Co to jest produkt turystyczny, czyli jak zarobić na turystyce

Produkt turystyczny w wąskim znaczeniu to to co turyści kupują, np. transport lub zakwaterowanie, oddzielnie lub w formie pakietu.

W szerszym zaś znaczeniu to kompozycja tego co turyści robią oraz walorów, urządzeń i usług, z których w tym celu korzystają.

Z punktu widzenia turystów całkowity produkt turystyczny obejmuje całość przeżytego doświadczenia od chwili opuszczenia domu do powrotu. W odróżnieniu od miejsca w autokarze lub pokoju w hotelu, jako pojedynczych produktów, całkowity produkt turystyczny – np. wypoczynek w górach, wycieczka autokarowa dla dzieci, czy wyjazd na konferencję – jest produktem złożonym.

Produkt turystyczny miejsca (regionu, powiatu, miejscowości itp.) jest specjalnym, geograficznie określonym rodzajem produktu turystycznego. Termin ten definiowany jest jako wewnętrznie złożony zespół elementów wyróżnionych ze względu na ich specyficzne położenie w przestrzeni, charakteryzujących się walorami turystycznymi. Sprzedając turysty konkretne miejsce, oferowane są nie tylko walory przyrodnicze i antropogeniczne, ale także usługi świadczone przez różne podmioty gospodarcze z istniejącym rozwojem turystycznym i paraturystycznym, dziedzictwem historycznym i kulturowym  oraz wizerunkiem obszaru^[1].

Tabela 1. Materialne i niematerialne składniki produktu turystycznego miejsca.

Źródło: J.Kaczmarek, A. Stasiak, Produkt turystyczny albo jak organizować poznać świat, Wyd.  Uniwersytet Łódzki, Łódźź 2002, s. 54.

Zdaniem A.  Altkorna złożony produkt turystyczny tego obszaru składa się z naturalnych i sztucznych (antropogenicznych)  towarów turystycznych, niektórych usług i towarów  , a także urządzeń umożliwiających korzystanie z towarów turystycznych oraz zakup towarów i usług.  Usługi świadczone przez producentów (np.  podróże, zakwaterowanie, wyżywienie itp.) oraz obiekty nierynkowe (sieć dróg, ochrona środowiska itp.) są podporządkowane realizacji podstawowych celów.^[2]

Według słów S.Wodejki , na produkt turystyczny składają się dwie kategorie ekonomiczne: towary i usługi ^[3].

Tabela 2. Struktura produktu turystycznego.

Źródło: opracowanie własne na podstawie S. Wodejki, Ekonomiczne zagadnienia turystyki,  Prywatna Wyższa Szkoła Handlowa, Warszawa 1997, s. 24 – 26.

Walory turystyczne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu oferty turystycznej i dlatego są określane jako dobra podstawowe. Wynika to z następujących powodów:

• Walory turystyczne są dominującym kierunkiem turystycznym, pomimo wystąpienie innych motywów, tj. interesów lub zakupów
• Walory turystyczne są najważniejszym czynnikiem determinującym lokalizację innych elementów oferty turystycznej
• Walory turystyczne stają się coraz częstszym czynnikiem ograniczającym dalszy rozwój podaży.

Oprócz walorów turystycznych muszą istnieć urządzenia i towary, które umożliwią: dostęp do wartości, pobyt w obszarze ich występowania, korzystanie z wartości, spędzanie wolnego czasu. Tego typu towary i urządzenia nazywane są komplementarnymi lub określanymi jako infrastruktura turystyczna.

W literaturze istnieje również inny podział wartości turystycznych, dokonywany zgodnie z ich funkcją. Rozróżnia się cechy rekreacyjne, krajoznawcze (poznawcze) i specjalistyczne ^[4]. Mogą mieć charakter przyrodniczy i antropogeniczny.

Usługi zawarte w produkcie turystycznym można również podzielić na dwie grupy: podstawową i uzupełniającą ^[5].

Podstawowe usługi to te, które umożliwiają dostęp, pobyt i powrót z miejsca pobytu czasowego. Zapewniają je komplementarne towary i obiekty turystyczne.

Usługi uzupełniające świadczone są w związku z podstawowymi dobrami turystycznymi (wartościami) i czasem wolnym. Ułatwiają dostęp do aktywów (poradnictwo, wypożyczalnie sprzętu, windy itp.) oraz zapewniają usługi rozrywkowe.

Produkt turystyczny jest niezwykle złożoną kategorią, na którą składa się wyjątkowo duża liczba powiązanych ze sobą elementów o różnym charakterze gospodarczym. ^[6]

^[1] J. Kaczmarek, A Stasiak, Produkt turystyczny…, op.cit. , s. 54.

^[2] J. Altkorn, Marketing w …, op.cit., str. 54.

^[3] S. Wodejko, Ekonomiczne zagadnienia turystyki, Prywatna Wyższa Szkoła Handlowa, Warszawa 1997, s.24-26.

^[4] O. Rogalewski, Rozwój turystyki, Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1979, s. 12.

^[5] S. Wodejko, Ekonomiczne…, op.cit., str. 27.

^[6] Tamże str. 28.