{"id":82,"date":"2017-12-08T10:48:06","date_gmt":"2017-12-08T09:48:06","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=82"},"modified":"2024-11-24T15:15:07","modified_gmt":"2024-11-24T14:15:07","slug":"typologia-problemow-spolecznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/typologia-problemow-spolecznych\/","title":{"rendered":"Typologia problem\u00f3w spo\u0142ecznych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

W uj\u0119ciu podanym przez S\u0142ownik socjologiczny<\/em> problemy spo\u0142eczne s\u0105 zjawiskami na skal\u0119 masow\u0105 (maj\u0105cymi zasi\u0119g zar\u00f3wno lokalny jak i globalny), powtarzaj\u0105cymi si\u0119, postrzeganymi z punktu widzenia przekona\u0144 i interes\u00f3w jednostek, grup, wi\u0119kszych zbiorowo\u015bci, ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw za negatywne, niekorzystne, niebezpieczne, z\u0142e. Budz\u0105 zaniepokojenie opinii publicznej, gdy\u017c przybieraj\u0105 na sile i nierzadko uwa\u017cane s\u0105 za przejaw dezorganizacji spo\u0142ecznej[1]<\/a>.<\/p>\n

Poj\u0119cia \u201ekwestii spo\u0142ecznej\u201d po raz pierwszy u\u017cy\u0142 w 1840 roku H. Heine. W poj\u0119ciu tym zawar\u0142 elementy negatywne, kt\u00f3rymi by\u0142y niesprawiedliwo\u015bci struktur, a tak\u017ce pozytywne wskazuj\u0105ce kryteria ich oceny, podstawowe zasady spo\u0142eczne oraz strategie ich rozwi\u0105zywania. Ka\u017cda epoka posiada swoj\u0105 specyficzn\u0105 kwesti\u0119 spo\u0142eczn\u0105[2]<\/a>.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 zjawisk, kt\u00f3re przypisa\u0107 mo\u017cna kategorii problem\u00f3w spo\u0142ecznych ma zmienne, nieostre granice. Fakt w\u0142\u0105czenie lub wy\u0142\u0105czenia danego zjawiska spo\u0142ecznego do obszaru patologii spo\u0142ecznych jest kwesti\u0105 dyskusyjn\u0105. Z drugiej strony bez wi\u0119kszego k\u0142opotu mo\u017cemy wyliczy\u0107 jednak te zjawiska spo\u0142eczne, kt\u00f3re mo\u017cna w zasadzie zakwalifikowa\u0107 jako problem spo\u0142eczny. Korupcja, przest\u0119pczo\u015b\u0107, alkoholizm, narkomania, przemoc \u2013 to niekt\u00f3re ze zjawisk uto\u017csamianych z poj\u0119ciem problemu spo\u0142ecznego, gdy\u017c przeciwstawiane s\u0105 one wyra\u017ceniom o dobrym, po\u017c\u0105danym porz\u0105dku spo\u0142ecznym. W ka\u017cdej ludzkiej zbiorowo\u015bci \u0142atwo zidentyfikowa\u0107 te zjawiska spo\u0142eczne, kt\u00f3re przez jej cz\u0142onk\u00f3w b\u0119d\u0105 uwa\u017cane za naganne, pejoratywne i kt\u00f3re b\u0119d\u0105 sk\u0142ania\u0107 ich do podejmowania rozmaitych dzia\u0142a\u0144 d\u0105\u017c\u0105cych do zmiany takiego a nie innego stanu rzeczy[3]<\/a>.<\/p>\n

Czy jednak selekcjonuj\u0105c rozmaite zjawiska jako problemy spo\u0142eczne wedle kryterium publicznego zainteresowania czy protestu post\u0119puje si\u0119 rozs\u0105dnie? Ka\u017cdy z nas przecie\u017c jednak w swojej roli obywatelskiej ma jaki\u015b pogl\u0105d na to, co w \u017cyciu zbiorowym stanowi \u201esfer\u0119 problem\u00f3w\u201d. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna czy profesjonalne wyczulenie mog\u0105 sprzyja\u0107 rozeznawaniu granic tego obszaru wyra\u017aniej, mog\u0105 sk\u0142ania\u0107 do rozci\u0105gni\u0119cia ich na te dziedziny, kt\u00f3re nie rodz\u0105 jeszcze zbiorowego niepokoju. Ci\u0105gle jednak pozostaje si\u0119 w ramach tych obraz\u00f3w \u015bwiata, jakie s\u0105 konstruowane wedle potocznego, tj. codziennego, zbiorowego do\u015bwiadczenia[4]<\/a>.<\/p>\n

Warto te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zjawisko \u201ekreowania\u201d problem\u00f3w spo\u0142ecznych. Pisze o nim np. Mauss, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce kryterium kreowania s\u0105 nie tyle rzeczywiste zjawiska spo\u0142eczne, ile interesy i cele tych, kt\u00f3rzy problemy kreuj\u0105[5]<\/a>. Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce normy moralne nie s\u0105 jedynymi kryteriami oceny zjawisk spo\u0142ecznych. Niekt\u00f3re jednostki lub grupy mog\u0105 ocenia\u0107 je z perspektywy w\u0142asnych cel\u00f3w i interes\u00f3w, nazywaj\u0105c problemem te zjawiska, kt\u00f3re owym interesom szkodz\u0105.<\/p>\n

Wed\u0142ug Marka Mlickiego[6]<\/a> pierwszym elementem identyfikacji problem\u00f3w spo\u0142ecznych jest wiedza o rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej, czyli jej obraz, jaki wytwarzaj\u0105 sobie ludzie. Obraz ten kszta\u0142tuje si\u0119 pod wp\u0142ywem dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w informacji: informacji uzyskiwanych bezpo\u015brednio z otoczenia oraz informacji pochodz\u0105cych z tzw. rzeczywisto\u015bci znakowej, tj. \u015brodk\u00f3w masowego przekazu, ksi\u0105\u017cek itd. Zr\u00f3\u017cnicowanie w dost\u0119pie do informacji powoduje, \u017ce obrazy rzeczywisto\u015bci r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych i zawodowych b\u0119d\u0105 si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0107 \u2013 niekiedy nawet znacznie. Dlatego ocenie, kt\u00f3ra jest nast\u0119pnym etapem identyfikowania problem\u00f3w spo\u0142ecznych, b\u0119d\u0105 podlega\u0142y r\u00f3\u017cne zjawiska.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 problem\u00f3w spo\u0142ecznych mo\u017ce by\u0107 rozpoznana przez uczestnik\u00f3w \u017cycia zbiorowego, kt\u00f3rzy na podstawie w\u0142asnego do\u015bwiadczenia s\u0105 w stanie okre\u015bli\u0107 rozbie\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy obowi\u0105zuj\u0105cymi standardami normatywnymi a istniej\u0105cymi warunkami. Ingerencja profesjonalist\u00f3w jest jednak niezb\u0119dna w sytuacji, gdy rozbie\u017cno\u015bci te nie s\u0105 z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w dostrzegane przez przedstawicieli spo\u0142ecze\u0144stwa (problemy realne), b\u0105d\u017a te\u017c gdy okre\u015bla si\u0119 mianem problemu warunki, kt\u00f3re wedle wiedzy ekspert\u00f3w nie naruszaj\u0105 warto\u015bci spo\u0142ecznych (problemy fa\u0142szywe)[7]<\/a>.<\/p>\n

Bardzo istotne jest tak\u017ce r\u00f3zr\u00f3\u017cenie mi\u0119dzy \u201estarymi\u201d a \u201enowymi\u201d problemami spo\u0142ecznymi. Przez \u201estare\u201d rozumiemy te problemy, kt\u00f3re s\u0105 tradycyjne jako takie okre\u015blane. S\u0105 to np. prostytucja, przest\u0119pczo\u015b\u0107, alkoholizm, niekt\u00f3re przejawy patologii rodziny itd. Nauki spo\u0142eczne prowadz\u0105 nad nimi badania, w\u0142adza usi\u0142uje je zwalcza\u0107 lub ogranicza\u0107, ludzie okre\u015blaj\u0105 je jako godne pot\u0119pienia. Panuje niemal powszechna zgoda co do konieczno\u015bci ich rozwi\u0105zania b\u0105d\u017a ograniczenia. Wszystkie one s\u0105 po\u015brednio lub bezpo\u015brednio sprzeczne z warto\u015bciami i normami etyki chrze\u015bcija\u0144skiej. Problemy \u201enowe\u201d to te, kt\u00f3re dotycz\u0105 zjawisk nowo powstaj\u0105cych lub gwa\u0142townie zmieniaj\u0105cych nat\u0119\u017cenie w danym spo\u0142ecze\u0144stwie[8]<\/a>.<\/p>\n

Bardzo cz\u0119sto w literaturze pomijane s\u0105 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy problemami socjologicznymi a spo\u0142ecznymi. Te pierwsze s\u0105 problemami wybranymi do badania przez socjolog\u00f3w, a te drugie s\u0105 problemami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem troski spo\u0142ecze\u0144stwa. Problemy spo\u0142eczne mo\u017cna podzieli\u0107 na jawne i ukryte. Ukryte problemy to takie niepo\u017c\u0105dane spo\u0142eczne warunki, kt\u00f3re s\u0105 w sprzeczno\u015bci z pewnymi warto\u015bciami i interesami grup lub warstw w spo\u0142ecze\u0144stwie, ale nie s\u0105 powszechnie rozpoznane jako takie[9]<\/a>.<\/p>\n

Problemy wyst\u0119puj\u0105ce w spo\u0142eczno\u015bciach lokalnych, w poszczeg\u00f3lnych sferach \u017cycia spo\u0142ecznego mo\u017cemy podzieli\u0107 na:<\/p>\n