{"id":194,"date":"2020-11-04T13:25:03","date_gmt":"2020-11-04T12:25:03","guid":{"rendered":"http:\/\/ubezpieczenia.pracemgr.com.pl\/?p=194"},"modified":"2020-11-04T13:25:03","modified_gmt":"2020-11-04T12:25:03","slug":"poczatki-nowoczesnego-rynku-ubezpieczeniowego-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/poczatki-nowoczesnego-rynku-ubezpieczeniowego-w-polsce\/","title":{"rendered":"Pocz\u0105tki nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;194&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;0&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;0&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;G\u0142osuj na ten post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;0\\\/5 - (0 votes)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Pocz\u0105tki nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce&quot;,&quot;width&quot;:&quot;0&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 0px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            <span class=\"kksr-muted\">G\u0142osuj na ten post<\/span>\n    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Kszta\u0142towanie si\u0119 nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce nale\u017cy wi\u0105za\u0107 z dat\u0105 28 lipca 1990 roku, a jest to moment podpisania ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej. Ustawa ta zlikwidowa\u0142a monopol ubezpieczeniowy pa\u0144stwa, dopuszczaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 powo\u0142ania prywatnych zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 o kapitale krajowym lub zagranicznym. Pozwoli\u0142o to na szybki rozw\u00f3j rynku ubezpiecze\u0144 &#8211; zar\u00f3wno z punktu widzenia ilo\u015bci jak i jako\u015bci dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej. Ustawa to zapocz\u0105tkowa\u0142a swego rodzaju rewolucj\u0119 w ubezpieczeniach i &#8211; wraz z nowelizacj\u0105 z 1995 roku &#8211; umo\u017cliwi\u0142a zinstytucjonalizowanie rynku ubezpiecze\u0144.<\/p>\n<p>Po pierwsze w miejsce monopolu Pa\u0144stwowego Zak\u0142adu Ubezpiecze\u0144 powsta\u0142 rynek, na kt\u00f3rym ubezpieczyciele mogli swobodnie prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ubezpieczeniow\u0105 a dzi\u0119ki wzrastaj\u0105cej konkurencji klienci mieli do wyboru coraz lepszej jako\u015bci produkty. Jako pierwsi na polskim rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie dzia\u0142alno\u015b\u0107 rozpocz\u0119li:<\/p>\n<ul>\n<li>Powszechny Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 na \u017bycie S.A.<\/li>\n<li>Towarzystwo Ubezpiecze\u0144 &#8222;Westa &#8211; Life&#8221; S.A<\/li>\n<li>Pierwsze Ameryka\u0144sko &#8211; Polskie Towarzystwo Ubezpiecze\u0144 na \u017bycie i Reasekuracji &#8222;Amplico &#8211; Life&#8221; S.A.<\/li>\n<li>&#8222;Commercial Union&#8221; Towarzystwo Ubezpiecze\u0144 na \u017bycie (Polska) S.A.<\/li>\n<li>Bankowe Towarzystwo Ubezpiecze\u0144 i Reasekuracji HEROS Life S.A.<\/li>\n<li>Towarzystwo Ubezpieczeniowe Nationale &#8211; Nederlanden Polska S.A.<\/li>\n<li>Towarzystwo Ubezpiecze\u0144 i Reasekuracji WARTA VITA S.A.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Rynek ubezpiecze\u0144 na \u017cycie dopiero si\u0119 kszta\u0142towa\u0142 i najwi\u0119kszy nacisk k\u0142adziono na zainteresowanie spo\u0142ecze\u0144stwa nowymi us\u0142ugami. W roku 1993 w dziale ubezpiecze\u0144 na \u017cycie na pierwszej pozycji by\u0142 PZU \u017bycie, gromadz\u0105c 99,2 % zebranej w tej grupie sk\u0142adki. Nast\u0119pne miejsca zaj\u0119\u0142y Commercial Union na \u017bycie i Amplico Life. Cho\u0107 PZU \u017bycie d\u0142ugo jeszcze by\u0142 i b\u0119dzie mia\u0142 najwi\u0119kszy udzia\u0142 w rynku to rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres stopniowego tracenia po par\u0119 punkt\u00f3w procentowych rynku rocznie na rzecz konkurent\u00f3w. W 1993 r. sk\u0142adka zebrana za ubezpieczenia \u017cyciowe stanowi\u0142a 28,5% wp\u0142yw\u00f3w ze sk\u0142adek za ubezpieczenia.<\/p>\n<p>Lata 1993 &#8211; 1994 przynios\u0142y spadek liczby zawieranych ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Na ten stan rzeczy wp\u0142yw mia\u0142a negatywna opinia na temat jednostkowych ubezpiecze\u0144 zawartych przez PZU, kt\u00f3re uleg\u0142y deprecjacji wskutek hiperinflacji (rz\u0119du 500 &#8211; 700% w skali roku) prze\u0142omu lat osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Dominuj\u0105cym uczuciem by\u0142 strach przed nowymi produktami.<\/p>\n<p>Pierwsze produkty ubezpieczenia na \u017cycie na rozwijaj\u0105cym si\u0119 rynku w Polsce kierowane s\u0105 do os\u00f3b, kt\u00f3re bardzo \u0142atwo zaakceptowa\u0142y zmian\u0119 na rynku us\u0142ug finansowych i potrafi\u0142y dostosowa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci. Cz\u0119sto by\u0142y to osoby, kt\u00f3re poza granicami naszego kraju zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z zupe\u0142nie inn\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 ubezpieczeniow\u0105 i by\u0142o dla nich naturalne powiela\u0107 zachowania z innych kraj\u00f3w. Ludzie o wysokich zarobkach stopniowo zaczynali interesowa\u0107 si\u0119 ubezpieczeniami na wypadem \u015bmierci i do\u017cycia, zawieranymi na bardzo wysokie sumy ubezpieczenia, a tak\u017ce ubezpieczenia renty.<\/p>\n<p>W 1995 roku (dzi\u0119ki nowelizacji ustawy ubezpieczeniowej o czym szerszej w nast\u0119pnym podrozdziale) ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 struktura organizacyjno-instytucjonalna rynku ubezpiecze\u0144. Rynek ubezpieczeniowy zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107 na zasadach gospodarki wolnorynkowej. Nowopowsta\u0142e instytucje przedstawiono na schemacie na poni\u017cej.<\/p>\n<p><strong>Schemat 1:<\/strong><br \/>\nStruktura rynku ubezpiecze\u0144 w Polsce.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\">NADZ\u00d3R UBEZPIECZENIOWY<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Pa\u0144stwowy Urz\u0105d Nadzoru Ubezpiecze\u0144<\/td>\n<td>Ministerstwo Finans\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\">Poda\u017c<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Instytucje us\u0142ugowe<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Popyt<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\"><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Zak\u0142ady reasekuracyjne<\/td>\n<td>Ubezpieczyciele dzia\u0142aj\u0105cy jako sp\u00f3\u0142ki akcyjne i TUW<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Po\u015brednicy ubezpieczeniowi:<br \/>\nbrokerzy ubzpieczeniowi,<br \/>\nagenci ubezpieczeniowi<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Osoby fizyczne, osoby prawne oraz inne podmioty<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Zak\u0142ady ubezpieczeniowo-reasekuracyjne<\/td>\n<td>Polskie Biuro Ubezpiecze\u0144 Komunikacyjnych<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Stowarzyszenie Polskich Broker\u00f3w Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych,<br \/>\nStowarzyszenie Agent\u00f3w i Doradc\u00f3w Ubezpieczeniowych<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Organy Samorz\u0105dowe<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><\/td>\n<td>UFG<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Rzecznik Ubezpieczonych<\/td>\n<td><\/td>\n<td>Krajowa Organizacja Konsument\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><\/td>\n<td>PIU<\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/em> opracowanie w\u0142asne na podstawie: Vademecum ubezpiecze\u0144 gospodarczych, pod red. T. Sangowskiego, Saga Printing, Pozna\u0144 1999 str. 121 i Biuletynu PUNU 1999.<\/p>\n<p>Po\u015brednicy ubezpieczeniowi jako ogniwo \u0142\u0105cz\u0105ce stron\u0119 popytow\u0105 ze stron\u0105 poda\u017cy s\u0105 bardzo istotnymi uczestnikami rynku ubezpieczeniowego, a zw\u0142aszcza rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Naturalnym wi\u0119c zjawiskiem jest wzrost liczby po\u015brednik\u00f3w wraz ze wzrostem ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Je\u015bli chodzi o ubezpieczenia na \u017cycie po\u015brednicy odgrywaj\u0105 inn\u0105 rol\u0119 ni\u017c w ubezpieczeniach maj\u0105tkowych. Przede wszystkim ubezpieczenia na \u017cycie s\u0105 dobrowolne, wi\u0119c rola po\u015brednika nie sprowadza si\u0119 tylko do technicznego zawarcia umowy jak cz\u0119sto ma to miejsce w ubezpieczeniach obowi\u0105zkowych. Poza tym ubezpieczenia na \u017cycie s\u0105 kontraktem d\u0142ugoterminowym wi\u0119c decyzja musi by\u0107 dostatecznie rozwa\u017cona. Zrozumia\u0142ym jest wi\u0119c jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia po\u015brednik, kt\u00f3ry powinien by\u0107 bardziej doradc\u0105 finansowym ni\u017c przedstawicielem firmy ubezpieczeniowej (np. na wz\u00f3r Financial Planning Adviser dzia\u0142aj\u0105cego w Wielkiej Brytanii). Oczywistym wydaje si\u0119 wi\u0119c wzrost liczby po\u015brednik\u00f3w ubezpieczeniowych. Zastanawiaj\u0105ce s\u0105 tylko relacje dw\u00f3ch form po\u015brednictwa ubezpieczeniowego: agenta i brokera. W Polsce jest oko\u0142o 100 000 agent\u00f3w i ponad 500 broker\u00f3w. Przede wszystkim wymogi jakie trzeba spe\u0142ni\u0107 znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 stopniem trudno\u015bci. Pomy\u015blne zdanie egzaminu na brokera wymaga bardzo rozleg\u0142ej wiedzy teoretycznej jak i praktycznej. Wykonywanie zawodu brokera poci\u0105ga za sob\u0105 tak\u017ce wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 &#8211; dlatego obowi\u0105zkowym ubezpieczeniem jest ubezpieczenie odpowiedzialno\u015bci cywilnej brokera. Szkoda, \u017ce tak niewielka jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 nabywc\u00f3w us\u0142ugi ubezpieczeniowej dotycz\u0105ca roli brokera. Zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d klient\u00f3w indywidualnych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto nawet nie wiedz\u0105, \u017ce doradztwo takie nic ich nie kosztuje.<\/p>\n<p>Warto r\u00f3wnie\u017c nadmieni\u0107 o dw\u00f3ch poj\u0119ciach charakterystycznych dla rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Pierwsze to aktuariat czyli dzia\u0142 nauki zajmuj\u0105cy si\u0119 zastosowanie matematyki i statystyki dla potrzeb ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Firma ubezpieczeniowa nie mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 dzia\u0142alno\u015bci je\u015bli we wniosku do Ministerstwa Finans\u00f3w nie poda nazwiska aktuariusza . O tym jak trudny jest zaw\u00f3d \u015bwiadczy fakt, \u017ce w Polsce jest tylko kilkadziesi\u0105t os\u00f3b wykonuj\u0105cych ten zaw\u00f3d. Dla ubezpiecze\u0144 na \u017cycie charakterystyczny jest tak\u017ce underwriting medyczny, kt\u00f3rego zadaniem jest w\u0142a\u015bciwe rozpoznanie ryzyka i zakwalifikowanie do danej grupy taryfowej.<\/p>\n<p>Od momentu wprowadzenia nowelizacji do ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej rynek ubezpieczeniowy w Polsce znalaz\u0142 si\u0119 na prawid\u0142owej drodze rozwoju. Zosta\u0142y stworzone ramy dla prawid\u0142owego funkcjonowania rynku jednak formalne dostosowanie i &#8222;dojrzewanie rynku&#8221; by\u0142o procesem wieloletnim.<\/p>\n<p>W 1995 i 1996 roku polski rynek ubezpiecze\u0144 wg Europejskiego Stowarzyszenia Ubezpieczeniowc\u00f3w CEA nale\u017ca\u0142 do jednego z najbardziej dynamicznie rozwijaj\u0105cych si\u0119 rynk\u00f3w w Europie.<\/p>\n<p>W 1996 roku Polska reprezentowa\u0142a poziom sk\u0142adki zbli\u017cony do takich kraj\u00f3w jak S\u0142owacja i W\u0119gry, charakteryzowa\u0142a si\u0119 jednak najwy\u017csz\u0105 dynamik\u0105 rozwoju. W 1997 roku sk\u0142adka z ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w przeliczeniu na 1 osob\u0119 wynosi\u0142a 28 ECU. Nadal jednak w krajach o najwy\u017cszym rozwoju ubezpiecze\u0144 (Szwajcaria, Wielka Brytania) przeci\u0119tny obywatel wydaje na ubezpieczenia na \u017cycie w ci\u0105gu tygodnia tyle samo lub wi\u0119cej co w Polsce w okresie roku. Dane dotycz\u0105ce wybranych kraj\u00f3w przedstawiono w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n<p><strong>Tabela 3:<\/strong><br \/>\nSk\u0142adka w ubezpieczeniach na \u017cycie w przeliczeniu na 1 mieszka\u0144ca w ECU w latach 1992 &#8211; 1996.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Kraj:<\/td>\n<td>1992<\/td>\n<td>1993<\/td>\n<td>1994<\/td>\n<td>1995<\/td>\n<td>1996<\/td>\n<td>95\/96<\/td>\n<td>96\/92<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Polska<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>9<\/td>\n<td>13<\/td>\n<td>20<\/td>\n<td>49,2%<\/td>\n<td>418,1%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Czechy<\/td>\n<td>5<\/td>\n<td>17<\/td>\n<td>21<\/td>\n<td>26<\/td>\n<td>31<\/td>\n<td>17,7%<\/td>\n<td>186,0%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>W\u0119gry<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>8<\/td>\n<td>11<\/td>\n<td>16<\/td>\n<td>23<\/td>\n<td>39,7%<\/td>\n<td>294,9%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Wlk. Brytania<\/td>\n<td>1 035<\/td>\n<td>1 104<\/td>\n<td>1 023<\/td>\n<td>1 064<\/td>\n<td>1 242<\/td>\n<td>16,7%<\/td>\n<td>19,9%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u015arednio w UE<\/td>\n<td>484<\/td>\n<td>545<\/td>\n<td>588<\/td>\n<td>632<\/td>\n<td>711<\/td>\n<td>12,5%<\/td>\n<td>47,0%<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/em> Stroi\u0144ski E. &#8222;Ewolucja ubezpiecze\u0144 na \u017cycie&#8221; Zeszyty Naukowe WSUiB Nr 16<\/p>\n<p>Wniosek jaki si\u0119 nasuwa jest prosty. Ubezpieczycieli zamierzaj\u0105cych aktywnie dzia\u0142a\u0107 na polskim rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie nie martwi fakt tak niskich wydatk\u00f3w na ubezpieczenia. Najwa\u017cniejsza jest ostatnia kolumna tabeli, z kt\u00f3rej wyra\u017anie wynika, \u017ce dotychczasowe tendencje pozwalaj\u0105 optymistycznie postrzega\u0107 polski rynek ubezpiecze\u0144 na \u017cycie. Prognozowany jest dynamiczny rozw\u00f3j dzia\u0142u I a ka\u017cdy ubezpieczyciel ch\u0119tnie widzia\u0142by t\u0119 wzrastaj\u0105c\u0105 sk\u0142adk\u0119 na swoim koncie. Udzia\u0142 zebranej sk\u0142adki z ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w PKB wynosi\u0142 w 1996 roku ok. 0,8%. Jest to wynik nie gorszy od tego, kt\u00f3ry mia\u0142a Grecja czy W\u0142ochy pi\u0119\u0107 lat temu. Przy czym kraje te potrzebowa\u0142y ponad 10 lat na osi\u0105gni\u0119cie 1% PKB a Polsce 4 lata zaj\u0119\u0142o przej\u015bcie od poziomu 0,8 % do 2% udzia\u0142u sk\u0142adki na ubezpieczenia na \u017cycie w PKB.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug optymistycznej prognozy warto\u015b\u0107 sk\u0142adki na jednego mieszka\u0144ca w Polsce do roku 2000 osi\u0105gnie poziom 190 USD, z czego ok. 50% b\u0119dzie przeznaczone na ubezpieczenia na \u017cycie.<\/p>\n<p>Niezaprzeczalny wp\u0142yw na zmiany w dziale ubezpiecze\u0144 na \u017cycie mia\u0142 i ma obecno\u015b\u0107 zagranicznego kapita\u0142u, co spowodowa\u0142o zwi\u0119kszenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci oferowanych produkt\u00f3w. W coraz wi\u0119kszym stopniu ubezpieczenia na \u017cycie staj\u0105 si\u0119 form\u0105 oszcz\u0119dzania konkurencyjn\u0105 wobec lokat bankowych, a przy tym pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 stricte ochronn\u0105. Pozytywnym zjawiskiem jest stale rosn\u0105cy wzrost znaczenia ubezpieczenia na \u017cycie z funduszem inwestycyjnym. W 1995 roku sk\u0142adka na te ubezpieczenie stanowi\u0142a 6,49% w og\u00f3lnej sk\u0142adce brutto, w 1996 &#8211; 12,79%, w 1997 &#8211; 19,97% a w 1998 ju\u017c 23,79%.<\/p>\n<p>Specyficznym elementem polskiego rynku ubezpieczeniowego by\u0142y przez lata grupowe ubezpieczenia na \u017cycie z nisk\u0105 sum\u0105 ubezpieczenia, obejmuj\u0105ce wiele dodatkowych ryzyk, np. urodzenie si\u0119 dziecka i cho\u0107 znaczenie indywidualnych ubezpiecze\u0144 na \u017cycie jest jeszcze stosunkowo niewielkie, z ka\u017cdym rokiem wzrasta. Wed\u0142ug prognoz demograficznych proces starzenia si\u0119 ludno\u015bci b\u0119dzie post\u0119powa\u0142. W roku 2020 udzia\u0142 os\u00f3b w wieku powy\u017cej 60 lat osi\u0105gnie 20% populacji. Prognozy te stanowi\u0105 bardzo istotn\u0105 przes\u0142ank\u0119 do stworzenia ludno\u015bci realnych mo\u017cliwo\u015bci indywidualnego zabezpieczenia si\u0119 na staro\u015b\u0107 w postaci ubezpiecze\u0144 \u017cyciowych. Nie bez znaczenia jest te\u017c rosn\u0105ca spo\u0142eczna \u015bwiadomo\u015b\u0107 potrzeby zabezpieczenia \u017ar\u00f3de\u0142 utrzymania na staro\u015b\u0107 oraz rozwarstwianie spo\u0142ecze\u0144stwa pod wzgl\u0119dem stanu maj\u0105tkowego. Ju\u017c dzi\u015b pojawia si\u0119 zapotrzebowanie na specjalistyczny produkt ubezpieczenia na \u017cycie s\u0142u\u017c\u0105cy jako zabezpieczenie kredyt\u00f3w.<\/p>\n<p>W Polsce firmy ubezpieczeniowe zajmuj\u0105ce si\u0119 ubezpieczeniami na \u017cycie nie maj\u0105 jeszcze takiego znaczenia na rynku finansowym jak w innych, wy\u017cej rozwini\u0119tych krajach. W tych krajach kapita\u0142y ulokowane w instytucjach ubezpieczeniowych s\u0105 tylko 2-3 razy mniejsze od kapita\u0142\u00f3w bankowych, w Polsce s\u0105 oko\u0142o 19 razy mniejsze. W krajach zachodnich na ubezpieczenia przeznacza si\u0119 8-12% PKB a w Polsce oko\u0142o 2%.<\/p>\n<p>Polska od paru lat jest bardzo atrakcyjnym rynkiem, tak\u017ce ubezpieczeniowym. Zdarza\u0142y si\u0119 przypadki &#8222;testowania&#8221; naszego rynku, przy okazji wprowadzania reformy ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, poprzez tworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego a potem dopiero rozpoczynanie dzia\u0142alno\u015bci stricte ubezpieczeniowej (np. Norwich Union \u017bycie S.A.) czy powracanie na nasz rynek po kilkudziesi\u0119ciu latach nieobecno\u015bci (Generali \u017bycie TU). W\u0142\u0105czanie si\u0119 nowych podmiot\u00f3w wymusza wzrost konkurencyjno\u015bci, a to niesie tylko korzy\u015bci dla klient\u00f3w i przyczynia si\u0119 do jako\u015bciowego rozwoju ubezpiecze\u0144 na \u017cycie.<\/p>\n<p>Istniej\u0105ce ograniczenia w dost\u0119pie zagranicznych ubezpieczycieli do rynku polskiego, ulegaj\u0105 stopniowej liberalizacji. Likwidacja istniej\u0105cych barier nast\u0105pi w dw\u00f3ch etapach. Pierwszy, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w 1998 roku mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 ochronie s\u0142abszych kapita\u0142owo ubezpieczycieli rodzimych. W nast\u0119pnym etapie &#8211; od 1999r. do 2004r. &#8211; dzia\u0142alno\u015b\u0107 firm zagranicznych b\u0119dzie nadal licencjonowana przez Ministerstwo Finans\u00f3w, nie b\u0119dzie tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci oferowania us\u0142ug w obrocie transgranicznym.<\/p>\n<p>Na polski rynek ubezpiecze\u0144 na \u017cycie wp\u0142yw mia\u0142y tak\u017ce, rozpocz\u0119te w 1999 roku, reformy: ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych i s\u0142u\u017cby zdrowia. U\u015bwiadamiaj\u0105c potrzeby ubezpieczeniowe i legislacyjnie stwarzaj\u0105c nowe mo\u017cliwo\u015bci dysponowania kapita\u0142em aby chroni\u0142 i zabezpiecza\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107, w du\u017cym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do rozwoju ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w Polsce. Szerzej zagadnienie to zosta\u0142o om\u00f3wione przy charakteryzowaniu rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w Polsce w 1999 roku.<\/p>\n<p>Dane przedstawione w tabeli poni\u017cej \u015bwiadcz\u0105 o ilo\u015bciowym rozwoju rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie, a tak\u017ce o rosn\u0105cym zainteresowaniu zagranicznych ubezpieczycieli polskim rynkiem.<\/p>\n<p><strong>Tabela 4:<\/strong><br \/>\nDynamika rozwoju zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 w latach 1991 &#8211; 1999<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Wyszczeg\u00f3lnienie<\/td>\n<td>1991<\/td>\n<td>1992<\/td>\n<td>1993<\/td>\n<td>1994<\/td>\n<td>1995<\/td>\n<td>1996<\/td>\n<td>1997<\/td>\n<td>1998<\/td>\n<td>1999<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Liczba instytucji ubezpieczeniowych og\u00f3\u0142em<\/td>\n<td>17<\/td>\n<td>23<\/td>\n<td>28<\/td>\n<td>36<\/td>\n<td>40<\/td>\n<td>45<\/td>\n<td>51<\/td>\n<td>55<\/td>\n<td>63<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Dzia\u0142 I (ubezpieczenia na \u017cycie)<\/td>\n<td>2<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>10<\/td>\n<td>13<\/td>\n<td>15<\/td>\n<td>21<\/td>\n<td>24<\/td>\n<td>30<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Instytucje o przewadze kapita\u0142u krajowego w dziale I<\/td>\n<td>&#8211;<\/td>\n<td>&#8211;<\/td>\n<td>5<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>9<\/td>\n<td>12<\/td>\n<td>16<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><em>\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/em> Biuletyn PUNU, 1997, 1998, 1999<\/p>\n<p>W 1991 roku firmy prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 w dziale ubezpiecze\u0144 na \u017cycie stanowi\u0142y zaledwie 11% rynku, a w 1999 roku ju\u017c ponad 47%. Zbli\u017camy si\u0119 wi\u0119c do proporcji jakie wyst\u0119puj\u0105 \u015brednio dla kraj\u00f3w europejskich, gdzie ubezpieczenia na \u017cycie stanowi\u0105 57% rynku. Liczba ubezpieczycieli w dziale I wzros\u0142a 15-krotnie w ci\u0105gu 8 lat.<\/p>\n<p>Wa\u017cnym aspektem jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 ubezpieczeniowa Polak\u00f3w. Polscy klienci s\u0105 bardzo przywi\u0105zani do marki. D\u0142ugoletnia historia monopolu PZU i Warty spowodowa\u0142a, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa (oko\u0142o 50%) potrafi wymieni\u0107 tylko te dwie firmy ubezpieczeniowe, a oko\u0142o 4% zna 3 lub wi\u0119cej firm z tego rynku. Niezwykle istotny jest te\u017c fakt, \u017ce ro\u015bnie udzia\u0142 p\u0142aconej sk\u0142adki na ubezpieczenia na \u017cycie w rozporz\u0105dzalnym dochodzie ludno\u015bci. Tempo wzrostu udzia\u0142u wydatk\u00f3w na ubezpieczenie na \u017cycie w bud\u017cecie gospodarstw domowych jest wi\u0119ksze, ni\u017c tempo wzrostu udzia\u0142u sk\u0142adki na ubezpieczenia \u017cyciowe w PBK (i to o ponad 0,15 punktu procentowego).<\/p>\n<hr \/>\n<h2>Literatura<\/h2>\n<p><strong>Ksi\u0105\u017cki<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>AGENDA 2000, Opinia Komisji Europejskiej o wniosku Polski o cz\u0142onkostwo w Unii Europejskiej, str. 38 i 39<br \/>\n2. Bardwell D. &amp; Rooley R. 'European Insurance Handbook&#8217;, Coopers and Lybrant Publications, 1997<br \/>\n3. Biuletyn PUNU za rok 1999<br \/>\n4. Devine P. &amp; Jollans A. 'Insurance and The Single European Market&#8217;. Study Course 925, Typesetting by the Chartered Insurance Institute, London<br \/>\n5. Doan O. &#8222;Ubezpieczenia \u017cyciowe&#8221;, Poltex, Warszawa 1995<br \/>\n6. Fundacja Edukacji Bada\u0144 Bankowych &#8222;Ubezpieczyciele polscy w obliczu proces\u00f3w liberalizacyjnych w Polsce&#8221;<br \/>\n7. Garczarczyk J. &#8222;Rynek ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w Polsce &#8211; tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107&#8221;, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Pozna\u0144 1997<br \/>\n8. Hadyniak B. &#8222;Perspektywy rozwoju rynku ubezpiecze\u0144 w Polsce I jego uwarunkowania&#8221;<br \/>\n9. Kruczalak K. &#8222;Dostosowanie polskiego prawa ubezpieczeniowego do prawa europejskiego (prawa wsp\u00f3lnotowego)&#8221;, Branta, Bydgoszcz 1997 &#8222;Ubezpieczenia w gospodarce rynkowej&#8221; pod red. A. W\u0105siewicza<br \/>\n10. Lorcher, M. Walkowiak, A. Wertheim &#8222;Ubezpieczy\u0107 si\u0119 najlepiej&#8221;. Prognoza, Wroc\u0142aw 1994<br \/>\n11. Markin R. and Argus R. &#8222;EC Insurance Law&#8221; Sweet&amp;Maxwell Limited, London 1997<br \/>\n12. Or\u0119ziak L. &#8222;Jednolity rynek ubezpieczeniowy w ramach Unii Europejskiej &#8211; zasady funkcjonowania i kierunki rozwoju&#8221;, SGH, Warszawa 1997<br \/>\n13. Panorama Ubezpiecze\u0144 1999, CEIC, Warszawa 1999<br \/>\n14. Parsons C. '(De)regulation of insurance in the EC &amp; The Single Insurance Market&#8217;, LAM, Warszawa<br \/>\n15. Pluci\u0144ski E. &#8222;Makroekonomia gospodarki otwartej&#8221; Elipsa WSHiFM, Warszawa 1998<br \/>\n16. PUNU, Wybrane akty prawne dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej, Ksi\u0105\u017cka i Wiedza, Warszawa<br \/>\n17. Reps S. &#8222;Prawo ubezpieczeniowe&#8221; LAM, Warszawa 1996<br \/>\n18. Sangowski T. (red.), Vademecum ubezpiecze\u0144 gospodarczych (po\u015brednika ubezpieczeniowego), Saga Printing, Pozna\u0144 1998 r.<br \/>\n19. Solorz K. &#8222;Rozw\u00f3j system\u00f3w bankowych &#8221; BMiB, Warszawa 1996, str. 49<br \/>\n20. Stroi\u0144ski E. &#8222;Ewolucja ubezpiecze\u0144 na \u017cycie&#8221;<br \/>\n21. Stroi\u0144ski E. &#8222;Przepisy koordynuj\u0105ce ustawodawstwo pa\u0144stw cz\u0142onkowskich EWG &#8211; Ubezpieczenia&#8221; AIDA Warszawa, 1991<br \/>\n22. Tendera-W\u0142aszczuk H. (red.) &#8222;Polska droga do UE: ekonomiczne i spo\u0142eczne konsekwencje integracji Polski z UE&#8221;<br \/>\n23. The State Office for Insurance Supervision Republic of Poland &#8222;Proceedings&#8221; KiW, Warsaw 1998<br \/>\n24. Tutt L.W.G. &#8222;Life Assurance and Other Investments&#8221; Financial Planning Certificate The Chartered Insurance Institute, London 1991<br \/>\n25. Uk\u0142ad Europejski, URM Biuro ds. Integracji Europejskiej oraz Pomocy Zagranicznej, Warszawa 1994.<br \/>\n26. W\u0105siewicz A. &#8222;Prawne zasady dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej&#8221; Centrum Kszta\u0142cenia Zawodowej Edukacji Ubezpieczeniowej i Bankowej, LAM, Warszawa 1994<br \/>\n27. Wierzbicka E. &#8222;Rozw\u00f3j rynku ubezpieczeniowego w Polsce&#8221; Zeszyty Naukowe Nr16, WSUiB, Warszawa<br \/>\n28. Wierzbicka E. &#8222;Rynek ubezpiecze\u0144 w okresie transformacji w Polsce&#8221; Instytut Finans\u00f3w przy WSUiB Wierzbicka E. &#8222;Polityka finansowa w okresie transformacji &#8211; do\u015bwiadczenia lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych&#8221; Wilga &#8217;99, Warszawa 1999<br \/>\n29. Wilczy\u0144ski S. (pod red.) &#8222;WTO, OECD i UE &#8211; aspekty ekonomiczne i prawne&#8221; Warszawa kwiecie\u0144 1997<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Artyku\u0142y<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Asekuracja&amp;Re &#8222;Kurtyna w G\u00f3r\u0119, &#8230; kurtyna w d\u00f3\u0142!&#8221; Listopad\/Grudzie\u0144 1999 str. 30<\/li>\n<li>Fetera K. &#8222;Nadz\u00f3r w Europie&#8221;, Asekuracja&amp;Re, Marzec 2000<\/li>\n<li>Fetera K. &#8222;Nowe szaty nadzoru&#8221;, Asekuracja&amp;Re, Stycze\u0144 2000<\/li>\n<li>Fetera K. &#8222;Wci\u0105\u017c na plusie&#8221;, Asekuracja&amp;Re, Stycze\u0144 2000<\/li>\n<li>Gazeta Finansowa 31 stycznia &#8211; 5 lutego 2000 &#8222;Zyski po dw\u00f3ch latach&#8221;<\/li>\n<li>Jamro\u017cy W. &#8222;Perspektywy rozwoju ubezpiecze\u0144 na \u017cycie w Polsce&#8221;, Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 7-8, Warszawa 1997<\/li>\n<li>Jonczyk B., Ogrodnik H. &#8222;Podstawowe wska\u017aniki charakteryzuj\u0105ce europejski rynek ubezpieczeniowy&#8221;, Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 1999<\/li>\n<li>Jurkiewicz B., \u017burakowska M. &#8222;Ubezpieczenia na \u017cycie w \u015bwiadomo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Gda\u0144ska&#8221; Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 11 &#8211; 12, Warszawa 1999<\/li>\n<li>Konopielko \u0141. &#8222;Trzy generacje dyrektyw&#8221;, Asekuracja&amp;Re, Lipiec 1999<\/li>\n<li>Kukli\u0144ski M. &#8222;Pod okiem kr\u00f3lowej&#8221; Asekuracja&amp;Re, Kwiecie\u0144 1997<\/li>\n<li>Monkiewicz J., &#8222;Perspektywy rozwoju rynku ubezpiecze\u0144 w Polsce na prze\u0142omie XX i XXI wieku&#8221;, Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe, nr 7\/8, 1997 r.<\/li>\n<li>Pajewska R. &#8222;Mo\u017cliwo\u015bci rozwoju polskiego rynku ubezpiecze\u0144 na \u017cycie&#8221; Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 3-4, 1998<\/li>\n<li>Pytkowska B., &#8222;Zmiany w prawie ubezpieczeniowym, a dostosowanie do wymog\u00f3w Unii Europejskiej&#8221;, Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja, listopad 1997 r.<\/li>\n<li>R\u00f3\u017cycki Pawe\u0142, &#8222;Szwedzi na tle Europy&#8221; Asekuracja&amp;Re Listopad\/Grudzie\u0144 1999 str. 44,46,48<\/li>\n<li>Siedlecka E., &#8222;Rynek okiem nadzoru&#8221;, Asekuracja&amp;Re, lipiec 1997<\/li>\n<li>Skipietrow N. &#8211; wywiad z Jerzym Wysockim &#8222;Boom dopiero nast\u0105pi&#8221; Asekuracja&amp;Re, czerwiec 1999<\/li>\n<li>Skupi\u0144ska A., &#8222;W grupie ra\u017aniej&#8221;, Gazeta Bankowa nr 47 &#8211; 24.XI.1996<\/li>\n<li>Skuza B. &#8222;Po\u015brednicy niemile widziani&#8221; Asekuracja&amp;Re, Marzec 1997<\/li>\n<li>\u015aliperski M. &#8222;Determinanty rozwoju rynku ubezpiecze\u0144 \u017cyciowych&#8221;, Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja, Luty 1999<\/li>\n<li>\u015aliperski M. &#8222;Ma\u0142\u017ce\u0144stwo bankowo-ubezpieczeniowe&#8221; Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 5-6, Warszawa 1998<\/li>\n<li>\u015aliperski M., Na drodze ku jednolitemu rynkowi ubezpieczeniowemu w Europie. Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja; wrzesie\u0144 1999 r.<\/li>\n<li>\u015awital R., &#8222;Prawo ubezpiecze\u0144 gospodarczych w Unii Europejskiej&#8221;, Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe nr 9\/10, 1997 r.<\/li>\n<li>\u015aliperski M. &#8222;Transformacje i kierunki rozwoju rynk\u00f3w ubezpieczeniowych &#8211; przyk\u0142ad brytyjski&#8221; Stycze\u0144 1999, Dodatek do Reasekuracja, Prawo, Ubezpieczenia, Stycze\u0144 1999<\/li>\n<li>Swiss Re, Sigma No. 6\/1999 &#8222;Life insurance: Will the urge to merge continue?&#8221;<\/li>\n<li>Tuli\u0144ska A., &#8222;Nowe zjawiska na europejskim rynku ubezpieczeniowym w latach 1995-1996&#8221;, Prawo Asekuracyjne, nr 3, 1997r.<\/li>\n<li>Wa\u0142cerz D., &#8222;Ubezpieczyciel bez bazy&#8221;, \u017bycie Gospodarcze 1996, nr 48<\/li>\n<li>Wa\u0142cerz D., Wanat-Po\u0142e\u0107 E., &#8222;Sytuacja na polskim rynku ubezpiecze\u0144 w 1996 roku&#8221;, Prawo Asekuracyjne nr 3, 1997 r.<\/li>\n<li>Wierzbicka E., &#8222;Miejsce i rola du\u017cych i \u015brednich towarzystw ubezpieczeniowych w tworzeniu rynku ubezpieczeniowego w Polsce&#8221;, Wiadomo\u015bci Ubezpieczeniowe 1994, nr 4\/5<\/li>\n<li>Wn\u0119k A., Mrozowska B., &#8222;Wp\u0142yw cz\u0142onkostwa Polski w OECD na regulacje prawne i dzia\u0142alno\u015b\u0107 zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144&#8221;, Prawo Asekuracyjne, nr 2, 1996 r.<\/li>\n<li>Wn\u0119k A., &#8222;Zagraniczne inwestycje kapita\u0142owe&#8221;, Prawo asekuracyjne, nr 4, 1997r.<\/li>\n<li>Woicka I. &#8222;Przegl\u0105d prawa polskiego pod k\u0105tem dostosowania do prawa wsp\u00f3lnot &#8211; sektor ubezpieczeniowy &#8221; Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja, Marzec 1999<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a prawne<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej, Dz.U. nr 59, poz.344 z p\u00f3\u017aniejszymi zmianami.<\/li>\n<li>Ustawa z 28 lipca 1990 roku o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej, Dz.U. 1995 nr 95 poz.478, tekst jednolity- Dz.U. 1996 nr 11 poz.62<\/li>\n<li>Ustawa z dnia 23.04.1964 roku. Kodeks cywilny, tytu\u0142 XXVII art. 805 &#8211; 834<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kszta\u0142towanie si\u0119 nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce nale\u017cy wi\u0105za\u0107 z dat\u0105 28 lipca 1990 roku, a jest to moment podpisania ustawy o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej. Ustawa ta zlikwidowa\u0142a monopol ubezpieczeniowy pa\u0144stwa, dopuszczaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 powo\u0142ania prywatnych zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 o kapitale krajowym lub zagranicznym. Pozwoli\u0142o to na szybki rozw\u00f3j rynku ubezpiecze\u0144 &#8211; zar\u00f3wno z punktu widzenia ilo\u015bci jak &#8230; <a title=\"Pocz\u0105tki nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/poczatki-nowoczesnego-rynku-ubezpieczeniowego-w-polsce\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o Pocz\u0105tki nowoczesnego rynku ubezpieczeniowego w Polsce\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[45],"class_list":["post-194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prac-mgr","tag-poczatki-nowoczesnego-rynku-ubezpieczeniowego-w-polsce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/194\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/ubezpieczenia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}