{"id":146,"date":"2020-08-21T13:41:31","date_gmt":"2020-08-21T11:41:31","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=146"},"modified":"2021-11-21T19:42:28","modified_gmt":"2021-11-21T18:42:28","slug":"znaczenie-zawodu-powolania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/znaczenie-zawodu-powolania\/","title":{"rendered":"Znaczenie „zawodu – powo\u0142ania”"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Jak powiedzieli\u015bmy wcze\u015bniej Max Weber nie pokusi\u0142 si\u0119 o skonstruowanie \u017cadnej definicji religii. Dalece wa\u017cniejszym problemem by\u0142o jego zdaniem rozpatrywanie jej w kategoriach dzia\u0142ania. Okre\u015blony typ dzia\u0142ania wynika z kolei ze znaczenia jakie ludzie nadaj\u0105 okre\u015blonym zjawiskom. W naszym wypadku najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 w tym momencie do rozwi\u0105zania jest wykazanie, jakie znaczenie nadawane jest sposobom uzyskania zbawienia. W poprzednim paragrafie zwr\u00f3cili\u015bmy uwag\u0119 na fakt powstania ideologii zbawienia jako na swojego rodzaju rewolucj\u0119 etyczn\u0105. Jednak sam fakt jej zaistnienia nie warunkuje jeszcze r\u00f3\u017cnic w dzia\u0142aniach wyznawc\u00f3w poszczeg\u00f3lnych religii. R\u00f3\u017cnice te powstaj\u0105 dopiero w\u00f3wczas, gdy jednostki zaczynaj\u0105 okre\u015bla\u0107 wzajemne relacje pomi\u0119dzy nimi a osob\u0105 zbawiciela oraz, gdy dokonuj\u0105 wyboru drogi prowadz\u0105cej do zbawienia. Dopiero ten wyb\u00f3r wp\u0142ywa znacz\u0105co na okre\u015blony \u201cspos\u00f3b \u017cycia\u201d czy w\u0142a\u015bciwiej \u201corientacj\u0119 \u017cyciow\u0105\u201d (Lebensf\u00fchrung<\/em>). Powiedzieli\u015bmy te\u017c, i\u017c charakter danej religii zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od tego kim jest, a precyzyjniej z jakiej warstwy spo\u0142ecznej wywodzi si\u0119 osoba b\u0119d\u0105ca nosicielem religii. Najbardziej jaskrawym przyk\u0142adem przenikania si\u0119 idei religijnych do innych sfer aktywno\u015bci ludzkiej jest przyk\u0142ad wp\u0142ywu etyki protestanckiej na formowanie si\u0119 nowoczesnego kapitalizmu w Europie zachodniej.<\/p>\n

S\u0142owo \u201czaw\u00f3d<\/em>\u201d zosta\u0142o u\u017cyte w sensie \u201cpowo\u0142anie<\/em>\u201d po raz pierwszy przez Marcina Lutra, w jego t\u0142umaczeniu Biblii. W swoim niemieckim brzmieniu \u201cBeruf<\/em>\u201d, \u201cBerufen<\/em>\u201d nawi\u0105zywa\u0142o do swego hebrajskiego pierwowzoru.<\/p>\n

\u201c[…] Najpierw s\u0142owo to odnosi si\u0119 do funkcji kap\u0142a\u0144skich (Ex. 35,21; Neh. II, 22; Chr. 9,13; 24.4; 26,30) i dotyczy za\u0142atwiania spraw w s\u0142u\u017cbie kr\u00f3la (w szczeg\u00f3lno\u015bci I Sam. 8, 16, I Chr. 4,23; 29,6). Oznacza s\u0142u\u017cb\u0119 urz\u0119dnika kr\u00f3lewskiego (Esth. 3,9; 9,3), nadzorcy robotnik\u00f3w (2 Reg. 12,12), prac\u0119 niewolnika (Ger. 39,11), prac\u0119 polow\u0105 (Chr. 27,26), rzemie\u015blnik\u00f3w (Ex. 31,5; 35,21; Reg. 7,14), handlarzy (ps. 107,23) i ka\u017cd\u0105 \u201cprac\u0119 zawodow\u0105\u201d (Sirach 11,20). S\u0142owo to pochodzi od rdzenia hebrajskiego, oznaczaj\u0105cego \u201cposy\u0142a\u0107\u201d, a wi\u0119c pierwotnie znaczy\u0142o \u201czadanie\u201d.<\/em> […].\u201d<\/p>\n

Protestancka interpretacja wypowiedzi \u015aw. Paw\u0142a: kto nie pracuje ten nie je, spowodowa\u0142a, i\u017c praca sta\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w ju\u017c nie konieczno\u015bci\u0105 \u017cyciow\u0105 \u2013 jak to mia\u0142o miejsce w \u015bredniowieczu, lecz Bo\u017cym nakazem, wezwaniem do podporz\u0105dkowania si\u0119 Jego Woli jako warunkowi osi\u0105gni\u0119cia zbawienia. Te dwa fakty spowodowa\u0142y nadanie nowego – religijnego znaczenia pracy zawodowej. W przeci\u0105gu stu lat od reform Marcina Lutra do rewolucji angielskiej i powstania purytanizmu, dzi\u0119ki rozwojowi sekt protestanckich, nowe znaczenie pracy oraz wykonywania zawodu przybiera\u0142o na sile. Sta\u0142o si\u0119 tak zw\u0142aszcza po soborach w Dordrechcie i Westminsterze, gdzie okre\u015blono protestanck\u0105 doktryn\u0119 predestynacji. Uznano w\u00f3wczas, \u017ce jeszcze przed stworzeniem \u015bwiata B\u00f3g wyznaczy\u0142, kt\u00f3rzy ludzie b\u0119d\u0105 mogli uzyska\u0107 zbawienie, a kt\u00f3rzy s\u0105 skazani na pot\u0119pienie. Nikt z \u017cyj\u0105cych nie jest w stanie przenikn\u0105\u0107 tej tajemnicy, lecz aby wype\u0142ni\u0107 Wol\u0119 Bo\u017c\u0105 nale\u017cy podda\u0107 si\u0119 swojemu losowi. Tak wi\u0119c, konsekwencj\u0105 tego by\u0142o staranne jej wype\u0142nianie poprzez prac\u0119 w zawodzie, do kt\u00f3rego dany cz\u0142owiek zosta\u0142 powo\u0142any. Z biegiem czasu doktryna ta zosta\u0142a z\u0142agodzona niemal we wszystkich od\u0142amach protestantyzmu, jednak pozostawi\u0142a ona trwa\u0142e \u015blady w \u017cyciu spo\u0142eczno\u015bci protestanckich, co wyka\u017cemy nieco p\u00f3\u017aniej. Idea \u201czawodu \u2013 powo\u0142ania<\/em>\u201d znalaz\u0142a \u2013 jak pisze Max Weber \u2013 najpe\u0142niejszy wyraz w purytanizmie wywodz\u0105cym si\u0119 z angielskiego kalwinizmu.<\/p>\n

Richard Baxter zaj\u0105\u0142 ca\u0142kowicie odmienn\u0105 postaw\u0119 w stosunku do pracy ani\u017celi Marcin Luter. Uzna\u0142 on, \u017ce sprzeciwem wobec Woli Bo\u017cej nie jest przeobra\u017canie \u015bwiata \u2013 jak chcia\u0142 Marcin Luter, lecz bezczynno\u015b\u0107, kt\u00f3ra by\u0142a wed\u0142ug niego prawdziwym \u017ar\u00f3d\u0142em grzechu. Dlatego te\u017c ka\u017cda praca pomna\u017caj\u0105ca szcz\u0119\u015bcie \u2013 to znaczy dobrobyt \u2013 jest mi\u0142a Bogu. Samo za\u015b bogactwo staje si\u0119 grzechem dopiero w\u00f3wczas, gdy powoduje w cz\u0142owieku lenistwo i zaniechanie codziennego \u201cstwarzania\u201d \u015bwiata. St\u0105d te\u017c obserwujemy w\u015br\u00f3d purytan\u00f3w niech\u0119\u0107 do \u017cycia monastycznego czy kontemplacji, jako czynno\u015bci s\u0142u\u017c\u0105cych jedynie cz\u0142owiekowi \u2013 nie za\u015b spo\u0142ecze\u0144stwu, co jest wyrazem egoizmu. Egoizm ten odci\u0105ga uwag\u0119 cz\u0142owieka od nakaz\u00f3w Bo\u017cych i koncentruje uwag\u0119 wy\u0142\u0105cznie na sobie. \u201cTym, czego \u017c\u0105da B\u00f3g, nie jest praca jako taka, lecz racjonalna praca w zawodzie. W puryta\u0144skiej idei zawodu nacisk spoczywa zawsze na tym metodycznym charakterze ascezy zawodowej, nie za\u015b \u2013 jak u Lutra \u2013 na przyj\u0119ciu losu, jaki B\u00f3g wyznaczy\u0142 cz\u0142owiekowi. Dlatego te\u017c na pytanie, czy kto\u015b mo\u017ce mie\u0107 kilka zawod\u00f3w, pada odpowied\u017a bezwzgl\u0119dnie twierdz\u0105ca, je\u015bli to jest po\u017cyteczne dla dobra og\u00f3\u0142u lub dobra w\u0142asnego i nikomu nie szkodzi oraz nie powoduje, \u017ce w jednym z tych zawod\u00f3w jeste\u015bmy niesumienni. Nawet zmiany zawodu nie uwa\u017ca si\u0119 bynajmniej za godn\u0105 nagany, je\u015bli nie jest lekkomy\u015blna, lecz ma na celu zaj\u0119cie si\u0119 prac\u0105 bardziej mi\u0142\u0105 Bogu, to znaczy \u2013 zgodnie z og\u00f3ln\u0105 zasad\u0105 \u2013 prac\u0105 po\u017cyteczniejsz\u0105.<\/em>\u201d<\/p>\n

Odnajdujemy tu ide\u0119 racjonalnego dzia\u0142ania, o kt\u00f3rej wspomniano ju\u017c w poprzednim paragrafie. Podobnie, jak \u201crewolucja etyczna\u201d dzi\u0119ki wprowadzeniu koncepcji zbawienia i osoby zbawiciela uwolni\u0142a ludzk\u0105 energi\u0119, jaka by\u0142a dot\u0105d poch\u0142aniana przez czynno\u015bci magiczne, tak obecnie wyeliminowanie \u017cycia zakonnego i kontemplacji, redukcja kult\u00f3w \u015awi\u0119tych, ograniczenie nabo\u017ce\u0144stw do jednej mszy niedzielnej oraz ograniczenie \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych uwolni\u0142o w\u015br\u00f3d purytan energi\u0119, kt\u00f3r\u0105 wykorzystano przy wype\u0142nianiu \u201cu\u015bwi\u0119conej\u201d przez religi\u0119 pracy. Bezwzgl\u0119dnie nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 jednak o tym, i\u017c reformacja by\u0142a ruchem mieszcza\u0144skim, trzeba r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 i o tym, \u017ce purytanizm rozwin\u0105\u0142 si\u0119 najpe\u0142niej w\u015br\u00f3d mieszcza\u0144skich kolonist\u00f3w Nowej Anglii.<\/p>\n

Nie wolno zapomina\u0107 r\u00f3wnie\u017c i tego, \u017ce stulecie od reformacji do powstania purytanizmu to okres gwa\u0142townego rozwoju spo\u0142eczno-ekonomicznego w Europie oraz rozwoju brytyjskich kolonii w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. By\u0142y to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na istot\u0119 etyki protestanckiej, kt\u00f3re przy jej rozpatrywaniu nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107. \u201c\u017badna etyka gospodarcza nigdy nie by\u0142a tylko religijnie zdeterminowana. <\/em><\/p>\n

W stosunku do wszelkich postaw cz\u0142owieka wobec \u015bwiata uwarunkowanych religijnymi lub innymi (w tym sensie) \u201cwewn\u0119trznymi\u201d czynnikami etyka gospodarcza ma, rzecz jasna, wiele ca\u0142kowicie w\u0142asnych prawid\u0142owo\u015bci, kt\u00f3re okre\u015bla rzeczywisto\u015b\u0107 gospodarczo-geograficzna i historyczna.<\/em>\u201d<\/p>\n

Te specyficzne warunki owego okresu uzasadnia\u0142y konieczno\u015b\u0107 reformy Ko\u015bcio\u0142a, gdy\u017c tradycyjny system spo\u0142eczny zaczyna\u0142 stawa\u0107 si\u0119 coraz bardziej niewydolny. Z drugiej strony, reformacja wydobywa\u0142a z chrze\u015bcija\u0144stwa te elementy, kt\u00f3re uzasadnia\u0142y i wzmacnia\u0142y interesy nosicieli nowej religii \u2013 mieszczan. Czasy, w kt\u00f3rych dokonywa\u0142a si\u0119 reformacja to odkrycie i kolonizacja Nowego \u015awiata, okr\u0105\u017cenie Ziemi przez Ferdynanda Magellana. Wydarzenia te wymusi\u0142y rewizj\u0119 dotychczasowych pogl\u0105d\u00f3w naukowych oraz, co z naszego punktu widzenia wa\u017cniejsze, spowodowa\u0142y one masowy nap\u0142yw towar\u00f3w z kolonii co wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z rozwojem handlu, w kt\u00f3rego centrum sta\u0142o mieszcza\u0144stwo, a zatem w konsekwencji wzrost jego roli. Ukoronowaniem tego sta\u0142a si\u0119 rewolucja angielska zabezpieczaj\u0105ca interesy mieszcza\u0144stwa.<\/p>\n

Nowy \u0142ad spo\u0142eczno-ekonomiczny wymaga\u0142 wi\u0119kszej ni\u017c dot\u0105d racjonalno\u015bci dzia\u0142a\u0144 we wszystkich niemal dziedzinach \u017cycia. Racjonalno\u015b\u0107 t\u0105 odnaleziono w ascezie religijnej, kt\u00f3ra wychodzi\u0142a na przeciw potrzebom owych czas\u00f3w. Racjonalizacja dzia\u0142a\u0144 w powi\u0105zaniu ze wspomnian\u0105 wcze\u015bniej doktryn\u0105 predestynacji nie tylko wytworzy\u0142a swoist\u0105 etyk\u0119 pracy i \u201czawodu \u2013 powo\u0142ania\u201d, ale sta\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkiem procesu rozwijania si\u0119 profesjonalizmu zawodowego, kt\u00f3ry \u2013 co mo\u017cemy obserwowa\u0107 naocznie, trwa do dzi\u015b. Jak bardzo proces specjalizacji zwi\u0105zany jest jednak g\u0142\u00f3wnie ze spo\u0142eczno\u015bciami tradycyjnie protestanckimi pokazuj\u0105 przyk\u0142ady Stan\u00f3w Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii czy Niemiec, gdzie zasz\u0142y one, w tej kolejno\u015bci, najpr\u0119dzej i dotyka\u0142y mo\u017cliwie najszerszych dziedzin \u017cycia od rolnictwa pocz\u0105wszy, poprzez przemys\u0142 a sko\u0144czywszy na sektorze us\u0142ug.<\/p>\n

Zw\u0142aszcza rozw\u00f3j i post\u0119puj\u0105ca specjalizacja w tej ostatniej ga\u0142\u0119zi gospodarki ka\u017ce nam s\u0105dzi\u0107 o s\u0142uszno\u015bci weberowskiej tezy o donios\u0142o\u015bci roli idei religijnych oraz wadze \u201cznaczenia\u201d, jakie jednostki nadaj\u0105 swojemu dzia\u0142aniu. Na obron\u0119 tej tezy przytoczmy raz jeszcze wypowied\u017a Talcotta Parsonsa: \u201cPoznawcza potrzeba zrozumienia, \u201cnadania sensu\u201d, jest zwi\u0105zana z funkcjonaln\u0105 potrzeb\u0105 uczuciowego przystosowania si\u0119 do takich prze\u017cy\u0107 jak \u015bmier\u0107. Weber stara\u0142 si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce problemy tego rodzaju, dotycz\u0105ce rozbie\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy normalnymi potrzebami i oczekiwaniami ludzi w danej sytuacji lub w danym spo\u0142ecze\u0144stwie, a tym, co si\u0119 w rzeczywisto\u015bci wydarz, s\u0105 nieod\u0142\u0105czne od samej istoty ludzkiego istnienia. (…) Je\u015bli mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 bowiem o potrzebie zrozumienia istoty frustracji po to, aby \u201cnada\u0107 jej sens\u201d, jest rzecz\u0105 r\u00f3wnie konieczn\u0105 \u201cnadanie sensu\u201d warto\u015bciom i celom \u017cycia codziennego. D\u0105\u017cenie do zintegrowania tych dw\u00f3ch p\u0142aszczyzn zdaje si\u0119 wrodzon\u0105 cech\u0105 ludzkiego dzia\u0142ania.<\/em>\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak powiedzieli\u015bmy wcze\u015bniej Max Weber nie pokusi\u0142 si\u0119 o skonstruowanie \u017cadnej definicji religii. Dalece wa\u017cniejszym problemem by\u0142o jego zdaniem rozpatrywanie jej w kategoriach dzia\u0142ania. Okre\u015blony typ dzia\u0142ania wynika z kolei ze znaczenia jakie ludzie nadaj\u0105 okre\u015blonym zjawiskom. W naszym wypadku najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 w tym momencie do rozwi\u0105zania jest wykazanie, jakie znaczenie nadawane jest sposobom uzyskania … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[80],"class_list":["post-146","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-znaczenie-zawodu-powolania"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=146"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":201,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146\/revisions\/201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}