwych źródeł,
  4. 4.   realizacja zamówionych dostaw,
  5. 5.   przyjmowanie odpowiedniej dokumentacji,
  6. 6.   sprawdzanie i przegląd dostarczonych produktów,
  7. 7.   przygotowanie i realizacja zapłaty.

Koszty przestawienia produkcji stanowią wydatki mogące wystąpić przy modyfikacji linii produkcyjnej w celu wytworzenia różnych serii produktów niezbędnych do odtworzenia zapasów w firmie. Wówczas stały koszt przestawienia produkcji  zawiera wydatki związane z wykorzystaniem wyposażenia inwestycyjnego, koniecznego przy przestawianiu urządzeń produkcyjnych.

Z punktu widzenia logistycznych strategii firmy istotne jest rozdzielenie stałych i zmiennych składników kosztów dostaw (zamawiania lub/i przestawienia produkcji). Kalkulacja kosztów dostaw stanowi podstawę decyzji strategicznych. Powinna ona koncentrować się na ustaleniu zmiennej części tych wydatków.

Kalkulacja rocznych kosztów zamówień / przestawień opiera się na ustaleniu kosztu związanego z poszczególnymi zamówieniami lub przestawieniami. Roczna ilość zamówień/ przestawień oddziałuje na ich roczny, całkowity koszt. Jest ona odwrotnie proporcjonalna do wielkości zamówienia lub/i liczby wytworzonych sztuk po przestawieniu produkcji.


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, s. 36