{"id":143,"date":"2020-11-04T13:34:51","date_gmt":"2020-11-04T12:34:51","guid":{"rendered":"http:\/\/socjologia.pracemgr.com.pl\/?p=143"},"modified":"2020-11-04T13:34:51","modified_gmt":"2020-11-04T12:34:51","slug":"rola-idei-religijnych-w-dzialaniu-spolecznym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/rola-idei-religijnych-w-dzialaniu-spolecznym\/","title":{"rendered":"Rola idei religijnych w dzia\u0142aniu spo\u0142ecznym"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

W szkicu pod tytu\u0142em „Rola idei w dzia\u0142aniu spo\u0142ecznym: Talcott Parsons wyr\u00f3\u017cni\u0142 w celach analitycznych co najmniej dwie klasy idei. Pierwsz\u0105 z nich stanowi\u0105 idee normatywne, o kt\u00f3rych istocie stanowi zorientowanie dzia\u0142aj\u0105cej jednostki na cel, jaki ma ona osi\u0105gn\u0105\u0107. „Idea jest normatywna o tyle, o ile utrzymanie lub osi\u0105gni\u0119cie stanu rzeczy, kt\u00f3ry okre\u015bla mo\u017ce by\u0107 uznany za cel aktora.”<\/p>\n

W rozumieniu tego autora, idee normatywne z jednej strony, w spos\u00f3b kategoryczny ukazuj\u0105 jednostce po\u017c\u0105dany stan rzeczy, jaki ma ona osi\u0105gn\u0105\u0107 lub utrzyma\u0107 z drugiej za\u015b, implikuj\u0105 one r\u00f3wnie stanowczy wobec niej nakaz dzia\u0142ania dla osi\u0105gni\u0119cia stawianego przez dane idee celu. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, idea normatywna zmusza aktora do podj\u0119cia dzia\u0142ania poprzez postawienie przed nim obowi\u0105zuj\u0105cych, normatywnych cel\u00f3w. Drug\u0105 grup\u0105 idei s\u0105 idee o charakterze egzystencjalnym. \u201cTre\u015b\u0107 tych idei stanowi ramy dla opisu lub analizy byt\u00f3w wzgl\u0119dnie ich aspekt\u00f3w b\u0105d\u017a w\u0142a\u015bciwo\u015bci a wi\u0119c tego, co odnosi si\u0119 do \u015bwiata zewn\u0119trznego osoby, kt\u00f3ra \u017cywi te idee, do \u015bwiata jednostki dzia\u0142aj\u0105cej \u2013 aktora. Byty te istniej\u0105, b\u0105d\u017a uwa\u017ca si\u0119, \u017ce istniej\u0105 lub, \u017ce istnia\u0142y albo mog\u0142y istnie\u0107. Odnosi si\u0119 do zewn\u0119trznej \u201crzeczywisto\u015bci\u201d w pewnym sensie. Idee te zawieraj\u0105 egzystencjalne twierdzenia dotycz\u0105ce pewnego stadium lub stadi\u00f3w tej rzeczywisto\u015bci \u2013 realnej lub domniemanej.\u201d<\/p>\n

Si\u0142a afektywnego stosunku jednostki wobec owych zewn\u0119trznych wobec niej byt\u00f3w sk\u0142ania j\u0105 w tym wypadku, do dokonania wyboru okre\u015blonego rodzaju \u015brodk\u00f3w dla osi\u0105gni\u0119cia danego celu b\u0105d\u017a te\u017c, nakazuje jej powstrzymanie si\u0119 od dzia\u0142ania. Idee egzystencjalne reguluj\u0105 zatem oraz wyznaczaj\u0105, wszelkie metody zmierzaj\u0105ce do osi\u0105gni\u0119cia uznawanych przez nie cel\u00f3w, wskazuj\u0105c jednocze\u015bnie, jakie dzia\u0142ania s\u0105 niedozwolone, czy te\u017c surowo zabronione. Co jednak wi\u0119cej, idee o charakterze egzystencjalnym narzucaj\u0105 jednostce same cele, do kt\u00f3rych ma on d\u0105\u017cy\u0107 na drodze ideologicznie usankcjonowanego dzia\u0142ania. Tym samym buduj\u0105 one katalog cel\u00f3w dozwolonych oraz zakazanych. Tam, gdzie dany cel jest dozwolony jednostka musi podj\u0105\u0107 jedno lub kilka z dozwolonych dzia\u0142a\u0144. W\u00f3wczas, gdy cel jest przez ideologi\u0119 zabroniony aktor chc\u0105c pozostawa\u0107 z ni\u0105 w zgodzie musi powstrzyma\u0107 si\u0119 od dzia\u0142ania zmierzaj\u0105cego do jego osi\u0105gni\u0119cia. Jak widzimy, idee egzystencjalne poprzez wyznaczenie dozwolonych cel\u00f3w modyfikuj\u0105 dzia\u0142ania jednostek. Dzi\u0119ki tej w\u0142a\u015bciwo\u015bci s\u0105 one w stanie oddzia\u0142ywa\u0107 na ca\u0142y system spo\u0142eczny. Wielko\u015b\u0107 tego wp\u0142ywu zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie zawsze od stopnia uznania przez spo\u0142ecze\u0144stwo danej idei oraz stopnia jej powszechno\u015bci.<\/p>\n

Nie pope\u0142nimy b\u0142\u0119du s\u0105dz\u0105c, i\u017c t\u0119 zale\u017cno\u015b\u0107 mo\u017cna interpretowa\u0107 w spos\u00f3b liniowy: im wi\u0119kszy stopie\u0144 uznania oraz powszechno\u015bci, tym idea ta odgrywa wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu spo\u0142ecze\u0144stw stanowi\u0105c tym samym o ich odr\u0119bno\u015bci rozumianej jako zbi\u00f3r cech tylko jej w\u0142a\u015bciwych.<\/p>\n

Wracamy tedy do postawionej ju\u017c kwestii zewn\u0119trzno\u015bci, powszechno\u015bci oraz przymusu idei, kt\u00f3re to cechy stawiaj\u0105 je w rz\u0119dzie fakt\u00f3w spo\u0142ecznych. Najbardziej jaskrawym przyk\u0142adem tego rodzaju idei egzystencjalnych s\u0105 idee religijne i one zatem, w zgodzie z tym, o czym by\u0142a mowa wy\u017cej, powinny oddzia\u0142ywa\u0107 najsilniej na zbiorowo\u015bci w obr\u0119bie, kt\u00f3rych zaistnia\u0142y i funkcjonuj\u0105. Aby jednak m\u00f3c z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 orzec o ich szczeg\u00f3lnej roli, nale\u017cy przeprowadzi\u0107 dow\u00f3d, jaki zaproponowa\u0142 Talcott Parsons
\nw cytowanym wy\u017cej szkicu. Dow\u00f3d ten wymaga twierdz\u0105cej odpowiedzi na trzy zasadnicze pytania:<\/p>\n

\u201c1. Czy specyficznej tre\u015bci idei, podzielanej przez r\u00f3\u017cne jednostki lub grupy w systemach spo\u0142ecznych w r\u00f3\u017cnym czasie, wyst\u0119puj\u0105 daj\u0105ce si\u0119 stwierdzi\u0107 r\u00f3\u017cnice?<\/p>\n

2. Czy jest mo\u017cliwe ustalenie istotnych zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy tymi r\u00f3\u017cnicami innymi daj\u0105cymi si\u0119 zaobserwowa\u0107 aspektami tego samego systemu spo\u0142ecznego lub wydarzeniami zachodz\u0105cymi w jego ramach?<\/p>\n

3. Czy zale\u017cno\u015bci te s\u0105 tego rodzaju, \u017ce idee nie mog\u0105 by\u0107 uwa\u017cane za zmienn\u0105 zale\u017cn\u0105, tzn. \u017ce ich specyficzna tre\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 wyprowadzona ze znajomo\u015bci warto\u015bci jednej lub wi\u0119cej daj\u0105cych si\u0119 zaobserwowa\u0107 zmiennych tego samego systemu?\u201d<\/p>\n

Na kolejnych stronach niniejszej pracy b\u0119dziemy stara\u0107 si\u0119 przeprowadzi\u0107 \u00f3w dow\u00f3d odpowiadaj\u0105c wprost na postawione pytania. Najprostszym na to sposobem b\u0119dzie zastosowanie metody por\u00f3wnawczej, kt\u00f3r\u0105 z powodzeniem wykorzysta\u0142 Max Weber. Znamy ju\u017c wp\u0142yw i znaczenie etyki protestanckiej dla procesu kszta\u0142towania si\u0119 nowoczesnych form kapitalizmu w Europie zachodniej. Nale\u017cy obecnie znale\u017a\u0107 przyk\u0142ad innej idei religijnej oraz innego systemu spo\u0142ecznego, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi zachodzi analogiczna zale\u017cno\u015b\u0107. Wyb\u00f3r nasz pada na etyk\u0119 prawos\u0142awia oraz jej wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 charakteru tak poszczeg\u00f3lnych jednostek, jak i ca\u0142ego systemu spo\u0142ecznego w Rosji.<\/p>\n

Wyb\u00f3r ten ma t\u0119 jeszcze jedn\u0105 zalet\u0119, i\u017c na jego przyk\u0142adzie analizowa\u0107 mo\u017cna wp\u0142yw religii na \u017cycie spo\u0142eczne nie tylko w r\u00f3\u017cnym czasie, lecz tak\u017ce w ca\u0142kowicie odmiennych warunkach historyczno-politycznych. Na koniec uzasadniamy ten dob\u00f3r poprzez zwr\u00f3cenie uwagi na fakt, i\u017c o ile uda nam si\u0119 wykaza\u0107 wp\u0142yw prawos\u0142awia na system spo\u0142eczny w Rosji b\u0119dziemy mogli po\u015brednio orzec o r\u00f3\u017cnicach pomi\u0119dzy dwoma olbrzymimi systemami kulturowymi: \u0142aci\u0144skim i bizantyjskim, zw\u0142aszcza za\u015b pomo\u017ce to dotrze\u0107 do istoty tego zr\u00f3\u017cnicowania. Prze\u015bledzimy tedy genez\u0119 wyodr\u0119bnienia si\u0119 prawos\u0142awia z wczesno\u015bredniowiecznego ko\u015bcio\u0142a powszechnego, zwr\u00f3cimy uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnice doktrynalne, historyczno-polityczne oraz rytualne, a wreszcie przyjrzyjmy si\u0119 jak idee prawos\u0142awne wp\u0142yn\u0119\u0142y na kszta\u0142t systemu spo\u0142ecznego w Rosji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W szkicu pod tytu\u0142em „Rola idei w dzia\u0142aniu spo\u0142ecznym: Talcott Parsons wyr\u00f3\u017cni\u0142 w celach analitycznych co najmniej dwie klasy idei. Pierwsz\u0105 z nich stanowi\u0105 idee normatywne, o kt\u00f3rych istocie stanowi zorientowanie dzia\u0142aj\u0105cej jednostki na cel, jaki ma ona osi\u0105gn\u0105\u0107. „Idea jest normatywna o tyle, o ile utrzymanie lub osi\u0105gni\u0119cie stanu rzeczy, kt\u00f3ry okre\u015bla mo\u017ce by\u0107 … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[54],"class_list":["post-143","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-rola-idei-religijnych-w-dzialaniu-spolecznym"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/143\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}