{"id":152,"date":"2020-04-21T14:23:02","date_gmt":"2020-04-21T12:23:02","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=152"},"modified":"2020-04-21T14:23:02","modified_gmt":"2020-04-21T12:23:02","slug":"spoleczenstwo-i-jego-struktura-charakterystyka-elementow-struktury-spoleczenstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/spoleczenstwo-i-jego-struktura-charakterystyka-elementow-struktury-spoleczenstwa\/","title":{"rendered":"Spo\u0142ecze\u0144stwo i jego struktura. Charakterystyka element\u00f3w struktury spo\u0142ecze\u0144stwa"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (3 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo. Poj\u0119cie i struktura<\/strong><\/h3>\n

Pocz\u0105tkowe definicje spo\u0142ecze\u0144stwa w uj\u0119ciu socjologicznym kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 pod wp\u0142ywem reprezentant\u00f3w my\u015bli spo\u0142ecznej w ko\u0144cu XVIII wieku (C.H Saint-Simon, A. Comte). Traktowa\u0142y one spo\u0142ecze\u0144stwo jako zorganizowany zesp\u00f3\u0142 form \u017cycia ludzi i zachodz\u0105cych w nim proces\u00f3w przyczynowo-skutkowych.<\/p>\n

Pe\u0142niejsze okre\u015blenie spo\u0142ecze\u0144stwa jako wydzielonej zbiorowo\u015bci ludzkiej da\u0142 Florian Znaniecki, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, i\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo jest kompleksem grup wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119, podporz\u0105dkowanych jednej grupie dominuj\u0105cej (narodowi, pa\u0144stwu, organizacji religijnej).\u00a0 Jest wielk\u0105 zbiorowo\u015bci\u0105 terytorialn\u0105, stanowi\u0105c\u0105 uk\u0142ad zamkni\u0119ty , posiadaj\u0105 w\u0142asne charakterystyczne cechy odr\u0119bno\u015bci, a tym samym jest dost\u0119pne\u00a0 badaniom empirycznym, i historycznym.<\/p>\n

Spo\u0142ecze\u0144stwa s\u0105 wewn\u0119trznie zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem ekonomicznym, politycznym, kulturowym, demograficznym, zawodowym i innym. Tworz\u0105 zatem swoj\u0105 specyficzn\u0105 struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n

Struktura spo\u0142eczna spo\u0142ecze\u0144stwa jest to uk\u0142ad jego cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych, ich rozmieszczenie i powi\u0105zanie mi\u0119dzy sob\u0105 oraz spo\u0142ecze\u0144stwem jako ca\u0142o\u015bci\u0105. Struktura spo\u0142eczna- zauwa\u017ca Jan Szczepa\u0144ski \u2013 oznacza spos\u00f3b u\u0142o\u017cenia i przyporz\u0105dkowania sobie cz\u0142onk\u00f3w, instytucji, grup, i podgrup sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na grup\u0119 ora innych element\u00f3w tej grupy, takich jak elementy materialne, symbole i warto\u015bci, wzory zachowa\u0144 i stosunk\u00f3w, pozycje spo\u0142eczne zajmowane przez cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n

Inaczej m\u00f3wi\u0105c, struktura spo\u0142eczna spo\u0142ecze\u0144stwa oznacza uk\u0142ad r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych oraz instytucji spo\u0142ecznych, r\u00f3l i pozycji spo\u0142ecznych oraz uk\u0142ad zwi\u0105zk\u00f3w miedzy nimi, tworz\u0105cy system jednostronnych lub wzajemnych nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych, wynikaj\u0105cych z r\u00f3\u017cnicy miejsca w podziale pracy, funkcji i w\u0142adzy, ze spo\u0142eczno\u015bci interes\u00f3w.<\/p>\n

Struktura spo\u0142eczna<\/strong> dostrzegana przez grupy spo\u0142eczne, jednostki, kt\u00f3re w nich uczestnicz\u0105 oraz przez nie oceniana przybiera r\u00f3\u017cne aspekty. Stanis\u0142aw Ossowski zwraca uwag\u0119 na pi\u0119\u0107 takich ocen:<\/p>\n

    \n
  1. struktura spo\u0142eczna jest sk\u0142adnikiem spo\u0142ecznej sytuacji, kt\u00f3ry determinuje stosunki mi\u0119dzyludzkie<\/li>\n
  2. ujmowanie struktury spo\u0142ecznej przez pewne klasy, \u015brodowiska pozwalaj\u0105ce dostrzec zainteresowania ludzi tych \u015brodowisk, klas odno\u015bnie do wa\u017cnych w ich oczach stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych; poprzez \u015brodowiskowe obrazy stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich docieramy do \u017cywych zagadnie\u0144<\/li>\n
  3. por\u00f3wnanie przeciwnych sobie lub r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w tej samej struktury spo\u0142ecznej w danym okresie lub w r\u00f3\u017cnych okresach historycznych u\u0142atwia g\u0142\u0119bsze wnikni\u0119cie w system stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich<\/li>\n
  4. wiedza o strukturze spo\u0142ecznej bardziej si\u0119 pog\u0142\u0119bia, gdy dadz\u0105 si\u0119 wyja\u015bni\u0107 r\u00f3\u017cne jej aspekt\u00f3w oraz przyczyny tych r\u00f3\u017cnic<\/li>\n
  5. istniej\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwie struktury spo\u0142eczne wype\u0142niaj\u0105 bezpo\u015brednio na wyst\u0119puj\u0105ce w nim ideologie i programy spo\u0142eczne. Natomiast wyst\u0119puj\u0105ce idee, ich aprobata lub dezaprobata mog\u0105 by\u0107 wyja\u015bniony poprzez analiz\u0119 struktury spo\u0142ecznej. W ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bciowo s\u0105 one teoretycznym wyrazem rzeczywistych interes\u00f3w, pragnie\u0144 i potrzeb r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych.<\/li>\n<\/ol>\n

    Ten\u017ce autor przyjmuje trzy wymiary podzia\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa dychotomiczny, gradacji prostej i gradacji syntetycznej. Koncepcja dychotomiczna m\u00f3wi o dwudzielnym podziale. Podzia\u0142y najcz\u0119\u015bciej narzucaj\u0105 si\u0119 ludziom same w sytuacjach szczeg\u00f3lnych (wojna, kryzys ekonomiczny). W\u00f3wczas spo\u0142ecze\u0144stwo dzieli si\u0119 na \u201eswoich\u201d i \u201ewrog\u00f3w\u201d, \u201ebiednych\u201d i \u201ebogatych\u201d, \u201ewyzyskiwaczy\u201d i \u201ewyzyskanych\u201d, \u201erz\u0105dz\u0105cych\u201d i \u201erz\u0105dzonych\u201d. Gradacja prosta przyjmuje ilo\u015bciowe kryteria (obiektywne) zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecze\u0144stwo i podzia\u0142u na grupy. S\u0105 to np. wykszta\u0142cone okre\u015blon\u0105 liczb\u0105 uko\u0144czonych klas szko\u0142y, doch\u00f3d miesi\u0119czny. Gradacja syntetyczna uwzgl\u0119dnia ilo\u015bciowe mierniki podzia\u0142u spo\u0142ecznego \u0142\u0105czone z warto\u015bciami jako\u015bciowymi, jak np. pochodzenie, przywileje, styl \u017cycia, przyjmowan\u0105 mod\u0119.<\/p>\n

    Wszelkie formy zr\u00f3\u017cnicowania spo\u0142ecznego mog\u0105 by\u0107 oparte np. na kryteriach zawodu, bogactwa, presti\u017cu, w\u0142adzy. Na przyk\u0142ad, zdaniem socjologa ameryka\u0144skiego Charlesa W. Millsa, zr\u00f3\u017cnicowania w strukturze spo\u0142ecznej tworz\u0105 specyficzne ugrupowania spo\u0142eczne, kt\u00f3re da si\u0119 uj\u0105\u0107 w kategoriach klas, warstw spo\u0142ecznych. To znacz, \u017ce ka\u017cda klasa, warstwa spo\u0142eczna mo\u017ce by\u0107 rozpoznana i okre\u015blona przez fakt, \u017ce wszyscy jej cz\u0142onkowie maja podobne szanse nabywania przedmiot\u00f3w, innych warto\u015bci (samochody, pieni\u0105dze, domy, wykszta\u0142cenie, szacunek, \u017cyczliwo\u015b\u0107), kt\u00f3re s\u0105 ocenione w spo\u0142ecze\u0144stwie. O przynale\u017cno\u015bci do tej lub innej warstwy, klasy decyduje wsp\u00f3lne dzielenie z innymi lud\u017ami tej samej klasy, warstwy podobnych partycypacji w tych warto\u015bciach. Zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna, \u017ce C.W Mills w swojej koncepcji stratyfikacji spo\u0142ecznej, oparta na powy\u017cszych kryteriach, pozwoli zanalizowa\u0107 wiele zjawisk w strukturze nowoczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, a przede wszystkim pozwoli wyja\u015bni\u0107 zgodnie tzw. nowej klasy \u015bredniej \u201ebia\u0142ych ko\u0142nierzyk\u00f3w\u201d, jej pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d innych klas, warstw spo\u0142ecznych. Podstaw do tej analizy nie da\u0142y bowiem inne dotychczasowe struktury spo\u0142ecze\u0144stwa. Tym r\u00f3wnie\u017c teoria spo\u0142eczno-zawodowa.<\/p>\n

    Okre\u015blenie \u201estruktura spo\u0142eczno-zawodowa\u201d jest poj\u0119ciem u\u017cywanym najcz\u0119\u015bciej w statystyce ludno\u015bci, ekonomii i socjologii. Cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 struktury spo\u0142eczno-zawodowa (in\u017cynierowie, technicy, lekarze). Teoria ta polega na faktycznym wyr\u00f3\u017cnieniu w ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie okre\u015blonych zawod\u00f3w, analizie ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci i wydzia\u0142u kontroli spo\u0142eczno-zawodowych jako podstawowych cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych spo\u0142ecze\u0144stwa. Na przyk\u0142ad niemiecki ekonomista i socjolog Gustav Schmoller podkre\u015bla, \u017ce kontrola zawodowa zast\u0119puje bez reszty grup\u0119 rodzinn\u0105, s\u0105siedzka, lokaln\u0105, zaspokaja psychospo\u0142eczne potrzeby ka\u017cdej jednostki. Z kolei Seymour M. Lipset i Reinhard Bendig og\u00f3\u0142 zawod\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w danym spo\u0142ecze\u0144stwie dziel\u0105 na trzy podstawowe grupy zawodowe tj. na:<\/p>\n

      \n
    • zawody pracownik\u00f3w fizycznych<\/li>\n
    • zawody pracownik\u00f3w umys\u0142owych<\/li>\n
    • zawody rolnicze<\/li>\n<\/ul>\n

      Lloyd W. Warner bada\u0142 struktur\u0119 spo\u0142eczno-zawodow\u0105 ma\u0142ych miast spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego. Wyr\u00f3\u017cni\u0142 sze\u015b\u0107 podstawowych grup zawodowych.<\/p>\n

        \n
      • profesjonali\u015bci menad\u017cerowie i w\u0142a\u015bciciele wi\u0119kszych firm (klasa wy\u017csza-wy\u017csza)<\/li>\n
      • w\u0142a\u015bciciele du\u017cych hurtowni i \u015brednich firm oraz ich menad\u017cerowie (klasa ni\u017csza-wy\u017csza)<\/li>\n
      • urz\u0119dnicy na wysokich pozycjach w sferze produkcji i us\u0142ug, dobrze wykwalifikowani pracownicy umys\u0142owi (klasa wy\u017csza-\u015brednia)<\/li>\n
      • wykwalifikowani robotnicy, pracownicy administracyjni \u015bredniego i ni\u017cszego szczebla zarz\u0105dzania (klasa ni\u017csza-\u015brednia)<\/li>\n
      • robotnicy p\u00f3\u0142 wykwalifikowani , pracownicy przyuczeni do zawodu (klasa-wy\u017csza \u015brednia)<\/li>\n
      • robotnicy niewykwalifikowani, magnez spo\u0142eczny (klasa ni\u017csza-ni\u017csza)<\/li>\n<\/ul>\n
          \n
        1. \u00a0 Marks, uwzgl\u0119dniaj\u0105c rozw\u00f3j kapitalizmu w spo\u0142ecze\u0144stwach europejskich XIX wieku, strukturze spo\u0142ecznej wyra\u017anie wyr\u00f3\u017cni\u0142 klasy i warstwy spo\u0142eczne. Klasa spo\u0142eczna jest to du\u017ca grupa spo\u0142eczna, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119:<\/li>\n
        2. a) jednakowym stosunkiem do \u015brodk\u00f3w produkcji i wymiary prawne (utrwalony i usankcjonowany)<\/li>\n
        3. b) rol\u0105 w spo\u0142ecznej organizacji pracy ( spos\u00f3b otrzymania i rozmiary bogactwa)<\/li>\n
        4. c) miejscem zajmowanym w systemie produkcji spo\u0142eczno-ekonomicznej<\/li>\n<\/ol>\n

          Powy\u017csze warunki stanowi\u0105 podstaw\u0119 wydzielenia dw\u00f3ch przeciwstawnych sobie klas spo\u0142ecznych, tj. w\u0142a\u015bcicieli r\u00f3\u017cnego maj\u0105tku (kapitali\u015bci) i pracownik\u00f3w wolnych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 w\u0142a\u015bcicielami (robotnicy). W\u015br\u00f3d kapitalist\u00f3w wyst\u0119puj\u0105: w\u0142a\u015bciciele \u015brodk\u00f3w produkcji, \u015brodk\u00f3w cywilizacji towarowo-pieni\u0119\u017cnej, sfery us\u0142ug, w\u0142a\u015bciciele \u201esi\u0142 natury\u201d, w\u0142a\u015bciciele swoich w\u0142asnych warunk\u00f3w pracy. Druga przeciwstawn\u0105 klas\u0119 stanowi\u0105 wolni robotnicy, pracuj\u0105cy u w\u0142a\u015bcicieli powy\u017cszych sfer gospodarki. Wok\u00f3\u0142 pracy kapitalist\u00f3w i robotnik\u00f3w (pracownik\u00f3w najemnych) wyst\u0119puj\u0105 jeszcze dalsze podzia\u0142y spo\u0142eczne, jak ekonomiczno-socjologiczne od\u0142amy klas, klasy czyste i klasy hetero genetyczne, polityczni i literaccy przedstawiciele klas.<\/p>\n

          Warstwy spo\u0142eczne s\u0105 to pracownicy administracyjni, urz\u0119dnicy sfery nadbudowy spo\u0142eczno-prawnej, ideologicznej, politycznej. Pracownicy ci nie wytwarzaj\u0105 warto\u015bci dodatniej, jak robotnicy; wykonywana przez nich praca jest podstaw\u0105 utrzymania i oparta jest na zasadach kompetencji zgodnych z odpowiednimi aktami prawnymi; otrzymuj\u0105 sta\u0142e wynagrodzenie zale\u017cne od stanowiska, sta\u017cu pracy, kwalifikacji, a nie we wzgl\u0119du na wk\u0142ad pracy; warstwy spo\u0142eczne charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 ruchliwo\u015bci\u0105 wewn\u0119trzn\u0105, zale\u017cn\u0105 od szczebli, stanowisk, w\u0142adzy presti\u017cu.<\/p>\n

          Pomi\u0119dzy klasami kapitalist\u00f3w a robotnik\u00f3w dochodzi do konfliktu ekonomicznego, zwi\u0105zanego z wyzyskiem jednej przez druga, do walki klasowej, a rozwi\u0105zaniem tego konfliktu jest rewolucja.<\/p>\n

          Zmiany w strukturze spo\u0142eczno-zawodowej s\u0105 wynikiem przemian ekonomicznych i technicznych spo\u0142ecze\u0144stwa w sferze techniki oraz przemian w sferze organizacji przedsi\u0119biorstw. Najintensywniejszym okresem, przyspieszaj\u0105cym te przemiany by\u0142 pocz\u0105tek XX wieku, w kt\u00f3rym wyst\u0105pi\u0142 silny zwi\u0105zek nauki z przemys\u0142em, powsta\u0142y nowe rodzaje , wielkie korporacje przemys\u0142owe oraz us\u0142ugi handlowe. Wszystko to determinowa\u0142o zmiany struktury spo\u0142eczno-zawodowej ludno\u015bci. Na przyk\u0142ad rozw\u00f3j przemys\u0142u i us\u0142ug rodzi nowe zawody, rozw\u00f3j techniki zr\u00f3\u017cnicowa\u0142 je pod wzgl\u0119dem stopnia kwalifikacji, zmienia\u0142 propozycje mi\u0119dzy pracownikami\u00a0 wykwalifikowanymi a nie wykwalifikowanymi. Okazuje si\u0119, \u017ce w Niemczech w okresie szybkiego uprzemys\u0142owienia powsta\u0142o 8000 nowych zawod\u00f3w. Przemiany w organizacji przedsi\u0119biorstw zmieniaj\u0105 struktur\u0119 stanowisk w zespo\u0142ach pracy, a monopolizacja zwi\u0119ksza biurokracj\u0119 w ich zarz\u0105dzaniu.<\/p>\n

          Wymienione tendencje pojawiaj\u0105 si\u0119 we wszystkich rozwini\u0119tych spo\u0142ecze\u0144stwa. Je\u017celi przyj\u0105\u0107 za wska\u017aniki \u201e nowoczesno\u015bci\u201d struktury spo\u0142eczno-zawodowej:<\/p>\n

            \n
          1. proc\u0119 drobnych producent\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 samodzielni<\/li>\n
          2. procent najemnych pracownik\u00f3w umys\u0142owych<\/li>\n
          3. procent robotnik\u00f3w, to najbardziej nowoczesn\u0105 struktur\u0119 spo\u0142eczno-zawodow\u0105 maj\u0105 Anglia i Stany Zjednoczone , a najmniej nowoczesn\u0105 Niemcy i Francja. W Anglii bowiem jest najni\u017cszy procent samodzielnych drobnych producent\u00f3w, co oznacza \u017ce, proces wypierania rzemios\u0142a, drobnego handlu przez przemys\u0142, wielki handel posun\u0105\u0142 si\u0119 tu najdalej. W Stanach zjednoczonych z kolei wyst\u0119puje najwi\u0119kszy procent najemnych pracownik\u00f3w umys\u0142owych> Niemcy i Francja s\u0105 krajami mniej nowoczesnymi pod tym wzgl\u0119dem< s\u0105 to raczej kraje \u201edrobnomieszcza\u0144skie\u201d o stosunkowo wysokim stopniu rozwini\u0119tej drobnej produkcji. \u201e Nowa klasa \u015brednia\u201d nie zast\u0105pi tu :starej klasy \u015bredniej\u201d w takiej skali. Jak to ma miejsce w Anglii i Stanach Zjednoczonych.<\/li>\n<\/ol>\n

            Koncepcje spo\u0142ecze\u0144stwa i jego struktury wskazuj\u0105 na istnienie r\u00f3\u017cnych zbior\u00f3w spo\u0142ecznych, zbiorowo\u015bci i grup spo\u0142ecznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Spo\u0142ecze\u0144stwo. Poj\u0119cie i struktura Pocz\u0105tkowe definicje spo\u0142ecze\u0144stwa w uj\u0119ciu socjologicznym kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 pod wp\u0142ywem reprezentant\u00f3w my\u015bli spo\u0142ecznej w ko\u0144cu XVIII wieku (C.H Saint-Simon, A. Comte). Traktowa\u0142y one spo\u0142ecze\u0144stwo jako zorganizowany zesp\u00f3\u0142 form \u017cycia ludzi i zachodz\u0105cych w nim proces\u00f3w przyczynowo-skutkowych. Pe\u0142niejsze okre\u015blenie spo\u0142ecze\u0144stwa jako wydzielonej zbiorowo\u015bci ludzkiej da\u0142 Florian Znaniecki, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, i\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo jest … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[58,59,67],"class_list":["post-152","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-spoleczenstwo-i-jego-struktura-charakterystyka-elementow-struktury-spoleczenstwa","tag-spoleczenstwo-pojecie-i-struktura","tag-truktura-spoleczno-zawodowa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}