Logistyczne zarządzanie zapasami

5/5 - (2 votes)

Zapasy zbędne zostały omówione wcześniej.

Z punktu widzenia logistycznego zarządzania zapasami, bardzo korzystny jest podział zapasów za pomocą metody ABC. Umożliwia ona skoncentrowanie uwagi firmy na szczególnie ważnych pozycjach lub grupach zapasów. Według tej metody zapasy dzieli się na grupy:[1]

A – zapasy ”cenne” – według ilości asortymentów 5 – 10 %ogólnej masy i o udziale wartościowym sięgającym 75 – 80 % całości,

B – zapasy stanowiące około 20 % całości,

C – zapasy o charakterze masowym.

W metodzie tej kładzie się nacisk na asortymenty o podstawowym znaczeniu dla firmy. Uwzględnia ona  kategorie cenności (istotności zapasów), które odgrywają  decydującą rolę przy analizie kosztów i sterowaniu zjawiskiem wyczerpania się zapasów. Zaliczamy do nich: [2]

  1. 1.   najwyższy priorytet: zapasy krytyczne – nie mogą się wyczerpać,
  2. 2.   wysoki priorytet: zapasy istotne – limitowany poziom zapasów,
  3. 3.   średni priorytet: zapasy potrzebne – okazjonalnie limitowane (dopuszczalne wyczerpanie),
  4. 4.   mały priorytet: zapasy pożądane – wyczerpanie dozwolone.

            Ważność (cenność) zapasu można wyselekcjonować biorąc pod uwagę inne kryteria a mianowicie:[3]

  1. zapasy absolutnie niezbędne do produkcji,
  2. zapasy o krótkim okresie przechowywania,
  3. zapasy o krytycznym znaczeniu dla utrzymania produkcji,
  4. zapasy o długim czasie dostawy  ( okres między zamówieniem a dostawą),
  5. zapasy podatne na kradzież,
  6. zapasy dóbr charakteryzujących się dużymi gabarytami lub dużą wagą,
  7. zapasy, które mogą stać się nieprzydatne ze względu na zmianę lub unowocześnienie produkcji,
  8. zapasy wymagające specjalnego składowania (np. gazy toksyczne, materiały radioaktywne).

Podział zapasów według tej metody pozwala rozróżnić zapasy bardziej istotne od mniej istotnych.


[1] D. Kempny, op. cit., s. 19.

[2] Ibid., s. 20

[3] D.Del Mar.: Operartions and Industrial Management, Aesigning and Managing for Produkctivity, Mc Graw-Hill  Inc., New York, 1985, s. 263-264.

Podstawowe pojęcia z zakresu gospodarki magazynowej

5/5 - (2 votes)

Gospodarka magazynowa odgrywa istotną rolę w przedsiębiorstwie. Z jednej strony poprzez możliwość przechowywania materiałów zapewnia ciągłość produkcji, z drugiej zaś umożliwia poprzez magazynowanie wyrobów gotowych elastyczność sprzedaży.

Przez pojęcie gospodarki magazynowej należy rozumieć „działalność obejmującą zespół środków, czynności organizacyjnych, technicznych i ekonomicznych związanych z przechowywaniem zapasów magazynowych”[1]

Podstawową jednostką gospodarki magazynowej jest magazyn (skład). Jest to “jednostka organizacyjno – funkcjonalna wyposażona w środki techniczno – organizacyjne umożliwiające przechowywanie zapasów zgodnie z obowiązującymi zasadami”[2]

Do środków techniczno – organizacyjnych zaliczamy: [3]

  1. Wyodrębnioną przestrzeń w postaci budowli magazynowych tj. place składowe, budynki magazynowe, pomieszczenia,
  2. Wyposażenie techniczne tj. urządzenia do składowania (podkłady, stojaki, wieszaki, regały, rusztowania paletowe), środki transportu wewnętrznego i magazynowego (podnośniki, przenośniki, wyciągi, suwnice, żurawie, wózki), urządzenia pomocnicze do transportu u magazynowania (palety, pojemniki, kontenery, urządzenia do paletowania, pakietyzowania i pakowania ładunków, sprzęt do znakowania ładunków).
  3. Wyposażenie organizacyjne w postaci schematu organizacyjnego, zakresów czynności pracowników, instrukcji, regulaminu.
  4. Personel magazynowy o kwalifikacjach umożliwiających wykonywanie czynności magazynowych w sposób właściwy,
  5. Ewidencja obrotów magazynowych prowadzona w formie kartotek.

[1] Z.Dudziński, Organizacja gospodarki magazynowej, PTE, Katowice, 1981, s.8.

[2] R. Bąkowski, Leksykon magazynowania, PWE, Warszawa,1982,s.81.

[3] Ibid.,

Funkcja i podział magazynów

5/5 - (3 votes)

Magazyny występują zarówno w podsystemie zaopatrzenia produkcyjnym jak i dystrybucyjnym. Można więc powiedzieć, że magazyny stanowią rezerwy materiałów i produktów gromadzonych w celu amortyzowania, buforowania zakłóceń w otoczeniu, w  „źródle”, czyli u dostawców materiałów, w samym systemie logistycznym, a także w celu zagwarantowania zaopatrzenia rynku konsumenta – „ujścia”. [1]

Przyjmując jako kryterium podziału rodzaj jednostki organizacyjnej rozróżnia się magazyny:[2]

  1. przemysłowe
  2. usługowe
  3. handlowe
  4. transportu i spedycji

Zadaniem magazynów przemysłowych jest zapewnienie rytmicznego zaopatrzenia produkcji (magazyny materiałowe) i rytmicznego zbytu produkcji zakończonej (magazyny wyrobów gotowych).

Ze względu na funkcję wykonywaną w przedsiębiorstwie magazyny przemysłowe możemy podzielić na:[3]

  1. materiałowe (surowcowe)  – służące do przechowywania materiałów pomocniczych i podstawowych przeznaczonych do zużycia wewnątrz przedsiębiorstwa,
  2. półfabrykatów (produkcja w toku) –  służące do przechowywania częściowo przerobionych materiałów w postaci detali lub podzespoó przeznaczonych do przerobu wewnątrz przedsiębiorstwa,
  3. wyrobów gotowych –  służące do przechowywania wytworzonych w przedsiębiorstwie wyrobów przeznaczonych na sprzedaż,
  4. opakowań –  służące do przechowywania opakowań zwrotnych lub własnych,
  5. depozytowe – przeznaczone do okresowego przechowywania materiałów reklamowych, postawionych do dyspozycji dostawcy lub materiałów czekających na odbiór jakościowy.

Magazyny usługowe – przeznaczone są do przechowywania sezonowych i okresowych nadwyżek towarów, których właścicielami są przedsiębiorstwa nie posiadające odpowiedniej przestrzeni do ich magazynowania. Zleceniodawcami w głównej mierze są przedsiębiorstwa, w których budowanie i eksploatacja własnych magazynów jest nieopłacalna.

Poza tym magazyny usługowe świadczą na rzecz zleceniodawców następujące usługi:

  1. organizowanie cznynności przeładunkowych,
  2. spedycji krajowej i zagranicznej,
  3. kompletowanie partii wysyłkowych,
  4. przepakowywanie i znakownie ładunków,
  5. konserwowanie przechowywanych zapasów.

Magazyny handlowe są tworzone w jednostkach obrotu towarowego (centralach zbytu, biurach sprzedaży , hurtowniach, jednostkach sprzedaży detalicznej itp.) będących pośredniczącymi w zakupie pomiędzy producentami i użytkownikami. Dzielą się one na magazyny:

a)   hurtowe  – odbierają z przemysłu wyroby w dużych partiach wysyłkowych ,które następnie przeformowują i wysyłają w partiach przystosowanych do potrzeb handlu detalicznego. Są one tworzone głównie jako magazyny branżowe lub rejonowe wielobranżowe.

b)  detalu – charakteryzują się stosunkowo małą pojemnością oraz wieloasotymentowością towarów.

Zadaniem magazynów handlowych jest przygotowanie odpowiednich zestawów towarowych zgodnie z potrzebami odbiorców co do czasu, ilości i miejsca.


[1] Z. B. Szałek, Logistyka-…,op. cit., s. 111.

[2] R. Bąkowski, Leksykom…, op. cit., s. 81.

[3] Z. Dudziński, Organizacja gospodarki…, op. cit., s.12.

Piramida logistyki

5/5 - (2 votes)

Logistyka makroekonomiczna(makrologistyka) to całokształt procesów logistycznych rozpatrywanych w szerszej skali gos­podarki krajowej.

W literaturze[1] wyodrębnia się szczebel pośredni: mezologistykę obejmującą branże i działy gospodarki narodowej, a także eurologistykę, czyli rozpatrywanie procesów logistycznych w skali kontynentu europejskiego, oraz logistykę globalną. Powstaje wówczas swego rodzaju piramida logistyki, co w uproszczeniu pokazano na rysunku 1.

Rys.1. Piramida logistyki.

pracezlogistyki

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 38

Piramida logistyki może mieć tylko charakter modelowy. Z rysunku mogłoby wynikać, że zakres i treść pojęcia mikrologistyki jest najszerszy, a logistyki globalnej ulega wyraźnemu ograni­czeniu. Oczywiście takie podejście nie byłoby poprawne. Poszcze­gólne szczeble ujęcia logistyki nie zmieniają jej istoty, która doty­czy realnych procesów, jakie występują wyłącznie w podmiotach gospodarujących.

Chodzi, więc o rozpatrywanie, badanie i analizę pewnych zjawisk oraz procesów, które w ujęciu mikro nie są widoczne. Gospodarka narodowa jako całość nie jest tylko sumą podmio­tów gospodarczych, ich zasobów i rezultatów działania. Ma ona swoje specyficzne cechy, tworzy w pewnym stopniu nową jakość. Podobnie procesy logistyczne rozpatrywane w skali szerszej niż przedsiębiorstwo wnoszą nowe zjawiska oraz cechy szczególne. Z punktu widzenia mikrologistyki trudno byłoby rozpatrywać takie elementy procesów logistycznych, które daleko wykraczają poza układ przedsiębiorstwa, jakimi np. są:

  • w sferze realnej: centra  usług logistycznych, infrastruktura, transport, dzielnice  magazynowo-składowe, terminale konte­nerowe itp.,
  • w sferze informacyjnej:  klasyfikacja produktów w gospodarce krajowej i międzynarodowej, systemy klasyfikacji i kodo­wania, centra informacyjne,  klasyfikacja i kodowanie pod­miotów gospodarczych, normy jakości,  jednolity system miar i wag, inne regulacje wykorzystywane powszechnie w proce­sach logistycznych (dokumenty transportowe, celne itp.).

[1] Por. m.in. H. Kramie, Logistyka globalna w krajach Europy Wschodniej 1992, s.28-29.

Strumienie oraz zasoby rzeczowe i informacyjne jako przedmiot logistyki

5/5 - (2 votes)

Procesy gospodarcze możemy sobie wyobrazić jako ciągły przepływ produktów — dóbr rzeczowych pozyskiwanych z przy­rody — przez kolejne fazy przetwarzania, transportu, magazyno­wania, manipulacji itp., aż do finalnych odbiorców tych dóbr, tj. konsumentów lub inwestorów. W praktyce czynniki techniczne, organizacyjne oraz ekonomiczne sprawiają, że przepływ ten może być ciągły tylko w szczególnych warunkach. Dotyczy to zarówno skali makro, jak i mikro.

Wszystkie dobra rzeczowe są poddawane procesom przetwarzania, co zajmuje odpowiedni czas. Często ze względów technicznych i or­ganizacyjnych nie da się tak zorganizować strumieni przepływu między poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, aby nie wy­stępowały przerwy. Bywa również, że z punktu widzenia ekono­micznego nie jest wskazana taka synchronizacja przepływu (do­staw), która wyeliminowałaby przerwy. Może się okazać bardziej opłacalne, aby procesy przepływu przebiegały z odpowiednią częstotliwością, gdyż transport w małych partiach byłby zbyt kosztowny. To sprawia, że w przepływie następują przerwy, które z kolei powodują powstawanie zapasów.

Oczywiście powstawanie i utrzymywanie zapasów ma swe źródła również w wielu innych czynnikach, a nie tylko w przer­wach w strumieniach przepływu, co wyjaśnimy w dalszych roz­ważaniach.

Przepływ dóbr rzeczowych może być rozważany w różnym przekroju i zasięgu terytorialnym.

W ujęciu mikroekonomicznym jest to przepływ w podmiocie gospodarującym — przedsiębiorstwie. W zależności od rodzaju przedsiębiorstwa (produkcyjne, handlowe, usługowe itp.) przepływ ten może być prosty bądź mniej lub bardziej złożony. Na przy­kład w przedsiębiorstwie handlowym (hurtowni) można przed­stawić go w sposób prosty, tak jak na rysunku 1.

Rys.1. Strumienie dostaw i zapasy w firmie handlowej.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 29.

Mamy tu do czynienia ze strumieniem dostaw zewnętrznych towarów od dostawcy oraz strumieniem dostaw do odbiorców, np. detalistów. W samym przedsiębiorstwie są utrzymywane zapa­sy i odbywają się procesy manipulacyjne, tak na „wejściu” (przy dostawie towaru), jak i na „wyjściu” (przy sprzedaży).

Utrzymywanie zapasów jest wynikiem nie tylko braku moż­liwości synchronizacji dostaw i sprzedaży, przeciwdziałającej ich gromadzeniu się. Zapasy mogą być również niezbędne do kom­pletowania asortymentu, stałego zachowania gotowości zaspoko­jenia potrzeb klientów itp. W pewnych przypadkach magazyno­wanie spełnia funkcje produkcyjne, np. dojrzewanie (sezonowanie) produktów.