{"id":290,"date":"2023-04-29T11:12:53","date_gmt":"2023-04-29T09:12:53","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/?p=290"},"modified":"2023-05-02T18:24:59","modified_gmt":"2023-05-02T16:24:59","slug":"obraz-sopotu-na-przestrzeni-wiekow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/obraz-sopotu-na-przestrzeni-wiekow\/","title":{"rendered":"Obraz Sopotu na przestrzeni wiek\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (6 votes) <\/div>\n <\/div>\n

rozdzia\u0142 z pracy mgr<\/h2>\n

Sopot do I wojny \u015bwiatowej<\/h3>\n

Sopot na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku by\u0142 jednym z najbardziej znanych, ch\u0119tnie odwiedzanych i ekskluzywnych k\u0105pielisk w Europie. W j\u0119zyku niemieckim, okre\u015blanym jako Weltbad – \u015bwiatowy basen, z powodzeniem konkurowa\u0142 z k\u0105pieliskami<\/p>\n

Riwiera W\u0142oska i Lazurowe Wybrze\u017ce. Najbardziej znamienn\u0105 dat\u0105 w historii miasta jest rok 1808, kiedy to do Gda\u0144ska przyby\u0142 z wojskami Napoleona lekarz z Alzacji Jean George Haffner. Urzeczony pi\u0119knem pla\u017c, tutejszym klimatem i mnogo\u015bci\u0105 zieleni, osiad\u0142 na sta\u0142e w Sopocie[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

W 1823 roku zbudowa\u0142 pierwszy zak\u0142ad k\u0105pielowy, tzw. Ciep\u0142e \u0142azienki, z sze\u015bcioma kabinami, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 k\u0105piele w ciep\u0142ej wodzie morskiej [2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Wraz z powstaniem uzdrowiska w Dolnym Sopocie miejscowa ludno\u015b\u0107 skupi\u0142a si\u0119 na obs\u0142udze kuracjuszy. W latach 30. XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze pensjonaty i hotele, m.in.\u00a0 hotel Kreissa. Mi\u0119dzy Gda\u0144skiem a Sopotem zacz\u0105\u0142 kursowa\u0107 omnibus konny\u00a0 .<\/p>\n

Czas\u00a0 wolny\u00a0 kuracjusze przebywaj\u0105cy w Sopocie sp\u0119dzali na k\u0105pielach w morzu, spacerach po okolicy do licznych punkt\u00f3w widokowych i rozrywkowych. W morzu k\u0105pane mi\u0119dzy 6-11 rano i 15-20 wieczorem. Zatrudniony \u017candarm upewni\u0142 si\u0119, \u017ce rybacy nie \u0142owi\u0105 ryb w odleg\u0142o\u015bci co najmniej 2000 st\u00f3p podczas k\u0105pieli [3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Gdy Dolny Sopot by\u0142 typow\u0105 wiosk\u0105 ryback\u0105, G\u00f3rny Sopot jednocze\u015bnie uchodzi\u0142 za miejsce okre\u015blane jako „modne”. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie \u00f3wczesnego G\u00f3rnego Sopotu nale\u017ca\u0142a do polskiego hrabiego Przebendowskiego. Po \u015bmierci hrabiego jego \u017cona odziedziczy\u0142a a\u017c jedena\u015bcie dwor\u00f3w. W B\u0142\u0119kitnym Pa\u0142acu eleganckie towarzystwo oraz elita artystyczna i intelektualna zgromadzi\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 hrabiny [4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Pod koniec XIX wieku, dzi\u0119ki rozwojowi kolei, co roku do Sopotu zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 liczne kongresy pacjent\u00f3w z niemal ca\u0142ej Europy. Sopot liczy\u0142 ju\u017c 1000 mieszka\u0144c\u00f3w, a latem go\u015bci dwa razy wi\u0119cej [5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Centrum k\u0105pielowego \u017cycia by\u0142 Dom Zdrojowy i molo. Nowy, Drugi Dom Zdrojo, kt\u00f3ry zosta\u0142 wzniesiony w 1880 roku, by\u0142 budynkiem o ciekawej architekturze. Centraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 domu zajmowa\u0142a du\u017ca, dwukondygnacyjna sala. Od strony morza znajdowa\u0142a si\u0119 loggia ze schodami prowadz\u0105cymi do ogrodu zdrojowego. W skrzyd\u0142ach domu znajdowa\u0142y si\u0119 biura, czytelnia, palarnia i restauracja. Ponadto mie\u015bci\u0142 czterdzie\u015bci pokoi hotelowych.<\/p>\n

Ka\u017cdego roku, przed sezonem, kierownictwo o\u015brodka wydawa\u0142o bedeker, w kt\u00f3rym prezentowano m.in kalendarz wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 odby\u0107. W\u015br\u00f3d atrakcji uralskiego kultu przewa\u017ca\u0142y koncerty i wyst\u0119py grup teatralnych, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej odbywa\u0142y si\u0119 w Domu Zdrojowym lub w sali imprezowej Hotelu Victoria. W bilansie sezonu 1890, zamieszczonym w bedeker, mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce by\u0142o 6496 go\u015bci, czyli 500 os\u00f3b w takiej samej liczbie jak rok wcze\u015bniej. W\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy przyjechali z niemal ca\u0142ej Europy, by\u0142o wielu Polak\u00f3w i Rosjan.<\/p>\n

W 1898 roku na placu Mancowym za\u0142o\u017cono korty tenisowe oraz tor wy\u015bcig\u00f3w konnych w Kar\u0142owikowie. W latach 1889-1908 ukazywa\u0142a si\u0119 sopocka gazeta „Zoppoter Anzeiger”, a od 1897 roku przez kolejne pi\u0119\u0107 lat „Gazetka K\u0105pielowa”.<\/p>\n

W XIX wieku popularne w\u015br\u00f3d wczasowicz\u00f3w by\u0142o chodzenie wzd\u0142u\u017c drogi, w\u015br\u00f3d zalesionego wzg\u00f3rza, do modnej restauracji, zwanej Big Star. Od 1902 r. do Wielkiej Gwii zda\u0142a kursowa\u0142 tramwaj konny. Przez kilka pokole\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w Sopotu by\u0142o to jedno z najpi\u0119kniejszych miejsc, a o smaku serwowanych tu potraw kr\u0105\u017c\u0105 legendy. [6]<\/sup><\/a><\/p>\n

W\u015br\u00f3d Polak\u00f3w\u00a0 szczeg\u00f3ln\u0105 preferencj\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 pensjonat Kulerskiego „Dom Polski”, po\u0142o\u017cony mi\u0119dzy ulicami Parkow\u0105 i Grunwaldzk\u0105. W „Domu Polskim” panowa\u0142a mi\u0142a i przyjazna atmosfera. Nie tylko pobyt wczasowicz\u00f3w by\u0142 przyjemniejszy dzi\u0119ki dbaniu o ich wygody, ale tak\u017ce obudzi\u0142a si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa. Wieczorami w pensjonacie przespa\u0142o si\u0119 przy muzyce i recytowa\u0142o si\u0119 patriotyczn\u0105 poezj\u0119. Czytelnia zosta\u0142a wyposa\u017cona we wszystkie gazety i czasopisma w j\u0119zyku polskim. Korzystali z niego nie tylko go\u015bcie „Domu Polskiego”, ale tak\u017ce Polacy z innych hoteli. W gabinecie pana Kulerskiego cz\u0119sto odbywa\u0142y si\u0119 wa\u017cne dyskusje rodak\u00f3w z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk. Dotyczy\u0142y one polityki i spraw spo\u0142ecznych zwi\u0105zanych z narodem polskim[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Sopot mia\u0142 inne miejsca, kt\u00f3re by\u0142y oazami polsko\u015bci. Willa „Halina” Haliny i Stanis\u0142awa Tomaszewskich, obok dzisiejszych Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich, sta\u0142a si\u0119 jednym z najbardziej eleganckich i ulubionych miejsc zamieszkania Polak\u00f3w. Polski duch panuj\u0105cy w „Halinie” od pocz\u0105tku jej istnienia przyczyni\u0142 si\u0119 do promocji j\u0119zyka ojczystego i tradycji narodowych w Sopocie [8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Pensjonat „Quo Vadis” i pawilon ogrodowy wybudowany przez Antoniego Chmielewskiego z du\u017c\u0105 sal\u0105 imprezow\u0105, a tak\u017ce stoj\u0105cy obok niego dom eszkalny przy ul. Morskiej 57\/59 by\u0142y przez wiele lat siedzib\u0105 wi\u0119kszo\u015bci polskich towarzystw, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y w\u00f3wczas w Sopocie. Jego pensjonat zyska\u0142 miano „sopockiej ku\u017ani polsko\u015bci”. Odby\u0142y si\u0119 tam spotkania polskich organizacji, m.in.: Towarzystwo \u015apiewu „Lutnia”, Sp\u00f3\u0142dzielnia „Macierz Kaszubska”, Towarzystwo Gimnastyczne „Sok\u00f3\u0142” [9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Prze\u0142om wiek\u00f3w sta\u0142 si\u0119 momentem nadania miastu uzdrowiskowemu praw miejskich (1901 r.). W\u0142adze miasta rozpocz\u0119\u0142y budow\u0119 nowych k\u0105pielisk: zak\u0142adu balneologicznego, \u0141azienek, Opery Le\u015bnej oraz nowego, trzeciego Domu Zdrojowego na miejscu poprzedniego [10]<\/sup><\/a>. Nowy Dom Zdrojowy wygl\u0105da\u0142 niezwykle efektownie, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z g\u0142\u00f3wnego budynku na parterze, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142y si\u0119: palarnia, sala bilardowa i czytelnia. Za nimi znajdowa\u0142y si\u0119 pomieszczenia reprezentacyjne. W najbardziej okaza\u0142ym z nich, zwanym Czerwonym lub Teatrem, odbywa\u0142y si\u0119 przedstawienia teatralne i bale. Niebieska sala obok s\u0142u\u017cy\u0142a jako du\u017ca sala ruletki. Na tarasach znajdowa\u0142y si\u0119 kawiarnie na ponad dwie\u015bcie os\u00f3b, a w muszlach koncertowych na placu zdrojowym gra\u0142a orkiestra uzdrowiskowa.<\/p>\n

Ryc. 3. Sopot – molo z domem zdrojowym i sanatorium.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Golec J.: Sopot – Kronika XX wieku,\u00a0 Studio Graficzno-Wydawnicze Golmar, Gdynia 2001.<\/p>\n

W 1901 roku latem o\u015brodek odwiedzi\u0142o 12500 [11]<\/sup><\/a> kuracjuszy. S\u0142awa Per\u0142y Morza Ba\u0142tyckiego, Riwiery P\u00f3\u0142nocy i \u015awiatowego K\u0105pieliska nad Ba\u0142tykiem z roku na rok stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej powszechna, a dynamiczny rozw\u00f3j myasty zatrzyma\u0142a dopiero I wojna \u015bwiatowa [12]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\n

[1]<\/sup><\/a> M. Kosko, Spa Sopot zaprasza, „Jantarowe Szlaki”, Sopot 3\/2001, s. 2.<\/p>\n

[2]<\/sup><\/a> R. Socha, Nowy bedeker…, op.cit., s. 201.<\/p>\n

[3]<\/sup><\/a> M. Kosko, Spa Sopot zaprasza, op.cit., s. 2.<\/p>\n

[4]<\/sup><\/a> M. Biedermann, Sopot, moje podr\u00f3\u017ce do…, Sopot 2001.<\/p>\n

[5]<\/sup><\/a> J. Stankiewicz, Zagospodarowanie przestrzenne…, op.cit., s. 59, 61.<\/p>\n

[6]<\/sup><\/a> M. Biedermann, Sopot, op.cit., 2001.<\/p>\n

[7]<\/sup><\/a> G. Danielewicz, Polskie rodziny w Sopocie, Ed. Granit, Warszawa 1999, s. 6-8.<\/p>\n

[8]<\/sup><\/a> Tam\u017ce, s. 14-16.<\/p>\n

[9]<\/sup><\/a> F. Mamusiu, Sopot, szkice…, op.cit., s. 84-89.<\/p>\n

[10]<\/sup><\/a> B. \u015aliwi\u0144ski (red.), Historia Sopotu do…, op.cit., s. 142.<\/p>\n

[11]<\/a> Tam\u017ce, s. 115.<\/p>\n

[12]<\/sup><\/a> M. Sperski, B. Wandtke, Ilustrowane…, op.cit., s. 5.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozdzia\u0142 z pracy mgr Sopot do I wojny \u015bwiatowej Sopot na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku by\u0142 jednym z najbardziej znanych, ch\u0119tnie odwiedzanych i ekskluzywnych k\u0105pielisk w Europie. W j\u0119zyku niemieckim, okre\u015blanym jako Weltbad – \u015bwiatowy basen, z powodzeniem konkurowa\u0142 z k\u0105pieliskami Riwiera W\u0142oska i Lazurowe Wybrze\u017ce. Najbardziej znamienn\u0105 dat\u0105 w historii miasta jest rok 1808, kiedy … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[110,111],"class_list":["post-290","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie","tag-obraz-sopotu-na-przestrzeni-wiekow","tag-rozdzial-z-pracy-mgr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=290"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":303,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/290\/revisions\/303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/turystyka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}