{"id":57,"date":"2014-06-01T21:42:42","date_gmt":"2014-06-01T19:42:42","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=57"},"modified":"2024-11-24T15:19:36","modified_gmt":"2024-11-24T14:19:36","slug":"czynniki-i-mechanizmy-rozwoju-osobowosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/czynniki-i-mechanizmy-rozwoju-osobowosci\/","title":{"rendered":"Czynniki i mechanizmy rozwoju osobowo\u015bci"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 4\/5 - (3 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Problematyka osobowo\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii jest zagadnieniem centralnym. W badaniach nad osobowo\u015bci\u0105 poszukuje si\u0119 wsp\u00f3lnych mechanizm\u00f3w le\u017c\u0105cych u pod\u0142o\u017ca osobowo\u015bci, a szczeg\u00f3lnie u podstaw jej funkcjonowania.<\/p>\n

Osobowo\u015b\u0107 rozwija si\u0119 od samego pocz\u0105tku na gruncie pierwotnych mechanizm\u00f3w pop\u0119dowo – emocjonalnych, obejmuj\u0105cych takie stany, jak: pragnienie, g\u0142\u00f3d, strach, przyjemno\u015b\u0107 versus przykro\u015b\u0107, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 okre\u015blone doznania zmys\u0142owe, p\u0142yn\u0105ce od bod\u017ac\u00f3w z zewn\u0105trz, jak i wewn\u0105trz organizmu. Wszystkie te stany emocjonalno-pop\u0119dowe, niezale\u017cnie od swojej specyfiki uwarunkowanej potrzebami jednostki, jako\u015bci\u0105 bod\u017ac\u00f3w czy te\u017c wywo\u0142uj\u0105c\u0105 je sytuacj\u0105, charakteryzuj\u0105 si\u0119 zarazem specyficzn\u0105 dla poszczeg\u00f3lnych jednostek si\u0142\u0105, wielko\u015bci\u0105, szybko\u015bci\u0105, czasem trwania czy innymi cechami czasowymi zachowania.<\/p>\n

W ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie funkcjonuj\u0105 pewne mechanizmy, wed\u0142ug kt\u00f3rych kszta\u0142tuje si\u0119 osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Chodzi przy tym o takie wykorzystanie tych mechanizm\u00f3w, aby s\u0142u\u017cy\u0142y one realizacji idea\u0142u wychowawczego (Rataj M., 1979, s.22).<\/p>\n

Osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest dynamiczna i podlega nieustannemu rozwojowi. Istniej\u0105 czynniki, kt\u00f3re kieruj\u0105 procesem tego rozwoju. Szczeg\u00f3ln\u0105 ich aktywno\u015b\u0107 mo\u017cna zaobserwowa\u0107 u cz\u0142owieka w okresie dorastania i w wieku m\u0142odzie\u0144czym.<\/p>\n

Czynniki rozwojowe s\u0105 to mechanizmy wewn\u0119trzne u cz\u0142owieka, kt\u00f3re uruchamiaj\u0105 tak ilo\u015bciowy, jak i jako\u015bciowy proces rozwoju, a tak\u017ce maj\u0105 wp\u0142yw na jego ukierunkowanie. To w\u0142a\u015bnie mechanizmy rozwoju stanowi\u0105 przedmiot dzia\u0142ania si\u0142 zewn\u0119trznych czy wewn\u0119trznych (Kunowski S., 1993, s.185).<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna nauka wyr\u00f3\u017cnia trzy grupy czynnik\u00f3w:<\/p>\n

a.)wewn\u0119trzne (geniczne),<\/p>\n

b.)zewn\u0119trzne (\u015brodowiskowe),<\/p>\n

c.) czynniki osobowo\u015bciowe (duchowe).<\/p>\n

Pierwsza z grup obejmuje dziedziczno\u015b\u0107 biologiczn\u0105, wrodzono\u015b\u0107 pewnych cech nabytych w czasie prenatalnym oraz stany somatyczne organizmu tak w zakresie zdrowej r\u00f3wnowagi proces\u00f3w fizjologicznych, jak r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie zaburze\u0144 pod wp\u0142ywem stresu \u017cycia.<\/p>\n

Drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 wszelkie wp\u0142ywy zewn\u0119trzne \u015brodowiska zar\u00f3wno niezamierzone, jak te\u017c i celowe. Niezamierzone wp\u0142ywy pochodz\u0105 z biosfery, w kt\u00f3rej przebywamy (klimat, krajobraz przyrodniczy, zwierz\u0119ta, ro\u015bliny) oraz ze \u015brodowiska lokalnego (wie\u015b, miasto) celowe natomiast oddzia\u0142ywania p\u0142yn\u0105 ze \u015brodowiska spo\u0142ecznego (rodzina, szko\u0142a, Ko\u015bci\u00f3\u0142) oraz kulturalnego (prasa, radio, telewizja oraz przekazy multimedialne zwi\u0105zane z technik\u0105 komputerow\u0105). Wszystkie te wp\u0142ywy otoczenia i czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych wytwarzaj\u0105 cechy nabyte jednostki ludzkiej, wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w jej postawach wobec \u017cycia i ludzi, w opiniach i przekonaniach, w przyzwyczajeniach i nawykach.<\/p>\n

Podstaw\u0119 dzia\u0142ania dla czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych stanowi podatno\u015b\u0107 cz\u0142owieka na bod\u017ace otoczenia fizycznego, jak obraz, d\u017awi\u0119k, zdarzenia, kt\u00f3rych jest on \u015bwiadkiem oraz otoczenia spo\u0142ecznego, jak przyk\u0142ad, wz\u00f3r post\u0119powania, autorytet. Mniejsza lub wi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na wp\u0142ywy zewn\u0119trzne tworzy plastyczno\u015b\u0107 rozwojow\u0105 (Han-Ilgiewicz N., 1960, s.220), na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 sugestywno\u015b\u0107, na\u015bladownictwo i zwolennictwo, podporz\u0105dkowuj\u0105ce cz\u0142owieka autorytetowi i czynnikom \u015brodowiskowym. O ile dziedziczno\u015b\u0107 pierwszej grupy czynnik\u00f3w wewn\u0119trznych jest sta\u0142a, o tyle zn\u00f3w podatno\u015b\u0107 na wp\u0142ywy zewn\u0119trzne i plastyczno\u015b\u0107 rozwojowa dostosowuj\u0105 si\u0119 do r\u00f3\u017cnorodno\u015bci czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych i tworz\u0105 nowy element nabywania zmiennego do\u015bwiadczenia osobistego.<\/p>\n

Trzecia, ostatnia grupa czynnik\u00f3w maj\u0105cych wp\u0142yw na rozw\u00f3j osobowo\u015bci cz\u0142owieka tworzy duchowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Zjawiska duchowe s\u0105 uznawane dzi\u015b przez wszystkie systemy wsp\u00f3\u0142czesnego wychowania, chocia\u017c zachodz\u0105 pewne r\u00f3\u017cnice w ich ujmowania i interpretacji. Nie podlega jednak dyskusji fakt, \u017ce to w\u0142a\u015bnie czynniki osobowo\u015bciowe duchowo\u015bci wraz z ich rozumno\u015bci\u0105, warto\u015bciowaniem, wolno\u015bci\u0105, tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 i religijn\u0105 otwarto\u015bci\u0105 tworz\u0105 cechy gatunkowe cz\u0142owieka (homo sapiens) i decyduj\u0105 ostatecznie o jego rozwoju, \u0142ami\u0105c i przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 konwergencji czynnik\u00f3w wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych (Kunowski S., 1993, s.185 \u2013 190).<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Powszechnie znana jest teoria czterech czynnik\u00f3w pozostaj\u0105cych we wzajemnych interakcjach, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j osobowo\u015bci cz\u0142owieka:<\/p>\n

1)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wrodzone zadatki organiczne (anatomiczne i fizjologiczne)<\/p>\n

2)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015brodowisko<\/p>\n

3)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wychowanie i nauczanie<\/p>\n

4)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 w\u0142asn\u0105 aktywno\u015b\u0107 cz\u0142owieka (Ch\u0142opkiewicz M., 1987, s.149).<\/p>\n

Wrodzone zadatki organiczne cz\u0142owieka nie rozwijaj\u0105 si\u0119 same przez si\u0119, lecz pod wp\u0142ywem wielu czynnik\u00f3w takich jak obcowanie z innymi lud\u017ami, wychowanie i nauczanie, w\u0142asna aktywno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Wa\u017cna rola w kszta\u0142towaniu osobowo\u015bci ludzkiej przypadka r\u00f3wnie\u017c \u015brodowisku zar\u00f3wno w zakresie przekazywania wiedzy o \u015bwiecie i jej interpretacji, jak kszta\u0142towania nawyk\u00f3w, wyobra\u017ce\u0144, odczu\u0107 itp. Dzi\u0119ki \u015brodowisku osobowo\u015b\u0107 ludzka gromadzi do\u015bwiadczenie i kszta\u0142tuje w\u0142asn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107. Dzi\u0119ki w\u0142asnej aktywno\u015bci cz\u0142owieka rozwijaj\u0105 si\u0119 jego zadatki organiczne, rozwijaj\u0105 my\u015blenie, kszta\u0142tuj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne kontakty ze \u015brodowiskiem. Wychowanie i nauczanie s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cnymi czynnikami kszta\u0142towania osobowo\u015bci, jak poprzednio wymienione, a nawet zdaniem niekt\u00f3rych pedagog\u00f3w – wa\u017cniejszym (Kobolewska J., 1972, s.47).<\/p>\n

\n
    \n
  1. Braun-Ga\u0142kowska M.: Oddzia\u0142ywanie obraz\u00f3w przemocy na psychik\u0119, „Ethos” 1997, nr 40.<\/li>\n
  2. Braun-Ga\u0142kowska M.: Wp\u0142yw telewizyjnych obraz\u00f3w przemocy na psychik\u0119, „Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze” 1995, nr 6.<\/li>\n
  3. Braun \u2013 Ga\u0142kowska M.:Gry komputerowe a psychika dziecka. \u201cEdukacja i Dialog\u201d 1997, nr 9.<\/li>\n
  4. Ch\u0142opkiewicz M.: Osobowo\u015b\u0107 dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Rozw\u00f3j i patologia. WsiP, Warszawa 1987.<\/li>\n
  5. Doroszewska J.: Pedagogika specjalna. Tom I, ZN im. Ossolo\u0144skich 1981.<\/li>\n
  6. Filipczuk H.: Rodzina a rozw\u00f3j psychiczny dziecka. Nasza Ksi\u0119garnia, Warszawa 1981.<\/li>\n
  7. Fontana D.: Psychologia dla nauczycieli. Wyd. Zysk i S \u2013 ka, Pozna\u0144 1995.<\/li>\n
  8. Fryc \u2013 Pi\u0119tak D.: Mass media a zachowania seksualne. \u201cWychowawca\u201d 1995, nr 6.<\/li>\n
  9. Gajda J., Juszczyk S., Siemieniecki B., Wenta K.: Edukacja medialna. Wyd. A. Marsza\u0142ek.<\/li>\n
  10. Gerstmann S.: Osobowo\u015b\u0107. PZWSz, warszawa 1970.<\/li>\n
  11. Guthrie E. R.: Osobowo\u015b\u0107 w \u015bwietle teorii uczenia si\u0119. Problemy osobowo\u015bci motywacji w psychologii ameryka\u0144skiej. Wyb\u00f3r i opracowanie J. Reykowskiego, Warszawa 1964.<\/li>\n
  12. Ha\u0142aj J., Pietrzak H.: Psychologia spo\u0142eczna w praktyce. WSP Rzesz\u00f3w 2000.<\/li>\n
  13. Han-Ilgiewicz N.: Niezno\u015bni ch\u0142opcy. Typy plastyczno\u015bci psychicznej w diagnostyce szkolnej. Warszawa 1960, s. 220 ns.; M. Bates, Cz\u0142owiek i jego \u015brodowisko (t\u0142um. z ang.), Warszawa 1967.<\/li>\n
  14. Ho\u0142yst B.: Kryminologia, Warszawa 1989.<\/li>\n
  15. Ho\u0142yst B.: Kryminologia, Warszawa 1994.<\/li>\n
  16. Izdebska J.: Rodzina \u2013 dziecko \u2013 telewizja. Szanse wychowawcze i zagro\u017cenia telewizji. TRANS HUMANA, Bia\u0142ystok 1996.<\/li>\n
  17. Kie\u0142tyka \u2013 Zaj\u0105c B., G\u00f3ra K., Zaj\u0105c A.: Semiotyczno \u2013 ergonomiczne uwarunkowania konstruowania ekranowych i komputerowych komunikat\u00f3w wizualnych. [W:] Nowoczesne media w kulturze, mauce i o\u015bwiacie. Red. W. Strykowski, A. Zaj\u0105c, UAM w Poznaniu \u2013 WSP w Rzeszowie \u2013 TARR, Tarn\u00f3w 1997.<\/li>\n
  18. Kobolewska J.: \u015arodki masowego oddzia\u0142ywania. CRZZ, Warszawa 1972.<\/li>\n
  19. Ko\u0142odziejska D.: Telewizja wp\u0142ywa na rozw\u00f3j dziecka. \u201cEdukacja i dialog\u201d 2002, nr3.<\/li>\n
  20. Kossowski P.: Dziecko i reklama telewizyjna. Wyd. \u017bak, Warszawa 1999.<\/li>\n
  21. Kr\u00f3l T.: Wp\u0142yw telewizji na zachowania agresywne dzieci i m\u0142odzie\u017cy. \u201cPsychologia i Rzeczywisto\u015b\u0107\u201d 2003, nr 1.<\/li>\n
  22. Kunowski S.: Podstawy wsp\u00f3\u0142czesnej pedagogiki. Warszawa 1993.<\/li>\n
  23. Kurski J.: Przepraszam, czy tu zabijaj\u0105. \u201cGazeta Wyborcza\u201d 1994, nr 283.<\/li>\n
  24. LaszkowskaJ.: Niebezpieczne gry z myszk\u0105. \u201cEdukacja i Dialog\u201d 2001, nr 4.<\/li>\n
  25. Nuttin J.: Struktura osobowo\u015bci. PWN, Warszawa 1968.<\/li>\n
  26. Orlik J.: Prasa m\u0142odzie\u017cowa na ryknku polskim, \u201eWychowawca\u201d 2002, nr 6.<\/li>\n
  27. Por\u0119bska M.: Osobowo\u015b\u0107 i jej kszta\u0142towanie si\u0119 w dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci. WsiP, Warszawa 1982.<\/li>\n
  28. Przetacznik \u2013 Gierowska M., Makie\u0142\u0142o \u2013 Jar\u017ca G.: Podstawy psychologii og\u00f3lnej. WSziP, Warszawa 1989.<\/li>\n
  29. Rataj M.: Szko\u0142a \u2013 dzieci \u2013 rodzice. CRZZ, Warszawa 1979.<\/li>\n
  30. Reber A. S.: S\u0142ownik psychologii. Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2000.<\/li>\n
  31. Reykowski J.: O rozwoju osobowo\u015bci. \u201cPsychologia Wychowawcza\u201d 1976, nr 3.<\/li>\n
  32. Robinson P., Tamosaitis N., Spear P., Soper V.: Cyberseks. Warszawa 1995.<\/li>\n
  33. Roszkiewisz I.; Psychologia rozwojowa dla rodzic\u00f3w. M\u0142odszy wiek szkolny. Wyd. Nasza Ksi\u0119garnia, Warszawa 1983.<\/li>\n
  34. Schneider H. J.: Zysk z przest\u0119pstwa. Warszawa 1992.<\/li>\n
  35. Sok\u00f3\u0142 Z.: Mi\u0119dzynarodowe czasopisma m\u0142odzie\u017cowe w Polsce (1990-1995), „Poradnik Bibliotekarza” 1997, nr 2.<\/li>\n
  36. Szewczuk W.: Psychologia. Zarys podr\u0119cznikowy. WsiP, Warszawa 1966.<\/li>\n
  37. Wi\u015bniewski Cz.: Kszta\u0142towanie osobowo\u015bci. \u201cEdukacja i Dialog\u201d, 1998, nr3.<\/li>\n
  38. Wroczy\u0144ski R.: Pedagogika spo\u0142eczna. PWN, Warszawa 1979.<\/li>\n
  39. Zaj\u0105c A.: Wychowawcze aspekty film\u00f3w animowanych emitowanych przez polskoj\u0119zyczn\u0105 telewizj\u0119. [W:] Media w kulturze, nauce i o\u015bwiacie. Red. W. Strykowski i A. Zaj\u0105c, UAM w Poznaniu \u2013 WSP w Rzeszowie \u2013 TARR, Tarn\u00f3w 1996.<\/li>\n
  40. Ziemska M.: Rodzina a osobowo\u015b\u0107. Wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1979.<\/li>\n
  41. \u017bebrowska M.: Psychologia rozwojowa dzieci i m\u0142odzie\u017cy. PWN, Warszawa 1986.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Problematyka osobowo\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii jest zagadnieniem centralnym. W badaniach nad osobowo\u015bci\u0105 poszukuje si\u0119 wsp\u00f3lnych mechanizm\u00f3w le\u017c\u0105cych u pod\u0142o\u017ca osobowo\u015bci, a szczeg\u00f3lnie u podstaw jej funkcjonowania. Osobowo\u015b\u0107 rozwija si\u0119 od samego pocz\u0105tku na gruncie pierwotnych mechanizm\u00f3w pop\u0119dowo – emocjonalnych, obejmuj\u0105cych takie stany, jak: pragnienie, g\u0142\u00f3d, strach, przyjemno\u015b\u0107 versus przykro\u015b\u0107, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 okre\u015blone doznania zmys\u0142owe, … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[10],"class_list":["post-57","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-czynniki-i-mechanizmy-rozwoju-osobowosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":271,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57\/revisions\/271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}