Koncesje w systemie prawa Polski Ludowej

5/5 - (1 vote)

W systemie prawa Polski Ludowej polityka gospodarcza nie sprzyjała rozwojowi sektora prywatnego w gospodarce. Na mocy ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej[1] wprowadzono koncesje na prowadzenie przedsiębiorstw znacjonalizowanych (przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe, komunikacyjne i telekomunikacyjne) przejętych przez państwo. Działalność gospodarcza w dziedzinach, w których przewidziano wydawanie koncesji była prowadzona przez jednostki gospodarki uspołecznionej. Wyłączność ta, w warunkach panujących w PRL, była faktem historycznym, a usankcjonowana prawem jedynie w niewielkiej części dotyczącej niektórych zmonopolizowanych dziedzin działalności gospodarczej[2].

Koncesje straciły racje bytu, mimo iż utrzymano tę instytucję na podstawie prawa przemysłowego z 1927 r, uchylonego w 1972 r.[3]. Natomiast od 1958 r. rozwinął się system reglamentowania działalności gospodarczej w sektorze nieuspołecznionym w formie zezwoleń. Do instytucji koncesji powrócono dopiero w 1982 r. w Ustawie z 26 lutego 1982 r. o uprawnieniach do prowadzenia handlu zagranicznego (Dz.U. Nr 7, poz. 59), która dopuściła osoby fizyczne i prawne do prowadzenia handlu zagranicznego, objętego monopolem państwa. Koncesje te miały charakter wyłącznie gospodarczy, bowiem nie przenosiły na koncesjonariusza cząstki władztwa administracyjnego, a prowadzenie działalności odbywało się w obrębie zadań państwa i na zasadach wiążących państwo[4].

Kolejnym podstawowym aktem regulującym wydawanie koncesji była ustawa o działalności gospodarczej z 1988 r., która jednak nie wprowadziła ułatwień w praktyce gospodarczej. Równolegle do niej obowiązywały bowiem przepisy innych ustaw, które wymieniały dziedziny działalności gospodarczej objętej koncesjonowaniem, o których przepisy ustawy o działalności gospodarczej nawet nie wspominały. Podobnie funkcjonowały uregulowania dotyczące konstrukcji koncesji i trybu jej udzielania, odmowy, cofania, ograniczania itd. Podstawową grupę tworzyły przepisy zawarte w ustawie o działalności gospodarczej i w aktach wykonawczych do tej ustawy. Te ostatnie odnosiły się tylko do niektórych dziedzin objętych koncesjonowaniem, a w roli przepisów wykonawczych występowały również niektóre przepisy odrębnych ustaw. Były i takie dziedziny, których koncesjonowanie odbywało się wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o działalności gospodarczej, a więc bez udziału przepisów aktów wykonawczych lub przepisów innych ustaw.[5] Ustawa przez okres 11 lat obowiązywania była wielokrotnie modyfikowana (nowelizowana 36 razy) doprowadzając do wyraźnego ograniczenia swobody gospodarczej na skutek wprowadzania nowych pozwoleń na działalność gospodarczą. Zmiany ustrojowe, konieczność zapewnienia zgodności ustaw zwykłych z przepisami konstytucyjnymi i zharmonizowania prawa polskiego z prawem Unii Europejskiej spowodowały podjęcie działań legislacyjnych nad projektem nowej ustawy.

[1] Dz.U. Nr 3, poz. 17

[2] Dekret z 24 czerwca 1953 r. o wyrobie i przerobie spirytusu (Dz.U.53 Nr 34 poz.143), Ustawa dewizowa z 28 marca 1952 r. (Dz.U. 52 Nr 21 poz.133), Dekret z 24 czerwca 1953 r. o uprawie tytoniu i wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz.U.53 Nr 34 poz.144), Dekret z 6 maja 1953 r. Prawo górnicze (Dz.U.78 Nr 4 poz.12), Dekret z dn.23 stycznia 1947 r. o obrocie i gospodarowaniu odpadkami użytkowymi (Dz.U. 47 Nr 27 poz.105), art.7 ust.4 Konstytucji PRL (Dz.U. 52 Nr 33 poz.232)

[3] art. 45 ust.1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła Dz.U Nr 23, poz.164

[4] M.Waligórski, Nowe prawo działalności gospodarczej, Poznań 2001, str.230

[5] C.Kosikowski, Koncesje w prawie polskim str.29-30

Zakończenie pracy mgr

5/5 - (3 votes)

Powyższa praca stanowi zaledwie próbę kompleksowego ujęcia problemu naruszenia i ochrony dóbr osobistych. Trudno nie zauważyć różnic między unormowaniami dotyczącymi omawianych kwestii a praktyką w życiu codziennym. Z jednej strony – ewolucja instytucji dóbr osobistych powinna być przyjmowana z entuzjazmem, jako jeden z dowodów na rozwój kultury prawa, z drugiej strony – należałoby bliżej przyjrzeć się problemowi przyswajania nowych unormowań przez ogół podmiotów prawa. Wydaje się bowiem, że nader często obywatel nie dochodzi swoich praw w danej dziedzinie tylko i wyłącznie dlatego, że prawa te są mu nieznane. Dlatego celowe wydaje się upowszechnianie znajomości instytucji tak istotnej i podstawowej w życiu ludzi, jak dobra osobiste.

Podsumowując, niniejsza praca magisterska dążyła do przedstawienia istoty oraz ochrony dóbr osobistych w kontekście różnic między unormowaniami a rzeczywistością. Wskazano na konieczność przyjęcia ewolucji instytucji dóbr osobistych z entuzjazmem, jako dowód na rozwój kultury prawnej, jednocześnie zwracając uwagę na potrzebę przyjrzenia się problemowi przyswajania nowych regulacji przez podmioty prawa.

W świetle przeprowadzonej analizy, zauważono, że kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony dóbr osobistych ma edukacja prawna obywateli. Aby poprawić przyswajanie nowych unormowań, konieczne jest prowadzenie szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych i edukacyjnych, mających na celu upowszechnianie wiedzy na temat praw i obowiązków wynikających z posiadania dóbr osobistych.

Rekomendacje dla przyszłych badań obejmują głębsze zbadanie przyczyn niewiedzy obywateli oraz zastosowanie interdyscyplinarnego podejścia do zagadnienia ochrony dóbr osobistych, co może przyczynić się do lepszego zrozumienia mechanizmów rządzących tym obszarem prawa.

Mimo iż niniejsza praca nie wyczerpuje wszystkich aspektów związanych z ochroną dóbr osobistych, stanowi ważny krok na drodze do zwiększenia świadomości społecznej i zrozumienia tego istotnego zagadnienia. Oczekuje się, że przyszłe prace badawcze poświęcone temu tematowi przyczynią się do dalszego rozwoju nauki prawa oraz praktycznej realizacji ochrony dóbr osobistych w życiu codziennym.

Koncesja jako forma prawna reglamentacji działalności gospodarczej

5/5 - (3 votes)

Wszystkie formy prawne regulacji działalności gospodarczej przez państwo odzwierciedlają akt zgody władz publicznych na rozpoczęcie i prowadzenie określonej działalności gospodarczej przez daną jednostkę, zgodnie z zasadami określonymi w tym akcie oraz obowiązujących przepisach prawa. Zgoda stanowi ocenę, iż podmiot ubiegający się o prawo do prowadzenia działalności gospodarczej zapewnia właściwe jej wykonywanie, gdyż spełnia warunki zawarte w przepisach prawnych dotyczących tego rodzaju działalności. W takim kontekście, akt zgody jest równoznaczny z wydaniem pozwolenia na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej. Z punktu widzenia prawnego, pozwolenie jest aktem administracyjnym, który ustala prawo podmiotowe dla wnioskodawcy i zapewnia mu ochronę prawną[1].

W praktyce orzeczniczej, pojęcie „koncesja” nie różni się znacząco od „zezwolenia administracyjnego”. Jak zauważa M.Waligórski, „zezwolenie administracyjne jest instrumentem nadzoru państwa nad działalnością gospodarczą o charakterze policyjnym, podczas gdy koncesja umożliwia przejęcie przez jednostkę w pewnym sensie uprawnień władczymi, zwykle związanych z państwowym monopolem w określonej dziedzinie”[2].

Z. Kosikowski twierdzi, że koncesja posiada cechy pozwolenia, ale różni się od niego tym, że jest udzielana tylko w określonym zakresie działalności gospodarczej oraz z innych przyczyn i dla szczególnych celów, stosując specjalny tryb postępowania przy jej przyznawaniu. Istnienie koncesji zawsze wiąże się z wolą państwa, aby powierzyć wykonanie działalności w obszarze objętym państwowym monopolem prawnym wybranej przez państwo jednostce, która działa na warunkach określonych w koncesji (niezależnie od warunków przewidzianych w powszechnie obowiązującym prawie)[3].

Koncesja stanowi jedną z form prawnej reglamentacji działalności gospodarczej, w której państwo lub inne uprawnione organy administracji publicznej decydują o przyznaniu prawa do prowadzenia określonej działalności gospodarczej, uzależniając to od spełnienia określonych warunków. Jest to zatem narzędzie regulacyjne, które służy do kontrolowania i nadzorowania pewnych branż lub rodzajów działalności, których prowadzenie wiąże się z ryzykiem, odpowiedzialnością publiczną lub koniecznością ochrony interesów publicznych, takich jak bezpieczeństwo, zdrowie czy środowisko.

Koncesja jest szczególnym rodzajem zezwolenia administracyjnego, które w przeciwieństwie do innych form regulacji (np. licencji) jest zawsze powiązana z koniecznością uzyskania zgody od organu państwowego. W ramach koncesji przedsiębiorca otrzymuje prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na określonych zasadach, zgodnych z ustawodawstwem, które precyzyjnie definiuje zakres i warunki tej działalności.

Reglamentacja działalności gospodarczej poprzez koncesje ma na celu ochronę interesów publicznych oraz zapobieganie nadużyciom i nieprawidłowościom. Jest stosowana w przypadkach, w których działalność gospodarcza może mieć istotny wpływ na:

  • Bezpieczeństwo publiczne – np. w przypadku prowadzenia działalności związanej z produkcją, handlem lub obrotem bronią, materiałami wybuchowymi, substancjami chemicznymi.
  • Ochronę zdrowia i życia – np. w przypadku działalności medycznej, farmaceutycznej, czy związanej z produkcją żywności.
  • Ochronę środowiska – np. w branżach związanych z eksploatacją zasobów naturalnych, gospodarką wodną czy odpadami.
  • Zachowanie porządku publicznego – np. w przypadku działalności związanej z transportem publicznym, energetyką czy telekomunikacją.

Koncesja jest zawsze przyznawana na określony czas, a jej udzielenie oraz kontrolowanie warunków, na jakich jest przyznawana, leży w gestii właściwych organów administracji publicznej. W Polsce organami, które przyznają koncesje, są zazwyczaj ministerstwa lub inne organy centralne, ale także w niektórych przypadkach władze samorządowe.

Przyznawanie koncesji wiąże się z wymogiem spełnienia przez przedsiębiorcę szczegółowych kryteriów określonych w przepisach prawa. Mogą to być np. wymagania dotyczące:

  • Wymogów technicznych – posiadania odpowiedniego wyposażenia, technologii czy spełniania norm jakościowych.
  • Wymogów finansowych – np. posiadania odpowiedniego kapitału początkowego lub wykazania stabilności finansowej.
  • Wymogów prawnych – przestrzegania obowiązujących przepisów prawa i regulacji w danej branży.

Kontrola koncesji jest również istotnym elementem reglamentacji. Organy odpowiedzialne za przyznanie koncesji mają obowiązek monitorowania działalności przedsiębiorców, którzy otrzymali koncesję, w celu upewnienia się, że prowadzą oni działalność zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz warunkami koncesji. Jeśli przedsiębiorca nie przestrzega tych warunków, organ koncesyjny ma prawo do nałożenia sankcji, takich jak kary finansowe, zawieszenie lub nawet cofnięcie koncesji.

Koncesja stanowi zatem skuteczną metodę zarządzania ryzykiem w niektórych branżach, pozwalając na ograniczenie dostępu do specyficznych, wrażliwych obszarów działalności gospodarczej, zapewniając jednocześnie przestrzeganie norm i wartości, które są istotne z punktu widzenia interesu publicznego.

[1] M. Waligórski, Charakter prawny pozwoleń na prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej, RPEiS, Nr 3 1988 r. s.98

[2] M. Waligórski, Nowe prawo działalności gospodarczej, Poznań 2001 str.217

[3] C. Kosikowski, Koncesje w prawie polskim, Kraków 1996, s.19-20

Znieważenie obiektów o znaczeniu symbolicznym

5/5 - (2 votes)

Art. 261, Kto znieważa pomnik lub miejsce publiczne urządzone w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego lub uczczenia osoby, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

         Działanie przestępne polega na znieważeniu pomnika albo innego publicznego miejsca urządzonego w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego lub uczczenia osoby.

Warunkiem karalności jest działanie skierowane przeciwko pomnikowi wystawionemu lub urządzonemu publicznie, tzn. w miejscu ogólnie dostępnym dla nieograniczonego grona osób, choć samo działanie może mieć postać skrytą, potajemną.

Znieważa – w tym wypadku może polegać również na zabrudzeniu, oblaniu farbą, opluciu.

Pomnik lub inne miejsce – tzn. posąg, płyta lub tablica pamiątkowa, rzeźba, obelisk, dzieło malarskie itp.

Ochrona pomnika lub innego miejsca publicznego ograniczona jest do czynu znieważania; inne postacie przestępnego działania podlegają ściganiu z innych przepisów (np. uszkodzenie – art. 288, ograbienie grobu – z art. 262 § 2).

Przestępstwo ma charakter umyślny.

Niepodleganie karze przez uczestnika związku przestępczego art. 259 k.k.

5/5 - (1 vote)

praca mgr z prawa karnego

Art. 259. Nie podlega karze za przestępstwo określone w art. 258, kto dobrowolnie odstąpił od udziału w grupie albo związku i ujawnił przed organem powołanym do ścigania przestępstw wszystkie istotne okoliczności popełnionego czynu lub zapobiegł popełnieniu zamierzonego przestępstwa.

Przepis przewiduje rodzaj czynnego żalu w odniesieniu do czynu określonego w art. 258.

Przepis nie zwiera wyłączeń. Z przewidzianej w nim bezkarności może skorzystać nie tylko sprawca przestępstwa typu podstawowego (§ 1 art. 258), lecz także członek związku zbrojnego lub grupy zbrojnej (§ 2 art. 258), jak również osoba zakładająca je lub kierująca nimi (§ 3 art. 258).

Wyłączenie odpowiedzialności dotyczy tylko działań określonych w art. 258, tj. wyłącznie samego udziału w zorganizowanej grupie lub związku, łącznie z ich zakładaniem i kierowaniem nimi. Nie obejmuje natomiast przestępstw, które w ich ramach sprawca popełnił. Warunkiem jednak skorzystania z bezkarności przestępstwa z art. 258 jest również obowiązek ujawnienia wszystkich istotnych okoliczności dotyczących czynów popełnionych w ramach związku lub grupy albo zapobieżenie popełnieniu czynów zamierzonych.

Ujawnił – określenie to zakłada przekazanie informacji nie znanych organowi.