{"id":85,"date":"2017-03-10T21:00:07","date_gmt":"2017-03-10T20:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=85"},"modified":"2021-11-21T18:05:15","modified_gmt":"2021-11-21T17:05:15","slug":"psychologiczne-badania-nad-chemicznym-wywolywaniem-doswiadczen-religijnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/psychologiczne-badania-nad-chemicznym-wywolywaniem-doswiadczen-religijnych\/","title":{"rendered":"Psychologiczne badania nad chemicznym wywo\u0142ywaniem do\u015bwiadcze\u0144 religijnych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

kontynuacja ostatniej pracy mgr<\/h2>\n

Stosowanie narkotyk\u00f3w do cel\u00f3w religijnych by\u0142o znane ju\u017c od najdawniejszych czas\u00f3w. Np. haszysz zosta\u0142 opisany w litera\u00adturze chi\u0144skiej ju\u017c w roku 2737 pChr.; na terenie dzisiejszych Niemiec marihuan\u0119 stosowano do cel\u00f3w religijnych 500 lat pChr.; r\u00f3wnie\u017c staro\u017cytni Grecy u\u017cywali psychodelicznych narkotyk\u00f3w do wprowadzania si\u0119 w stany ekstatyczne[1]<\/a>.<\/p>\n

Dopiero jednak w ostatnich latach wielu psycholog\u00f3w zajmuje si\u0119 badaniami nad wywo\u0142ywaniem prze\u017cy\u0107 religijnych za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w chemicznych.<\/p>\n

Jako pierwszy badania empiryczne w tym kierunku podj\u0105\u0142 Leuba (1925\u00ad)[2]<\/a>\u00ad. Dla wywo\u0142ywania do\u015bwiadcze\u0144 mistycznych w warunkach laborato\u00adryjnych wykorzystywa\u0142 takie \u015brodki, jak: haszysz, eter, meska\u00adlina, tlenek azotu[3]<\/a>. Badano r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw dimetyltryp\u00adtaminy (DTM) oraz bufoteminy[4]<\/a>.<\/p>\n

Nawr\u00f3t do tego typu bada\u0144 nast\u0105pi\u0142 dopiero w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych. Przyczyn\u0119 zainteresowania tym zjawiskiem nale\u017cy widzie\u0107 w gwa\u0142townym wzro\u015bcie ilo\u015bci tego rodzaju prze\u017cy\u0107 (g\u0142\u00f3wnie w USA i Anglii) oraz w fakcie, \u017ce poszukiwanie tego typu dozna\u0144 sta\u0142o si\u0119 dla 70% ludzi porzucaj\u0105cych religi\u0119, w kt\u00f3rej zostali wychowani, przyczyn\u0105 przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do nowych ruch\u00f3w religijnych, oferuj\u0105cych tego typu prze\u017cycia[5]<\/a>.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie podj\u0119to pr\u00f3by czysto eksperymentalnego zbadania psychologicz\u00adnych i fizjologicznych uwarunkowa\u0144 prze\u017cy\u0107 religijnych, poddaj\u0105c analizie do\u015bwiadczenia religijne wywo\u0142y\u00adwane pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w. Badanie te zosta\u0142y zainspirowane opublikowanym w roku 1954 opowiadaniem Aldousa Huxley`a, w kt\u00f3rym zawar\u0142 on opis prze\u017cy\u0107 religijnych wywo\u0142anych za\u017cyciem 0,4 g meskaliny[6]<\/a>.<\/p>\n

Huxley sugerowa\u0142, \u017ce za\u017cywanie narkotyk\u00f3w mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 tradycyjn\u0105 ascez\u0119 prowadz\u0105c\u0105 do pog\u0142\u0119bienia \u017cycia duchowego i prze\u017cy\u0107 religij\u00adnych. Praca ta spotka\u0142a si\u0119 z protestami Ronalda Zaeh\u00adnera[7]<\/a>, kt\u00f3ry dowodzi\u0142, \u017ce stany prze\u017cywane po za\u017cyciu narkotyk\u00f3w nie mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 autentycz\u00adnego prze\u017cycia kontaktu z Bogiem, lecz jedynie do\u015bwiadczenia o charakterze panteis\u00adtycznym. Prawdziwe do\u015bwiadczenia religijne maj\u0105 za\u015b zawsze charakter teistyczny, gdy\u017c s\u0105 ukierunkowane na Boga[8]<\/a>.<\/p>\n

Kolejne badania przeprowadzono w O\u015brodku Bada\u0144 nad Osobo\u00adwo\u015bci\u0105 na Uniwersyte\u00adcie Harwardzkim w 1963 roku. Thimotey Leary oraz James Clark przeprowadzili w grupie 36 os\u00f3b badania nad reakcj\u0105 na psilocybin\u0119[9]<\/a>.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie ponad po\u0142owy spo\u015br\u00f3d badanych zosta\u0142o przez autor\u00f3w eksperymentu uznane za religijne. Podobne rezultaty uzyskali Karl Ditman i Claus Savage, kt\u00f3rzy badali reakcj\u0119 na LSD[10]<\/a>.<\/p>\n

Jednym z najbardziej znanych i cytowanych w literaturze eksperyment\u00f3w jest tzw. „eksperyment wielkopi\u0105tkowy” W. Pahn\u00adke[11]<\/a>\u00ad.<\/p>\n

Badan\u0105 grup\u0119 stanowi\u0142o 20 student\u00f3w teologii, z kt\u00f3rych po\u0142owa otrzyma\u0142a 30 g. psylocybiny, natomiast pozosta\u0142ym podano placebo, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142o 200 miligram\u00f3w kwasu nikoty\u00adnowego, kt\u00f3ry wprawdzie wywo\u0142ywa\u0142 pieczenie i sw\u0119dzenie sk\u00f3ry, lecz w \u017caden spos\u00f3b nie od\u00addzia\u0142ywa\u0142 na uk\u0142ad nerwowy. Nast\u0119pnie wszyscy badani zostali umieszczeni w kaplicy seminarium, kt\u00f3rego byli studentami i wys\u00ad\u0142uchali przez g\u0142o\u015bnik mszy wielkopi\u0105tkowej odprawianej w innej cz\u0119\u015bci budynku. Wypowiedzi uczestnik\u00f3w eksperymentu by\u0142y rejestrowane zar\u00f3wno w czasie jego trwania, jak i kilkakrotnie po jego zako\u0144czeniu w przeci\u0105gu 6 miesi\u0119cy. Anonimowe relacje by\u0142y rozpatrywane przez 3 niezale\u017cnych ekspert\u00f3w maj\u0105cych do dyspozycji list\u0119 kryteri\u00f3w do\u015b\u00adwiadczenia religijnego opracowan\u0105 w oparciu o kryteria proponowane przez W. Jamesa i W. Stace’a. Do\u015bwiadczenia os\u00f3b, kt\u00f3re otrzyma\u0142y psylocybin\u0119 by\u0142y znacz\u0105co cz\u0119\u015bciej oceniane jako religijne, ni\u017c do\u015bwiadczenia os\u00f3b z grupy kontrolnej. „Analiza statystyczna przemawia\u0142a za tym, \u017ce gdyby eksperyment powt\u00f3rzy\u0107 z podobnymi badanymi, szanse, \u017ce niekt\u00f3re z g\u0142\u00f3wnych wynik\u00f3w i wniosk\u00f3w pot\u00adwierdzi\u0142yby si\u0119 by\u0142yby wi\u0119ksze ni\u017c 999 na 1000”[12]<\/a>.<\/p>\n

Podczas tego eksperymen\u00adtu samoocena zosta\u0142a po raz pierwszy zast\u0105piona ocen\u0105 z zewn\u0105trz przy pomocy \u015bci\u015ble okre\u015blonych kryteri\u00f3w[13]<\/a>.<\/p>\n

Pahnke po analizie pism mistyk\u00f3w, fenomenologicznej definicji cech mistycznych stan\u00f3w \u015bwiadomo\u015bci, eksperymen\u00adtalnym prze\u015ble\u00addzeniu do\u015bwiadcze\u0144 narkotycznych o pod\u0142o\u017cu religijnym oraz przebadaniu osobowo\u015b\u00adci i religijno\u015bci respondent\u00f3w opowiedzia\u0142 si\u0119 za istnieniem podobie\u0144stwa mi\u0119dzy spon\u00adtanicznymi do\u015bwiad\u00adczeniami mis\u00adtycznymi a do\u015bwiadczeniami spowodowanymi przez podanie psychodelik\u00f3w[14]<\/a>.<\/p>\n

Du\u017c\u0105 rol\u0119 w badaniach wp\u0142ywu \u015brodk\u00f3w chemicznych na prze\u017cycia religijne odegra\u0142 W. Clark, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 badaniem wp\u0142ywu znaczenia psychodelicznych narkotyk\u00f3w dla do\u015bwiadczenia religijnego. Obserwowa\u0142 on 175 przypadk\u00f3w za\u017cy\u00adwania psylocybiny, b\u0105d\u017a LSD; przeprowadzi\u0142 oko\u0142o 200 wywiad\u00f3w z osobami, kt\u00f3re podda\u0142y si\u0119 eksperymentom z narkotykami, za\u015b 100 przebada\u0142 metod\u0105 kwestionarius\u00adzow\u0105, a poza tym wielokrotnie w przeci\u0105gu 8 lat osobi\u015bcie podda\u0142 si\u0119 tego typu eksperymen\u00adtom[15]<\/a>.<\/p>\n

W swej ksi\u0105\u017cce „Chemical Ecstasy”[16]<\/a> Clark sugeruje podobie\u0144stwo prze\u017cy\u0107 wywo\u0142ywanych przez narkotyki do prze\u017cy\u0107 mistycznych[17]<\/a>. Dochodzi do wniosku, \u017ce przynajmniej w pewnych okoliczno\u015bciach narkotyki mog\u0105 stanowi\u0107 w wielu religijnych do\u015b\u00adwiadczeniach czynnik o pewnym znaczeniu dla intensyfikacji mistycyz\u00admu[18]<\/a>.<\/p>\n

Clark ko\u0144czy swoj\u0105 rozpraw\u0119 dotycz\u0105c\u0105 stosowania narkotyk\u00f3w nast\u0119puj\u0105cymi wnioskami:<\/p>\n