{"id":83,"date":"2017-01-11T10:59:01","date_gmt":"2017-01-11T09:59:01","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=83"},"modified":"2021-11-21T18:06:51","modified_gmt":"2021-11-21T17:06:51","slug":"przezycie-religijne-wedlug-psychologii-humanistycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/przezycie-religijne-wedlug-psychologii-humanistycznej\/","title":{"rendered":"Prze\u017cycie religijne wed\u0142ug psychologii humanistycznej"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

kontynuacja ostatniej pracy mgr<\/h2>\n

A. Maslow[1]<\/a> twierdzi, \u017ce religia instytucjonalna jest zniewoleniem dla autentycznych do\u015bwiadcze\u0144 religijnych. Uwa\u017ca, \u017ce podstaw\u0105 ka\u017cdej religii jest prywatne, osobiste o\u015bwiecenie, czy ekstaza, nazywane przez niego do\u015bwiadczeniem szczytowym. Nie wymaga ono \u017cadnych zewn\u0119trznych usprawied\u00adliwie\u0144, gdy\u017c znajduje potwierdzenie samo w sobie, a niepok\u00f3j czy niepewno\u015b\u0107 znikaj\u0105. Do\u015bwiadczenie szczytowe powoduje zwi\u0119kszenie ch\u0142onno\u015bci po\u00adznawczej cz\u0142owieka oraz prowadzi do wzrostu zdolno\u015bci do mi\u0142o\u015bci, do reagowania na \u017cycie i na innych ludzi. Maslow s\u0105dzi, \u017ce zadaniem psychologii jest wyzwolenie tego rodzaju do\u015bwiad\u00adczenia szczytowego z religij\u00adnego kontekstu. Ma si\u0119 to dokona\u0107 przez udzielanie informacji o empirycznych podstawach tych prze\u017cy\u0107 i pozareligijne\u00admu (w sensie religii instytucjonalnej) kszta\u0142ceniu naszych zdolno\u015b\u00adci do prze\u017cywania podobnych moment\u00f3w przemiany[2]<\/a>.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie religijne nazywa do\u015bwiadczeniem pe\u0142ni istnienia – „peak-experience”, za\u015b w p\u00f3\u017aniejszych pracach zast\u0119puje ten termin terminem „plateau-experience”, dla wyakcen\u00adtowania charakteru poznawczego tych prze\u017cy\u0107[3]<\/a>.<\/p>\n

G. W. Allport przyjmuje tez\u0119 wi\u0119kszo\u015bci psycholog\u00f3w, \u017ce nie istnieje jedno tylko odczucie religijne, a raczej mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o szeroko zr\u00f3\u017cnicowanym zbiorze do\u015bwiadcze\u0144 skoncentrowanych wok\u00f3\u0142 przedmiotu religijnego[4]<\/a>. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi\u0107 o jednym, wsp\u00f3l\u00adnym \u017ar\u00f3dle pochodzenia poczucia religijnego. Powo\u0142uje si\u0119 na wyniki bada\u0144 student\u00f3w ameryka\u0144skich, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych 42% za \u017ar\u00f3d\u0142o pobudzenia religijnego uzna\u0142o l\u0119k i brak poczucia bezpiecze\u0144stwa, 32% wymieni\u0142o wdzi\u0119czno\u015b\u0107, 17% zmartwienie lub utrat\u0119 kogo\u015b bliskiego, natomiast 8% niepokoje seksualne[5]<\/a>. Zdecydowanie odrzuca jakiekolwiek \u0142\u0105czenie religii z pod\u015bwiado\u00admo\u015bci\u0105. Uwa\u017ca, \u017ce religijno\u015b\u0107 danej jednostki jest uwarunkowana: jej potrzebami fizycznymi, temperamentem i zdolno\u015bciami umys\u0142o\u00adwymi, psychogennymi zainteresowaniami, d\u0105\u017ceniem do racjonalnego wyja\u015bnienia, reakcj\u0105 na otaczaj\u0105c\u0105 kultur\u0119[6]<\/a>.<\/p>\n

Allport twierdzi, \u017ce „subiektywna postawa religijna jednostki r\u00f3\u017cni si\u0119, zar\u00f3wno w swych cechach podstawowych, jak i w tych mniej wa\u017cnych od postaw ka\u017cdej innej jednostki. (…) A poniewa\u017c \u017cadna strona osobowo\u015bci nie podlega bardziej skompli\u00adkowanemu rozwojowi jak poczucie religijne[7]<\/a>, musimy by\u0107 przygotowani na to, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tej dziedzinie spotkamy si\u0119 z najwi\u0119kszymi zr\u00f3\u017cnicowaniami”[8]<\/a>. G. Allport uznaje, \u017ce jaka\u015b forma bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczenia jest najpowszech\u00adniej przyjmo\u00adwanym typem uzasadnienia postawy religijnej cz\u0142owieka. Jedno\u00adcze\u015bnie zauwa\u017ca, \u017ce te do\u015bwiadczenia, cho\u0107 z regu\u0142y przekonuj\u0105 dan\u0105 jednostk\u0119, nie musz\u0105 mie\u0107, i najcz\u0119\u015bciej nie maj\u0105 mocy dowodowej dla innych[9]<\/a>.<\/p>\n

Allport traktuje dogmaty, czy m\u00f3wi\u0105c szerzej prawdy religijne jako ostateczne konkluzje, do jakich doszli najwybitniejsi ludzie r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w i epok[10]<\/a>.<\/p>\n

J. Kozielecki definiuje prze\u017cycie religijne jako „ca\u0142o\u00adkszta\u0142t poj\u0119\u0107, przekona\u0144 i wzor\u00f3w zachowania, dotyc\u00adz\u0105cych rzeczywisto\u015bci (ojczyzny) wiecznej i zakodowanych w umy\u015ble jednostki”[11]<\/a>. Rozr\u00f3\u017cnia w nim dwa elementy: wiedz\u0119 o Bogu, prawdach wiary czy praktykach religijnych i zbi\u00f3r spostrze\u017ce\u0144, my\u015bli i emocji. Pierwszy element nazywa elemen\u00adtem krystalicznym, za\u015b drugi sk\u0142adnikiem p\u0142ynnym. Element krystaliczny jest do\u015bwiadczeniem stworzonym, za\u015b sk\u0142adnik p\u0142ynny tworzonym[12]<\/a>.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o do\u015bwiadczenie stworzone, jest ono uzyskiwane na drodze asymilacji poj\u0119\u0107 religijnych. Cz\u0142owiek asymiluje poj\u0119cia o Bogu i rzeczywisto\u015bci nadprzyrodzonej w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia. Tylko pewne tre\u015bci zostaj\u0105 przez niego zapami\u0119tane, za\u015b reszta bywa zapomniana. Materia\u0142 zostaje wi\u0119c oczyszczony i zrekonstruowany zgodnie z potrzebami danej jednostki. W wyniku tej rekonstrukcji do\u015bwiadczenia odtw\u00f3rcze cz\u0142owieka staj\u0105 si\u0119 niepowtarzalne, unikatowe i wyj\u0105tkowo osobiste. Najtrwalsza jest pami\u0119\u0107 o do\u015bwiadczeniach mis\u00adtycznych i wynikach medytacji. O architekturze prze\u017cycia religijnego decyduj\u0105 r\u00f3wnie\u017c struktury osobowo\u015bciowe. W tym procesie ma miejsce tzw. „umotywowane zapominanie”, czyli wypieranie ze \u015bwiadomo\u015bci tych tre\u015bci, kt\u00f3re zagra\u017ca\u0142yby dobrostanowi danej jednostki, mog\u0142yby by\u0107 w przy\u00adsz\u0142o\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142em frustracji, kryzysu, czy nerwicy.<\/p>\n

Oczywi\u015b\u00adcie prowadzi to do chwilowego uwolnienia si\u0119 od poczucia winy, ale te\u017c zmniejsza bogactwo wiedzy religijnej. W procesie asymilacji poj\u0119\u0107 religijnych maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c miejsce zjawiska elaboracji, rekonstrukcji oraz zmiana kolorytu emocjonalnego. Elaboracja polega na wzbogacaniu do\u015bwiadczenia religijnego o nowe elementy, np. zapami\u0119tywanie kontekstu prze\u017cy\u0107 religijnych czy, jak obecnie, do\u0142\u0105czanie element\u00f3w innych religii. Tre\u015bci te zwi\u0119k\u00adszaj\u0105 operatywno\u015b\u0107 pami\u0119ci i u\u0142atwiaj\u0105 aktualizacj\u0119 ca\u0142ej sieci asocjacyjnej. Rekonstrukcja natomiast polega na odtwarzaniu zapami\u0119tanego materia\u0142u wg indywidualnych potrzeb i mo\u017cliwo\u015bci danej jednostki. Spos\u00f3b rekonstrukcji zale\u017ce\u0107 mo\u017ce od tradycji religijnej, kulturowej czy osobis\u00adtej biografii jednostki. Zmiana kolorytu emocjonalnego nast\u0119puje z biegiem lat i najcz\u0119\u015bciej polega na zapominaniu pierwotnych emocji negatywnych, towarzy\u00adsz\u0105cych niekiedy epizodom i doznaniom o naturze religijnej. Z biegiem czasu cz\u0142owiek zaczyna spostrzega\u0107 je pozytywnie, w my\u015bl powied\u00adzenia, \u017ce „pami\u0119\u0107 religijna cz\u0119sto bywa rajem”[13]<\/a>.<\/p>\n

Do\u015bwiadczenie tw\u00f3rcze natomiast opiera si\u0119 na for\u00admu\u0142owaniu przez danego cz\u0142owieka odpowiedzi na podstawowe pytania reli\u00adgijne, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w okre\u015blonych fazach jego \u017cycia. [14]<\/a><\/p>\n

Kozielecki zauwa\u017ca, \u017ce do\u015bwiadczenie religijne, zar\u00f3wno tw\u00f3rcze, jak i odtw\u00f3rcze posiada swoiste i niepowtarzalne cechy, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 je od nauki, sztuki czy wiedzy obiegowej. Do\u015bwiad\u00adczenie religijne posiada w\u0142asn\u0105 tre\u015b\u0107 i form\u0119. Jego tre\u015bci\u0105 jest koncepcja Boga, poczucie strachu przed \u015bmierci\u0105, modlitwa, instytucje ko\u015bcielne i wiele innych. Stanowi pewien zorgani\u00adzowany zbi\u00f3r przekona\u0144, postaw i wzorc\u00f3w zachowania. Spos\u00f3b ich organizacji mo\u017ce mie\u0107 podstawowe znaczenie w \u017cyciu duchowym danej jednostki. Je\u015bli do\u015bwiadczenie religijne stanowi jedn\u0105, sp\u00f3jn\u0105 i dobrze uporz\u0105dkowan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, to w du\u017cym stopniu wp\u0142ywa na rozumienie transcendencji oraz na praktyczne, prospo\u0142eczne konsekwencje. Chaos poj\u0119ciowy natomiast i nieklarowno\u015b\u0107 przeko\u00adna\u0144 mog\u0105 prowadzi\u0107 do zmniejszenia roli religii w ca\u0142okszta\u0142cie zachowa\u0144 danego cz\u0142owieka[15]<\/a>.<\/p>\n

Prze\u017cycia mistyczne ujmuje Kozielecki (za Maslowem) jako rodzaj samorealizacji, wi\u0105\u017c\u0105cej si\u0119 z wy\u017cszymi warto\u015bciami, zakorzenionymi w osobie ludzkiej. Nie s\u0105 one odpowiednim materia\u0142em dla bada\u0144 psychologicznych, gdy\u017c prze\u017cycia te s\u0105 niewypowiadalne w j\u0119zyku analitycznym[16]<\/a>.<\/p>\n

[ci\u0105g dalszy tej pracy mgr<\/strong> nast\u0105pi…]<\/p>\n

\n

[1]<\/a>\u00a0 Por A. Maslow. Religions, Values, and Peak-Experiences. Ohio\u00a0 1964. s. XII.<\/p>\n

[2]<\/a>\u00a0 Por. A. Maslow, jw. s. 368-370.<\/p>\n

[3]<\/a> Por. H. Grzyma\u0142a-Moszczy\u0144ska. Psychologia religii, jw. s. 77.<\/p>\n

[4]<\/a> Por. G. W. Allport. Osobowo\u015b\u0107 i religia, jw. s. 93.<\/p>\n

[5]<\/a> Tam\u017ce s. 95-96.<\/p>\n

[6]<\/a> Tam\u017ce s. 97.<\/p>\n

[7]<\/a> Szerzej na temat terminu „poczucie religijne” czyt. G. W. Allport. Osobowo\u015b\u0107 i religia, jw. s. 141-144.<\/p>\n

[8]<\/a> Por. Allport. Osobowo\u015b\u0107 i religia, jw. s. 114.<\/p>\n

[9]<\/a> Tam\u017ce s. 220.<\/p>\n

[10]<\/a> Allport, jw. s. 80.<\/p>\n

[11]<\/a> J. Kozielecki, jw. s. 72.<\/p>\n

[12]<\/a> Tam\u017ce s. 72-73.<\/p>\n

[13]<\/a> Tam\u017ce s. 73-76.<\/p>\n

[14]<\/a> Tam\u017ce s. 77-81.<\/p>\n

[15]<\/a> Tam\u017ce s. 82-88.<\/p>\n

[16]<\/a> Tam\u017ce s. 103-104.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

kontynuacja ostatniej pracy mgr A. Maslow[1] twierdzi, \u017ce religia instytucjonalna jest zniewoleniem dla autentycznych do\u015bwiadcze\u0144 religijnych. Uwa\u017ca, \u017ce podstaw\u0105 ka\u017cdej religii jest prywatne, osobiste o\u015bwiecenie, czy ekstaza, nazywane przez niego do\u015bwiadczeniem szczytowym. Nie wymaga ono \u017cadnych zewn\u0119trznych usprawied\u00adliwie\u0144, gdy\u017c znajduje potwierdzenie samo w sobie, a niepok\u00f3j czy niepewno\u015b\u0107 znikaj\u0105. Do\u015bwiadczenie szczytowe powoduje zwi\u0119kszenie ch\u0142onno\u015bci po\u00adznawczej … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[46],"class_list":["post-83","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-przezycie-religijne-wedlug-psychologii-humanistycznej"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":220,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83\/revisions\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}