{"id":10001,"date":"2026-10-13T00:00:00","date_gmt":"2026-10-12T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/example.invalid\/?p=10001"},"modified":"2026-10-13T00:00:00","modified_gmt":"2026-10-12T22:00:00","slug":"rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/","title":{"rendered":"Rodzina w spo\u0142ecze\u0144stwie: role i postawy prokreacyjne"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;10001&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;1&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;G\u0142osuj na ten post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 - (1 vote)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rodzina w spo\u0142ecze\u0144stwie: role i postawy prokreacyjne&quot;,&quot;width&quot;:&quot;142.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 142.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            5\/5 - (1 vote)    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Rodzina jest \u015bci\u015ble po\u0142\u0105czona z gospodarstwem domowym i ca\u0142o\u015bciowo rozumianym \u017cyciem spo\u0142ecznym. Kszta\u0142tuje je wiele czynnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cemy wymieni\u0107<sup id=\"odwolanie-1\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-1\">[1]<\/a><\/sup>:<\/p>\n<ul class=\"lista-zrodlowa\">\n<li>zmiany spo\u0142eczne i kulturowe,\n<\/li>\n<li>rozw\u00f3j techniki i organizacji,\n<\/li>\n<li>przemiany funkcji rodziny.\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Przemiany, kt\u00f3re dotycz\u0105 stosunku cz\u0142owiek &#8211; cz\u0142owiek, a wi\u0119c np. wzajemne relacje mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami i pokoleniami oraz mi\u0119dzy rodzin\u0105 a innymi grupami spo\u0142ecznymi, zaliczane s\u0105 do przemian spo\u0142ecznych. Do przemian kulturowych mo\u017cna zaliczy\u0107 te zmiany, kt\u00f3re dokonuj\u0105 si\u0119 w zakresie uznawanych warto\u015bci, norm, wzor\u00f3w zachowa\u0144 i wytwor\u00f3w kulturowych, a wi\u0119c dotycz\u0105 zmienno\u015bci stosunku cz\u0142owiek &#8211; rzecz. Zar\u00f3wno w \u017cyciu praktycznym, jak te\u017c w analizowaniu go i opisywaniu, trudno jest oddzieli\u0107 przemiany spo\u0142eczne od kulturowych, poniewa\u017c przenikaj\u0105 si\u0119 one wzajemnie.<\/p>\n<p>Rodzina znajduje si\u0119 w zasi\u0119gu oddzia\u0142ywania rozpowszechnionych w spo\u0142ecze\u0144stwie warto\u015bci, norm i wzor\u00f3w zachowania. Cz\u0142onkowie rodziny korzystaj\u0105 z wiedzy i osi\u0105gni\u0119\u0107 technicznych spo\u0142ecze\u0144stwa. Dopasowuj\u0105 si\u0119 do panuj\u0105cego systemu gospodarczego, organizacji pracy, komunikacji, systemu ubezpiecze\u0144, form budownictwa mieszkalnego. Te i podobne czynniki \u017cycia spo\u0142ecznego w spos\u00f3b trwa\u0142y oddzia\u0142uj\u0105 na gospodarstwo domowe i je kszta\u0142tuj\u0105. Cz\u0142onkowie rodziny u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie coraz to inne formy wsp\u00f3lnego u\u017cytkowania r\u00f3\u017cnych warto\u015bci materialnych (mieszkania, urz\u0105dze\u0144 technicznych, komunikacji itp.) i niematerialnych (warto\u015bci duchowych, norm, wzor\u00f3w zachowa\u0144, j\u0119zyka, zwyczaj\u00f3w, sztuki itp.). Przypisuj\u0105 swojej rodzinie i gospodarstwu domowemu prawo do korzystania z coraz to nowszych form us\u0142ug i \u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych. Wyra\u017caj\u0105 te i podobne potrzeby na r\u00f3\u017cne sposoby, kontroluj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, a nast\u0119pnie inicjuj\u0105 w niej zmiany. W ten spos\u00f3b rodzina i gospodarstwo domowe s\u0105 zar\u00f3wno przedmiotem oddzia\u0142ywania zmian spo\u0142eczno-kulturowych, jak te\u017c same s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em zmian w \u015bwiecie spo\u0142ecznym, kulturowym i przyrodniczym, staj\u0105 si\u0119 wa\u017cnym czynnikiem jego duchowego i materialnego rozwoju<sup id=\"odwolanie-2\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-2\">[2]<\/a><\/sup>.<\/p>\n<p>Rodzina i gospodarstwo domowe, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie przedmiotem i podmiotem przemian spo\u0142ecznych i kulturalnych, \u0142atwo adaptuj\u0105 si\u0119 do zmieniaj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa i stosunkowo szybko przyswajaj\u0105 jego nowe cechy, cho\u0107 jednocze\u015bnie zachowuj\u0105 okre\u015blony stopie\u0144 izolacji. Podmiotowo\u015b\u0107 rodziny i gospodarstwa domowego odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119, bowiem gwarantuje im to\u017csamo\u015b\u0107 i kontynuacj\u0119 spo\u0142eczno-kulturaln\u0105, i to nawet w najbardziej zmiennych warunkach. W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tej podmiotowo\u015bci rodzina i gospodarstwo domowe mog\u0105 utrzyma\u0107 w\u0142asny \u015bwiat warto\u015bci i norm oraz wzor\u00f3w zachowa\u0144 odr\u0119bne w stosunku do najbli\u017cszego \u015brodowiska, a jednocze\u015bnie nieobce w nim. Rodzina i gospodarstwo domowe s\u0105 instytucjami trwa\u0142ymi, pod pewnymi wzgl\u0119dami niezmiennymi, ale jednocze\u015bnie rozwojowymi, czyli zmieniaj\u0105cymi si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od uwarunkowa\u0144, w jakich istniej\u0105. Przyk\u0142adem takich zmian b\u0119d\u0105: demokratyczny podzia\u0142 w\u0142adzy i obowi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 a kobiet\u0105, dobrowolny wyb\u00f3r wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka, zmniejszenie liczebno\u015bci dzieci, itp.<\/p>\n<p>Rozw\u00f3j techniki i systemu organizacji pracy powoduje powstanie nowych miejsc pracy i nowych o\u015brodk\u00f3w przemys\u0142owych. W nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie rodzina i gospodarstwo domowe przesta\u0142y wi\u0119c by\u0107 jedynym miejscem pracy, przesta\u0142y te\u017c by\u0107 jedynym \u015brodowiskiem \u017cycia dla swoich cz\u0142onk\u00f3w. Rodzina i gospodarstwo domowe ze wsp\u00f3lnoty produkcyjnej coraz powszechniej przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 we wsp\u00f3lnot\u0119 konsumpcyjn\u0105. Niemal wszystko trzeba kupi\u0107, a poziom materialnego \u017cycia (a przez to te\u017c spo\u0142ecznego i kulturalnego) jest uzale\u017cniony od wysoko\u015bci p\u0142ac os\u00f3b pracuj\u0105cych (na og\u00f3\u0142 ojca i matki). Fakt pracy poza domem powoduje te\u017c zmian\u0119 trybu \u017cycia rodzinnego i utrudnia w\u0142\u0105czanie wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny w ca\u0142o\u015b\u0107 \u017cycia domowego, w obowi\u0105zki domowe. Na og\u00f3lny kszta\u0142t rodziny ma te\u017c wp\u0142yw ruchliwo\u015b\u0107 ludno\u015bci, zar\u00f3wno przestrzenna, jak i spo\u0142eczna. Ludzie, w\u0119druj\u0105c za lepsz\u0105 prac\u0105 i lepszym mieszkaniem, traktuj\u0105 cz\u0119sto aktualne gospodarstwo domowe jako prowizoryczne, odrywaj\u0105 si\u0119 od rodzinnego \u015brodowiska, co utrudnia zachowanie wsp\u00f3lnych warto\u015bci, norm moralnych i kultywowanie wielu tradycji oraz zwyczaj\u00f3w. Cierpi na tym ca\u0142a wsp\u00f3lnota rodzinna. Ruchliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna ludno\u015bci, czyli przesuwanie si\u0119 w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 na drabinie spo\u0142ecznej, stwarza r\u00f3\u017cno\u015b\u0107 poziom\u00f3w wykszta\u0142cenia, dochod\u00f3w, aspiracji, a tak\u017ce styl\u00f3w \u017cycia, co z kolei utrudnia czasem wzajemne kontakty mi\u0119dzy cz\u0142onkami tej samej rodziny oraz budowanie wsp\u00f3lnego gospodarstwa domowego.<\/p>\n<h2>Rola kobiety w rodzinie<\/h2>\n<p>Kobieta w rodzinie pe\u0142ni wiele r\u00f3\u017cnych r\u00f3l. Do g\u0142\u00f3wnych mo\u017cemy zaliczy\u0107 rol\u0119 \u017cony, matki, wreszcie gospodyni domowej<sup id=\"odwolanie-3\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-3\">[3]<\/a><\/sup>. Zar\u00f3wno ona sama, jak i domownicy maj\u0105 pewne oczekiwania wobec wype\u0142niania tych r\u00f3l. Cz\u0119sto oczekiwania te tworz\u0105 obraz, model wzorcowy danej roli. Na przyk\u0142ad, na prze\u0142omie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych g\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0105, jak\u0105 powinna odznacza\u0107 si\u0119 dobra \u017cona, by\u0142a gospodarno\u015b\u0107<sup id=\"odwolanie-4\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-4\">[4]<\/a><\/sup>. W bardziej wsp\u00f3\u0142czesnych badaniach<sup id=\"odwolanie-5\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-5\">[5]<\/a><\/sup> wymieniano prawie te same cechy prawie w tej samej kolejno\u015bci. Tutaj te\u017c gospodarno\u015b\u0107 uznano za najwa\u017cniejsz\u0105 cech\u0119, jak\u0105 powinna odznacza\u0107 si\u0119 kobieta prowadz\u0105ca dom.<\/p>\n<p>W tym kontek\u015bcie jawi si\u0119 znacz\u0105ca rola rodziny w przyswajaniu spo\u0142ecznie po\u017c\u0105danych warto\u015bci i kszta\u0142towaniu akceptowanych postaw, takich jak: wzajemny szacunek i mi\u0142o\u015b\u0107, gospodarno\u015b\u0107, pracowito\u015b\u0107, sumienno\u015b\u0107, wywi\u0105zywanie si\u0119 z na\u0142o\u017conych lub dobrowolnie przyj\u0119tych obowi\u0105zk\u00f3w na rzecz r\u00f3\u017cnorodnych potrzeb cz\u0142onk\u00f3w rodziny, oszcz\u0119dno\u015b\u0107 i zami\u0142owanie do dobrej organizacji pracy. A zatem w ramach wsp\u00f3lnoty rodzinnej gospodaruj\u0105cej razem winien tworzy\u0107 si\u0119 odpowiedni klimat dla pe\u0142nej socjalizacji m\u0142odego pokolenia, w celu przysposobienia go do pe\u0142nienia przysz\u0142ych r\u00f3l zawodowych i rodzinnych.<\/p>\n<h2>Wzorzec postaw prokreacyjnych<\/h2>\n<p>O intensywno\u015bci procesu rozrodczego danego spo\u0142ecze\u0144stwa decyduj\u0105 postawy prokreacyjne ma\u0142\u017conk\u00f3w, kt\u00f3re wywieraj\u0105 przemo\u017cny wp\u0142yw na decyzje prokreacyjne w rodzinie. Jako przedmiot bada\u0144 w\u015br\u00f3d demograf\u00f3w i socjolog\u00f3w rodziny stanowi\u0105 one problem kontrowersyjny. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z t\u0105 okoliczno\u015bci\u0105, \u017ce intencje prokreacyjne dotycz\u0105 najbardziej osobistych i intymnych kwestii \u017cycia rodzinnego, stanowi\u0105c tym samym wysoki stopie\u0144 utrudnienia dla ich prawid\u0142owego statystycznego pomiaru. Postawy te opieraj\u0105 si\u0119 bowiem na systemie warto\u015bci aksjologicznych. Z punktu widzenia przysz\u0142ych proces\u00f3w prokreacyjnych rodziny, dwie kategorie dzietno\u015bci deklaratywnej uznaje si\u0119<sup id=\"odwolanie-6\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-6\">[6]<\/a><\/sup> jako maj\u0105ce istotne znaczenie: idealna (optymalna, najlepsza) liczba dzieci w rodzinie; w\u0142a\u015bciwa liczba dzieci dla aktualnych warunk\u00f3w \u017cyciowych rodziny. Kategoria pierwsza traktowana jest jako wektor indywidualnych opinii ma\u0142\u017conk\u00f3w, wzorc\u00f3w dzietno\u015bci ich rodzic\u00f3w, opinii lokalnego \u015brodowiska spo\u0142ecznego, polityki spo\u0142ecznej, a nade wszystko polityki pa\u0144stwa. Kolejna kategoria mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana zar\u00f3wno jako wektor sytuacji materialnej poszczeg\u00f3lnych rodzin, ale i r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lnej sytuacji politycznej i spo\u0142eczno-gospodarczej kraju, wyznaczaj\u0105cej poczucie bezpiecze\u0144stwa socjalnego oraz perspektywy rozwojowe rodziny. Mimo subiektywno\u015bci ocen obie kategorie potraktowa\u0107 mo\u017cna jako sonda\u017cowy test postaw prokreacyjnych rodzin.<\/p>\n<p>W zmienno\u015bci postaw ma\u0142\u017conk\u00f3w w sprawie liczby dzieci w rodzinie charakterystyczne jest to, \u017ce liczby dzieci uznane za w\u0142a\u015bciwe dla aktualnych warunk\u00f3w \u017cyciowych s\u0105 w przybli\u017ceniu od 20 do 50 % ni\u017csze od liczby dzietno\u015bci idealnej<sup id=\"odwolanie-7\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-7\">[7]<\/a><\/sup>. \u015awiadczy to o odmienno\u015bci mechanizm\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych te postawy. W pierwszej z nich s\u0105dy oparte s\u0105 na konstrukcji rozumowania dedukcyjnego, w drugiej &#8211; na do\u015bwiadczeniu, czyli rozumowaniu indukcyjnym, uwzgl\u0119dniaj\u0105cym pogarszaj\u0105ce si\u0119 warunki materialno-bytowe rodzin polskich.<\/p>\n<p>Znamiennym jest, \u017ce periodyzacja tego zjawiska wykazuje do\u015b\u0107 osobliwy przebieg. Pocz\u0105wszy od kohort 1945-1949, a sko\u0144czywszy na kohortach ma\u0142\u017ce\u0144stw 1960-1964, utrzymuje si\u0119 wzgl\u0119dnie wysoka sta\u0142a (z lekk\u0105 tendencj\u0105 do wzrostu w \u015brodowisku wiejskim) przeci\u0119tna dzietno\u015b\u0107 idealna, oscyluj\u0105ca na poziomie trojga i czworga dzieci. Poziom dzietno\u015bci w\u0142a\u015bciwej dla danych warunk\u00f3w, pocz\u0105wszy od 1955 r., wykazuje natomiast powoln\u0105, lecz sta\u0142\u0105 tendencj\u0119 do spadku. Dalsza faza przemian poziomu dzietno\u015bci idealnej do kohorty 1975-1979 wyra\u017ca si\u0119 deklaracj\u0105 dwojga i trojga dzieci. Pocz\u0105wszy od kohorty 1980-1984 wyst\u0119puje wyra\u017any spadek zar\u00f3wno dzietno\u015bci idealnej, jak i w\u0142a\u015bciwej dla danych warunk\u00f3w. Kohorty ma\u0142\u017ce\u0144stw zawartych w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych charakteryzuj\u0105 si\u0119 dalsz\u0105 tendencj\u0105 do spadku obu kategorii dzietno\u015bci. Charakterystycznym jest, \u017ce tendencj\u0119 spadkow\u0105 postaw odno\u015bnie do deklaratywnej liczby dzieci obserwuje si\u0119 w r\u00f3\u017cnych grupach \u015brodowiskowych i spo\u0142eczno-zawodowych ma\u0142\u017conk\u00f3w. Dotychczasowe r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy \u015brodowiskiem wsi i miasta ulegaj\u0105 zr\u00f3wnaniu, jako idealna dzietno\u015b\u0107 wyst\u0119puje model rodziny dwudzielnej. Opinie wyra\u017caj\u0105ce w\u0142a\u015bciw\u0105 dla aktualnych warunk\u00f3w \u017cyciowych rodziny s\u0105 mniej pomy\u015blne &#8211; preferuj\u0105 najcz\u0119\u015bciej jedno dziecko lub rezygnacj\u0119 z potomstwa w og\u00f3le.<\/p>\n<p>Jakkolwiek mechanizm kszta\u0142tuj\u0105cy postawy prokreacyjne nie zosta\u0142 w wyniku dotychczasowych bada\u0144 w pe\u0142ni rozpoznany, odnotowania wymagaj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce spostrze\u017cenia:<\/p>\n<ol class=\"lista-zrodlowa\">\n<li>\u201eWzorzec postaw prokreacyjnych rodzin polskich kszta\u0142towany by\u0142 przez system warto\u015bci, kt\u00f3ry pozostawa\u0142 pod wp\u0142ywem po\u015bredniego oddzia\u0142ywania czynnik\u00f3w egzogennych, zwi\u0105zanych z przeobra\u017ceniami ustrojowymi, spo\u0142eczno-ekonomicznymi i kulturowymi kraju. Rol\u0119 akceleratora tych proces\u00f3w spe\u0142nia\u0142a polityka antynatalistyczna pa\u0144stwa (1956-1992) prawnie sankcjonuj\u0105ca dzieciob\u00f3jstwo oraz preferuj\u0105ca ide\u0119 planowania rodziny skierowan\u0105 na zmniejszenie liczby potomstwa w rodzinie. Rol\u0119 inhibitora przez ca\u0142y czas formowania si\u0119 wzorca pe\u0142ni\u0142 natomiast Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.\n<\/li>\n<li>Nast\u0119puje powa\u017cne przeobra\u017cenie \u015bwiadomo\u015bci postaw rodzicielskich ma\u0142\u017conk\u00f3w. Obserwuje si\u0119 odchodzenie od postaw zbli\u017conych do p\u0142odno\u015bci naturalnej (w okresie bezpo\u015brednio powojennym ziemie zachodnie i p\u00f3\u0142nocne kraju) do p\u0142odno\u015bci regulowanej. Urodzenie dziecka staje si\u0119 coraz bardziej aktem \u015bwiadomej decyzji rodzic\u00f3w.\n<\/li>\n<li>Postawy w uj\u0119ciu analizy wzd\u0142u\u017cnej (kohortowej) charakteryzuj\u0105 si\u0119 trendem malej\u0105cym. Polska nie jest w tym zakresie odosobniona, gdy\u017c tendencja ta znajduje potwierdzenie w wielu innych krajach zachodnioeuropejskich.\n<\/li>\n<li>Wzorzec postaw prokreacyjnych wykazuje siln\u0105 tendencj\u0119 do egalitaryzacji. W przypadku urzeczywistnienia tych postaw, w odniesieniu do ostatnio zawartych kohort ma\u0142\u017ce\u0144stw, mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 utrwalenia modelu rodziny ma\u0142odzietnej (jedno, dwudzielnej), niezdolnej do zapewnienia ci\u0105g\u0142o\u015bci pokole\u0144\u201d <sup id=\"odwolanie-8\" class=\"przypis-odnosnik\"><a href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#przypis-8\">[8]<\/a><\/sup>.\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Powy\u017csze tendencje do przemian postaw prokreacyjnych \u015bwiadcz\u0105, \u017ce w tradycyjnym systemie warto\u015bci spo\u0142ecznych rodzin polskich dokona\u0142a si\u0119 ostatnio erozja pog\u0142\u0119biaj\u0105ca jego polaryzacj\u0119, rozpocz\u0119t\u0105 pod wp\u0142ywem I transformacji, powoduj\u0105cy, i\u017c w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce si\u0119 ona zbli\u017cy\u0107 do mi\u0119dzynarodowego wzorca postaw prokreacyjnych kraj\u00f3w wysoko rozwini\u0119tych gospodarczo. Tendencj\u0119 t\u0119 nale\u017cy przyj\u0105\u0107 jako ostrze\u017cenie. O realno\u015bci tego ostrze\u017cenia \u015bwiadcz\u0105 wyniki r\u00f3wnolegle prowadzonych bada\u0144 ankietowych nad przeobra\u017ceniami postaw do ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy w wieku matrymonialnym (w wieku 18-34 lat). Badania ko\u0144ca lat siedemdziesi\u0105tych oraz po\u0142owy lat osiemdziesi\u0105tych pozwoli\u0142y na sformu\u0142owanie tezy, \u017ce warto\u015b\u0107 rodziny i rodzicielstwa wysun\u0119\u0142a si\u0119 na plan pierwszy w\u015br\u00f3d warto\u015bci akceptowanych. M\u0142odzie\u017c przywi\u0105zywa\u0142a wielk\u0105 wag\u0119 do zawarcia zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego i \u017cycia rodzinnego, silnie akcentowa\u0142a potrzeb\u0119 dziecka w ma\u0142\u017ce\u0144stwie. Powt\u00f3rzone ostatnio badania w po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych podwa\u017caj\u0105 uprzednio sformu\u0142owan\u0105 tez\u0119. Nast\u0119puje bowiem powa\u017cne przebudowanie w hierarchii warto\u015bci spo\u0142ecznych wsp\u00f3\u0142czesnej m\u0142odzie\u017cy. Warto\u015bci te jak nigdy dot\u0105d r\u00f3\u017cnicuj\u0105 si\u0119 silnie wed\u0142ug p\u0142ci. Instytucja ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest podtrzymana na czo\u0142owym miejscu przez dziewcz\u0119ta, kt\u00f3re jednak dopuszczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozostawania w zwi\u0105zkach pozama\u0142\u017ce\u0144skich. M\u0119\u017cczy\u017ani w hierarchii warto\u015bci preferuj\u0105 na og\u00f3\u0142 wykszta\u0142cenie (zaw\u00f3d), karier\u0119, a nast\u0119pnie ma\u0142\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re jest wymieniane cz\u0119sto alternatywnie ze zwi\u0105zkami konsensualnymi. Modyfikacji ulegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c postawy dotycz\u0105ce dzietno\u015bci. Znajduj\u0105 one nie tylko wyraz w mniejszej liczbie dzieci, lecz r\u00f3wnie\u017c w odk\u0142adaniu w czasie pierwszego urodzenia, a tak\u017ce i kolejnych dzieci, i w akceptowaniu ka\u017cdej ci\u0105\u017cy, r\u00f3wnie\u017c przedma\u0142\u017ce\u0144skiej. Wzorzec postaw prokreacyjnych jest silnie zr\u00f3\u017cnicowany. Jego zr\u00f3\u017cnicowanie pozostaje w silnym zwi\u0105zku, jak nigdy dot\u0105d, z reprezentowan\u0105 przez m\u0142odzie\u017c formacj\u0105 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 (religijn\u0105).<\/p>\n<p>Sformu\u0142owania u\u017cyte w przytoczonym opisie polityki prokreacyjnej wyra\u017caj\u0105 r\u00f3wnie\u017c stanowisko autora cytatu. W analizie warto oddzieli\u0107 daty i obserwacje od j\u0119zyka oceny. Mocne okre\u015blenia dotycz\u0105ce regulacji nie zast\u0119puj\u0105 ich precyzyjnego opisu. Tak\u017ce wzorzec deklarowanych postaw nie przes\u0105dza o p\u00f3\u017aniejszych decyzjach poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. Materia\u0142 pozwala rozpozna\u0107 spos\u00f3b wyja\u015bniania przemian rodziny w dawnej literaturze oraz warto\u015bci, przez kt\u00f3re interpretowano te przemiany.<\/p>\n<section class=\"przypisy\">\n<h2>Przypisy<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"przypis-1\">M. Dzi\u0119gielewska, Wp\u0142yw \u015brodowiska \u017cycia na wzory gospodarstwa domowego, [w:] P. Kryczka (red.), Rodzina w zmieniaj\u0105cym si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwie, Lublin 1997, s. 315. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-1\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 1\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-2\">L. Dyczewski, Rodzina polska i kierunki jej przemian, Warszawa 1981, s. 14. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-2\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 2\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-3\">M. Dzi\u0119gielewska, Wp\u0142yw \u015brodowiska \u017cycia na wzory gospodarstwa domowego&#8230;, op. cit., s. 328. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-3\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 3\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-4\">A. K\u0142oskowska, Badanie modelu rodziny w \u0142\u00f3dzkim \u015brodowisku robotniczym, [w:] \u201ePrzegl\u0105d Socjologiczny\u201d 1996, nr 14, s. 116-124. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-4\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 4\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-5\">M. Dzi\u0119gielewska, Wp\u0142yw \u015brodowiska \u017cycia na wzory gospodarstwa domowego&#8230;, op. cit., s. 329. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-5\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 5\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-6\">S. Wierzchos\u0142awski, Rodzina w okresie transformacji, [w:] P. Kryczka (red.), Rodzina w zmieniaj\u0105cym si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwie, Lublin 1997, s. 94. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-6\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 6\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-7\">Ibidem, s. 95. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-7\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 7\">\u21a9<\/a><\/li>\n<li id=\"przypis-8\">Ibidem, s. 96. <a class=\"powrot\" href=\"\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/#odwolanie-8\" aria-label=\"Wr\u00f3\u0107 do odwo\u0142ania 8\">\u21a9<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rodzina jest \u015bci\u015ble po\u0142\u0105czona z gospodarstwem domowym i ca\u0142o\u015bciowo rozumianym \u017cyciem spo\u0142ecznym. Kszta\u0142tuje je wiele czynnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cemy wymieni\u0107[1]: zmiany spo\u0142eczne i kulturowe, rozw\u00f3j techniki i organizacji, przemiany funkcji rodziny. Przemiany, kt\u00f3re dotycz\u0105 stosunku cz\u0142owiek &#8211; cz\u0142owiek, a wi\u0119c np. wzajemne relacje mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami i pokoleniami oraz mi\u0119dzy rodzin\u0105 a innymi grupami spo\u0142ecznymi, zaliczane &#8230; <a title=\"Rodzina w spo\u0142ecze\u0144stwie: role i postawy prokreacyjne\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/rodzina-w-spoleczenstwie-role-i-postawy-prokreacyjne\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o Rodzina w spo\u0142ecze\u0144stwie: role i postawy prokreacyjne\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[100],"class_list":["post-10001","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pisanie-prac","tag-model-rodziny-w-kulturze-masowej-na-przykladzie-pism-kobiecych"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10001","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10001"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10001\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10001"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10001"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/socjologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10001"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}