Oferta promocyjna miasta Sopot

5/5 - (2 votes)

Władze miasta Sopot zdają sobie sprawę z tego, że przepływ informacji jest bardzo ważną sprawą. Służy on coraz lepszemu zaspokajaniu potrzeb mieszkańców miasta oraz innych osób znajdujących się na jego terenie. Sposoby komunikowania się z ww. grupami przedstawiono i omówiono poniżej.

1. Sposoby pozyskiwania i przekazywania informacji stosowane przez władze Miasta

Aby zidentyfikować potrzeby klientów miasta, w Sopocie stosuje się następujące sposoby zbierania informacji:

  • przeprowadzanie badań marketingowych (ankiety)
  • stworzenie Komórki Informacji i Promocji w Urzędzie Miasta Sopotu
  • spotkania z przedsiębiorcami, mieszkańcami i innymi grupami zainteresowanymi sytuacją w mieście
  • działalność Wydziałów stworzenie E-gminy
  • utworzenie punktu informacyjnego w Urzędzie kontakty z mediami ogólnopolskimi i lokalnymi.

Te same kanały mogą też służyć w większym lub mniejszym stopniu przekazywaniu informa­cji na zewnątrz. Na przykład na stronach E-gminy interesanci mogą mówić o swoich problemach, a z drugiej strony mogą za jej pośrednictwem uzyskać niezbędne informacje. Podobnie sytuacja ma się w wypadku spotkań z przedsiębiorcami, czy wizytą interesanta w którymś z Wydziałów. Ponad to władze miasta do tego aby informować swoich klientów, wykorzystuje tzw. gabloty ścienne. Umieszczane są w nich plakaty, teksty informacyjne itp.

2. Dotychczasowe działania władz miasta mające na celu promocję Sopotu

Władze miasta zdają sobie sprawę z tego jak ważna jest w dzisiejszych czasach promocja mia­sta i jego walorów przyrodniczych, kulturalnych, itp. Szczególnie ważna jest także promocja skie­rowana do mieszkańców, bowiem to oni decydują tu o wyborze osób sprawujących władzę w samorządach . Można tu więc mówić też o tzw. marketingu politycznym, promocji polityków itp. Poniżej podano przykłady tego, jak do tej pory promowano Sopot.

POCZTÓWKI, OPINIE

Działania promocyjne miasta sięgają końca XIX wieku. Ze względu na swój charakter, na początku o wsi a potem mieście mówili sobie nawzajem ludzie, którzy mieli okazję tu bywać. W pewnym momencie, bywanie w Sopocie należało do dobrego tonu, było modne. Tak więc z ust do ust przechodziła opinia o kurorcie Zoppot.

Ponadto osoby przebywające w mieście mogły wysyłać pozdrowienia na specjalnie do tego przystosowanych kartkach pocztowych. Poniżej przedstawione zostały wzory niektórych z nich.

Rysunek 9 Pocztówka wydana na początku XX w z okazji Sopockiego Tygodnia Sportu

Źródło: Józef Golec, Sopot Kronika XX wieku, Gdynia 2001, s. 20

Rysunek 10 Pocztówka wydana na początku XX w z okazji regat

Rysunek 11 Pocztówka wydana na początku XX w z okazji Sopockiego Tygodnia Sportu

Źródło: Józef Golec, Sopot Kronika XX wieku, Gdynia 2001, s. 39

Rysunek 12 Pocztówka z roku 1904 przedstawiająca budynek Sanatorium

Źródło: Józef Golec, Sopot Kronika XX wieku, Gdynia 2001, s. 49

Rysunek 13 Pocztówka z roku 1904 przedstawiająca Herb Sopotu

Źródło: Józef Golec, Sopot Kronika XX wieku, Gdynia 2001, s. 27

Wyżej przedstawione kartki informowały turystów, mieszkańców Sopotu i okolicznych miast o imprezach mających miejsce w mieście.

Sopot od początku był kojarzony z miejscem, gdzie można spędzić wolny czas. Był miejscem, gdzie odbywało się wiele imprez sportowych, a bywanie na nich należało do dobrego tonu. Kart­ki pozwalały na to, aby pochwalić się znajomym tym, że na przykład było się uczestnikiem tzw. Sopockiego Tygodnia Sportu.

Walory przyrodnicze powiatu jędrzejowskiego

5/5 - (2 votes)

Powiat Jędrzejowski położony jest na terenie Niecki Nidziańskiej – jednostki rozciągającej się pomiędzy Górami Świętokrzyskimi na wschodzie a Wyżyną Krakowsko-Częstochowską na zachodzie. Niecka Nidziańska wznosi się na ogół 200 – 300 m n.p.m. i jest niższa od sąsiednich obszarów, bowiem jest obniżeniem o charakterze niecki tekotonicznej. Pod względem geologicznym obszar ten jest synklinorium jurajskim wypełnionym utworami środkowej i górnej kredy. Na skrzydłach tego synklinorium występują piaskowce z cenomanu (środkowej kredy), pozostałą część wypełniają margle kredowe, pokryte utworami polodowcowymi. W trzeciorzędzie (w miocenie) na obszarze tym w płytkiej zatoce morskiej powstały gliny piaszczyste, margle, wapienie litotaminowe i gipsy.

Nieckę Nidziańską można podzielić na kilka mniejszych jednostek. Powiat jędrzejowski leży we wschodniej części Niecki Włoszczowskiej, której kredowe podłoże pokrywają czwartorzędowe piaski tworząc typowe wydmy, pomiędzy którymi występują tereny podmokłe, bagniste i torfiaste. Sam Jędrzejów położony jest na wzniesionym nieco wyżej Płaskowyżu Jędrzejowskim. W południowej części powiatu znajduje się Garb Wodzisławski będący antykliną kredową, wysokości dochodzą tu do 368 m n.p.m., obniża się on w kierunku płd.-wsch. do 261 m np.m. w pobliżu doliny Nidy. Na kredzie leżą lessy, rozcięte gęstą siecią parowów i wąwozów. Na płd.-wsch. stokach garbu zachowały się spore fragmenty leśne.

Północna część powiatu leży w Paśmie Przedborsko-Małogoskim na pograniczu Gór Świętokrzyskich.

Obszar odwadniany jest przez Nidę, która wydostaje się z obrębu niecki przełomami przez skały kredowe. Nida przepływa przez gminy Małogoszcz, Sobków, Imielno i Oksę. W południowej części powiatu przez gminy Sędziszów i Wodzisław płynie Mierzawa (prawy dopływ Nidy) mniejsze rzeki to Łososina – „Wierna rzeka” Żeromskiego (nazwa pochodzi od łososi przypływających tu na tarło), Biała Nida, Mozgawa i Brzeźnica. W Mozgawie i Mierzawie żyją pstrągi, w ryby obfitują liczne rozlewiska i, storzecza Nidy, występują też liczne stawy rybne udostępniane wędkarzom (np. W Mieronicach, Lubczy w gminie Wodzisław, w Korytnicy w gminie Sobków, w Krzelowie w gminie Sędziszów) oraz stawy hodowlane karpia (w Oksie o pow. 240 ha z zorganizowanymi łowiskami dla wędkarzy).

Do atrakcji turystycznych w regionie należą zbiorniki retencyjne np. w Wodzisławiu i Olszówce w gminie Wodzisław, kąpielisko w Oksie z zapleczem gastronomicznym i domkami kempingowymi, zbiornik wodny w Chorzewie z terenami do wędkowania.

Nida (wraz z Białą Nidą) ma dł. 151 km, pow. dorzecza 3865,4 km2. Powstaje z połączenia Białej i Czarnej Nidy na wysokości. 208 m n.p.m. Spadek ok. 1,2 – 0.6 ‰, średni przepływ w Pińczowie 18 m3/sek. Temperatura wody w lipcu 18.1 C. W miejscowości Oksa i Sobków położonych nad Nidą znajdują się tereny rekreacyjne (ośrodek sportów wodnych i punkt etapowy spływów kajakowych po Nidzie).

W wielu miejscach w dolinie Nidy spotkać można zbiorowiska roślinności wodnej. Spośród licznych gatunków roślin można tu obserwować m.in.: grążel żółty, strzałkę wodną, storczyka szerokolistnego, jeżogłówkę, wełniankę wąskolistną, czermień błotną, liczne turzyce.

Występujące tu siedliska stwarzają dogodne warunki dla ptaków wodno-błotnych. (m.in. bociana czarnego, kureczek, rybitw, czapli siwej, batalionów, czajek oraz licznych kaczek).

W pobliżu Jędrzejowa (k. wsi Sudoł) znajduje się rezerwat florystyczny Gaj o pow. 5.9 ha, w którym chroniony jest bardzo rzadki gatunek storczyka obuwika występującego w runie lasu dębowego. We wschodniej części gminy Sobków znajduje się Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy. Sporo terenów chronionych znajduje się w gminie Imielno (40% pow. gminy), nad rozlewiskami rzeki Nidzy, gdzie chroniona jest roślinność wodna i ptactwo wodne i błotne (możliwości tworzenia ścieżek ornitologicznych i stanowisk do podglądania ptactwa). W gminie Jędrzejów znajduje się najciekawszy pomnik przyrody na terenie powiatu – Aleja Lipowa w Mnichowie. W Desznie na terenie gminy Nagłowice na uwagę zasługują rzadkie okazy miłorzędbu japońskiego, w gminie Wodzisław znajduje się rezerwat stepowy na wzgórzu Okrąglica. Ponadto w wielu częściach powiatu są mniejsze i większe kompleksy leśne (bory sosnowe i mieszane będące ostoją zwierzyny, ptactwa i stwarzające możliwość spacerów pieszych, wycieczek rowerowych czy zbierania owoców leśnych i grzybów.

Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego powiatu jędrzejowskiego stanowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na jego atrakcyjność turystyczną i rekreacyjną. Szczególne znaczenie posiada mozaikowy charakter krajobrazu, w którym obszary rolnicze przeplatają się z kompleksami leśnymi, dolinami rzecznymi, niewielkimi wzniesieniami oraz terenami podmokłymi. Takie ukształtowanie przestrzeni sprzyja występowaniu różnorodnych siedlisk przyrodniczych, a jednocześnie tworzy warunki do rozwoju wielu form wypoczynku. W przeciwieństwie do obszarów o intensywnie rozwiniętej zabudowie miejskiej znaczna część powiatu zachowała charakter wiejski, co wpływa na jego walory krajobrazowe. Istotną cechą regionu jest również stosunkowo niewielki stopień przekształcenia niektórych terenów, umożliwiający obserwowanie naturalnych procesów przyrodniczych i korzystanie z wypoczynku w spokojnym otoczeniu.

Walory krajobrazowe powiatu wynikają w znacznym stopniu ze zróżnicowanej budowy geologicznej oraz ukształtowania powierzchni terenu. Występowanie skał kredowych, pokryw lessowych i osadów rzecznych wpłynęło na powstanie odmiennych form rzeźby terenu, które decydują o charakterze poszczególnych części regionu. Szczególną wartość posiadają łagodne wzniesienia, doliny i naturalne obniżenia terenu, tworzące interesujące układy przestrzenne. Zróżnicowanie wysokości względnych umożliwia obserwowanie rozległych panoram pól uprawnych, lasów oraz niewielkich miejscowości. Krajobraz ten może stanowić atrakcyjne otoczenie dla turystyki pieszej i rowerowej, zwłaszcza dla osób poszukujących wypoczynku poza intensywnie użytkowanymi ośrodkami turystycznymi. Jego znaczenie polega nie tylko na walorach estetycznych, ale również na zachowaniu charakterystycznych cech historycznie ukształtowanego krajobrazu rolniczego.

Szczególne miejsce w strukturze środowiska przyrodniczego powiatu zajmują doliny rzeczne. Pełnią one funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, umożliwiających przemieszczanie się zwierząt oraz zachowanie powiązań pomiędzy różnymi siedliskami. Obecność cieków wodnych wpływa także na lokalne warunki klimatyczne i stosunki wodne, a okresowe zalewanie terenów przylegających do rzek sprzyja powstawaniu charakterystycznych zbiorowisk roślinnych. Doliny rzeczne stanowią również istotny element krajobrazu, którego wartość zwiększają starorzecza, niewielkie zbiorniki wodne oraz pasy roślinności porastającej brzegi. Szczególnie interesujące są odcinki rzek zachowujące naturalny przebieg, ponieważ umożliwiają obserwowanie procesów związanych z meandrowaniem koryta, erozją brzegów i odkładaniem materiału rzecznego.

Ważnym elementem krajobrazu doliny Nidy są rozległe obszary łąkowe, których występowanie związane jest z warunkami wilgotnościowymi oraz tradycyjnym sposobem użytkowania gruntów. Zbiorowiska te charakteryzują się dużym znaczeniem przyrodniczym, ponieważ stanowią miejsca występowania wielu gatunków roślin i zwierząt. Szczególnie istotne są okresowo podmokłe łąki, wykorzystywane przez ptaki jako miejsca żerowania, odpoczynku oraz rozrodu. Ich zachowanie wymaga jednak utrzymywania odpowiednich stosunków wodnych i ograniczania procesów prowadzących do degradacji siedlisk. Zarówno nadmierne osuszanie terenów, jak i całkowite zaniechanie określonych form użytkowania może prowadzić do zmian składu gatunkowego roślinności. Z tego względu ochrona łąk powinna uwzględniać ich przyrodniczy charakter oraz tradycyjne sposoby gospodarowania, które w wielu przypadkach przyczyniały się do zachowania różnorodności biologicznej.

Szczególne znaczenie dla zachowania lokalnego środowiska mają starorzecza oraz niewielkie zbiorniki wodne. Obiekty te stanowią miejsca bytowania licznych organizmów, w tym płazów, bezkręgowców i ptaków związanych ze środowiskiem wodnym. Ich rola nie ogranicza się jednak wyłącznie do ochrony poszczególnych gatunków. Niewielkie zbiorniki i tereny podmokłe uczestniczą również w procesach retencjonowania wody, a tym samym wpływają na funkcjonowanie lokalnych ekosystemów. Zachowanie takich siedlisk nabiera szczególnego znaczenia w warunkach występowania okresowych niedoborów opadów oraz wzrostu zagrożenia suszą. Z punktu widzenia turystyki przyrodniczej starorzecza mogą stanowić interesujące miejsca obserwacji przyrody, pod warunkiem odpowiedniego zorganizowania dostępu i ograniczenia ingerencji w ich naturalne funkcjonowanie.

Ważną część potencjału przyrodniczego powiatu tworzą również kompleksy leśne. Ich znaczenie wynika zarówno z funkcji ekologicznych, jak i możliwości wykorzystywania do celów rekreacyjnych. Lasy uczestniczą w regulowaniu lokalnych warunków klimatycznych, zatrzymywaniu wody oraz ochronie gleb przed erozją. Stanowią także miejsca występowania licznych gatunków roślin i zwierząt, których obecność zależy od odpowiedniego zróżnicowania struktury drzewostanów. Szczególnie cenne są obszary, na których zachowały się naturalne lub zbliżone do naturalnych zbiorowiska leśne. Dla turystów kompleksy te mogą stanowić atrakcyjne miejsca spacerów, wycieczek rowerowych oraz wypoczynku połączonego z poznawaniem lokalnej przyrody. Warunkiem zachowania ich wartości pozostaje jednak takie organizowanie ruchu turystycznego, które nie prowadzi do niszczenia roślinności i zakłócania spokoju zwierząt.

Istotnym elementem środowiska leśnego jest różnorodność zbiorowisk roślinnych, wynikająca między innymi z odmiennych właściwości gleb oraz warunków wilgotnościowych. Na terenach suchszych większe znaczenie mogą mieć bory sosnowe, natomiast siedliska żyźniejsze sprzyjają rozwojowi lasów mieszanych i liściastych. Szczególnie interesujące są miejsca przejściowe pomiędzy lasami, łąkami i terenami otwartymi, ponieważ często charakteryzują się większym zróżnicowaniem gatunkowym. Takie strefy stanowią miejsca żerowania i schronienia dla wielu zwierząt, a jednocześnie tworzą atrakcyjne krajobrazowo fragmenty przestrzeni. Zachowanie odpowiednich powiązań pomiędzy poszczególnymi kompleksami leśnymi i innymi siedliskami ma podstawowe znaczenie dla trwałości lokalnych populacji zwierząt. Nadmierne rozdrabnianie terenów przyrodniczych przez zabudowę oraz infrastrukturę komunikacyjną może bowiem ograniczać możliwości przemieszczania się organizmów.

Szczególną wartość posiadają chronione obszary przyrodnicze, które umożliwiają zachowanie najbardziej charakterystycznych elementów środowiska powiatu. Ich znaczenie polega przede wszystkim na ochronie siedlisk i gatunków szczególnie wrażliwych na przekształcenia powodowane działalnością człowieka. Rezerwaty przyrody mogą jednocześnie pełnić funkcję naukową i edukacyjną, umożliwiając prowadzenie obserwacji dotyczących funkcjonowania naturalnych ekosystemów. Nie należy jednak traktować wszystkich terenów chronionych jako obszarów przeznaczonych do intensywnego wykorzystywania turystycznego. W wielu przypadkach podstawowym celem ich funkcjonowania jest ograniczenie ingerencji człowieka i zapewnienie odpowiednich warunków zachowania cennych zbiorowisk roślinnych. Rozwój turystyki powinien zatem pozostawać podporządkowany wymogom ochrony przyrody i zasadom udostępniania poszczególnych obszarów.

Ważnym elementem regionalnego systemu ochrony środowiska są obszary wchodzące w skład europejskiej sieci Natura 2000. Ich ustanowienie wynika z potrzeby zachowania siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt posiadających znaczenie dla różnorodności biologicznej Europy. Na obszarze powiatu jędrzejowskiego szczególnie istotne są tereny związane z dolinami Nidy i Białej Nidy oraz wybranymi kompleksami leśnymi. Objęcie określonych terenów ochroną nie oznacza całkowitego wyłączenia ich z działalności gospodarczej i turystycznej. Konieczne jest jednak uwzględnianie wpływu planowanych przedsięwzięć na przedmioty ochrony oraz unikanie działań mogących prowadzić do pogorszenia stanu siedlisk. Takie podejście umożliwia łączenie racjonalnego użytkowania przestrzeni z zachowaniem jej najważniejszych wartości przyrodniczych.

Potencjał środowiska naturalnego powiatu może być wykorzystywany przede wszystkim do rozwoju turystyki aktywnej. Szczególnie korzystne warunki występują w przypadku turystyki pieszej i rowerowej, ponieważ zróżnicowany krajobraz pozwala na przygotowywanie tras o odmiennym charakterze i stopniu trudności. Wycieczki mogą obejmować zarówno tereny leśne, jak i obszary rolnicze, doliny rzeczne oraz niewielkie wzniesienia. Ważnym atutem jest możliwość łączenia aktywności fizycznej z poznawaniem środowiska przyrodniczego i dziedzictwa kulturowego miejscowości położonych na trasie. Rozwój takiej formy turystyki wymaga jednak odpowiedniego oznakowania szlaków, zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników oraz przygotowania miejsc umożliwiających krótki odpoczynek. Istotne znaczenie posiada również dostosowanie przebiegu tras do istniejących dróg i ścieżek, tak aby ograniczać konieczność ingerowania w cenne siedliska.

Duże możliwości rozwoju posiada również turystyka wodna, której podstawę stanowi sieć rzeczna regionu. Szczególne znaczenie mogą mieć spływy kajakowe, pozwalające obserwować krajobraz dolin rzecznych z odmiennej perspektywy. Taka forma wypoczynku umożliwia bezpośredni kontakt z przyrodą i może przyciągać osoby zainteresowane aktywną rekreacją. Jej organizacja wymaga jednak uwzględnienia zmiennych warunków hydrologicznych, występowania przeszkód w korycie oraz możliwości bezpiecznego rozpoczynania i kończenia spływów. Istotne jest także zapewnienie odpowiedniej informacji dotyczącej zasad korzystania z rzeki i postępowania w pobliżu siedlisk ptaków wodnych. Rozwój infrastruktury turystyki kajakowej powinien odbywać się przede wszystkim w miejscach umożliwiających jej funkcjonowanie bez istotnego naruszania wartości przyrodniczych doliny.

Ważnym kierunkiem wykorzystania walorów przyrodniczych powiatu może być rozwój turystyki ornitologicznej. Obszary dolin rzecznych, łąki, rozlewiska i tereny podmokłe stwarzają dogodne warunki do obserwowania ptaków w ich naturalnym środowisku. Szczególne znaczenie mają okresy wiosennych i jesiennych migracji, kiedy część siedlisk jest wykorzystywana przez ptaki przemieszczające się pomiędzy terenami lęgowymi i zimowiskami. Turystyka ornitologiczna może przyciągać zarówno osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, jak i turystów zainteresowanych poznawaniem przyrody. Rozwój tej formy wypoczynku wymaga jednak odpowiedniego przygotowania punktów obserwacyjnych, umożliwiających podglądanie zwierząt z odległości niepowodującej ich płoszenia. Szczególnie ważne jest przestrzeganie ograniczeń dotyczących przebywania w pobliżu miejsc lęgowych.

Odrębnym elementem atrakcyjności powiatu są możliwości rozwoju turystyki wiejskiej i agroturystyki. Tradycyjny krajobraz rolniczy, stosunkowo niewielka intensywność zabudowy oraz dostępność terenów przyrodniczych mogą stanowić podstawę oferty wypoczynkowej skierowanej do mieszkańców większych ośrodków miejskich. Szczególne znaczenie ma możliwość połączenia pobytu w gospodarstwie agroturystycznym z wycieczkami rowerowymi, spacerami oraz poznawaniem lokalnych tradycji. Oferta taka może obejmować również zajęcia związane z gospodarstwem rolnym, regionalną kuchnią i tradycyjnymi metodami wytwarzania produktów żywnościowych. Rozwój agroturystyki stwarza możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów przez mieszkańców wsi, a jednocześnie może sprzyjać zachowaniu charakterystycznego krajobrazu kulturowego regionu. Warunkiem skutecznego wykorzystania tego potencjału pozostaje jednak zapewnienie odpowiedniego standardu usług oraz przygotowanie atrakcyjnej oferty pobytowej.

Szczególne znaczenie dla promocji regionu może mieć także turystyka edukacyjna, której podstawą jest bezpośrednie poznawanie środowiska naturalnego. Zróżnicowane siedliska powiatu jędrzejowskiego stwarzają możliwości organizowania zajęć terenowych dotyczących geografii, biologii i ochrony przyrody. Uczestnicy takich przedsięwzięć mogą poznawać zależności pomiędzy ukształtowaniem terenu, rodzajem podłoża, warunkami wodnymi oraz występowaniem określonych zbiorowisk roślinnych. Szczególnie interesujące mogą być obserwacje dotyczące funkcjonowania dolin rzecznych, terenów podmokłych i zbiorowisk leśnych. Organizowanie ścieżek dydaktycznych oraz odpowiednio przygotowanych punktów edukacyjnych pozwala łączyć wypoczynek z przekazywaniem wiedzy o środowisku. Jednocześnie dobrze zaplanowana działalność edukacyjna może przyczyniać się do zwiększania świadomości ekologicznej mieszkańców i odwiedzających region turystów.

Ważnym czynnikiem wpływającym na możliwości rozwoju turystyki przyrodniczej jest sezonowość ruchu turystycznego. Największe zainteresowanie wypoczynkiem na świeżym powietrzu występuje zazwyczaj w okresie wiosennym i letnim, kiedy warunki pogodowe sprzyjają organizowaniu wycieczek oraz korzystaniu z terenów rekreacyjnych. Nie oznacza to jednak, że potencjał turystyczny powiatu ogranicza się wyłącznie do miesięcy wakacyjnych. Jesienią atrakcyjne mogą być spacery po kompleksach leśnych oraz wycieczki krajobrazowe, natomiast wiosną szczególne znaczenie posiada obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie. Odpowiednie zróżnicowanie oferty pozwala częściowo ograniczać sezonowe wahania zainteresowania usługami turystycznymi. Ma to znaczenie dla funkcjonowania gospodarstw agroturystycznych i innych obiektów noclegowych, których rentowność zależy między innymi od długości okresu wykorzystania miejsc noclegowych.

Rozwój turystyki opartej na walorach przyrodniczych wymaga również odpowiedniego przygotowania infrastruktury towarzyszącej. Istotne znaczenie mają nie tylko drogi i szlaki turystyczne, ale również dostępność miejsc noclegowych, punktów gastronomicznych oraz informacji o lokalnych atrakcjach. Szczególnie ważne jest zapewnienie czytelnego oznakowania tras oraz możliwości korzystania z aktualnych map i materiałów informacyjnych. W przypadku terenów mniej zurbanizowanych ograniczona dostępność transportu zbiorowego może utrudniać dotarcie do określonych miejsc, dlatego rozwój turystyki powinien uwzględniać również zagadnienia komunikacyjne. Odpowiednie rozmieszczenie infrastruktury pozwala zwiększać wygodę odwiedzających, a jednocześnie ograniczać przypadkowe przemieszczanie się turystów po terenach szczególnie wrażliwych przyrodniczo.

Należy jednak podkreślić, że zwiększanie atrakcyjności turystycznej nie może następować kosztem degradacji środowiska naturalnego. Nadmierne natężenie ruchu turystycznego może prowadzić do wydeptywania roślinności, zaśmiecania terenów rekreacyjnych oraz zakłócania funkcjonowania siedlisk zwierząt. Szczególne zagrożenie występuje w pobliżu terenów podmokłych, miejsc lęgowych ptaków oraz stanowisk rzadkich gatunków roślin. Konieczne staje się zatem odpowiednie wyznaczanie tras i miejsc udostępnianych turystom, a także prowadzenie działań informacyjnych dotyczących zasad korzystania ze środowiska. Ważne znaczenie ma współpraca samorządów lokalnych, zarządców terenów leśnych, instytucji ochrony przyrody oraz przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne. Odpowiedzialne gospodarowanie walorami przyrodniczymi pozwala ograniczać negatywne skutki rozwoju turystyki i zachowywać atrakcyjność regionu w dłuższej perspektywie.

Szczególnej uwagi wymaga również problem zachowania jakości wód powierzchniowych. Rzeki i zbiorniki wodne są narażone na oddziaływanie różnych form działalności człowieka, w tym gospodarki rolnej, zabudowy mieszkaniowej i infrastruktury turystycznej. Zanieczyszczenia spływające z terenów użytkowanych gospodarczo mogą wpływać na skład chemiczny wód oraz funkcjonowanie organizmów wodnych. Istotne znaczenie ma zatem rozbudowa odpowiednich systemów gospodarki wodno-ściekowej, ograniczanie przedostawania się zanieczyszczeń do cieków oraz ochrona roślinności występującej w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Zachowanie właściwego stanu środowiska wodnego jest korzystne zarówno z punktu widzenia ochrony przyrody, jak i możliwości rozwijania rekreacji oraz wędkarstwa. Długofalowa atrakcyjność dolin rzecznych pozostaje bowiem bezpośrednio związana z jakością ich środowiska.

Z punktu widzenia zarządzania rozwojem turystyki istotne jest również odpowiednie wykorzystanie potencjału przyrodniczego w dokumentach strategicznych przygotowywanych przez samorządy. Walory środowiska naturalnego powinny stanowić jeden z elementów analizy możliwości rozwojowych powiatu i poszczególnych gmin. Szczególne znaczenie ma wskazywanie takich przedsięwzięć, które pozwalają zwiększać atrakcyjność turystyczną bez nadmiernego przekształcania przestrzeni. Mogą to być między innymi działania dotyczące rozwoju turystyki rowerowej, poprawy dostępności informacji turystycznej oraz tworzenia oferty edukacyjnej. Istotna jest również współpraca pomiędzy sąsiednimi gminami, ponieważ szlaki turystyczne i obszary przyrodnicze często przekraczają granice administracyjne. Wspólne planowanie przedsięwzięć może prowadzić do bardziej racjonalnego wykorzystywania dostępnych środków finansowych i tworzenia spójnego produktu turystycznego.

Walory przyrodnicze powiatu jędrzejowskiego stanowią istotny czynnik jego atrakcyjności turystycznej oraz ważny element lokalnego potencjału rozwojowego. Zróżnicowany krajobraz, obecność dolin rzecznych, kompleksów leśnych, terenów podmokłych i cennych siedlisk przyrodniczych stwarzają możliwości rozwoju różnych form turystyki i rekreacji. Szczególne znaczenie mają turystyka piesza, rowerowa, wodna, ornitologiczna oraz wypoczynek w gospodarstwach agroturystycznych. Odpowiednie wykorzystanie tych zasobów może sprzyjać zwiększaniu zainteresowania regionem, rozwojowi przedsiębiorczości i powstawaniu dodatkowych źródeł dochodów dla mieszkańców. Jednocześnie konieczne jest zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem turystyki a ochroną wartości przyrodniczych. Tylko takie podejście pozwala traktować środowisko naturalne nie jako zasób przeznaczony do krótkotrwałej eksploatacji, lecz jako trwałą podstawę rozwoju turystycznego powiatu jędrzejowskiego.

Jak założyć hotel

5/5 - (4 votes)

Na uruchomienie hotelu nie jest potrzebna koncesja ani pozwolenie. Obiekt, w którym mieści się hotel, w zależności od kategorii musi spełniać odpowiednie standardy budowlane, sanitarne i przeciwpożarowe. Ma być też wpisany do ewidencji, którą zależnie od zaszeregowania i położenia obiektu hotelarskiego prowadzą: wojewoda, wójt, burmistrz lub prezydent.

Co należy rozumieć pod pojęciem „hotel”. Zgodnie z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jednolity – DzU z 2001 r. nr 55, poz. 578) hotelem jest prowadzony w celach zarobkowych, a więc stale, odpłatnie i w sposób profesjonalny, zakład dysponujący pomieszczeniami przeznaczonymi do czasowego pobytu gości, zapewniający im nocleg i zamieszkanie.

Trzeba jednak zaznaczyć, że pod tym pojęciem może funkcjonować wiele obiektów prowadzących podobną lub zbliżoną do hotelu działalność. Przy ocenie, czy dany obiekt jest hotelem, nie ma wpływu wyłącznie jego nazwa ani renoma, lecz charakter świadczonych usług i to, czy został on zaliczony do jednego z obiektów hotelarskich wymienionych w art. 36 ustawy o usługach turystycznych. Stąd hotelami, jeśli spełniają wymogi działalności zarobkowej i zawodowej, są m.in. motele, pensjonaty, schroniska młodzieżowe, zajazdy, hostele.

Nie są nimi natomiast (ani – jak określa ustawa – podobnymi obiektami) domy studenckie i asystenckie, stancje i bursy oraz obiekty prowadzące działalność filantropijną, np. noclegownie, schroniska i przytułki dla bezdomnych.

W rejestrze u wojewody

Zanim obiekt stanie się hotelem, musi zostać dopuszczony do użytku przez służby nadzoru budowlanego, sanitarno-epidemiologiczne i przeciwpożarowe. Zgodnie bowiem z ustawą usługi hotelarskie mogą być świadczone wyłącznie w obiektach o odpowiedniej wielkości, z wykwalifikowanym personelem oraz wyposażonych w dodatkowe urządzenia zgodnie z kategorią, do której został zaszeregowany obiekt. To wojewoda przypisuje hotele do poszczególnych rodzajów (hotele, motele, pensjonaty), nadaje im odpowiednią kategorię i prowadzi ewidencję. Natomiast rejestr innych obiektów, jeśli spełniają minimalne wymagania w wyposażeniu, w których mogą być świadczone usługi hotelarskie, prowadzą: wójt, burmistrz lub prezydent miejscowości, na terenie której znajduje się obiekt.

Wniosek o zaszeregowanie i wpis do ewidencji powinien zawierać m.in.:

  • imię i nazwisko oraz siedzibę przedsiębiorcy,
  • nazwę obiektu, w którym będą świadczone usługi hotelarskie,
  • opis hotelu wraz z opinią służb budowlanych, przeciwpożarowych i sanitarnych,
  • wskazanie zaszeregowania do określonej kategorii,
  • REGON przedsiębiorcy.

Następnie wniosek opiniuje powołany przez wojewodę zespół, w skład którego wchodzą m.in. pracownicy nadzoru budowlanego, inspekcji sanitarnej, straży pożarnej i przedstawiciele stowarzyszeń turystycznych. Zaszeregowanie, odmowa zaszeregowania, nadanie hotelowi (lub odmowa) określonej kategorii następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki z 28 czerwca 2001 r. w sprawie opłat związanych z zaszeregowaniem obiektu hotelarskiego (DzU z 2001 r. nr 72, poz. 751 ze zm.) opłata za dokonanie oceny i zaliczenie do kategorii hoteli i moteli cztero- i pięciogwiazdkowych wynosi 150 proc. miesięcznego najniższego wynagrodzenia (obowiązującego w dniu złożenia wniosku o zaszeregowanie). Za przydział hotelu do kategorii jednogwiazdkowej (więcej niż 20 pokoi) należy zapłacić 60 proc. najniższego wynagrodzenia. Dla schronisk młodzieżowych opłata ta wynosi 30 proc. najniższego wynagrodzenia.

W każdej chwili, w imieniu wojewody, podległe mu służby (np. sanepid, inspektorzy nadzoru budowlanego, straż pożarna) mogą skontrolować przedsiębiorcę prowadzącego hotel i zbadać, czy obiekt spełnia normy przewidziane dla kategorii, do której został zaszeregowany.

Musi być szyld

Prowadzącym hotel lub podobny obiekt (pensjonat, dom wycieczkowy, schronisko młodzieżowe) może być każda osoba fizyczna lub prawna, niekoniecznie właściciel obiektu, w którym się on mieści (może to być np. dzierżawca lub najemca). Hotelarstwo w żadnej postaci nie jest objęte koncesją ani pozwoleniem. Z wymogu tego są zwolnione także firmy zagraniczne prowadzące takie obiekty w Polsce.

Zgodnie z art. 44 ustawy o usługach turystycznych właściciel lub dzierżawca obiektu, w którym znajduje się hotel, musi umieścić w widocznym miejscu jego nazwę, tablicę określającą rodzaj i kategorię świadczonych usług wraz z podstawowymi cenami, a także informację o przystosowaniu obiektu do obsługi osób niepełnosprawnych.

Hotelarstwo w ujęciu historycznym i współcześnie

5/5 - (3 votes)

Podstawowym argumentem powstawania hoteli i innych obiektów noclegowych była narastająca ruchliwość ludzi, której powodem były podróże w celach handlowych i dyplomatycznych, jak również związanych z odwiedzaniem miejsc kultu religijnego.

Najstarsze resztki budowli o funkcjach hotelarskich pochodzących z VII w. p.n.e. znaleziono na terenie Grecji, w Olimpii. ”Rozwój usług hotelarskich zaczął rozwijać się również w starożytnym Rzymie, gdzie obok licznych domów noclegowych wzdłuż dróg powstały utrzymywane przez państwo i władze prowincjonalne gospody i zajazdy […], z których korzystali nie tylko kupcy, ale również urzędnicy itp. W tym okresie w miejscowościach o dużej randze turystycznej […], zaczęły powstawać liczne obiekty noclegowe, z których część pełniła funkcję „drugich domów”, a inne były typowymi hotelami.” [1] Ślady pierwszych obiektów hotelarskich mamy także w istniejących w czasach starożytnych cywilizacjach pozaeuropejskich, np. w Egipcie, Indiach czy Chinach. Służyły one przede wszystkim, podobnie jak w Grecji i Rzymie, kupcom i pielgrzymom. W późniejszym okresie sieć obiektów hotelarskich rozwinęła się na Bliskim Wschodzie. Pielgrzymki i handel sprzyjały tam powstawaniu tzw. karawanserajów.

„Jak podaje Z. Kulczycki, (1968, 147) już w 325r. sobór w Nicei (obecnie Turcja) podjął decyzję zalecającą organizowanie w miastach gospód dla podróżnych zwanych xenodochiumi, które z całą pewnością można uznać za obiekty hotelowe powstałe z inicjatywy władz. Z kolei z 882r. pochodzi wiadomość, że na przełęczy Septimar (Szwajcaria), a potem na Przełęczy Świętego Bernarda powstały hospicja […] czyli domy gościnne dla pielgrzymów.” [2] Jako podstawę dla rozwoju usług hotelarskich przyjmuje się edykt Karola Wielkiego, który narzucił kościołom i klasztorom obowiązek utrzymywania hospicjów.

Intensywny rozwój usług hotelarskich nastąpił pod koniec średniowiecza. W Wenecji zajazdy podzielono na kilka kategorii. We Włoszech część obiektów hotelowych było w posiadaniu Niemców, co dowodzi, że istniały systemy hotelarskie. Na przełomie XV i XVI w. obiekty hotelarskie zaczęły intensywnie powstawać w miastach portowych. Rozwój turystyki w XVII i XVIII w. sprawił, że w Europie zaczęły powstawać obiekty podobne do obecnych hoteli.

Rewolucja przemysłowa oraz związany z tym intensywny rozwój miast to następne czynniki rozkwitu hotelarstwa. Obiekty hotelowe zaczęły pojawiać się, oprócz dużych miast europejskich, także w Stanach Zjednoczonych (tzw. saloon).

Za pierwszy obiekt zbudowany według specjalnych standardów w hotelarstwie europejskim i północnoamerykańskim uważa się bostoński hotel „The Tremont” (1829 r.). Wiek XIX przyniósł szybki rozwój eleganckich hoteli, ale również zajazdów i hoteli dla uboższej części społeczeństwa. W owym czasie, ze względu na dynamiczny rozwój kolei, większość nowych hoteli powstawała w pobliżu dworców kolejowych i to nie tylko w miastach przemysłowo-handlowych, ale także w miejscowościach uzdrowiskowo-turystycznych. Jednym z pierwszych hoteli wypoczynkowych był bawarski „Badischer Hof” w Baden. Hotele uzdrowiskowe powstawały na ogół na terenach podgórskich i nadmorskich.

Rozwój usług hotelarskich przyczynił się do powstawania stowarzyszeń właścicieli hoteli. Pierwszą tego typu organizacją o międzynarodowym polu działania była Internationaler Hotelbesitzerverein założona w 1869 r. w Kolonii. Na przełomie XIX i XX w. pojawiły się przedsiębiorstwa hotelowe skupiające więcej niż jeden obiekt. Jednym z pierwszych takich systemów była sieć Canadian Pacific Hotels. Po I wojnie światowej nastąpił szybki rozwój usług hotelarskich i ożywienie ruchu turystycznego. W latach 1929-1933 nastąpił wielki kryzys ekonomiczny, czego bezpośrednim skutkiem było bankructwo prawie 80% hoteli północnoamerykańskich.

Pierwszym w Polsce obiektem hotelowym było hospicjum zakonu joanitów w Poznaniu, które zostało założone w 1187 r. W kolejnych wiekach we wszystkich większych miastach powstawały gospody, zajazdy, hospicja. Na początku XVII w. w Warszawie najwięcej piwiarń i gospód znajdowało się przy ulicy Długiej. W 1693 r. w Warszawie został wybudowany duży kompleks hotelowy zwany Marywilem, który istniał do 1825 r. Dziś na jego miejscu stoi Teatr Wielki. Jednym z najstarszych hoteli warszawskich był hotel „Polski” wybudowany w latach 1771-1776 jako pałac Ignacego Witosławskiego i przebudowany w latach 1803-1808 i oddany jako hotel. W drugiej połowie XIX w. hotel ten stracił uznanie na rzecz hotelu „Europejskiego” i hotelu „Bristol”. W 1944 r. budynek, w którym znajdował się „Hotel Polski”, został zniszczony.

Nie tylko w Warszawie można było dostrzec szybki rozwój hotelarstwa, ale również w Poznaniu i w Krakowie. W Poznaniu w 1751 r. przy drodze wylotowej do Wrocławia wzniesiony został duży zajazd, a na przełomie XVIII i XIX w. na jego miejscu wybudowano hotel „Saski”.

W tym czasie w Poznaniu funkcjonowało jeszcze kilka hoteli takich jak: „Francuski”, „Berliński”, „Wiedeński” czy „Pod Trzema Krzyżami”. W Krakowie w XVIII w. otwarty został hotel „Pod Różą”, który czynny jest po dzień dzisiejszy. W następnych latach powstawały takie obiekty hotelarskie jak: gospoda „Pod Węgierskim Królem” (od połowy XIX w. jako hotel „Saski”), hotele: „Pod Złotą Kotwicą”, „Pod Białym Orłem”, „Pod Furmanem”.

Pierwszy obiekt hotelarski o charakterze uzdrowiskowym powstał już w 1687 r. Na przełomie XVII i XVIII w. na terenie Polski się tego typu obiekty zaczęły pojawiać coraz liczniej. W owych czasach znanymi ośrodkami były: Kudowa-Zdrój, Jedlina-Zdrój oraz Duszniki-Zdrój.

W Sudetach, w związku z coraz popularniejszą turystyką górską, powstały pierwsze schroniska górskie. Koniec XIX w. przyniósł rozwój schronisk także w Karpatach a zwłaszcza w Tatrach gdzie Polskie Towarzystwo Tatrzańskie miało 11 zagospodarowanych schronisk.

Pierwsza połowa XIX w. przyniosła również szybki rozwój tzw. zajazdów pocztowych, które powstawały wzdłuż głównych dróg. Zaś najlepszym przykładem domu wycieczkowego może być schronisko pod Babią Górą, wzniesione w 1806 r. Podobny obiekt powstał w 1836 r. nad Morskim Okiem, lecz po niespełna trzydziestu latach spłoną.

W drugiej połowie XIX w. nastąpił dalszy rozwój hotelarstwa. W Poznaniu w 1842 r. został otwarty hotel „Bazar”, natomiast w Warszawie w latach 1851-1853 wzniesiony został hotel „Wiedeński”. W kolejnych latach w stolicy otwierano następujące hotele: w 1857 r. „Europejski”, w 1860 r. „Victoria”, a zaraz po tym otwarto hotel „Saski” i „Paryski”.

Na przełomie XIX i XX w. nastąpił następny etap rozwoju polskiego hotelarstwa. W Warszawie otwarto kolejne hotele: w 1901 r. „Bristol” i „Polonia-Palace”. W tym samym czasie w innych polskich miastach powstawały inne hotele: w Łodzi hotel „Grand”, w Lublinie hotel „Europa”, w Krakowie hotele „Francuski” i „Grand”, w Poznaniu hotele „Rzymski” i Continental”, w Bydgoszczy hotel „Pod Orłem”, a we Wrocławiu hotel „Monopol”. Zaczęto budować obiekty hotelarskie w miejscowościach uzdrowiskowych, takich jak Sopot, Świnoujście czy Krynica.

Okres międzywojenny przyniósł kolejny etap rozwoju hotelarstwa w Polsce. Część hoteli posiadała porównywalny standard z hotelami zachodnioeuropejskimi, a dotyczyło to m. in. takich hoteli jak: „Europejski”, ”Angielski” i „ „Bristol” w Warszawie, „Bazar” w Poznaniu, „Francuski” w Krakowie czy łódzki „Grand”. W 1925 r. w Poznaniu oddano do użytku największy hotel w Polsce – „Polonia”.

W 1929 r. na terenie Polski było około 1700 hoteli i około 1200 pensjonatów, co dawało łącznie około 37000 pokoi. W 1928 r. w Polsce powołano Naczelną Organizację Polskiego Przemysłu Hotelowego. W 1932 r. na terenie Polski zarejestrowano 4031 przedsiębiorstw hotelarskich, z czego 6 zostało uznanych za hotele I klasy, a za 578 obiekty II klasy.

Okres międzywojenny przyniósł również ogromny rozwój domów wycieczkowych, schronisk górskich i młodzieżowych oraz kempingów. Pierwszy kemping powstał w 1931 r. Szczególnie rosła liczba schronisk górskich. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie w1927 r. miało do dyspozycji zaledwie 21 schronisk, w 1932 r. ich liczba wzrosła do 75, natomiast w 1938 r. było ich już 145, co dawało około 4500 miejsc noclegowych. Domy wycieczkowe i schroniska młodzieżowe zazwyczaj powstawały w dużych miastach. W Gdyni w latach 1936-1937 powstał „Masowy Hotel Turystyczny i Hotel Dzienny” na 1000 miejsc noclegowych. Przed wybuchem II wojny światowej na ziemiach polskich zarejestrowanych było 506 hoteli i 933 pensjonaty.

W powojennej Polsce nastąpiła gruntowna odbudowa hoteli zniszczonych podczas wojny. Wraz z przemianami ustrojowymi wszystkie obiekty hotelarskie przejęło państwo, natomiast najbardziej renomowane weszły w skład Polskiego Biura Podróży „Orbis”. Część hoteli i pensjonatów uzdrowiskowych weszła w skład Funduszu Wczasów Pracowniczych. Powołanie do życia Funduszu Wczasów Pracowniczych stało się jednym z najważniejszych wydarzeń, które zapoczątkowały przemiany w hotelarstwie powojennej Polski. Fundamentem bazy funduszu były domy wypoczynkowe, których w 1945 r. było tylko 54, natomiast do roku 1958 ich liczba wzrosła aż do 1550.

Od lat pięćdziesiątych do lat osiemdziesiątych w Polsce powstało wiele przyzakładowych ośrodków wczasowych. Część z nich należała także do związków zawodowych lub organizacji społecznych. Trzeba jednak zaznaczyć, że tego rodzaju bazy wypoczynkowe nie były obiektami hotelarskimi w pełnym tego słowa znaczeniu, ponieważ aby można było z nich skorzystać potrzebne było specjalne skierowanie z zakładu pracy lub z Funduszu Wczasów Pracowniczych.

Zdecydowanie dużo wolniej rozwijały się usługi hotelarskie w ogólnie przyjętym znaczeniu tego pojęcia. Polskie Biuro Podróży „Orbis”, które stawało się monopolistą na polskim rynku usług hotelarskich, w 1959 r. miało tylko 1651 pokoi. Dopiero w latach pięćdziesiątych zaczęto budować w dużych miastach nowe obiekty hotelowe. Pierwszym takim hotelem był oddany w Warszawie w 1957 r. hotel „Grand”. Kolejne hotele otwierano w Poznaniu i w Krakowie. Dzięki podobnym inwestycjom „Orbis” posiadał 16 hoteli, w których łącznie było 4425 pokoi. W latach sześćdziesiątych powstał pierwszy system klasyfikacji i kategoryzacji polskich hoteli.

Początek lat siedemdziesiątych zaowocował pojawieniem się na polskim rynku pierwszych zagranicznych systemów hotelowych. W Warszawie w 1974 r. został wybudowany przez Szwedów hotel „Forum”, a w latach 1974-1976 w kilku miastach zostały oddane do użytku hotele francuskiej sieci Société Internationale d’Exploitation Hoteliere Novotel.

Z powodów politycznych nastąpił pewien przestój w budowie nowych hoteli, jednak pod koniec lat osiemdziesiątych nastąpiło ponowne zainteresowaniem się polskim rynkiem przez firmy zagraniczne. Po 1989 r. w dużych polskich miastach otwarto kilka nowych hoteli należących do największych systemów hotelowych świata, jak np. w Warszawie „Holliday Inn” i „Warsaw Marriott Hotel”, a w Szczecinie hotel „Radisson/SAS”.


[1] Kowalczyk A., „Geografia hotelarstwa”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2001, s. 60.

[2] Tamże, s. 61.

Zasady sprawnego zarządzania według Fayola

4/5 - (4 votes)

W polu zainteresowania wybitnych reprezentantów naukowego zarządzania znalazły się przede wszystkim problemy wzrostu wydajności pracy. Poprzez analizę pracy i jej staranne mierzenie eliminowano zbędne czynności, dążąc do usprawnienia pracy. Za szczególnie istotne dla rozwoju myśli teoretycznej w kontekście omawianej problematyki należy uznać zmiany w podejściu do pobudzenia ludzi do wydajniejszej pracy. Postulowano stosowanie bodźców finansowych i nagradzanie wyróżniających się robotników. Za kluczowy element teorii naukowego zarządzania w odniesieniu do problemów personalnych można uznać zasadę, w myśl której pracownicy produkujący więcej, powinni być lepiej nagradzani. Przedstawiciele tej szkoły podkreślali również znaczenie odpowiedniego doboru pracowników do pracy oraz ich szkolenia.

Druga gałąź szkoły klasycznej – zarządzanie administracyjne, zwane inaczej klasyczną teorią organizacji, koncentruje się na zarządzaniu całą organizacją. Sprawne zarządzanie urzędami publicznymi i organizacjami gospodarczymi, bankami, szpitalami itd., stało się sprawą niezwykle istotną, zwłaszcza w dobie rewolucyjnego rozwoju przemysłu. Czołowymi przedstawicielami tego kierunku byli Henri Fayol, Lyndall Urwick, Max Weber i Chester Barnard.

Henri Fayol był najwybitniejszym przedstawicielem kierunku administracyjnego w zarządzaniu. Po wydaniu swej najważniejszej pracy pt. „Administracja przemysłowa i ogólna” zdobył sławę wśród amerykańskich menedżerów. Próbował on usystematyzować praktykę zarządzania tak, aby dać wskazówki innym kierownikom. Ważnym osiągnięciem Fayola było sformułowanie 14 zasad zarządzania, którymi sam posługiwał się w praktyce kierowania. Zasady te przedstawia poniższa tabela. Henri Fayol jako pierwszy określił specyficzne funkcje kierownicze: przewidywanie (planowanie), organizowanie, rozkazywanie (kierowanie), koordynowanie i kontrolowanie. Twierdził, że te funkcje trafnie przedstawiają treść procesu zarządzania.

Tablica 3. Zasady sprawnego zarządzania według Fayola

Podział pracy
Wysoki stopień specjalizacji powinien przynieść wzrost efektywności. Specjalizacji podlega zarówno praca techniczna, jak i kierownicza.
Autorytet
Do wykonywania obowiązków kierowniczych niezbędny jest autorytet: Autorytet formalny do wydawania poleceń i autorytet osobisty wynikający z wiedzy i doświadczenia.
Dyscyplina
Członkowie organizacji muszą szanować reguły rządzące organizacją.
Jedność rozkazodawstwa
Każdy pracownik powinien otrzymywać polecenia tylko od jednego przełożonego.
Jedność kierownictwa
Podobne czynności w organizacji powinny być zgrupowane i podległe tylko jednemu kierownikowi.
Podporządkowanie interesu osobistego interesowi ogółu
Interesy jednostek nie powinny być przedkładane ponad cele całej organizacji.
Wynagrodzenie
Wynagrodzenie powinno być sprawiedliwe zarówno dla pracowników, jak i dla organizacji.
Centralizacja
Władza i autorytet powinny być możliwie silnie skoncentrowanie na wyższych szczeblach organizacji.
Hierarchia
Linia władzy powinna przebiegać z góry na dół organizacji i należy jej zawsze przestrzegać.
Ład
Zasoby ludzkie i rzeczowe powinny być koordynowane tak, by znalazły się na właściwym miejscu we właściwym czasie.
Sprawiedliwość
Menedżerowie powinni być uprzejmi i sprawiedliwi w stosunkach z podwładnymi.
Stabilizacja personelu
Należy unikać dużej fluktuacji pracowników.
Inicjatywa
Podwładni powinni mieć swobodę inicjatywy.
Espirit de corps (harmonia)
Praca zespołowa, duch zespołu, poczucie jedności i przynależności do jednej grupy powinny być popierane i podtrzymywane.

Źródło: Griffin R. W., „Podstawy zarządzania organizacjami”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 76.

Zasady zarządzania sformułowane przez Henriego Fayola odegrały istotną rolę w rozwoju nauk o organizacji i zarządzaniu, ponieważ umożliwiły uporządkowanie wiedzy dotyczącej funkcjonowania przedsiębiorstw oraz obowiązków kadry kierowniczej. Ich znaczenie wynikało przede wszystkim z odejścia od traktowania zarządzania jako działalności opartej wyłącznie na indywidualnym doświadczeniu i predyspozycjach kierowników. Fayol zakładał, że skuteczne kierowanie organizacją wymaga znajomości określonych zasad, które mogą być wykorzystywane w różnych rodzajach działalności. Jego koncepcja nie ograniczała się wyłącznie do przedsiębiorstw przemysłowych, lecz obejmowała również organizacje usługowe i instytucje publiczne. Dzięki temu stworzono podstawy do traktowania zarządzania jako odrębnej dziedziny wiedzy, której założenia mogą być przedmiotem systematycznego nauczania i doskonalenia.

Szczególne znaczenie posiadało rozróżnienie pomiędzy działalnością techniczną a czynnościami o charakterze administracyjnym. Fayol zwracał uwagę, że sprawne wykonywanie podstawowych zadań przedsiębiorstwa nie jest wystarczającym warunkiem osiągnięcia sukcesu organizacyjnego. Konieczne pozostaje bowiem odpowiednie przewidywanie przyszłych wydarzeń, organizowanie dostępnych zasobów oraz zapewnienie współpracy pomiędzy poszczególnymi częściami przedsiębiorstwa. Nawet wysoko wykwalifikowani pracownicy mogą nie osiągać oczekiwanych rezultatów, jeżeli ich działania nie zostaną odpowiednio skoordynowane. Z tego względu umiejętności kierownicze powinny być rozwijane niezależnie od kompetencji specjalistycznych, szczególnie w przypadku osób przygotowywanych do obejmowania stanowisk związanych z zarządzaniem personelem.

W przedsiębiorstwach hotelarskich zasady Fayola znajdują zastosowanie przede wszystkim podczas organizowania pracy poszczególnych działów odpowiedzialnych za obsługę gości. Funkcjonowanie hotelu wymaga współdziałania recepcji, służby pięter, gastronomii, działu technicznego oraz administracji. Każda z tych jednostek wykonuje określone zadania, jednak ostateczna jakość świadczonych usług zależy od sprawności całego systemu organizacyjnego. Przykładowo prawidłowa obsługa procesu zakwaterowania wymaga nie tylko odpowiedniego przygotowania pracowników recepcji, ale również terminowego przekazania informacji o dostępności pokoi oraz wykonania czynności związanych z ich przygotowaniem. Brak współpracy pomiędzy poszczególnymi działami może prowadzić do opóźnień, nieporozumień i niezadowolenia gości, nawet jeżeli pracownicy poszczególnych komórek prawidłowo wykonują własne obowiązki.

Ważnym elementem koncepcji Fayola jest przewidywanie przyszłych potrzeb organizacji oraz przygotowywanie odpowiednich planów działania. W hotelarstwie zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia ze względu na zmienność popytu na usługi noclegowe i gastronomiczne. Liczba gości może ulegać znacznym wahaniom w zależności od sezonu turystycznego, organizowanych wydarzeń, dni tygodnia oraz sytuacji gospodarczej. Kierownictwo hotelu powinno zatem analizować przewidywane obłożenie, planować wielkość zatrudnienia oraz dostosowywać zakres świadczonych usług do oczekiwanego zapotrzebowania. Odpowiednio przygotowane plany umożliwiają ograniczanie kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, a jednocześnie zmniejszają ryzyko wystąpienia niedoborów kadrowych w okresach zwiększonego zainteresowania usługami. Planowanie powinno obejmować zarówno bieżącą organizację pracy, jak i przedsięwzięcia związane z rozwojem przedsiębiorstwa.

Istotne znaczenie posiada również właściwe określenie zakresu odpowiedzialności osób zajmujących stanowiska kierownicze. W przedsiębiorstwach hotelarskich występuje konieczność podejmowania licznych decyzji dotyczących obsługi gości, organizacji pracy oraz rozwiązywania sytuacji problemowych. Kierownik recepcji powinien posiadać kompetencje umożliwiające organizowanie pracy podległego zespołu, natomiast osoba odpowiedzialna za służbę pięter musi dysponować odpowiednimi uprawnieniami dotyczącymi kontroli jakości przygotowania pokoi. Szczególnie ważne jest zachowanie zgodności pomiędzy zakresem powierzonych obowiązków a możliwością podejmowania decyzji. Pracownik odpowiedzialny za osiągnięcie określonych rezultatów powinien bowiem posiadać instrumenty organizacyjne umożliwiające ich realizację. W przeciwnym razie może dochodzić do sytuacji, w której odpowiedzialność formalna nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistych możliwościach działania.

Z punktu widzenia współczesnego zarządzania ważnym zagadnieniem pozostaje odpowiednie określenie stopnia samodzielności pracowników. Chociaż klasyczna teoria administracyjna przywiązywała dużą wagę do hierarchii organizacyjnej, jej zastosowanie nie musi oznaczać całkowitego ograniczenia inicjatywy osób zatrudnionych na stanowiskach wykonawczych. W hotelarstwie szczególne znaczenie ma zdolność szybkiego reagowania na indywidualne potrzeby gości, których nie zawsze można przewidzieć podczas opracowywania standardowych procedur. Pracownik recepcji może przykładowo stanąć przed koniecznością rozwiązania problemu związanego z opóźnionym przyjazdem, reklamacją lub szczególnymi wymaganiami klienta. Jeżeli każda decyzja wymaga uzyskania zgody przełożonego, proces obsługi może ulec niepotrzebnemu wydłużeniu. Dlatego właściwa organizacja pracy powinna łączyć jednoznaczne zasady odpowiedzialności z odpowiednim zakresem samodzielności personelu.

Szczególnie istotnym elementem sprawnego zarządzania jest także właściwa organizacja komunikacji wewnętrznej. Przekazywanie informacji pomiędzy poszczególnymi szczeblami hierarchii pozwala zachować spójność podejmowanych działań oraz ograniczać ryzyko występowania nieporozumień. W przedsiębiorstwach hotelarskich znaczenie posiada zarówno komunikacja pionowa, pomiędzy przełożonymi a podwładnymi, jak i komunikacja pozioma, zachodząca pomiędzy pracownikami różnych działów. Szczególnie ważne jest sprawne informowanie o zmianach w rezerwacjach, potrzebach gości oraz problemach technicznych wymagających szybkiej interwencji. Nadmierne formalizowanie przepływu informacji może jednak prowadzić do opóźnień. Dlatego współczesne organizacje powinny tworzyć rozwiązania umożliwiające bezpośrednią współpracę pomiędzy właściwymi pracownikami, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniego nadzoru kierowniczego.

Ważne miejsce w koncepcji Fayola zajmowało również zagadnienie stabilizacji zatrudnienia. W przedsiębiorstwach usługowych częste zmiany personelu mogą powodować trudności związane z koniecznością nieustannego szkolenia nowych pracowników oraz utratą doświadczenia zdobywanego podczas wykonywania obowiązków. Szczególnie istotne jest to w hotelarstwie, gdzie jakość obsługi zależy nie tylko od znajomości procedur, ale również od umiejętności komunikacyjnych i zdolności rozpoznawania potrzeb klientów. Pracownicy posiadający wieloletnie doświadczenie mogą skuteczniej reagować na nietypowe sytuacje oraz wspierać osoby rozpoczynające pracę. Utrzymywanie stabilnego zespołu wymaga jednak zapewnienia odpowiednich warunków zatrudnienia, sprawiedliwego wynagradzania oraz możliwości rozwoju zawodowego. Sama potrzeba ograniczania rotacji nie powinna przy tym prowadzić do rezygnacji z oceny efektywności zatrudnionych osób.

Szczególnego znaczenia nabiera również właściwe przygotowanie pracowników do realizacji powierzonych zadań. Fayol podkreślał potrzebę rozwijania zdolności administracyjnych, wskazując, że umiejętność zarządzania nie jest cechą zarezerwowaną wyłącznie dla najwyższego kierownictwa. Współcześnie założenie to znajduje odzwierciedlenie w organizowaniu szkoleń dotyczących komunikacji, zarządzania czasem, rozwiązywania konfliktów oraz koordynowania pracy zespołowej. W hotelarstwie szczególnie ważne jest przygotowanie osób kierujących zmianami roboczymi, ponieważ odpowiadają one za bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa i często podejmują decyzje w warunkach ograniczonego czasu. Rozwijanie kompetencji kierowniczych na niższych szczeblach organizacji może zwiększać sprawność działania całego hotelu oraz zmniejszać obciążenie najwyższego kierownictwa.

Ważnym aspektem sprawnego zarządzania pozostaje także zachowanie odpowiednich relacji pomiędzy pracownikami a przełożonymi. Organizacja oparta wyłącznie na formalnym podporządkowaniu może napotykać trudności związane z obniżeniem motywacji oraz ograniczeniem gotowości personelu do współpracy. Dlatego kierownictwo powinno dążyć do tworzenia atmosfery sprzyjającej wzajemnemu szacunkowi i poczuciu sprawiedliwego traktowania. Szczególne znaczenie posiada przejrzystość zasad przydzielania obowiązków, ustalania grafików pracy oraz oceniania osiąganych rezultatów. W przedsiębiorstwach hotelarskich, w których część obowiązków wykonywana jest w godzinach nocnych, weekendy i dni świąteczne, właściwe rozłożenie obciążeń może wpływać na poziom zadowolenia pracowników. Sprawiedliwe postępowanie kierownictwa sprzyja również ograniczaniu konfliktów i budowaniu trwałych relacji wewnątrz zespołu.

Zagadnienie wynagradzania należy rozpatrywać nie tylko w kontekście wysokości wypłacanego świadczenia, lecz również jego związku z zakresem obowiązków i rzeczywistym wkładem pracownika w funkcjonowanie przedsiębiorstwa. W hotelarstwie system motywacyjny może obejmować wynagrodzenie podstawowe, premie, świadczenia dodatkowe oraz pozafinansowe formy uznania. Ważne jest jednak zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy nagradzaniem indywidualnych osiągnięć a docenianiem pracy zespołowej. Nadmierne koncentrowanie się na wynikach pojedynczych osób może prowadzić do ograniczenia współpracy, szczególnie gdy pracownicy różnych działów są wzajemnie uzależnieni podczas świadczenia usług. Dlatego właściwie zaprojektowany system wynagradzania powinien wspierać zarówno efektywność indywidualną, jak i osiąganie wspólnych celów organizacyjnych.

Szczególnego znaczenia nabiera także zasada inicjatywy, której praktyczne wykorzystanie może sprzyjać doskonaleniu jakości usług hotelarskich. Pracownicy pozostający w bezpośrednim kontakcie z klientami posiadają często wiedzę dotyczącą problemów i oczekiwań, które nie zawsze są dostrzegane przez najwyższe kierownictwo. Umożliwienie im zgłaszania propozycji usprawnień może prowadzić do poprawy organizacji pracy, ograniczenia zbędnych czynności oraz zwiększenia satysfakcji gości. Przykładowo personel recepcji może zaproponować zmianę sposobu przekazywania informacji o dostępnych usługach, natomiast pracownicy służby pięter mogą wskazać rozwiązania pozwalające usprawnić przygotowywanie pokoi. Istotne jest jednak, aby zgłaszane propozycje były rzeczywiście analizowane i w uzasadnionych przypadkach wdrażane. Brak reakcji kierownictwa może bowiem ograniczać gotowość pracowników do dalszego angażowania się w doskonalenie organizacji.

Współczesne przedsiębiorstwa hotelarskie mogą również wykorzystywać założenia Fayola podczas wdrażania nowoczesnych technologii informatycznych. Systemy zarządzania obiektem hotelowym umożliwiają koordynowanie rezerwacji, kontrolowanie dostępności pokoi, planowanie pracy personelu oraz analizowanie podstawowych wyników działalności. Rozwiązania te wspierają funkcje planowania, organizowania i kontrolowania, ułatwiając podejmowanie decyzji na podstawie aktualnych informacji. Jednocześnie wdrożenie technologii wymaga odpowiedniego przygotowania pracowników i dostosowania procedur organizacyjnych. Sam zakup nowoczesnego oprogramowania nie gwarantuje poprawy efektywności, jeżeli nie zostaną określone zasady jego wykorzystania oraz odpowiedzialność za wprowadzane dane. Technologia powinna zatem stanowić narzędzie wspomagające zarządzanie, a nie zastępować konieczność właściwego organizowania pracy.

Istotne znaczenie posiada również kontrolowanie rezultatów działalności przedsiębiorstwa. W hotelarstwie ocena skuteczności zarządzania może obejmować między innymi poziom wykorzystania miejsc noclegowych, przychody uzyskiwane z działalności, koszty funkcjonowania oraz opinie gości dotyczące jakości obsługi. Szczególnie ważne jest łączenie wskaźników ekonomicznych z informacjami dotyczącymi poziomu świadczonych usług. Przedsiębiorstwo może bowiem osiągać korzystne wyniki finansowe w krótkim okresie, a jednocześnie podejmować działania prowadzące do pogorszenia warunków pracy personelu lub obniżenia standardu obsługi. Odpowiednio prowadzona kontrola powinna umożliwiać rozpoznawanie takich zależności i podejmowanie działań korygujących. Jej celem nie powinno być wyłącznie wykrywanie nieprawidłowości, lecz również wskazywanie możliwości dalszego doskonalenia organizacji.

Oceniając koncepcję Fayola z perspektywy współczesnych nauk o zarządzaniu, należy również zwrócić uwagę na jej ograniczenia. Model ten powstał w warunkach funkcjonowania organizacji o stosunkowo wyraźnej strukturze hierarchicznej, w których podstawowe znaczenie miały formalne zależności pomiędzy poszczególnymi szczeblami kierownictwa. Współczesne przedsiębiorstwa coraz częściej wykorzystują natomiast zespoły projektowe, elastyczne formy zatrudnienia oraz rozwiązania umożliwiające szybką wymianę informacji pomiędzy pracownikami różnych działów. Nadmierne przestrzeganie sztywnych zasad hierarchicznych mogłoby w takich warunkach ograniczać zdolność organizacji do reagowania na zmieniające się potrzeby klientów. Nie oznacza to jednak całkowitej utraty znaczenia klasycznych reguł zarządzania. Wymagają one przede wszystkim odpowiedniej interpretacji i dostosowania do współczesnych uwarunkowań organizacyjnych.

Szczególnie ważne jest traktowanie zasad Fayola jako wskazówek pomagających w organizowaniu pracy, a nie jako bezwzględnych reguł obowiązujących niezależnie od sytuacji. W niewielkim hotelu część funkcji kierowniczych może być skupiona w rękach właściciela lub jednej osoby zarządzającej, podczas gdy w dużym obiekcie konieczne staje się wyodrębnienie licznych stanowisk specjalistycznych i kierowniczych. Odmienne rozwiązania mogą być również stosowane w hotelach sieciowych, które funkcjonują na podstawie wspólnych standardów organizacyjnych, oraz w przedsiębiorstwach niezależnych, posiadających większą swobodę kształtowania własnych procedur. W każdym przypadku podstawowym zadaniem zarządzania pozostaje jednak zapewnienie zgodności działań pracowników z przyjętymi celami oraz odpowiednie wykorzystanie dostępnych zasobów.

Zasady sprawnego zarządzania opracowane przez Henriego Fayola stanowią ważny element dorobku klasycznej teorii organizacji i zarządzania. Ich znaczenie wynika przede wszystkim z uporządkowania podstawowych mechanizmów funkcjonowania przedsiębiorstw oraz wskazania roli planowania, organizowania, kierowania, koordynowania i kontrolowania w działalności kadry zarządzającej. Pomimo zmian zachodzących w gospodarce wiele założeń Fayola zachowuje praktyczną przydatność, szczególnie w zakresie określania odpowiedzialności, zapewniania współpracy oraz właściwego gospodarowania zasobami ludzkimi i materialnymi. W przedsiębiorstwach hotelarskich zasady te mogą wspierać sprawną organizację obsługi gości, doskonalenie pracy personelu oraz utrzymywanie odpowiedniego poziomu jakości usług. Warunkiem ich skutecznego wykorzystania jest jednak uwzględnianie współczesnych metod zarządzania oraz potrzeb pracowników i klientów. Tak rozumiana koncepcja Fayola pozostaje istotnym punktem odniesienia dla analizy funkcjonowania organizacji usługowych.