{"id":59,"date":"2015-03-01T21:43:56","date_gmt":"2015-03-01T20:43:56","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=59"},"modified":"2024-11-24T15:18:58","modified_gmt":"2024-11-24T14:18:58","slug":"telewizja-i-przemoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/telewizja-i-przemoc\/","title":{"rendered":"Telewizja i przemoc"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Pod wp\u0142ywem mass medi\u00f3w zmieni\u0142y si\u0119 wyobra\u017cenia na temat czasu i przestrzeni, a tak\u017ce procesu komunikowania. \u0141atwo\u015b\u0107, dost\u0119pno\u015b\u0107 i natychmiastowo\u015b\u0107 informacji zapewnia cz\u0142owiekowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 orientacji we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, powoduje zmiany w uznawanych dot\u0105d warto\u015bciach w stosunkach mi\u0119dzyludzkich i zwyczajach, a tak\u017ce powoduje proces akceleracji i przy\u015bpieszenia zmian w zakresie edukacji. To w\u0142a\u015bnie mass media sta\u0142y si\u0119 swoistym \u015brodkiem wychowawczym \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142em wielorakich wiadomo\u015bci i prze\u017cy\u0107 wywieraj\u0105cych wp\u0142yw na rozwijanie zainteresowa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego kszta\u0142towanie postaw (Gajda J., Juszczyk S., Siemieniecki B., Wenta K., s.110).<\/p>\n

Osobowo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego pokolenia w coraz wi\u0119kszym stopniu kszta\u0142towana jest przez wp\u0142ywy i bod\u017ace rozwojowe dzia\u0142aj\u0105ce poza szko\u0142\u0105. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami powstania nowej rzeczywisto\u015bci wychowawczej, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej szczeg\u00f3lne miejsce przypada mass mediom, g\u0142\u00f3wnie telewizji (Zaj\u0105c A., 1996, s.95).<\/p>\n

Telewizja coraz cz\u0119\u015bciej jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia. St\u0105d te\u017c nieuchronnie wp\u0142ywa na kszta\u0142t i spos\u00f3b funkcjonowania wielu ludzi w spo\u0142ecze\u0144stwie (Ha\u0142aj J., Pietrzak H., 2000, s.56 ). \u017byjemy w czasach, w kt\u00f3rych \u015brodki masowego przekazu wdzieraj\u0105 si\u0119 w \u017cycie codzienne cz\u0142owieka, narzucaj\u0105 mu swoj\u0105 wszechobecno\u015b\u0107 wsz\u0119dzie: w domu, na ulicy, w szkole, \u015brodkach komunikacji, w miejscach pracy, odpoczynku (Ho\u0142yst B., 1989, s.505).<\/p>\n

W miar\u0119 dorastania dziecka rozszerza si\u0119 kr\u0105g oddzia\u0142ywa\u0144 wychowawczych. Najpierw jest to rodzina, kt\u00f3ra rozpoczyna d\u0142ugi proces przygotowania dzieci do \u017cycia poprzez kszta\u0142towanie okre\u015blonych r\u00f3l spo\u0142ecznych, systemu warto\u015bci, norm post\u0119powania i niezale\u017cnie od swoich mo\u017cliwo\u015bci i warunk\u00f3w materialnych, kulturalnych, statusu spo\u0142ecznego, zaspokaja przede wszystkim potrzeby emocjonalne dziecka, potrzeby bezpiecze\u0144stwa i przynale\u017cno\u015bci (Izdebska J., 1996, s.8).<\/p>\n

Stopniowo \u015brodowisko \u017cycia dziecka ulega rozszerzeniu, powi\u0119ksza si\u0119 ilo\u015b\u0107 i zakres oddzia\u0142ywuj\u0105cych bezpo\u015brednio lub w spos\u00f3b po\u015bredni grup i instytucji (Trempa\u0142a E., 1994).<\/p>\n

Wywieraj\u0105 ona okre\u015blone zmiany w osobowo\u015bci dziecka poprzez dzia\u0142ania o bardzo r\u00f3\u017cnym charakterze (Izdebska J., 1996, s.8). \u015arodki masowego przekazu sta\u0142y si\u0119 obok rodziny i \u015brodowiska spo\u0142ecznego czynnikiem oddzia\u0142ywania o bardo istotnym znaczeniu (Lipkowski O., 1980, s.60). Trzeba jednak dostrzega\u0107 wszystkie czynniki, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 osobowo\u015b\u0107 ludzk\u0105, w tym r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b odbierania okre\u015blonych tre\u015bci przekazywanych przez \u015brodki masowe.<\/p>\n

Przez wp\u0142yw rozumie si\u0119 na og\u00f3\u0142 d\u0142ugotrwa\u0142y proces, kt\u00f3ry przejawia si\u0119 w szeregu nieraz bardzo trudno uchwytnych zmian dotycz\u0105cych postaw, pogl\u0105d\u00f3w, ocen moralnych, estetycznych itp. (Gajda J., Juszczyk S., Siemieniecki B., Wenta K., s.110).<\/p>\n

Nale\u017cy rozgraniczy\u0107 trzy rodzaje wp\u0142ywu, jaki film i telewizja wywieraj\u0105 na odbiorc\u00f3w. Wp\u0142yw natychmiastowy, czyli bezpo\u015bredni, wp\u0142yw kumulatywny oraz pod\u015bwiadomy. Wp\u0142yw bezpo\u015bredni wywieraj\u0105 poszczeg\u00f3lne filmy oraz programy telewizyjne. Wp\u0142yw ten to bezpo\u015brednie oddzia\u0142ywanie na uczucia odbiorcy oraz intelektualne opracowanie obejrzanych tre\u015bci. Wp\u0142yw kumulatywny dzia\u0142a na zasadzie dr\u0105\u017cenia. Ka\u017cdy film czy program telewizyjny wywiera nieznaczny, prawie nieuchwytny wp\u0142yw, kt\u00f3ry nast\u0119pnie sumuje si\u0119, kumuluje z wp\u0142ywem poprzednio obejrzanych film\u00f3w i program\u00f3w telewizyjnych. Zbli\u017cony do tego jest wp\u0142yw pod\u015bwiadomy. Widz mo\u017ce pocz\u0105tkowo odrzuci\u0107 postawy prezentowane mu na ekranie z powodu kontekstu, w jakim zosta\u0142y ukazane. Okoliczno\u015bci towarzysz\u0105ce ulegaj\u0105 zapomnieniu, a napi\u0119cie uczuciowe\u00a0\u00a0 wywo\u0142ane\u00a0\u00a0 przez\u00a0\u00a0 postaw\u0119\u00a0\u00a0 bohatera\u00a0\u00a0 utworu\u00a0\u00a0 tkwi nadal w odbiorcy (…). Istnieje tak\u017ce czwarty rodzaj wp\u0142ywu. Szczeg\u00f3lnie atrakcyjny\u00a0\u00a0 film lub program telewizyjny apeluj\u0105 do w\u0142a\u015bciwo\u015bci tkwi\u0105cych w ka\u017cdym cz\u0142owieku, do sk\u0142onno\u015bci do na\u015bladownictwa (Kobolewska J., 1972, s.25).<\/p>\n

\u015arodki\u00a0\u00a0 masowego\u00a0\u00a0 przekazu\u00a0\u00a0 os\u0142abiaj\u0105\u00a0\u00a0 bowiem rzeczowy i osobowy kontakt m\u0142odzie\u017cy ze \u015brodowiskiem, powoduj\u0105 proces jej alienacji spo\u0142ecznej, sprzyjaj\u0105c kontaktowaniu si\u0119 form zachowania, zainteresowa\u0144, postaw opartych na wzorach i bod\u017acach pochodz\u0105cych nie z najbli\u017cszego otoczenia, lecz z odleg\u0142ych centr\u00f3w kulturalnych dysponuj\u0105cych \u015brodkami masowego przekazu (Wroczy\u0144ski R., 1979, s.240).<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie, du\u017cy jest wp\u0142yw telewizji na formy zachowania si\u0119 m\u0142odych ludzi, spos\u00f3b bycia, ubi\u00f3r, uczesanie, wygl\u0105d zewn\u0119trzny, a tak\u017ce na taniec, spos\u00f3b muzykowania i \u015bpiewania (Lipkowski O., 1980, s.65). Ten rodzaj wp\u0142ywu, szczeg\u00f3lnie silny u dzieci i m\u0142odzie\u017cy, daje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107 u ludzi doros\u0142ych, zw\u0142aszcza m\u0142odych, w wieku 20-25 lat (Kobolewska J., 1972, s.25).<\/p>\n

Dzieci nie posiadaj\u0105ce wiedzy do\u015bwiadczenia doros\u0142ych, nie maj\u0105ce ukszta\u0142towanego systemu warto\u015bci i krytycznego my\u015blenia, r\u00f3\u017cne tre\u015bci przedstawiane w filmach odbieraj\u0105 dos\u0142ownie, w spos\u00f3b bardzo emocjonalny (Kie\u0142tyka-Zaj\u0105c B., G\u00f3ra K., Zaj\u0105c A., 1997, s.327).<\/p>\n

\u015arodki masowego przekazu wywieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 postaw, dostarczaj\u0105 wzor\u00f3w, modeli post\u0119powania (Filipczuk H., 1981, s.223). Z bohaterami filmowymi uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 zw\u0142aszcza m\u0142odsze dzieci, starsze za\u015b przyjmuj\u0105 tylko niekt\u00f3re cechy, godne na\u015bladowania – ch\u0142opcy: si\u0142\u0119, odwag\u0119, zaradno\u015b\u0107, spryt, sprawiedliwo\u015b\u0107 itp., a dziewcz\u0119ta wybieraj\u0105 urod\u0119, delikatno\u015b\u0107 uczu\u0107, wysok\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, \u017cyczliwo\u015b\u0107, opieku\u0144czo\u015b\u0107, si\u0142\u0119 i odwag\u0119 (Gajda J., 1977, s.29).<\/p>\n

Dziecko po\u015bwi\u0119ca wiele czasu na ogl\u0105danie telewizji, na\u015bladuje zachowanie\u00a0\u00a0 w\u00a0\u00a0 niej\u00a0\u00a0 ogl\u0105dane,\u00a0\u00a0 rozwija\u00a0\u00a0 je i uog\u00f3lnia na inne sytuacje. Z telewizji przejmuje zwyczaje, obyczaje i wzory zachowa\u0144, na\u015bladuje ulubionych bohater\u00f3w w reakcjach uczuciowych, postawach spo\u0142ecznych (Zaj\u0105c A., 1996, s.105).<\/p>\n

Telewizja\u00a0\u00a0 dostarcza\u00a0\u00a0 zar\u00f3wno\u00a0\u00a0 wiele\u00a0\u00a0 tre\u015bci\u00a0\u00a0 pozytywnych\u00a0\u00a0 jak i negatywnych. Du\u017ce zagro\u017cenie nios\u0105 ze sob\u0105 nieprawid\u0142owe wzorce zachowa\u0144 prezentowane przez telewizj\u0119, kt\u00f3re form\u0105 i tre\u015bci\u0105 cz\u0119sto nie odpowiadaj\u0105 rozwojowi ma\u0142ych odbiorc\u00f3w (Kie\u0142tyka-Zaj\u0105c B., G\u00f3ra K., Zaj\u0105c A., 1997, s.327).<\/p>\n

Negatywne wzorce osobowe prezentowane przez \u015brodki masowego przekazu mog\u0105 mie\u0107 szczeg\u00f3lnie silny wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 postaw m\u0142odzie\u017cy i aprobowane przez ni\u0105 warto\u015bci ze wzgl\u0119du na jej jeszcze nie w pe\u0142ni ukszta\u0142towan\u0105, a co za tym idzie \u2013 plastyczn\u0105 osobowo\u015b\u0107 (Ho\u0142yst B., 1989, s.472).<\/p>\n

Telewizja wp\u0142ywa na pogl\u0105dy i postawy w wielu dziedzinach \u017cycia (Fryc-Pi\u0119tak D., 1995, s.25). Jej wp\u0142yw jest powa\u017cny na prze\u017cycia uczuciowe dzieci, a tym samym na ich rozw\u00f3j emocjonalny. Na prezentowane tre\u015bci, zw\u0142aszcza w filmach dziecko reaguje bardzo \u017cywo, smuc\u0105 je prze\u017cycia jednych bohater\u00f3w, \u015bmiesz\u0105 innych, a przera\u017caj\u0105 jeszcze innych.<\/p>\n

Badania empiryczne dowodz\u0105, \u017ce telewizja mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 u dzieci i m\u0142odzie\u017cy zaburzenia emocjonalne, bezsenno\u015b\u0107, nocne l\u0119ki, spadek zainteresowania szko\u0142\u0105, trudno\u015bci w koncentracji uwagi na lekcji, utrat\u0119 inicjatywy i kreatywno\u015bci, przyt\u0119pienie wyobra\u017ani (Zaj\u0105c A., 1996, s.113).<\/p>\n

Dziecko, kt\u00f3re ogl\u0105da sceny budz\u0105ce emocje negatywne, przede wszystkim l\u0119kowe, jest sk\u0142onne i w innych sytuacjach do reakcji l\u0119kowych. Dzia\u0142a tu utrwalanie wspomnieniowe oraz wyobra\u017ania. Nie zawsze przyznaje si\u0119 do tego (z obawy, \u017ce rodzice nie pozwol\u0105 mu obejrze\u0107 nast\u0119pnego filmu), cz\u0119sto zreszt\u0105 wp\u0142yw prze\u017cytych emocji nie dzia\u0142a natychmiast. P\u00f3\u017aniej jednak dziecko boi si\u0119 zosta\u0107 samo w domu lub wyj\u015b\u0107 na klatk\u0119 schodow\u0105: zdaje si\u0119 mu, \u017ce kto\u015b tam stoi, \u017ce si\u0119 czai.<\/p>\n

Jednak nie u wszystkich dzieci pod wp\u0142ywem drastycznych scen filmowych wzrasta l\u0119kliwo\u015b\u0107. Niekiedy w wyniku ogl\u0105dania wielu obraz\u00f3w tego rodzaju nast\u0119puje oswojenie z agresj\u0105 i groz\u0105 (Filipczuk H., 1981, s.222).<\/p>\n

Najbardziej niebezpieczne jest oddzia\u0142ywanie medi\u00f3w na poziom agresywno\u015bci widz\u00f3w. Tw\u00f3rcy program\u00f3w w trosce o ich ogl\u0105dalno\u015b\u0107 staraj\u0105 si\u0119 pokazywa\u0107 wydarzenia spektakularne, wstrz\u0105saj\u0105ce i niezwyk\u0142e, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do przekonania, \u017ce zachowania agresywne s\u0105 normalne i powszechnie przyj\u0119te, a wi\u0119c nie budz\u0105 poczucia winy. Dzia\u0142a tu mechanizm opisany przez psychologi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 spo\u0142ecznej s\u0142uszno\u015bci, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 przekonani o jakim\u015b post\u0119powaniu, \u017ce \u201ewszyscy tak robi\u0105\u201d, dochodz\u0105 do wniosku, \u017ce zachowanie takie jest s\u0142uszne.<\/p>\n

Agresywne d\u017awi\u0119ki, migotaj\u0105cy ekran powoduj\u0105 rozstr\u00f3j systemu nerwowego i silnie zaburzaj\u0105 prawid\u0142owy rozw\u00f3j m\u0142odych widz\u00f3w. Drastyczne tre\u015bci program\u00f3w telewizyjnych wzmagaj\u0105 napi\u0119cie nerwowe zaburzaj\u0105ce poczucie bezpiecze\u0144stwa. Bierna obserwacja pot\u0119guje ten stan, nieprawid\u0142owo dojrzewaj\u0105 uczucia spo\u0142eczne. Ogl\u0105danie przez dzieci agresji na ekranie telewizji jest jakby jej aprobowaniem. Zach\u0119ca je do wy\u0142adowania agresji, kt\u00f3r\u0105 t\u0142umi\u0105, Gdy dzieci bardzo silnie si\u0119 identyfikuj\u0105 z jak\u0105\u015b postaci\u0105, kt\u00f3ra jest agresywna, to ich agresja si\u0119 nasila. Dziecko dowiaduje si\u0119, w jaki spos\u00f3b mo\u017cna kogo\u015b zabi\u0107, jaki cios jest najbardziej skuteczny. Bohaterowie film\u00f3w dla. m\u0142odych widz\u00f3w s\u0105 cz\u0119sto uosobieniem r\u00f3\u017cnych si\u0142 w walce dobra ze z\u0142em. \u015arodkiem do osi\u0105gni\u0119cia zwyci\u0119stwa jest cz\u0119sto przemoc fizyczna, szybko\u015b\u0107 i sprawno\u015b\u0107 reakcji. Badania dowiod\u0142y, \u017ce im wi\u0119cej scen przemocy si\u0119 ogl\u0105da, tym wi\u0119ksze jest prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia agresji (Ko\u0142odziejska D., 2002).<\/p>\n

Wielokrotne ogl\u0105danie scen przemocy i krzywdy, pocz\u0105tkowo wzruszaj\u0105ce, z czasem staje si\u0119 coraz bardziej oboj\u0119tne, a ich widzowie oboj\u0119tniej\u0105 wobec sytuacji przemocy, a tak\u017ce w \u017cyciu codziennym nie maj\u0105c poczucia winy przy w\u0142asnych agresywnych zachowaniach.<\/p>\n

Problem wp\u0142ywu ogl\u0105dania scen agresji i przemocy\u00a0\u00a0 na\u00a0\u00a0 rozw\u00f3j i wra\u017cliwo\u015b\u0107 dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz brutalizacj\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego poruszany\u00a0\u00a0 jest od wielu lat (Ho\u0142yst B., 1994, s.457). Dzieci ucz\u0105\u00a0\u00a0 si\u0119 z telewizji nawet \u2013 bez nagradzania \u2013 zar\u00f3wno postaw po\u017c\u0105danych spo\u0142ecznie jak i np. agresji (Kossowski P., 1999, s.66). Panuje przekonanie, \u017ce ujemne tre\u015bci przedstawiane za po\u015brednictwem filmu i telewizji mog\u0105 niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na odbiorc\u0119, \u201emog\u0105 sk\u0142ania\u0107 jednostk\u0119 do pope\u0142nienia przest\u0119pstwa, dopom\u00f3c w wykszta\u0142ceniu si\u0119 negatywnego systemu norm i warto\u015bci (Ho\u0142yst B., 1994, s.54).<\/p>\n

W wyniku bada\u0144 oddzia\u0142ywania scen przemocy w telewizji i innych \u015brodkach\u00a0\u00a0 masowego przekazu na zachowania, wiedz\u0119, emocje, postawy i system warto\u015bci odbiorc\u00f3w powsta\u0142y teorie dotycz\u0105ce ich wp\u0142ywu. Mo\u017cna je sprowadzi\u0107 do trzech stanowisk. Optymi\u015bci reprezentuj\u0105 teori\u0119 katharsis i uwa\u017caj\u0105, \u017ce tre\u015bci takie oddzia\u0142uj\u0105 pozytywnie (Gajda J., 1988, s.95). Zak\u0142ada ona, \u017ce przedstawianie przemocy w mediach prowadzi do spadku emocji i tendencji do zachowa\u0144 agresywnych poprzez uto\u017csamianie si\u0119 widza z prezentowan\u0105 przemoc\u0105 (Schneider H. J., 1992, s.92).<\/p>\n

Zwolennicy teorii katharsis czerpi\u0105 za\u0142o\u017cenia z klasycznej koncepcji psychoanalitycznej redukowania pop\u0119d\u00f3w za po\u015brednictwem wyobra\u017ani. Filmy i telewizja s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em fantazji, kt\u00f3ra staje si\u0119 zast\u0119pcz\u0105 form\u0105 realizacji po\u017c\u0105danych zachowa\u0144 czy osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w. Stwarza namiastk\u0119 poczucia zaspokojenia i zmniejsza pop\u0119dy agresywne. Ogl\u0105danie scen zadawania obra\u017ce\u0144 innym ma powodowa\u0107 u widz\u00f3w zredukowanie agresywnych pop\u0119d\u00f3w. Prezentacja przemocy w telewizji stwarza agresywnym dzieciom i ludziom m\u0142odym\u00a0\u00a0 mo\u017cno\u015b\u0107 psychicznego roz\u0142adowania\u00a0\u00a0 agresywnych\u00a0\u00a0 impuls\u00f3w i zaspokojenia fantazji w spo\u0142ecznie dopuszczalnej formie. Pesymi\u015bci, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia behawioryzmu, ukazuj\u0105 negatywne ich oddzia\u0142ywanie (Gajda J., 1988, s.95).<\/p>\n

Badacze prezentuj\u0105cy przeciwstawne stanowisko twierdz\u0105, \u017ce czytanie b\u0105d\u017a ogl\u0105danie scen przemocy, okrucie\u0144stwa, agresji wywiera na odbiorcach wysoce negatywny wp\u0142yw, a co za tym idzie, powinno si\u0119 d\u0105\u017cy\u0107 do wyeliminowania ze \u015brodk\u00f3w masowego przekazu sekwencji tego rodzaju (Ho\u0142yst B., 1989, s.375).<\/p>\n

\u015arodki masowego przekazu oddzia\u0142uj\u0105 negatywnie, zw\u0142aszcza na m\u0142odzie\u017c i prowadz\u0105 do pojawienia si\u0119 zachowa\u0144 agresywnych. Zwolennicy tej teorii nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce istnieje zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy agresj\u0105 z ekranu a zachowaniem dzieci\u00a0\u00a0 i\u00a0\u00a0 m\u0142odzie\u017cy. Najmniej liczne i niewytrzymuj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesnej krytyki jest stanowisko neutralne, wed\u0142ug kt\u00f3rego tre\u015bci te nie wywieraj\u0105 \u017cadnego wp\u0142ywu (Gajda J., 1988, s.95). \u015arodki masowego przekazu mog\u0105 tylko ugruntowa\u0107 istniej\u0105ce ju\u017c agresywne postawy i modele zachowa\u0144, natomiast nie s\u0105 w stanie same przez si\u0119 wywo\u0142a\u0107 dotychczas nieobecnych sk\u0142onno\u015bci agresywnych.<\/p>\n

W konkluzji nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce:<\/p>\n