Ogólne warunki ubezpieczenia

5/5 - (1 vote)

Umowy ubezpieczenia należą do umów powszechnie zawieranych. Stąd wynika konieczność opracowania przez zakłady ubezpieczeń wzorców typowych umów. Następnie wg tych wzorców zawierane są umowy ubezpieczenia.

Obowiązek opracowywania ogólnych warunków ubezpieczenia wynika z przepisów art.812 kodeksu cywilnego stanowiącego iż zakład ubezpieczeń obowiązany jest podać w dokumencie ubezpieczenia tekst ogólnych warunków ubezpieczenia, na których podstawie umowa została zawarta. Bardziej szczegółową regulację tej materii zawierają przepisy art.6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, stanowiące: „Ogólne warunki ubezpieczeń, z wyjątkiem ubezpieczeń wymienionych w art.4, oraz taryfy i wysokość stawek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń”.

Przepisy ustawy w art.6 ust. 2stanowią, iż” ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności przedmiot i zakres ubezpieczenia, sposób zawierania umowy ubezpieczenia, zakres i czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń prawa i obowiązki stron umowy, sposób ustalania wysokości szkody oraz wypłaty odszkodowań lub świadczeń”.

Zgodnie z przepisami art.5 ust.1 ustawy Minister Finansów w drodze rozporządzenia, określa ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych.

Ogólne warunki ubezpieczenia są więc przepisami prawnymi dotyczącymi wszystkich ubezpieczeń danego działu lub rodzaju ubezpieczeń. Ustalają one prawa i obowiązki stron oraz normują ich postępowanie wynikające z wykonywania umowy ubezpieczenia. Przepisy zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia muszą być zgodne z ogólnymi normami prawnymi, które regulują zasady zawierania umów ubezpieczenia. Dotyczy to szczególnie odnośnych przepisów kodeksu cywilnego, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, kodeksu morskiego.

Typowe, ogólne warunki regulują m.in.:

  1. a) przedmiot ubezpieczenia,
  2. b) zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
  3. c) występowanie i rodzaj ograniczeń odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
  4. d) sposób zawarcia umowy ubezpieczenia,
  5. e) okres trwania ubezpieczenia,
  6. f) rodzaje świadczeń i sposób ustalania sumy ubezpieczenia,
  7. g) sposób ustalania składki ubezpieczeniowej i sposób jej zapłaty,
  8. h) obowiązki ubezpieczającego w czasie trwania umowy ubezpieczenia,
  9. i) obowiązki ubezpieczającego w razie wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego,
  10. j) sposób i termin ustalenia wysokości szkody przez zakład ubezpieczeń,
  11. k) termin wypłaty odszkodowania lub świadczenia,
  12. l) okoliczności uzasadniające odmowę uznania roszczeń ubezpieczającego do zakładu ubezpieczeń.

Ponadto ogólne warunki regulują inne zagadnienia t.j prawo stron do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, warunki zawierania ubezpieczeń na rzecz osób trzecich, tryb i terminy dochodzenia roszczeń wzajemnych.

Stwierdzić należy, że ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych mają charakter aktów normatywnych. Stanowione są bowiem na podstawie delegacji ustawowej w drodze rozporządzenia Ministra Finansów a publikowane są w Dzienniku Ustaw. Są więc przepisami prawa a strony umowy mogą je pomijać, modyfikować wyłącznie w tych przypadkach gdy same ogólne warunki na to pozwalają.

Ogólne warunki ubezpieczeń stanowione przez zakłady ubezpieczeń nie mają waloru przepisów prawa lecz są postanowieniami umownymi. Strony umowy ubezpieczenia mogą je zmieniać, modyfikować w dowolnym zakresie.

Ogólne warunki ubezpieczeń powinny być starannie opracowywane przez zakłady ubezpieczeń. W razie sporu o odszkodowanie, spowodowanego przez dwuznaczne brzmienie przepisów ubezpieczeniowych, racja przeważnie jest przyznawana ubezpieczającemu. Dowodzi temu praktyka sądowa w zakresie orzecznictwa w sprawach ubezpieczeniowych.

Strony umowy ubezpieczenia

5/5 - (1 vote)

Stroną umowy zobowiązującej się do udzielenia ochrony ubezpieczeniowej może być tylko zakład ubezpieczeń – podmiot zorganizowany w formie spółki akcyjnej albo towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i posiadający zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. Umowa ubezpieczenia zawarta z podmiotem nie posiadającym takiego zezwolenia jest nieważna.

Zakład ubezpieczeń zorganizowany w formie spółki akcyjnej prowadzi działalność na podstawie przepisów kodeksu handlowego dotyczących takich spółek (art. 307-490 k.h.). Zakład ubezpieczeń jako spółka akcyjna posiada osobowość prawną (w stosunkach cywilnoprawnych jest podmiotem praw i obowiązków), którą nabywa z chwilą wpisania do rejestru handlowego.

Działania finansowe podejmowane przez PTE DOM

5/5 - (1 vote)

Wielkość wyniku finansowego przedsiębiorstwa uzależniona jest od wielu czynników kształtujących dochody ze sprzedaży i koszty własne. Można je podzielić na czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Wśród wewnętrznych uwarunkowań wpływających na działalność przedsiębiorstwa wymienić należy plany działania i zadania do realizacji, zakres i przyjęte schematy działania, a także zasoby materialne, ludzkie i informacyjne, które są w danym okresie w dyspozycji przedsiębiorstwa. Do czynników zewnętrznych, stanowiących makrootoczenie firmy możemy zaliczyć czynniki demograficzne, ekonomiczne, techniczne, polityczno-prawne i społeczno-kulturalne, które generują różne ograniczenia i szanse rozwoju rynkowego podmiotów gospodarczych. Na działalność firmy wpływa głównie polityka gospodarcza państwa, jego system ekonomiczny, lokalne warunki działania oraz popyt na wyroby produkowane przez daną firmę.[1]

Wszystkie wyżej wymienione składniki wpływają na cele i możliwości działania przedsiębiorstwa. Determinują one funkcjonowanie firmy i wpływają na podaż, popyt, ceny wyrobów i ich strukturę, dostępność zasobów materialnych na rynku. Zwiększają one lub zmniejszają szanse efektywnego i stabilnego działania przedsiębiorstwa na rynku.

Wyniki finansowe zależą bezpośrednio od zmian wewnętrznych i zewnętrznych warunków funkcjonowania firmy. Duże znaczenie ma tu zmienność żądań rynku, dotycząca ilości i asortymentu wyrobów kierowanych na ten rynek. Wyraża się ona zmianą liczby produktów i klientów zainteresowanych tymi produktami. Nie bez znaczenia jest też wdrażanie innowacji produktowych, które mają na celu uruchomienie produkcji nowych wyrobów zaspokajających różne potrzeby. Wyniki finansowe przedsiębiorstwa zależą również od zmienności dostaw surowców i materiałów, wyrażający się w zmianie ilości, jakości, terminowości i kompletności dostaw oraz dostawach nowych materiałów dotychczas nie wykorzystywanych, a także od zmienności wewnętrznych warunków funkcjonowania firmy pod wpływem innowacji procesowych, których efektem jest obniżka kosztów, polegających na doskonaleniu techniki i technologii wytwarzania oraz procesów zarządzania.[2]

Celem działalności przedsiębiorstwa jest na ogół maksymalizacja zysku, udziału w rynku, przetrwanie i bezpieczeństwo firmy oraz osiąganie maksymalnego zysku. Niezależnie od sformułowanego zadania cel działania jest związany z rentownością i ryzykiem. Wyznaczenie celów i szacowanie osiągnięć dokonuje się jednak w oparciu o wielkość wypracowanego zysku. Określa on zwrotność poniesionych nakładów oraz potencjalne korzyści akcjonariuszy. Wielkość wyniku jest więc podstawowym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. Poza tym stanowi on źródło zasilania w kapitał własny, który umożliwia dalszy rozwój przedsiębiorstwa przez zwiększenie stanu środków trwałych i obrotowych. Osiągnięty zysk jest też podstawą do rozliczeń finansowych z budżetu oraz akcjonariuszami i udziałowcami.[3]

Zazwyczaj wynikiem finansowym przedsiębiorstwa jest więc zysk. Uzyskanie maksymalnej kwoty zysku wymaga działań nakierowanych na osiągnięcie najwyższej możliwej sprzedaży albo ukierunkowanych na minimalizację kosztów. Kierunki te w warunkach wolnego rynku są jednakowo ważne, ale wymagają od jednostek gospodarczych dużych umiejętności i znacznego wysiłku.

Najprostszym i dosyć często stosowanym sposobem oddziaływania na wzrost wartości sprzedaży jest podwyższenie cen. Jednak działania takie mają szanse powodzenia tylko na krótką metę i to w warunkach, gdy brak jest konkurencji i przy znacznej inflacji. W ustabilizowanej gospodarce nieznaczna podwyżka cen może być reakcją na znacznie wyższą podwyżkę cen wyrobów u konkurencji. Skuteczniejszym działaniem może być natomiast osiągnięcie wzrostu obrotów przez obniżenie cen. Niski zysk jednostkowy może zwiększyć popyt na wyroby lub usługi danej firmy, co ostatecznie zwiększy przychody ze sprzedaży w przedsiębiorstwie. Wpływ ilości, struktury asortymentowej, cen i kosztów jednostkowych na zysk przedsiębiorstwa można ustalić wykorzystując metodę łańcuchowego podstawiania. Na wielkość wyniku finansowego w przedsiębiorstwie wpływ mają: wielkość sprzedaży, struktura asortymentowa sprzedaży, poziom cen zbytu oraz wielkość jednostkowych kosztów własnych.[4]

W praktyce działalności przedsiębiorstw występuje wiele elementów, które w sposób istotny kształtują wielkość zysku. Największe trudności sprawia wycena zapasów, głównie produkcji nie zakończonej i produktów gotowych, amortyzacja, inflacja i rozliczenia międzyokresowe.

Ceny zakupu, nabycia i koszt wytworzenia zapasów ulegają w ciągu roku nieustannym zmianom, dlatego firmy często mają trudności z wyceną ich zużycia. Należałoby dokładnie przypisywać zużywane bieżąco materiały do określonej dostawy, a sprzedawane wyroby do określonej partii produkcji. Jednak jest to niezwykle pracochłonne, dlatego w praktyce stosuje się uproszczone metody wyceny. Amortyzacje można obliczyć metodą liniową, progresywną i degresywną, według liczby zmian, na których pracuje środek trwały, tempa postępu techniczno-ekonomicznego, stawek wynikających z przepisów podatkowych itp. Mają one istotny wpływ na ostateczną wielkość obliczanego zysku. Podobna zależność ma miejsce przy podejmowanych w Polsce przeszacowaniach majątku trwałego. Jednak przy ograniczonych możliwościach proporcjonalnego przyrostu cen może to spowodować określone obniżenie wielkości zysku z tytułu amortyzacji i dywidendy obliczonej od podwyższonego funduszu założycielskiego.[5]

Kolejnym elementem wpływającym na zysk jest inflacja, która powoduje, że część wygospodarowanego zysku ma charakter inflacyjny. Próbuje się stworzyć metody pozwalające dostosować wartość danych księgowych do postępującej inflacji. Stosowane dotąd rozwiązania sprowadzają się do wykonywania różnych korekt i przeliczeń poziomu zysku w oderwaniu od rachunkowości i sprawozdawczości. Również rozliczenia międzyokresowe kosztów znacząco wpływają na zniekształcenie wyniku finansowego. Dotyczy to przede wszystkim kosztów rozliczanych w ciągu kilku lat, np. z tytułu prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej czy tworzenia rezerw. Także przy realizacji kontraktów długoterminowych zysk może być rozłożony na cały czas realizacji kontraktu lub wykazywany w momencie jego zakończenia.[6]

Wyżej wymienione względy powodują, że wielkość zysku przedsiębiorstw ma charakter względny, często określa się go mianem „zysku księgowego”. Jednak nadal pozostaje on rzeczywistym miernikiem celu przedsiębiorstwa oraz kryterium wyboru przy podejmowaniu decyzji. Przy analizie zysku należy brać pod uwagę głównie: ustalenie stopnia dynamiki wyniku finansowego, stworzenie podstaw dla planowania wyniku finansowego i kontrola wykonania planowanej jego wielkości oraz dokładne ustalenie czynników wpływających na wielkość wyniku finansowego oraz wymierne określenie stopnia ich oddziaływania.

Zaprezentowane powyżej czynniki, które kształtują wynik finansowy przedsiębiorstwa, zdeterminowane są wieloma zewnętrznymi i wewnętrznymi warunkami działania firmy. W większości sytuacji gospodarczych przedsiębiorstwo może wpływać na te czynniki dokonując wyboru odpowiednich dróg postępowania. Chodzi tu między innymi o wzrost produkcji, wybór odpowiedniego asortymentu produkcji, obniżkę kosztów itp. Każdy wzrost produkcji jest dla firmy opłacalny, jeżeli może przynieść zysk, a czynnikiem hamującym dalsze powiększenie produkcji będzie zrównanie jednostkowego kosztu własnego z ceną zbytu, będącą wynikiem gry rynkowej. Jednak trzeba pamiętać, że bariery opłacalności produkcji mogą odnosić się do skali produkcji, określonej przez zdolność produkcyjną firmy.

—

[1] M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie, Warszawa 1998, s.156.

[2] Tamże.

[3] T. Waśniewski, W. Skoczylas, Kierunki analizy w zarządzaniu finansami firmy, Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze STOPKA, Szczecin 1996, s. 90.

[4] M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie, op. cit., s.157-158.

[5] T. Waśniewski, W. Skoczylas, Kierunki, op. cit., s. 91.

[6] Tamże.

Inwestowanie w akcje przez fundusze emerytalne

5/5 - (1 vote)

Metody selekcji akcji są oparte na konserwatywnym podejściu charakteryzującym się następującymi zasadami:

  • przykładanie dużej wagi do kontaktów z zarządem spółki i wizytowania firmy
  • krytyczna analiza sprawozdań finansowych firmy (szczególnie sprawozdań finansowych w celu ustalenia wielkości możliwych do osiągnięcia po uwzględnieniu różnych założeń)
  • branie pod uwagę inflacji, rosnących kosztów, konkurencji, kursów walut i stóp procentowych
  • przewidywanie przepływów gotówkowych w świetle planów inwestycyjnych przejmowania firm
  • obserwacja zagranicznych inwestorów, ich deklarowany stan posiadania i publikowane zamierzenia
  • branie pod uwagę płynności rynku oraz kosztów związanych z obrotem akcjami.

Inwestycje w akcje są poprzedzone dogłębną analizą. Badania są skoncentrowane na wybranych firmach. Skład portfela funduszu jest odzwierciedleniem oceny i pewności odnośnie przyszłości tych spółek. W każdym przypadku skład portfela odpowiada kryteriom dywersyfikacji określonym przez Komitet Inwestycyjny i Radę Nadzorczą PTE „DOM” S.A, wskazującym maksymalne proporcje wartości aktywów ulokowanych w papiery wartościowe danej firmy.[1]

W przypadku inwestycji w zagraniczne akcje jawi się, poza ryzykiem normalnym, dodatkowe ryzyko kursowe związane ze zmiennością kursu dewiz. W takich przypadkach inwestowanie wymaga dodatkowego zabezpieczenia przed ryzykiem kursowym.

Uwzględniając fakt, że obligacje państwowe i bony skarbowe stanowią znaczącą część w portfelu OFE „DOM”, konieczne jest przykładanie bardzo dużej uwagi do monitoringu inflacji, kursu walut i zagadnień budżetowych. Niezbędnym jest również ocenianie atrakcyjności polskich papierów skarbowych dla inwestorów zagranicznych. Zakupy lub sprzedaże dokonywane przez inwestorów zagranicznych mają duży wpływ na rentowność tych instrumentów.

Inwestując w bankowe papiery wartościowe i lokując środki OFE „DOM” w depozytach bankowych, zarządzający dysponują pełną wiedzą na temat sytuacji potencjalnych partnerów OFE „DOM” – banków. Partnerami OFE „DOM” są wyłącznie banki o najlepszej, stabilnej pozycji, niczym nie zagrożonej płynności. OFE „DOM” kieruje się w wyborze banków wynikami rankingów, ocen zewnętrznych, ratingów, badaniami wewnętrznymi i analizami.[2]

—

[1] Strategia inwestycyjna PTE „DOM” na rok 2000.

[2] Tamże.

Działalność funduszy emerytalnych np. PTE DOM

5/5 - (1 vote)

Po dwóch latach od wprowadzenia reformy emerytalnej, nowy system oszczędzania na przyszłą emeryturę nie gwarantuje jego uczestnikom bezpieczeństwa.

ZUS przeżywający kłopoty z systemem informatycznym nie radzi sobie ze ściąganiem składki. Otwarte fundusze emerytalne nie otrzymują w porę wszystkich należnych im pieniędzy. Kont w funduszach emerytalnych, na które nie docierają pieniądze z ZUS jest ponad 2 mln[1]. Są to między innymi sfałszowane rachunki, ale również takie na które pracodawcy wysyłają pieniądze, a one nie trafiają do Otwartych Funduszy Emerytalnych.

W trzecim filarze obecne rozwiązania prawne i podatkowe (m. in. brak zachęt do dodatkowego oszczędzania, zwiększenie kosztów osobowych w firmach), sytuacja gospodarcza kraju oraz skomplikowane przepisy dotyczące Powszechnych Towarzystw Emerytalnych (powstało ich na razie tylko kilkadziesiąt, z tego duża część powstała dla pracowników instytucji które mają takie programy prowadzić dla innych firm) raczej nie napawają optymizmem.

Wszystkie te problemy wpływają negatywnie na funkcjonowanie Powszechnych Towarzystw Emerytalnych, również badanego przeze PTE „DOM”, dlatego trudno już w dniu dzisiejszym powiedzieć jakie będą efekty i konsekwencje wprowadzenia nowego systemu emerytalnego w Polsce. Jakie będą w przyszłości emerytury, również te wypłacane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne będziemy mogli stwierdzić z całą pewnością za około 20-30 lat, ponieważ wtedy pierwsze emerytury zostaną przekazane osobom, które w momencie wejścia w życie reformy emerytalnej rozpoczynały pracę.

Trudno również powiedzieć, czy Powszechne Towarzystwo Emerytalne „DOM” będzie nadal jednym z liderów na rynku ubezpieczeń społecznych. Na koniec 2000 roku wyniki Towarzystwa pozwalają sądzić, że jego rozwój w ciągu ostatnich dwóch lat przebiegał prawidłowo, co daje szanse na utrzymanie jego pozycji wśród Powszechnych Towarzystw Emerytalnych.

—

[1] Informacje uzyskane w siedzibie ZUS.