{"id":230,"date":"2023-02-06T17:29:33","date_gmt":"2023-02-06T16:29:33","guid":{"rendered":"http:\/\/zzl.pracemgr.com.pl\/?p=230"},"modified":"2025-02-11T18:05:33","modified_gmt":"2025-02-11T17:05:33","slug":"czy-grozi-nam-stagnacja-na-rynku-wynagrodzen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/czy-grozi-nam-stagnacja-na-rynku-wynagrodzen\/","title":{"rendered":"Czy grozi nam stagnacja na rynku wynagrodze\u0144?"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (5 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Pracuj\u0105c jako konsultant przez prawie 10 lat, mia\u0142em okazj\u0119 obserwowa\u0107 i analizowa\u0107 polski rynek pracy. Jednym z jego najbardziej interesuj\u0105cych, a zarazem kontrowersyjnych aspekt\u00f3w, by\u0142y zawsze kwestie wynagrodze\u0144. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na r\u00f3\u017cnych etapach rozwoju polskiej gospodarki mieli\u015bmy do czynienia z r\u00f3\u017cnorodnymi trendami i zjawiskami.<\/p>\n

Pocz\u0105wszy od okres\u00f3w gwa\u0142townego wzrostu p\u0142ac na pocz\u0105tku lat 90., przez pojawienie si\u0119 bardziej rozbudowanych system\u00f3w premiowych i prowizyjnych w po\u0142owie lat 90., a\u017c po wzbogacenie pakiet\u00f3w wynagrodze\u0144 o \u015bwiadczenia dodatkowe pod koniec tej dekady.<\/p>\n

Po raz pierwszy jednak od 10 lat polska gospodarka znalaz\u0142a si\u0119 w okresie spowolnienia gospodarczego, kt\u00f3rego skutki odczuwalne s\u0105 tak\u017ce na rynku pracy. Bezrobocie przekroczy\u0142o ju\u017c poziom 15%, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych prognoz mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 do trudno wyobra\u017calnych 25% do ko\u0144ca 2005 roku. Oczywi\u015bcie, spadek popytu na prac\u0119 nie mo\u017ce nie wp\u0142yn\u0105\u0107 na wynagrodzenia. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce nie wszystkie segmenty rynku pracy reaguj\u0105 w ten sam spos\u00f3b na niekorzystne zjawiska makroekonomiczne.<\/p>\n

Mam wielu przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, kt\u00f3rzy osobi\u015bcie odczuli skutki negatywnych tendencji na rynku pracy. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich od miesi\u0119cy bezskutecznie poszukuje pracy, mimo \u017ce posiada doskona\u0142e kwalifikacje. Inni zostali zmuszeni przez swoich pracodawc\u00f3w do zaakceptowania zmian w kontraktach, kt\u00f3re maj\u0105 na celu obni\u017cenie koszt\u00f3w pracy. Cz\u0119sto przechodz\u0105 z um\u00f3w o prac\u0119 na umowy cywilno-prawne lub zak\u0142adaj\u0105 w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, traktuj\u0105c swojego dotychczasowego pracodawc\u0119 jako firm\u0119, z kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 na zasadzie kontraktu.<\/p>\n

Te zjawiska s\u0105 wyra\u017anym sygna\u0142em, \u017ce obydwie strony rynku pracy patrz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z niepewno\u015bci\u0105. Prowadz\u0105c w\u0142asn\u0105 firm\u0119 i zatrudniaj\u0105c kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, przyznam, \u017ce nigdy wcze\u015bniej nie podchodzi\u0142em do kwestii tworzenia nowych miejsc pracy z tak\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, nie maj\u0105c pewno\u015bci, czy b\u0119d\u0119 w stanie utrzyma\u0107 je w przysz\u0142o\u015bci. Na szcz\u0119\u015bcie, dzi\u0119ki sze\u015bciu latom bada\u0144 rynku wynagrodze\u0144 w sektorze du\u017cych przedsi\u0119biorstw mi\u0119dzynarodowych, mam bezpo\u015bredni dost\u0119p do informacji na temat trend\u00f3w p\u0142acowych. W kwestii poziomu i struktury pakiet\u00f3w wynagrodze\u0144 jestem w stanie oceni\u0107, czy moje przedsi\u0119biorstwo nie pozostaje w tyle za rynkiem.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracodawc\u00f3w oraz cz\u0119\u015b\u0107 profesjonalist\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 kadrami nie ma jednak takiej pewno\u015bci. Obserwuj\u0119 w zwi\u0105zku z tym pewn\u0105 nerwowo\u015b\u0107 i niepewno\u015b\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce wielu pracodawc\u00f3w zadaje sobie teraz pytanie, co zrobi\u0107 z wynagrodzeniami w tak trudnej sytuacji rynkowej. Czy utrzyma\u0107 dotychczasowe podej\u015bcie, polegaj\u0105ce na rocznej indeksacji p\u0142ac o poziom inflacji powi\u0119kszony o 2%-6%? Czy zaryzykowa\u0107 zamro\u017cenie p\u0142ac, a mo\u017ce nawet rozwa\u017cy\u0107 redukcj\u0119 wynagrodze\u0144 w odpowiedzi na spadek sprzeda\u017cy i rentowno\u015bci w wielu bran\u017cach?<\/p>\n

Na to pytanie niew\u0105tpliwie nie ma jednej, jednoznacznej odpowiedzi. Polski rynek pracy staje si\u0119 coraz bardziej zr\u00f3\u017cnicowany, a poszczeg\u00f3lne jego segmenty podlegaj\u0105 r\u00f3\u017cnym, cz\u0119sto sprzecznym tendencjom. Segmentacja rynku wydaje si\u0119 opiera\u0107 na trzech g\u0142\u00f3wnych kryteriach: geograficznych, sektorowych i kompetencyjnych. Jak wskazuj\u0105 dane z raportu IDEA!-Watson Wyatt, kryterium geograficzne traci na znaczeniu.<\/p>\n

Zaczynaj\u0105c od analizy p\u0142ac zasadniczych, warto przyjrze\u0107 si\u0119, jak zmienia\u0142 si\u0119 ich poziom na przestrzeni ostatnich pi\u0119ciu lat. Z przedstawionych danych wynika, \u017ce realne wynagrodzenia ros\u0142y we wszystkich analizowanych grupach stanowisk. Zakumulowany realny wzrost wynagrodze\u0144 wyni\u00f3s\u0142 od 21,6% do 49,8%, w zale\u017cno\u015bci od szczebla stanowiska. Wida\u0107 jednak, \u017ce tempo wzrostu p\u0142ac zacz\u0119\u0142o wyra\u017anie spowalnia\u0107. Nasze badania wskazuj\u0105, \u017ce prognozy dotycz\u0105ce wzrostu wynagrodze\u0144 s\u0105 zazwyczaj zbyt optymistyczne, a r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy przewidywanymi a rzeczywistymi podwy\u017ckami wynosz\u0105 od 0,5% do 1,0%. Mo\u017cna zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce w tym roku wynagrodzenia wzrosn\u0105 o oko\u0142o 2,5% do 4% na wszystkich szczeblach organizacji. Ponadto, dane zawieraj\u0105 median\u0119 pr\u00f3by, co oznacza, \u017ce w co najmniej 20-30% firm mo\u017ce doj\u015b\u0107 do pierwszej realnej obni\u017cki p\u0142ac od przynajmniej 5 lat, g\u0142\u00f3wnie w przypadku stanowisk produkcyjnych.<\/p>\n

Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano, obok czynnika kompetencyjnego, istotnym elementem maj\u0105cym wp\u0142yw na poziom wynagrodzenia zasadniczego jest lokalizacja firmy. Dane z raport\u00f3w Watson Wyatt wskazuj\u0105, \u017ce w ostatnich latach poziom wynagrodze\u0144 pomi\u0119dzy Warszaw\u0105 a innymi du\u017cymi aglomeracjami zacz\u0105\u0142 si\u0119 wyr\u00f3wnywa\u0107. Niemniej jednak, p\u0142ace zasadnicze poza Warszaw\u0105 wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 o 15-20% ni\u017csze, zw\u0142aszcza w odniesieniu do stanowisk produkcyjnych.<\/p>\n

Kolejnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia jest bran\u017ca. Z dost\u0119pnych danych wynika, \u017ce najlepiej p\u0142ac\u0105cymi sektorami by\u0142y ostatnio bran\u017ce farmaceutyczna, us\u0142ugi finansowe oraz sektor wysokich technologii. R\u00f3\u017cnice w p\u0142acach mi\u0119dzy tymi bran\u017cami a reszt\u0105 rynku s\u0105 szczeg\u00f3lnie widoczne w odniesieniu do stanowisk wymagaj\u0105cych specyficznych kompetencji, takich jak znajomo\u015b\u0107 technologii, wiedza bran\u017cowa czy znajomo\u015b\u0107 rynku. R\u00f3\u017cnice te s\u0105 r\u00f3wnie\u017c widoczne w przypadku stanowisk kierowniczych wy\u017cszego szczebla, gdzie wynosz\u0105 od 10% do 12%, ale s\u0105 mniej zauwa\u017calne w odniesieniu do stanowisk administracyjnych.<\/p>\n

Poza wzrostem realnych wynagrodze\u0144 zasadniczych, w ostatnich latach pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce pozytywny trend w postaci wzrostu popularno\u015bci zmiennych element\u00f3w wynagrodze\u0144, takich jak premie. Premie wyp\u0142acane raz w roku, uzale\u017cnione od wynik\u00f3w firmy lub dzia\u0142u, a coraz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce od indywidualnej efektywno\u015bci pracownika, s\u0105 wci\u0105\u017c najbardziej rozpowszechnion\u0105 form\u0105 dodatku do wynagrodzenia. Z danych wynika, \u017ce wysoko\u015b\u0107 premii w stosunku do rocznego wynagrodzenia brutto ulega\u0142a pewnym zmianom w latach 1997-2000. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego okresu udzia\u0142 premii w ca\u0142kowitym wynagrodzeniu mala\u0142, osi\u0105gaj\u0105c najni\u017cszy poziom w 1999 roku. Trend ten zmieni\u0142 si\u0119 dopiero w 2000 roku, jednak prognozy na bie\u017c\u0105cy rok sugeruj\u0105, \u017ce wysoko\u015b\u0107 premii mo\u017ce by\u0107 nieco ni\u017csza ni\u017c w ubieg\u0142ym roku, g\u0142\u00f3wnie z powodu gorszych prognoz finansowych firm.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c premia od zysku sta\u0142a si\u0119 coraz bardziej powszechna, zw\u0142aszcza na najwy\u017cszych szczeblach organizacji. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w firmach mi\u0119dzynarodowych, szczeg\u00f3lnie o kapitale ameryka\u0144skim, premie od zysku sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 globalnej polityki wynagrodze\u0144, podyktowanej sytuacj\u0105 gospodarcz\u0105 na rynku ameryka\u0144skim. Wysoki wzrost gospodarczy w USA przyczyni\u0142 si\u0119 do wzrostu wynagrodze\u0144 kadry kierowniczej, zar\u00f3wno w zakresie wynagrodze\u0144 sta\u0142ych, jak i zmiennych, takich jak premie od zysku.<\/p>\n

Kolejnym istotnym sk\u0142adnikiem zmiennym wynagrodzenia s\u0105 prowizje i premie od sprzeda\u017cy, kt\u00f3re w zale\u017cno\u015bci od firmy obejmuj\u0105 pracownik\u00f3w dzia\u0142\u00f3w sprzeda\u017cy, obs\u0142ugi klienta i marketingu. Oko\u0142o 70% badanych firm oferuje system premiowy lub prowizyjny. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce udzia\u0142 wynagrodzenia zmiennego powi\u0105zanego ze sprzeda\u017c\u0105 w ca\u0142kowitym wynagrodzeniu wynosi od 12% (pierwszy kwartyl) do 44% (trzeci kwartyl). W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat nie zaobserwowano wi\u0119kszych zmian w rozpowszechnieniu tych system\u00f3w ani w ich przeci\u0119tnej wysoko\u015bci.<\/p>\n

Analiza wynagrodze\u0144 w Polsce na tle innych kraj\u00f3w europejskich<\/p>\n

Kwestia wynagrodze\u0144 w Polsce w kontek\u015bcie innych kraj\u00f3w europejskich jest istotnym zagadnieniem, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do kraj\u00f3w wysoko rozwini\u0119tych oraz regionu Europy \u015arodkowo-Wschodniej (ESW). Istnieje kilka powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych warto obserwowa\u0107 te relacje.<\/p>\n

Po pierwsze, w miar\u0119 post\u0119pu reform gospodarczych w Polsce oraz rozwoju wsp\u00f3\u0142pracy z Europ\u0105 Zachodni\u0105, ro\u015bnie presja na podnoszenie poziomu \u017cycia i jego stopniowe wyr\u00f3wnanie do poziomu kraj\u00f3w bardziej rozwini\u0119tych. Polacy coraz cz\u0119\u015bciej chc\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do atrybut\u00f3w klasy \u015bredniej, zar\u00f3wno krajowych, jak i importowanych. Wyjazdy za granic\u0119 r\u00f3wnie\u017c staj\u0105 si\u0119 \u0142atwiejsze finansowo, a wielu z nas sta\u0107 na zakupy w innych krajach, bez poczucia bycia \u201ebiednymi krewnymi\u201d.<\/p>\n

Z drugiej strony, wzrost koszt\u00f3w pracy, w tym wynagrodze\u0144 oraz obci\u0105\u017ce\u0144 pozap\u0142acowych, wp\u0142ywa negatywnie na konkurencyjno\u015b\u0107 polskiego eksportu do kraj\u00f3w Europy Zachodniej.<\/p>\n

Relacje mi\u0119dzy poziomem wynagrodze\u0144 w Polsce a innymi krajami Europy \u015arodkowo-Wschodniej maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c du\u017cy wp\u0142yw na decyzje dotycz\u0105ce lokalizacji inwestycji zagranicznych.<\/p>\n

Przeanalizujmy, jak w ci\u0105gu ostatnich trzech lat zmienia\u0142y si\u0119 wynagrodzenia w Polsce w por\u00f3wnaniu do kraj\u00f3w ESW oraz do Niemiec i USA. Z danych wynika, \u017ce wynagrodzenia w Polsce s\u0105 \u015brednio o oko\u0142o 40% wy\u017csze ni\u017c w W\u0119grzech i Czechach \u2013 naszych g\u0142\u00f3wnych konkurentach w walce o inwestycje. To z jednej strony oznacza wy\u017csz\u0105 si\u0142\u0119 nabywcz\u0105 Polak\u00f3w, z drugiej jednak mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bciowo wynikiem d\u0142ugotrwa\u0142ej aprecjacji z\u0142otego wzgl\u0119dem dolara, w kt\u00f3rym przeprowadzano te por\u00f3wnania. Por\u00f3wnuj\u0105c Polsk\u0119 z krajami wysoko rozwini\u0119tymi, nadal pozostajemy daleko w tyle, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o wynagrodzenia na stanowiskach robotniczych w por\u00f3wnaniu do Niemiec, a w odniesieniu do stanowisk \u015bredniej i wy\u017cszej kadry kierowniczej w por\u00f3wnaniu do Anglii i USA.<\/p>\n

Polska, w por\u00f3wnaniu do innych kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na tle wzrostu wynagrodze\u0144 denominowanych w dolarach. W przeciwie\u0144stwie do Czech, Niemiec i W\u0119gier, wynagrodzenia w Polsce wzros\u0142y we wszystkich grupach stanowisk, a \u015bredni wzrost wyni\u00f3s\u0142 od 13% do 26%. W tym samym okresie p\u0142ace w dolarach zmniejszy\u0142y si\u0119 w Niemczech i na W\u0119grzech o 4% do 10%, a w Czechach wzros\u0142y jedynie w przypadku najwy\u017cszej kadry mened\u017cerskiej.<\/p>\n

Warto zastanowi\u0107 si\u0119, jak opisane powy\u017cej trendy b\u0119d\u0105 si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci. Zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce obecne spowolnienie wzrostu gospodarczego potrwa jeszcze przez kilka miesi\u0119cy (wed\u0142ug prognoz o\u017cywienie gospodarki mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 najwcze\u015bniej w drugiej po\u0142owie 2024 roku), pracodawcy b\u0119d\u0105 zmuszeni do rewizji polityki p\u0142acowej oraz zatrudnienia.<\/p>\n

Obecny system prawa pracy w Polsce sprawia, \u017ce w wielu przypadkach \u0142atwiej jest zredukowa\u0107 etaty ni\u017c zmienia\u0107 warunki wynagrodzenia. Dlatego wielu pracodawc\u00f3w zdecyduje si\u0119 na redukcj\u0119 miejsc pracy zamiast na elastyczne formy zatrudnienia, kt\u00f3re s\u0105 trudniej dost\u0119pne. W polityce p\u0142acowej mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 kilku zjawisk charakterystycznych dla okresu stagnacji gospodarczej:<\/p>\n

    \n
  1. Obni\u017cenie tempa wzrostu wynagrodze\u0144 nominalnych do poziomu 5-10%;<\/li>\n
  2. Zamro\u017cenie p\u0142ac realnych lub ich redukcja w przypadku niekt\u00f3rych stanowisk;<\/li>\n
  3. Obni\u017cenie udzia\u0142u premii got\u00f3wkowych (uznaniowych lub zwi\u0105zanych z wynikami firmy) w ca\u0142kowitym wynagrodzeniu do poziomu 6-10%;<\/li>\n
  4. Zwi\u0119kszenie rozpowszechnienia nagr\u00f3d o charakterze odroczonym.<\/li>\n<\/ol>\n

    Odpowied\u017a na pytanie zawarte w tytule artyku\u0142u wydaje si\u0119 jednoznaczna \u2013 znajdujemy si\u0119 na progu stagnacji wynagrodze\u0144. Powr\u00f3t do dynamicznego wzrostu p\u0142ac realnych nie nast\u0105pi szybko, najwcze\u015bniej w drugiej po\u0142owie 2024 roku, a je\u015bli do niego dojdzie, b\u0119dzie to efekt o\u017cywienia gospodarczego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pracuj\u0105c jako konsultant przez prawie 10 lat, mia\u0142em okazj\u0119 obserwowa\u0107 i analizowa\u0107 polski rynek pracy. Jednym z jego najbardziej interesuj\u0105cych, a zarazem kontrowersyjnych aspekt\u00f3w, by\u0142y zawsze kwestie wynagrodze\u0144. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na r\u00f3\u017cnych etapach rozwoju polskiej gospodarki mieli\u015bmy do czynienia z r\u00f3\u017cnorodnymi trendami i zjawiskami. Pocz\u0105wszy od okres\u00f3w gwa\u0142townego wzrostu p\u0142ac na pocz\u0105tku lat 90., … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[15],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-czy-grozi-nam-stagnacja-na-rynku-wynagrodzen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":413,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions\/413"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/zzl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}