{"id":98,"date":"2019-04-28T16:19:58","date_gmt":"2019-04-28T14:19:58","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=98"},"modified":"2019-04-28T16:19:58","modified_gmt":"2019-04-28T14:19:58","slug":"pojecie-zadania-i-etapy-resocjalizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/pojecie-zadania-i-etapy-resocjalizacji\/","title":{"rendered":"Poj\u0119cie, zadania i etapy resocjalizacji"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Termin \u201eresocjalizacja\u201d<\/em> pojawi\u0142 si\u0119 w polskiej literaturze naukowej w okresie mi\u0119dzywojennym wraz z rozwojem pedagogiki specjalnej. Przedmiotem zainteresowania pedagogiki specjalnej jest rewalidacja jednostek, kt\u00f3re z racji swego upo\u015bledzenia wymagaj\u0105 specjalnych oddzia\u0142ywa\u0144 dla przywr\u00f3cenia sprawno\u015bci intelektualnej, spo\u0142ecznej i fizycznej[1]<\/a>. Jeden z dzia\u0142\u00f3w pedagogiki specjalnej stanowi pedagogika resocjalizacyjna. Poj\u0119cie \u201eresocjalizacja\u201d odwo\u0142uje si\u0119 do zjawiska socjalizacji i oznacza wt\u00f3rne uspo\u0142ecznienie lub ponown\u0105 socjalizacj\u0119 os\u00f3b, w przypadku kt\u00f3rych wcze\u015bniejsza socjalizacja oceniona zosta\u0142a jako negatywna b\u0105d\u017a wadliwa[2]<\/a>. W literaturze pedagogicznej brak jest jednoznacznego okre\u015blenia przedmiotu i zakresu pedagogiki resocjalizacyjnej. W zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tych za\u0142o\u017ce\u0144 teoretycznych i koncepcji socjalizacji, jako przedmiot resocjalizacji wskazuje si\u0119 na przyk\u0142ad wychowanie jednostek spo\u0142ecznie niedostosowanych[3]<\/a> lub wychowanie resocjalizuj\u0105ce, rozumiane jako wychowanie os\u00f3b odznaczaj\u0105cych si\u0119 mniej lub bardziej utrwalonym antagonistycznym ustosunkowaniem si\u0119 do norm reguluj\u0105cych wsp\u00f3\u0142\u017cycie spo\u0142eczne ludzi[4]<\/a>.<\/p>\n

Ukszta\u0142towane na gruncie nauk pedagogicznych poj\u0119cie \u201eresocjalizacja\u201d<\/em> do\u015b\u0107 szybko przej\u0119te zosta\u0142o przez prawo. O ile jednak pedagogika resocjalizacyjna koncentruje si\u0119 przede wszystkim wok\u00f3\u0142 oddzia\u0142ywa\u0144 na dzieci i m\u0142odzie\u017c wykazuj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodne przejawy niedostosowania spo\u0142ecznego, to w j\u0119zyku prawniczym termin \u201eresocjalizacja\u201d u\u017cywany jest zar\u00f3wno w odniesieniu do nieletnich, jak i doros\u0142ych sprawc\u00f3w czyn\u00f3w zabronionych. Znaczenie tego terminu w naukach prawnych zwi\u0105zane jest z socjologicznym modelem niedostosowania spo\u0142ecznego, w kt\u00f3rym niezgodno\u015b\u0107 zachowania jednostki z normami spo\u0142ecznymi a zw\u0142aszcza prawnymi, traktowana jest jako symptom wadliwej socjalizacji, a proces resocjalizacji odnosi si\u0119 do oddzia\u0142ywania na sprawc\u00f3w przest\u0119pstw[5]<\/a>. Koncepcja osi\u0105gni\u0119cia poprawy sprawcy poprzez wymierzenie i wykonanie kary jest oczywi\u015bcie znacznie starsza od samego terminu \u201eresocjalizacja\u201d. W r\u00f3\u017cnych okresach rozwoju prawa karnego do poprawczej funkcji kary przywi\u0105zywano mniejsze lub wi\u0119ksze znaczenie[6]<\/a>.<\/p>\n

Idea resocjalizacji zyska\u0142a dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w nauce prawa karnego, a tak\u017ce w praktyce \u2013 zw\u0142aszcza penitencjarnej (wi\u0119ziennej) w okresie lat 1950 \u2013 1960, najcz\u0119\u015bciej niezale\u017cnie od tez ruchu obrony spo\u0142ecznej. Jej pocz\u0105tki mo\u017cna wi\u0105za\u0107 ze s\u0142ynn\u0105 Deklaracj\u0105 Zasad Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia Wi\u0119ziennego z 1870 roku, w kt\u00f3rej czytamy, \u017ce \u201eresocjalizacja przest\u0119pcy, a nie cierpienie i odp\u0142ata jest celem kary<\/em>\u201d. Wysuni\u0119cie tego celu na pierwszy plan spowodowa\u0142o zasadnicz\u0105 zmian\u0119 w systemie prawa karnego. Podstaw\u0105 orzekania sta\u0142a si\u0119 diagnoza osobowo\u015bci sprawcy i warunk\u00f3w jego \u017cycia, a celem kary \u2013 zapobiegawcze i wychowawcze oddzia\u0142ywanie na sprawc\u0119 oparte na wskazaniach wiedzy kryminologicznej, psychologii i pedagogiki. Idea ta znalaz\u0142a najpe\u0142niejsz\u0105 realizacj\u0119 w prawie ameryka\u0144skim, gdzie s\u0119dziowie uzyskali szeroki zakres swobody w orzekaniu kar, a wobec niemo\u017cno\u015bci okre\u015blania z g\u00f3ry czasu potrzebnego na resocjalizacj\u0119 przest\u0119pcy wprowadzono tam wyroki nieoznaczone. Dominacja tej idei doprowadzi\u0142a nawet w Stanach Zjednoczonych do powstania w 1970 roku projektu Kodeksu resocjalizacyjnego, kt\u00f3ry mia\u0142 zast\u0105pi\u0107 tradycyjny Kodeks karny[7]<\/a>.<\/p>\n

Idea resocjalizacji rozumianej jako \u201eterapia\u201d<\/em> nie zda\u0142a egzaminu w praktyce. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce resocjalizacja w warunkach izolacji penitencjarnej (wi\u0119ziennej), gdzie g\u0142\u00f3wnie j\u0105 wdra\u017cano, prowadzi\u0142a nie tyle do poprawy, co do desocjalizacji sprawc\u00f3w przest\u0119pstw, a w efekcie powa\u017cnego wzrostu recydywy penitencjarnej. Upadek tej idei wi\u0105za\u0107 wi\u0119c mo\u017cna z kryzysem kary pozbawienia wolno\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Koncepcji resocjalizacji zarzucano ponadto, \u017ce w oparciu o zr\u00f3\u017cnicowane prognozy resocjalizacyjne prowadzi do ogromnych rozpi\u0119to\u015bci w orzekaniu kar za podobne przest\u0119pstwa, naruszaj\u0105c tym zasady r\u00f3wno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci[8]<\/a>.<\/p>\n

Wykonywanie kar, \u015brodk\u00f3w karnych, poprawczych i wychowawczych stanowi\u0105cych reakcj\u0119 na pope\u0142nienie czynu zabronionego wi\u0105\u017ce si\u0119 z ingerencj\u0105 w sfer\u0119 praw i wolno\u015bci jednostki r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy ich stosowanie zorientowane jest na resocjalizacj\u0119 sprawcy. Prawo nie zajmuje si\u0119 wypracowaniem teoretycznych podstaw oddzia\u0142ywania resocjalizacyjnego ani metod i technik pracy resocjalizacyjnej, pozostawiaj\u0105c to naukom pedagogicznym; okre\u015bla natomiast dopuszczalne \u015brodki i warunki podejmowania oddzia\u0142ywa\u0144 resocjalizacyjnych. Precyzyjne uregulowanie zakresu dopuszczalnej ingerencji w sfer\u0119 praw jednostki przy stosowaniu i wykonywaniu kar, \u015brodk\u00f3w karnych i innych form reakcji prawnokarnej na pope\u0142nienie czynu zabronionego nabra\u0142o szczeg\u00f3lnego znaczenia w ostatnich latach w zwi\u0105zku z rozwojem ruch\u00f3w ochrony praw cz\u0142owieka, kwestionuj\u0105cych prawo pa\u0144stwa do przymusowej interwencji w osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3rej integralno\u015b\u0107 nale\u017cy do niezbywalnych praw (st\u0105d poddanie si\u0119 terapii resocjalizacyjnej mo\u017ce by\u0107 traktowane jedynie jako propozycja dobrowolnie przyjmowana lub nie)[9]<\/a>.<\/p>\n

Zgodnie z przepisami dotycz\u0105cych post\u0119powania z nieletnimi wykonywanie \u015brodk\u00f3w wychowawczych i poprawczych ma na celu wychowanie nieletniego na \u015bwiadomego uczciwego obywatela i odbywa si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem wskaza\u0144 nauki i do\u015bwiadcze\u0144 pedagogicznych. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wychowawcza powinna zmierza\u0107 przede wszystkim do wszechstronnego rozwoju osobowo\u015bci i uzdolnie\u0144 nieletniego oraz do kszta\u0142towania i utrwalania w nim spo\u0142ecznie po\u017c\u0105danej postawy i poczucia odpowiedzialno\u015bci, tak by by\u0142 on odpowiednio przygotowany do spo\u0142ecznie u\u017cytecznej pracy. Plac\u00f3wki, zak\u0142ady i schroniska dla nieletnich zapewniaj\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci nauczanie og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce i zawodowe, dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturalno \u2013 o\u015bwiatow\u0105 i sportow\u0105, dzia\u0142alno\u015b\u0107 maj\u0105c\u0105 na celu rozwijanie aktywno\u015bci spo\u0142ecznej nieletnich i wdro\u017cenie ich do pracy spo\u0142ecznie u\u017cytecznej.<\/p>\n

Zasady wychowywania jednostek niedostosowanych spo\u0142ecznie wynikaj\u0105 w spos\u00f3b naturalny z zasad og\u00f3lno pedagogicznych. Zmierzaj\u0105 one w kierunku \u201eosi\u0105gni\u0119cia optymalnego rozwoju spo\u0142eczno-moralnego jednostki dewiatywnej i jak najlepszego dostosowania jej do \u017cycia spo\u0142ecznego\u201d Wed\u0142ug O. Lipkowskiego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce zasady[10]<\/a>:<\/p>\n