{"id":156,"date":"2021-01-21T14:27:40","date_gmt":"2021-01-21T13:27:40","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=156"},"modified":"2021-01-21T14:27:40","modified_gmt":"2021-01-21T13:27:40","slug":"podstawowe-cechy-spoleczenstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/podstawowe-cechy-spoleczenstwa\/","title":{"rendered":"Podstawowe cechy spo\u0142ecze\u0144stwa"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (3 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Badania socjologiczne skoncentrowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na spo\u0142ecze\u0144stwie, zbiorze ludzi wsp\u00f3lnej kulturze (kt\u00f3re przekazuj\u0105 kolejnym pokoleniom), wsp\u00f3lnym terytorium i to\u017csamo\u015bci; ludzie ci oddzia\u0142uj\u0105 na siebie w spo\u0142ecze\u0144stwie strukturalizowanej sieci wzajemnych stosunk\u00f3w.<\/p>\n

Wsp\u00f3lna kultura, terytorium i to\u017csamo\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105 wzajemnie ludzi. Wsp\u00f3lna kultura daje im podzielony przez wszystkich \u201ewz\u00f3r \u017cycia\u201d, a wsp\u00f3lne terytorium geograficzne zapewnia wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 dla jego realizacji. Te dwa elementy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wsp\u00f3lne poczucie to\u017csamo\u015bci. Poczucie wsp\u00f3lnoty spo\u0142ecznej jest stworzenia tak\u017ce przez intencje mi\u0119dzy lud\u017ami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych interakcji odbywa si\u0119 przez spo\u0142eczne kana\u0142y oddzia\u0142ywania. Owe spo\u0142eczne kana\u0142y interakcji s\u0105 elementami strukturalnymi (elementami konstrukcyjnymi) spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

Struktura spo\u0142ecze\u0144stwa: elementy konstrukcyjne spo\u0142ecze\u0144stwa<\/strong><\/h2>\n

Interakcje spo\u0142eczne rzadko zachodz\u0105 przypadkowo. Istnieje og\u00f3lne pewien wz\u00f3r naszego zachowania. Kultura determinuje cz\u0119\u015b\u0107 tego wzoru; jednak w wi\u0119kszej mierze zale\u017cy on od element\u00f3w strukturalnych spo\u0142ecze\u0144stwa. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, struktura spo\u0142eczna jest trwa\u0142ym uk\u0142adem relacji mi\u0119dzy elementami spo\u0142ecze\u0144stwa. Do tych element\u00f3w nale\u017c\u0105 np. status, rola grupy, organizacje, instytucje spo\u0142eczne i wsp\u00f3lnoty terytorialne.<\/p>\n

STATUS<\/h3>\n

W j\u0119zyku potocznym mianem statusu okre\u015bla si\u0119 poziom presti\u017cu, bogactwa czy w\u0142adzy. Socjologowie jednak u\u017cywaj\u0105 s\u0142owa status w odniesieniu do pozycji danej osoby w strukturze stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. Status \u201ematka\u201d okre\u015bla cz\u0142owieka struktury spo\u0142ecznej zwan\u0105 \u201erodzin\u0105\u201d, podobnie jak :ojciec\u201d, \u201ec\u00f3rka\u201d i \u201esyn\u201d. Tak samo status \u201edyrektora szko\u0142y\u201d wskazuje na pozycje zajmuj\u0105c\u0105 w systemie edukacji, podobnie jak \u201enauczyciel\u201d, \u201eucze\u0144\u201d czy \u201epedagog\u201d. Ka\u017cda z tych strukturalnych etykiet odnosi si\u0119 do sieci stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych i okre\u015bla konkretne miejsce czy pozycje zajmowan\u0105 w tej sieci.<\/p>\n

Niekt\u00f3re statusy maj\u0105 charakter zwrotny; \u201ematka\u201d wskazuje na \u201edziecko\u201d, \u201enauczyciel\u201d na \u201eucznia\u201d. Inne oznaczaj\u0105 pozycje w sztywnych strukturach; np. \u201ecie\u015bla\u201d wskazuje na pozycje zajmuj\u0105c\u0105 w og\u00f3lnej strukturze zawodowej spo\u0142ecze\u0144stwa i nie sugeruje zwi\u0105zku z innym konkretnym statusem.<\/p>\n

Ludzie maj\u0105 wiele status\u00f3w spo\u0142ecznych (w socjologii m\u00f3wi si\u0119 o zestawie status\u00f3w danej osoby). Matka, c\u00f3rka, hydraulik, katoliczka, zona , uczennica, przyjaci\u00f3\u0142ka. Amerykanka w\u0142oskiego pochodzenia, kobieta- wszystkie te okre\u015blenia mog\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do jednej osoby. Niekt\u00f3re z tych status\u00f3w nazywa si\u0119 statusami przypisanymi; statusy\u00a0 przypisane nadawane s\u0105 jednostce przez\u00a0 spo\u0142ecze\u0144stwo lub grup\u0119 bez jej woli- przynajmniej na pocz\u0105tku. Ludzie nie mog\u0105 wybiera\u0107 swojej rasy, wyznania, pochodzenia etnicznego, p\u0142ci, a nawet klasy spo\u0142ecznej. Struktury te s\u0105 funkcj\u0105 rodziny, w kt\u00f3rej si\u0119 urodzili.<\/p>\n

Istniej\u0105 tak\u017ce statusy osi\u0105gane, kt\u00f3re zale\u017c\u0105 od jako\u015bci, na kt\u00f3re jednostka ma pewien wp\u0142yw. Status ma\u0142\u017ce\u0144ski(m\u0105\u017c, \u017cona) i zawody (hydraulik), a tak\u017ce status w grupach nie formalnych (przyjaciel, przewodnicz\u0105cy klubu) jest funkcja indywidualnego wyboru, chod\u017a ograniczenia spo\u0142eczne mog\u0105 skutecznie zmniejszy\u0107 liczb\u0119 opcji dost\u0119pnych danej osobie.<\/p>\n

Kultura\u00a0 w du\u017cych, z\u0142o\u017conych spo\u0142ecze\u0144stwach Am tak\u017ce z\u0142o\u017cony charakter, ale jest ma\u0142o prawdopodobne, by jednostka zosta\u0142a podana oddzia\u0142ywaniu wszystkich element\u00f3w kultury. To, jakich aspekt\u00f3w kultury do\u015bwiadczaj\u0105 konkretne osoby, zale\u017cy w znacznym stopniu od ich stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie niemowl\u0105t i dzieci, kt\u00f3rych statusy przypisane ograniczaj\u0105 pocz\u0105tkowo ich dost\u0119p do wielu aspekt\u00f3w wi\u0119kszego obszaru kultury. Na przyk\u0142ad: dzieci urodzone w rodzinach katolickich nie maj\u0105 zazwyczaj stepu do warto\u015bci, norm i przekona\u0144 rodzin muzu\u0142ma\u0144skich. Dziewcz\u0119ta (status przypisany) s\u0105 poddawane wp\u0142ywom spo\u0142ecznym innych warto\u015bci i norm kulturowych ni\u017c ch\u0142opcy. Ludzie mog\u0105 zmienia\u0107 religi\u0119, kas\u0119 spo\u0142eczn\u0105, a nawet p\u0142e\u0107, jednak nie robi\u0105 tego w pierwszych latach \u017cycia.<\/p>\n

Na wszelkie statusy zakresie status\u00f3w maja takie same znaczenie. Cz\u0119sto wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 status dominuj\u0105cy, czyli g\u0142\u00f3wny status o du\u017cym znaczeniu (w naszych spo\u0142ecznych instytucjach i w naszej spo\u0142ecznej to\u017csamo\u015bci). Tradycyjnie, dla m\u0119\u017cczyzny statusem dominuj\u0105cym jest status zawodowy, kt\u00f3re najwa\u017cniejsze znaczenie dla m\u0119skiego poczucia siebie i zwi\u0105zk\u00f3w z innymi. Ostatnio ulega to zmianie, m\u0119\u017cczy\u017ani coraz bardziej dziel\u0105 sw\u00f3j czas mi\u0119dzy prace i rodzin\u0119. Dla kobiet tradycyjnym statusem dominuj\u0105cym jest status rodzinny. R\u00f3wnie\u017c ich status zmienia si\u0119: co raz wi\u0119cej kobiet pracuje zawodowo i ich status zawodowy staje si\u0119 dla nich co raz wa\u017cniejszy. Cz\u0119sto statusem dominuj\u0105cym jest wiek, kt\u00f3ry wyznacza oczekiwania os\u00f3b i prawdopodobne reakcje innych. Utrata statusu dominuj\u0105cego( np. po przej\u015bciu na emerytur\u0119 czy usamodzielnieniu dzieci) mo\u017ce naruszy\u0107 poczucie to\u017csamo\u015bci d\u0142ugo budowane przez jednostki.<\/p>\n

ROLA<\/h3>\n

Status jest poj\u0119ciem pozycyjnym: umiejscawia osob\u0119 w strukturze spo\u0142ecznej. Rola natomiast okre\u015bla dwa r\u00f3\u017cne aspekty dzia\u0142a\u0144 podejmowanych za wzgl\u0119du na status. Ralph Linton (1936,1945) zdefiniowa\u0142 pocz\u0105tkowo rol\u0119 jako wszystko, czego oczekujemy od jednostki maj\u0105cej okre\u015blony status. P\u00f3\u017aniej\u00a0 zasugerowa\u0142, ze na rol\u0119 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 zachowania jednostki o konkretnym statusie.<\/p>\n

Te dwa r\u00f3\u017cne punkty widzenia opisuj\u0105 dwie istotne cechy roli: oczekiwania i zachowania.\u00a0 Socjologowie m\u00f3wi\u0105 og\u00f3lnie o przypisach (oczekiwaniach) roli, definiuj\u0105c normy spo\u0142eczne w\u0142a\u015bciwe danemu statusowi. Termin wykonanej roli (zachowanie) odnosi si\u0119 natomiast do rzeczywistego zachowania osoby, kt\u00f3ra odgrywa okre\u015blona rol\u0119. Brim (1960) wyrazi\u0142 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy przepisami roli a wykonaniem roli, u\u017cywaj\u0105c terminu \u201edewiacja\u2019<\/p>\n

Rola a status. Mimo \u017ce rola a status s\u0105 zwi\u0105zane ze sob\u0105, s\u0105 r\u00f3\u017cne. Osoba \u201ema\u2019 status. Ale \u201eodgrywa\u201d lub wykonuje rol\u0119. Statusy by nie mai\u0142yby sensu bez zwi\u0105zanych z nimi\u00a0 przepis\u00f3w roli. Pozycja w strukturze spo\u0142ecznej ma ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107, je\u015bli \u201eznaczenie\u201d tej pozycji nie jest opisane przez przepisy roli. Np. bycie rodzicem oznacza uznawanie pewnych warto\u015bci i specyficznym norm (np. zapewnienie dziecku wsparcia fizycznego, emocjonalnego, materialnego) pozycja i obowi\u0105zki id\u0105 w parze.<\/p>\n

Rola to jednak nie tylko obowi\u0105zki. Przepisy roli definiuj\u0105, pewne prawa zwi\u0105zane ze statusem.. Np. sekretarki pracuj\u0105ce w biurach , musz\u0105 by\u0107 punktualne i kompetentne, ale maj\u0105 prawo do konkretnego wynagrodzenia, ochrony zawodowej, zwolnienia lekarskiego i urlopu. Profesorowie, kt\u00f3re musza si\u0119 orientowa\u0107 w najnowszych osi\u0105gni\u0119ciach swej dziedziny, wiedzy, przygotowa\u0107 si\u0119 do zaj\u0119\u0107 i rozpocz\u0105\u0107 je punktualnie, maja te\u017c prawo do szacunku student\u00f3w i wymagania od nich pewnego poziomu pracy oraz do stosunkowo du\u017ce swobody w prowadzeniu bada\u0144, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 za wa\u017cne. Prawa i obowi\u0105zki przeplataj\u0105 si\u0119\u00a0 w przepisach roli zwi\u0105zanych ze statusem spo\u0142ecznym.<\/p>\n

Konflikt roli. Konflikt roli zachodzi wtedy, gdy zwi\u0105zek mi\u0119dzy statusem i rol\u0105 nie jest jeden do jednego. Przepisy zwi\u0105zane ze statusem zazwyczaj zgadzaj\u0105 si\u0119 z sob\u0105 (np. status rodzic\u00f3w pozostaje w zgodzie z obowi\u0105zkiem opiekowania si\u0119 dzie\u0107mi: ubierania ich, karmienia); zdarza si\u0119 jednak, ze zachodzi mi\u0119dzy nimi konflikt. Zjawisko tom nazywamy konfliktem roli. Np. na uczelniach ameryka\u0144skich wybiera si\u0119 z po\u015br\u00f3d student\u00f3w \u201elokalnego dawce\u201d (status), kt\u00f3ry mieszkaj\u0105c w akademiku, ma s\u0142u\u017cy\u0107 \u201e r\u00f3wie\u015bnicz\u0105 pomoc\u0105\u201d swoim kolegom z roku (obowi\u0105zek) i jednocze\u015bnie powiadamia\u0107 w\u0142adze uniwersyteckie o wykroczeniach dyscyplinarnych (obowi\u0105zek). Te dwa przypisy roli lokalnego doradcy pozostaj\u0105 w konflikcie, im bardziej doradca wymaga przestrzegania dyscypliny, tym mniejsze jest prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce zdob\u0119dzie zaufanie niezb\u0119dne w \u201e r\u00f3wie\u015bniczej pomocy\u201d.<\/p>\n

Konflikt roli pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy przepisy zwi\u0105zane z dwoma lub wi\u0119cej statusami s\u0105 sprzeczne. Pilny student, kt\u00f3ry jest tak\u017ce oddany przyjacielem, do\u015bwiadcza konfliktu roli, kiedy bliski przyjaciel prosi go o oddanie wa\u017cnej, lecz czasoch\u0142onnej przys\u0142ugi na dzie\u0144 przed trudnym egzaminem. Obydwa przepisy roli s\u0105 uzasadnione (uczenie si\u0119 przed trudnym egzaminem i oddanie przys\u0142ugi przyjacielowi), ale wype\u0142nianie jednego oznacza rezygnacje z drugiego. Konflikty tego rodzaju wymagaj\u0105 od ludzi oceny i wyboru mi\u0119dzy dwoma uzasadnionymi \u017c\u0105daniami.<\/p>\n

Napi\u0119cie roli. O napi\u0119ciach zwi\u0105zanych z rol\u0105 m\u00f3wimy wtedy, gdy wysi\u0142ek wyk\u0142adany w wype\u0142nianie\u00a0 przepis\u00f3w wynikaj\u0105cych z statusu spo\u0142ecznego powoduje niepok\u00f3j, stres i napi\u0119cie. W przeciwie\u0144stwie do przepis\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych konflikt roli przypisy powoduj\u0105ce napi\u0119cie nie musz\u0105 by\u0107 sprzeczne. Np. kierownik powinien utrzyma\u0107 harmonijne relacje zawodowe z pracownikami, ale jednocze\u015bnie jest odpowiedzialny za ocen\u0119 pracownik\u00f3w oraz przyznawanie im podwy\u017cek i awans\u00f3w. Te dwa zestawy oczekiwa\u0144 nie s\u0105 sprzeczne, ale wype\u0142nianie ich cz\u0119sto wywo\u0142uje emocjonalne i psychologiczne napi\u0119cie owego kierownika.<\/p>\n

Podstawowe elementy struktury spo\u0142ecznej<\/strong><\/h2>\n

POZYCJE<\/h3>\n

Struktury spo\u0142eczne sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na podstawowym poziomie z pozycji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 zajmowane przez nas miejsce w systemie wzajemnie powi\u0105zanych pozycji (Nadel, 1957; Parsons 1951). Na przyk\u0142ad obecnie zajmujesz pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 \u201e studenta\u201d i fakt ten lokuje ci\u0119 wewn\u0105trz wi\u0119kszego systemu- student\u00f3w, asystent\u00f3w, profesor\u00f3w, pracownik\u00f3w administracji, obs\u0142ugi technicznej i innych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w college\u2019u\u00a0 czy uniwersytecie.<\/p>\n

Znaj\u0105c swoj\u0105 pozycj\u0119, wiemy, co do nas nale\u017cy i czego si\u0119 od nas oczekuje. A zatem dana pozycja ma znaczenie tylko w relacji do innych-\u00a0 pozycje spo\u0142eczne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z okre\u015blonymi tre\u015bciami kulturowymi. Wobec ka\u017cdej z nich istniej\u0105 jakie\u015b oczekiwania lub normy jak powinni\u015bmy si\u0119 zachowywa\u0107, kiedy j\u0105 zajmiemy (Linton 1936); a te normatywne oczekiwania nasycone s\u0105 warto\u015bciami, przekonaniami, zasobami wiedzy, j\u0119zykiem, a nawet technologi\u0105. Pozycja studenta zawiera jasno okre\u015blone normy- przychodzi\u0107 na zaj\u0119cia, uczy\u0107 si\u0119, zdawa\u0107 egzaminy, odnosi\u0107 si\u0119 ze szacunkiem do nauczycieli, nie rozmawiaj\u0105c na zaj\u0119ciach, zadawa\u0107 pytania, oraz inne oczekiwania, kt\u00f3re mo\u017cna wyliczy\u0107 na kartce papieru. Ale normy te obejmuj\u0105 tak\u017ce pewnie aspekty innych system\u00f3w kulturowych: opieraj\u0105 si\u0119 na okre\u015blonej hierarchii i warto\u015bci; odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 od konkretnych przekona\u0144; korzystaj\u0105 z odpowiednich zasob\u00f3w wiedzy; i wymagaj\u0105 zastosowania odpowiednich technologii. Tak wi\u0119c na ka\u017cd\u0105 pozycj\u0119 przypada wiele kod\u00f3w kulturowych. Z jednej strony mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 zb\u0119dnym obci\u0105\u017cnikiem., lecz z drugiej strony tak wiele informacji daj e cz\u0142owiekowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru kod\u00f3w oraz sposobu ich wykorzystania. A zatem pozycja spo\u0142eczna ma swoja dynamik\u0119 i oddzia\u0142uj\u0105 na podstawowe systemy kulturowe. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce zajmuje j\u0105 aktywna, my\u015bl\u0105ca i potencjalnie tw\u00f3rcza istota ludzka, kt\u00f3ra musi decydowa\u0107, w jaki spos\u00f3b czynniki kulturowe mog\u0105 kierowa\u0107 jej zachowania w okre\u015blonej pozycji. Nie jeste\u015bmy pszczo\u0142ami ani mr\u00f3wkami; ludzie bowiem maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 kszta\u0142towania swoich zachowa\u0144.<\/p>\n

ROLE<\/h2>\n

Kiedy w danej pozycji zachowujemy si\u0119 w okre\u015blony spos\u00f3b, to uwzgl\u0119dniamy normy oraz inne systemy symboli, a nast\u0119pnie kszta\u0142tujemy to zachowanie w taki spos\u00f3b, aby odpowiada\u0142o naszym potrzebom , osobowo\u015bci a tak\u017ce naszym wymaganiom danej sytuacji. \u00d3w spos\u00f3b zachowania w pocz\u0119ciu z znajom\u0105 pozycja nazywamy rola. Jest ona dynamicznym aspektem\u00a0 pozycji spo\u0142ecznej i obrazuje spos\u00f3b odwo\u0142ywania si\u0119 od system\u00f3w kulturowych. Aby mie\u0107 status np. studenta, nale\u017cy przywi\u0105zywa\u0107 wag\u0119 do zachowa\u0144 okre\u015blonych przez scenariusze kulturowe, a zarazem godzi\u0107 owe zachowania z potrzebami osobistymi oraz oczekiwaniami innych os\u00f3b zajmuj\u0105ce te same lub inne pozycje w danej sytuacji (R. Tuner 1978). Role zatem s\u0105 z\u0142o\u017conymi dzia\u0142aniami, poniewa\u017c wymagaj\u0105 wsp\u00f3\u0142granie wielu czynnik\u00f3w- kultury, osobowo\u015bci, innych ludzi oraz innych pozycji.<\/p>\n

UK\u0141AD POZYCJI<\/h3>\n

Ka\u017cdy z nas zajmuje wiele pozycji spo\u0142ecznych, usytuowanych w r\u00f3\u017cnych strukturach. Np. mamy okre\u015blone pozycje w rodzinie (dziecka, ojca lub matki), w ko\u015bciele (wierny), w organizacjach (student, robotnik, cz\u0142onek jakiego\u015b stowarzyszenia), w grupie (przyjaci\u00f3\u0142, studenckiej itp.),w spo\u0142eczno\u015bci lokalnej (mieszkaniec), w partiach politycznych (g\u0142osuj\u0105cy), w spo\u0142ecze\u0144stwie (obywatel) itd., itd. \u00d3w kompleks pozycji, kt\u00f3re ka\u017cde z nas zajmuje, cz\u0119sto okre\u015blany bywa mianem uk\u0142adu pozycji (Merton 1957)<\/p>\n

Wyznacza struktury, do kt\u00f3rych nale\u017cymy, oraz systemy kulturowe, z kt\u00f3rymi jeste\u015bmy zwi\u0105zani. Dzi\u0119ki znajomo\u015bci czyjego\u015b uk\u0142adu pozycji mo\u017cemy wiele o tej osobie dowiedzie\u0107, poniewa\u017c rozumiemy systemy kulturowe oraz towarzysz\u0105ce im oczekiwania, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 i kieruj\u0105 si\u0119 zachowaniami. Na przyk\u0142ad \u0142atwo jest rozpozna\u0107 r\u00f3\u017cne typy student\u00f3w- takie jak :zwierze towarzyskie\u201d, \u017conaty i dzieciaty\u201d, \u201epracuj\u0105cy na p\u00f3\u0142 etatu\u201d, \u201epracuj\u0105cy na pe\u0142nym etacie\u201d, \u201edoje\u017cd\u017caj\u0105cy\u201d, \u201emieszkaniec akademika\u201d, :leniwy\u201d, \u201egorliwy\u201d itd. R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy tymi studentami odzwierciedlaj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 sie\u0107 przynale\u017cno\u015bci do struktur spo\u0142ecznych. Ka\u017cda pozycja w poszczeg\u00f3lnych konfiguracjach opiera si\u0119 na r\u00f3\u017cnych systemach kulturowych, kt\u00f3re kieruj\u0105 postrzeganiem i zachowaniami. Je\u017celi wyszczeg\u00f3lnimy wszelkie pozycje, kt\u00f3re ka\u017cdy z nas zajmuje, a nast\u0119pnie okre\u015blamy struktury kultur\u0119, w kt\u00f3rych pozycje te s\u0105 zakotwiczone, w\u00f3wczas uzyskamy socjologiczny obraz tego \u201ekim jeste\u015bmy\u201d.<\/p>\n

UK\u0141AD R\u00d3L<\/h3>\n

Ka\u017cdej pozycji spo\u0142ecznej odpowiada ustalony zbi\u00f3r zachowa\u0144. Suma wszystkich tych zachowa\u0144 tworzy uk\u0142ad r\u00f3l (Merton 1957). Na przyk\u0142ad uk\u0142ad r\u00f3l studenta (pozycja spo\u0142eczna) mo\u017ce obejmowa\u0107 chodzenia na zaj\u0119cia, sp\u0119dzony czas z przyjaci\u00f3\u0142mi, korzystanie z biblioteki czy komputera, nauk\u0119, zdawanie egzamin\u00f3w, uczestnictwo w stowarzyszeniach studenckich, prac\u0119 na p\u00f3\u0142 etatu i uprawianie jakiego\u015b sportu. Z racji zajmowania jednej g\u0142\u00f3wnej pozycji-studenta- nabieraj\u0105 znaczenia r\u00f3\u017cne zachowania zwi\u0105zane z okre\u015blonymi rolami. Niekt\u00f3re z nich umieszczaj\u0105 dan\u0105 osob\u0119 w nowej roli spo\u0142ecznej- dajmy na to cz\u0142onka dru\u017cyny sportowej albo pracownika na p\u00f3\u0142 etatu- ale my tu koncentrujemy si\u0119 na uk\u0142adzie zachowa\u0144 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 jedn\u0105 okre\u015blon\u0105 pozycj\u0105. Niekt\u00f3re pozycje spo\u0142eczne s\u0105 bardzo mocne i wymagaj\u0105 wielu r\u00f3\u017cnych zachowa\u0144. Por\u00f3wnaj r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy pozycj\u0105 \u201ematki\u201d lub \u201estudenta\u201d z jednej strony, a \u201eklienta\u201d w sklepie z drugiej strony: liczba i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 zachowa\u0144 zwi\u0105zanych z tymi pozycjami jest ogromnie zr\u00f3\u017cnicowana, podobnie jak nale\u017c\u0105ce do nich uk\u0142ady r\u00f3l.<\/p>\n

CI\u015aNIENIE I KONFLIKT R\u00d3L<\/h3>\n

Uczestniczenie w strukturach spo\u0142ecznych wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma napi\u0119ciami. Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 jest fakt, i\u017c zajmowanie okre\u015blonych pozycji wymaga zbyt wielu r\u00f3\u017cnych, a czasami nawet wykluczaj\u0105cych si\u0119 nawzajem zachowa\u0144. W takich przypadkach m\u00f3wimy o ci\u015bnieniu roli (Goode, 1960). Pracuj\u0105cy na pe\u0142nym etacie student, kt\u00f3ry tak\u017ce udziela si\u0119 towarzysko, cz\u0119sto odczuwa ci\u015bnienie r\u00f3l, bo anga\u017cuje si\u0119 zbyt wiele rodzaj\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci. Studenci pierwszego roku mog\u0105 silniej to odczu\u0107, poniewa\u017c wrzucaj\u0105 si\u0119 wir zbyt wielu spraw, co powoduje, ze s\u0105 przem\u0119czeni, cz\u0119sto choruj\u0105, staj\u0105 si\u0119 znerwicowani. Poziom owego ci\u015bnienia r\u00f3l r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od liczby , r\u00f3\u017cnorodno\u015bci po raz intensywno\u015bci zachowa\u0144.<\/p>\n

Konflikt r\u00f3l pojawia si\u0119 w\u00f3wczas, kiedy zajmujemy r\u00f3\u017cne pozycje spo\u0142eczne, kt\u00f3re SA ze sob\u0105 w konflikcie albo wr\u0119cz si\u0119 wykluczaj\u0105. Matka trojga dzieci (jedna pozycja spo\u0142eczna), kt\u00f3ra studiuje (druga pozycja), najpewniej b\u0119dzie prze\u017cywa\u0107 powa\u017cny konflikt, usi\u0142uj\u0105c pogodzi\u0107 bardzo odmienne wymagania. Np. hipotetyczna kobieta, jest pewn\u0105 kandydatka do przezywania konfliktu r\u00f3l. Podobnie student, kt\u00f3ry pracuje na p\u00f3\u0142, a co gorsza, na ca\u0142ym etacie, tak\u017ce tego do\u015bwiadcza\u0142. Konflikt r\u00f3l nie jest do umkni\u0119cia w spo\u0142ecze\u0144stwach z\u0142o\u017conych, w kt\u00f3rych ka\u017cdy zajmuje r\u00f3\u017cne pozycje rozmaitych strukturach, a ka\u017cda z nich na w\u0142asne wymagania. Zazwyczaj mo\u017cna go \u0142agodzi\u0107, oddzielaj\u0105c od siebie miejsce i czas dzia\u0142ania w ramach znajomych pozycji. Gdyby matka \u2013studentka w pe\u0142ni wykorzysta\u0142a czas przeznaczony na nauk\u0119, przebywaj\u0105c na uczelni, w\u00f3wczas na powrocie do domu mog\u0142aby zaj\u0105\u0107 ju\u017c tylko pozycje matki i konflikt zosta\u0142 by zredukowany. Ale w tym przypadku jest to zazwyczaj niemo\u017cliwe, poniewa\u017c studentki b\u0119d\u0105c matkami musz\u0105 tak\u017ce uczy\u0107 si\u0119 w domu, co jest powodem narastania konfliktu.<\/p>\n

Tak wiec w pozycji oraz uk\u0142ady r\u00f3l wybudowane s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a napi\u0119cia, ci\u015bnienia i konfliktu. S\u0105 one cen\u0105, kt\u00f3ra p\u0142acimy za Zycie w z\u0142o\u017conych spo\u0142ecze\u0144stwach; ka\u017cdy z nas musi ale si\u0119 nauczy\u0107 radzi\u0107 sobie z owymi \u017ar\u00f3d\u0142ami napi\u0119\u0107 i konflikt\u00f3w, albo cierpie\u0107 ich skutki.<\/p>\n

SIE\u0106 POZYCJI<\/h3>\n

Struktury spo\u0142eczne sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z sieci wzajemnie powi\u0105zanych pozycji,a tak\u017ce z system\u00f3w kulturowych i r\u00f3l zwi\u0105zanych z owymi pozycjami. Struktura pojawia si\u0119 w\u00f3wczas, kiedy pozycje s\u0105 w ten spos\u00f3b powi\u0105zane, \u017ce pe\u0142nione przez nas role w ramech jednej pozycji podlegaj\u0105 oddzia\u0142ywaniu i same dzia\u0142aj\u0105 na role pe\u0142nione w ramach innych pozycji. Np. rodzina jest struktur\u0105 z trzech podstawowych pozycji- ojca, matki, dzieci \u2013 pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi\u00a0 istniej\u0105 wzajemne zwi\u0105zki lub inaczej, sie\u0107 powi\u0105za\u0144, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce rodzina jest struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105. To, co robi\u0105 poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie rodziny, oddzia\u0142uje pe\u0142nienia swoich r\u00f3l przez pozosta\u0142ych jej cz\u0142onk\u00f3w, a zarazem jest przez nich zachowana organicznie.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce wydaje si\u0119 to oczywiste, \u017ce szkoda traci\u0107 czas na m\u00f3wienie o tym, ale kiedy struktury spo\u0142eczne staja si\u0119 wi\u0119ksze i bardziej z\u0142o\u017cone, w\u00f3wczas musimy znale\u017a\u0107 spos\u00f3b, w jaki mamy na nie patrze\u0107 i jak o nich m\u00f3wi\u0107. Przedstawiaj\u0105c struktury spo\u0142eczne jako sieci pozycji spo\u0142ecznych, uzyskujemy podstawowe narz\u0119dzie do ich analizowania zw\u0142aszcza za\u015b tych najwi\u0119kszych. Ale skoro mamy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 poj\u0119ciem sieci w badaniu struktur spo\u0142ecznych, trzeba wcze\u015bniej wprowadzi\u0107 kilka innych podstawowych poj\u0119\u0107.<\/p>\n

WYMIARY STRUKTURY<\/h3>\n

Struktury z dwiema lub z trzema pozycjami s\u0105 czym\u015b innym ani\u017celi te, kt\u00f3re zawieraj\u0105 wiele pozycji, o czym zaraz przekonamy si\u0119 por\u00f3wnuj\u0105c, twoja rodzin\u0119 z twoim college\u2019em. Inny wymiar jest tak\u017ce prosty: liczba os\u00f3b zajmuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 okre\u015blonego rodzaju. Sie\u0107 obejmuj\u0105ca tysi\u0105c os\u00f3b zajmuj\u0105c\u0105 dana pozycje \u2013 dajmy na to studenta- i stosunkowo niewiele na innych pozycjach (np. wyk\u0142adowc\u00f3w) b\u0119dzie znacznie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od tej, gdzie rozmieszczenie ludzi na r\u00f3\u017cnych pozycjach jest bardziej r\u00f3wnomierne.<\/p>\n

Kolejn\u0105 u\u017cyteczn\u0105 cech\u0105 jest natura powi\u0105za\u0144 pomi\u0119dzy pozycjami. Czy powi\u0105zania te s\u0105 ludzkie, jak w przypadku przygodnych znajomych? Czy s\u0105 tylko czasowe, jak w przypadku student\u00f3w\u00a0 z jednej grupy? Utylitary\u015bci spytaliby o to, czy i jakie cenione dobra \u2013np. pieni\u0105dze, mi\u0142o\u015b\u0107, honor, oceny \u2013 kr\u0105\u017c\u0105 pomi\u0119dzy pozycjami. Natomiast zwolennicy teorii konfliktu (Collins, 1975) zainteresowaliby si\u0119, czy SA jakie\u015b r\u00f3\u017cnice w przypisanej do okre\u015blonej pozycji w\u0142adzy, a je\u015bli tak, to jak du\u017ce? Kolejne pytanie to: w jakim stopniu ka\u017cda pozycja w sieci jest zwi\u0105zana ze wszystkimi innymi pozycjami(ten wymiar cz\u0119sto jest nazywany g\u0119sto\u015bci\u0105 w sieci)?<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkie wymiary, mo\u017ce mu opisa\u0107 ka\u017cdy rodzaj struktury.<\/p>\n

Rodzina ameryka\u0144ska jest prost\u0105 struktura: sk\u0142ada si\u0119 z kilku pozycji; pozycje te s\u0105 silnie powi\u0105zane z sob\u0105; ka\u017cd\u0105 pozycje zajmuje wiele os\u00f3b; powi\u0105zania s\u0105 zazwyczaj \u015bcis\u0142e; rzadko s\u0105 czasowe; dobra kr\u0105\u017c\u0105ce pomi\u0119dzy pozycjami za wysoko cenione (mi\u0142o\u015b\u0107, wsparcie, pieni\u0105dze); w jaki spos\u00f3b s\u0105 pe\u0142nione r\u00f3\u017cne role, du\u017cy wp\u0142yw maj\u0105 r\u00f3\u017cnice we w\u0142adzy przypisanej do okre\u015blonej pozycji. Por\u00f3wnaj ten rodzaj struktury z grupa \u0107wiczeniow\u0105, zwi\u0105zkiem studenckim, dru\u017cyn\u0105 sportow\u0105 b\u0105d\u017a miejscem pracy: charakter i rodzaje pozycji, licz\u0105 os\u00f3b zajmuj\u0105ce poszczeg\u00f3lne pozycje, g\u0119sto\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144, ich trwa\u0142o\u015b\u0107, rodzaj kr\u0105\u017c\u0105cych d\u00f3br oraz stopie\u0144 przypisany do ka\u017cdej pozycji w\u0142adzy na ca\u0142kiem odmienne ani\u017celi te, kt\u00f3re wyst\u0119puje w rodzinie, w zwi\u0105zku z czym obie te struktury tak\u017ce s\u0105 r\u00f3\u017cne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Badania socjologiczne skoncentrowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na spo\u0142ecze\u0144stwie, zbiorze ludzi wsp\u00f3lnej kulturze (kt\u00f3re przekazuj\u0105 kolejnym pokoleniom), wsp\u00f3lnym terytorium i to\u017csamo\u015bci; ludzie ci oddzia\u0142uj\u0105 na siebie w spo\u0142ecze\u0144stwie strukturalizowanej sieci wzajemnych stosunk\u00f3w. Wsp\u00f3lna kultura, terytorium i to\u017csamo\u015b\u0107 \u0142\u0105cz\u0105 wzajemnie ludzi. Wsp\u00f3lna kultura daje im podzielony przez wszystkich \u201ewz\u00f3r \u017cycia\u201d, a wsp\u00f3lne terytorium geograficzne zapewnia wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 dla … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[38,45],"class_list":["post-156","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-podstawowe-cechy-spoleczenstwa","tag-praca-z-socjologii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}