{"id":79,"date":"2016-09-12T20:57:03","date_gmt":"2016-09-12T18:57:03","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=79"},"modified":"2016-09-12T20:57:03","modified_gmt":"2016-09-12T18:57:03","slug":"doswiadczenie-religijne-w-teoriach-fenomenologiczno-empirycznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/doswiadczenie-religijne-w-teoriach-fenomenologiczno-empirycznych\/","title":{"rendered":"Do\u015bwiadczenie religijne w teoriach fenomenologiczno-empirycznych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

kontynuacja ostatniej pracy mgr<\/h2>\n

Girgensohn by\u0142 tym psychologiem, kt\u00f3rego dorobek naukowy zyska\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 w badaniach eksperymentalnych nad prze\u017cy\u00adwaniem warto\u015bci religijnej. Szczeg\u00f3lnie jego dzie\u0142o z 1921 roku[1]<\/a> zawiera\u0142a bardzo bogaty materia\u0142 eksperymentalny z zakresu prze\u017cy\u0107 religij\u00adnych[2]<\/a>. Girgensohn wykazuje w nim, \u017ce podstawow\u0105 rol\u0119 w prze\u017cyciu religijnym pe\u0142ni poczucie zaufania. Stwierdzi\u0142 ponadto, \u017ce pe\u0142ne prze\u017cycie religijne zawsze oznacza reakcj\u0119 ca\u0142ej ja\u017ani podmiotu na my\u015bl o Bogu. Wyr\u00f3\u017cni\u0142 tak\u017ce pewne stadia w rozwoju prze\u017cycia religijnego.<\/p>\n

W pierwszym stadium ma miejsce por\u00f3wnanie nowo powsta\u0142ej my\u015bli o Bogu z dotychczasowym stanem do\u015bwiadcze\u0144 i przekona\u0144 osobowych podmiotu. Nast\u0119pnie ma miejsce tendencja do uczynienia tej my\u015bli w\u0142asn\u0105, co przejawia si\u0119 przez prag\u00adnienie bli\u017cszego kontaktu podmiotu z t\u0105 my\u015bl\u0105. Trzecie stadium, to w\u0142a\u015bciwe przyswojenie danej my\u015bli przez podmiot. W czwartym stadium procesu my\u015bl ta stanowi ju\u017c warto\u015b\u0107 wchodz\u0105c\u0105 w sk\u0142ad osobowych do\u015bwiadcze\u0144 i przekona\u0144 pod\u00admiotu[3]<\/a>.<\/p>\n

W wyniku bada\u0144 eksperymentalnych Girgensohn ustali\u0142, \u017ce dla zaistnienia prze\u017cycia religijnego konieczne s\u0105 przynajmniej trzy czynniki: czynnik indywidualny, czynnik obiektywny, czyli bodziec wewn\u0119trzny b\u0105d\u017a zewn\u0119trzny (przy prze\u017cyciach mistycznych jego rola jest minimalna), oraz wewn\u0119trzne nastawienie podmiotu do czynnika obiektywnego (postawa otwarta lub zamkni\u0119ta)[4]<\/a>.<\/p>\n

Wiliam James by\u0142 jednym z pierwszych, kt\u00f3rzy w badaniach nad prze\u017cyciem religijnym zastosowali metody eksperymen\u00adtalne[5]<\/a>. Traktuje do\u015bwiadczenie religijne analogicznie do do\u015bwiadczenia przyrodniczego, a do jego badania stosuje metody empiryczne. Prowadzi to do trak\u00adtowania do\u015bwiadczenia religij\u00adnego jako zespo\u0142u prze\u017cy\u0107 psychicznych i ich zewn\u0119trznych efekt\u00f3w badanych przez psychologi\u0119 z absrtahowaniem od istnienia Boga. Prze\u017cycie religijne jest co najwy\u017cej „prze\u017cyciem czego\u015b, co mo\u017ce by\u0107 uznane za boskie”[6]<\/a>. Ca\u0142\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 na funkcj\u0119 tych prze\u017cy\u0107 w ca\u0142okszta\u0142cie \u017cycia jednostki i spo\u0142ecze\u0144st\u00adwa. Wydaje si\u0119, \u017ce postawa Jamesa spowodowana by\u0142a panuj\u0105cym w ko\u0144cu XIX wieku pozytywizmem i empiryzmem, kt\u00f3ry wyniki wszelkich nauk (w tym tak\u017ce humanis\u00adtycznych) usi\u0142owa\u0142 przedstawi\u0107 na podobie\u0144stwo wzor\u00f3w nauk przyrodniczych[7]<\/a>.<\/p>\n

D. Starbuck podj\u0105\u0142 problematyk\u0119 do\u015bwiadczenia religijne\u00adgo w kontek\u015bcie analizy procesu dorastania, a szczeg\u00f3lnie zjawiska konwersji religijnej[8]<\/a>. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 dynamiczn\u0105 stron\u0105 prze\u017cycia religijnego, a zw\u0142aszcza procesem wewn\u0119trznej prze\u00admiany, kt\u00f3ra zachodzi w cz\u0142owieku pod wp\u0142ywem prze\u017cycia religij\u00adnego. Proces ten polega w zasadniczej mierze na obj\u0119ciu prymatu w \u017cyciu osobowym przez warto\u015b\u0107 religijn\u0105 i na podporz\u0105dkowaniu temu prymatowi wszelkich podstawowych warto\u015bci[9]<\/a>. W wyniku bada\u0144 empirycznych doszed\u0142 on do wniosku, \u017ce okres dorastania jest czasem szczeg\u00f3lnie sprzyjaj\u0105cym dla prze\u017cywania do\u015bwiadcze\u0144 religijnych stymuluj\u0105cych zjawisko nazywane „konwersj\u0105 m\u0142odzie\u00ad\u017cow\u0105”[10]<\/a>.<\/p>\n

Gruehn jako podstaw\u0119 uzna\u0142 fakt powszechnej religij\u00adno\u015bci w\u015br\u00f3d ludzi. Jego zdaniem w ka\u017cdym cz\u0142owieku tkwi\u0105 jakie\u015b \u015blady religii, cho\u0107by w szcz\u0105tkowej lub karykaturalnej formie. Za postaw\u0119 religijn\u0105 uznawa\u0142 tak\u0105, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek odnosi si\u0119 do Boga, przewy\u017cszaj\u0105cego wszelkie stworzenie[11]<\/a>. Prze\u017cycie religijne definiuje (za Girgensoh\u00adnem) jako syntez\u0119 funkcji ja\u017aniowej[12]<\/a> i my\u015bli intuicyjnej. Istot\u0105 tego rozr\u00f3\u017cnienia jest zr\u00f3\u017cnicowanie w prze\u017cyciu religijnym istotnego, osobistego aspektu ja\u017aniowego i aspektu my\u015b\u00adlowego[13]<\/a>. Do powy\u017cszych nale\u017cy do\u0142\u0105czy\u0107 aspekt nas\u00adtawienia psychicznego: postawy otwartej, zamkni\u0119tej b\u0105d\u017a oboj\u0119t\u00adnej[14]<\/a>.<\/p>\n

Przy g\u0142\u0119bszej analizie Gruehn wyr\u00f3\u017cnia w prze\u017cyciu religij\u00adnym nast\u0119puj\u0105ce fazy:<\/p>\n

    \n
  1. a) faz\u0119 rozumienia my\u015blowego,<\/li>\n
  2. b) faz\u0119 doznania,<\/li>\n
  3. c) faz\u0119 wzruszenia,<\/li>\n
  4. d) faz\u0119 \u015bwiadomej decyzji,<\/li>\n
  5. e) faz\u0119 maksymalnego spot\u0119gowania prze\u017cycia w zakresie \u015bwiado\u00admo\u015bci oraz w wymiarze emocjonalnym,<\/li>\n
  6. f) faz\u0119 kontemplacji,<\/li>\n
  7. g) faz\u0119 stopniowego s\u0142abni\u0119cia zaanga\u017cowania si\u0119 podmiotu,<\/li>\n
  8. h) faz\u0119 nie\u015bwiadomego przepracowania silnie prze\u017cytych do\u015b\u00adwiadcze\u0144[15]<\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n

    Elementem istotnym w prze\u017cyciu religijnym jest wi\u0119c wg niego \u017cywy, wewn\u0119trzny kontakt mi\u0119dzy ja\u017ani\u0105 a my\u015bl\u0105 o Bogu. Taki w\u0142a\u015bnie kontakt ja\u017ani podmiotu z my\u015bl\u0105 o Bogu wywiera decyduj\u0105cy wp\u0142yw na struktur\u0119 ja\u017ani, a tym samym na struk\u00adtur\u0119 osobowo\u015bci podmiotu i dzi\u0119ki temu nale\u017cy do wybitnie tw\u00f3rczych czynnik\u00f3w w \u017cyciu osobowym[16]<\/a>.<\/p>\n

    Gruehn uznaje niewystarczalno\u015b\u0107 metod historycznych, kt\u00f3re, cho\u0107 mog\u0105 dawa\u0107 bardzo cenne wyniki, stwarzaj\u0105 du\u017c\u0105 trudno\u015b\u0107 w dotarciu do \u017cywej religijno\u015bci. Dostrzega, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna religijno\u015b\u0107 jest bardzo rozleg\u0142a, posiada wiele r\u00f3\u017cnych form i postaci, a wi\u0119c niesie ze sob\u0105 wiele nowych problem\u00f3w. Badacze religijno\u015bci powinni opiera\u0107 si\u0119 na \u015bwiadectwie religijnych ludzi. Gruehn postuluje r\u00f3wnie\u017c poddanie badaniom religijno\u015bci pozachrze\u015bcija\u0144skiej oraz tzw. „praktycznych ateist\u00f3w”.<\/p>\n

    Psychologia religii wed\u0142ug niego powinna wi\u0119c opiera\u0107 si\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesnych \u017ar\u00f3d\u0142ach i d\u0105\u017cy\u0107 do mo\u017cliwie najpe\u0142niejszego wyja\u015b\u00adnienia wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia religijnego za pomoc\u0105 najlep\u00adszych metod psychologicznych oraz pog\u0142\u0119bionych metod interpre\u00adtacyjnych. Ponadto Gruehn postuluje odr\u00f3\u017cnienie krytycznej i naukowej psychologii religii od nienaukowej (czy pseudonaukowej) psychologii religii rozwijaj\u0105cej si\u0119 po 1900 r., kt\u00f3ra charakte\u00adryzowa\u0142a si\u0119: brakiem metodycznej jasno\u015bci, stosowaniem przesta\u00adrza\u0142ych metod, badaniem materia\u0142u pochodz\u0105cego z r\u00f3\u017cnych, cz\u0119sto niesprawdzonych \u017ar\u00f3de\u0142 oraz pe\u0142nymi sprzeczno\u015bci wynikami[17]<\/a>.<\/p>\n

    [ci\u0105g dalszy tej pracy mgr<\/strong> nast\u0105pi…]<\/p>\n

    —<\/p>\n

    [1]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K. Girgensohn. Der seeliche Aufbau des religioesen Erlebens. Geuter\u00adslosh 1921.<\/p>\n

    [2]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Tabaczy\u00f1ski. Wp\u0142yw prze\u017cy\u0107 religijnych na formaln\u0105 struktur\u0119 osobowo\u015bci. Studium analityczno-por\u00f3wnawcze w \u015bwietle warstwowej teorii osobowo\u015bci Rempleina oraz eksperymentalnej teorii religii Gruehna. W: K. Majda\u0144ski [red.]. Rozw\u00f3j cz\u0142owieka w rodzinie. T. 1. Warszawa 1982 s. 249.<\/p>\n

    [3]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tam\u017ce s. 259.<\/p>\n

    [4]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tam\u017ce s. 261-263.<\/p>\n

    [5]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tam\u017ce s. 248.<\/p>\n

    [6]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. H. Grzyma\u0142a Moszczy\u0144ska, jw. s. 76-77.<\/p>\n

    [7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Gawlik, jw. s. 1259-1260.<\/p>\n

    [8]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. H. Grzyma\u0142a-Moszczy\u0144ska. Psychologia religii, jw. s.\u00a0 76.<\/p>\n

    [9]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Tabaczy\u0144ski. Wp\u0142yw prze\u017cy\u0107 religijnych, jw. s. 257-259.<\/p>\n

    [10]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. H. Grzyma\u0142a-Moszczy\u0144ska. Psychologia religii, jw. s.\u00a0 76.<\/p>\n

    [11]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Gruehn. Religijno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Warszawa\u00a0 1966 s. 19.<\/p>\n

    [12]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na temat rozwoju poj\u0119cia ja\u017ani czyt. Allport. Osobowo\u015b\u0107 i religia, jw. s. 34-39.<\/p>\n

    [13]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. Gruehn, jw. s. 112.<\/p>\n

    [14]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. S. Kuczkowski, jw. s. 107.<\/p>\n

    [15]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tam\u017ce s. 108.<\/p>\n

    [16]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Tabaczy\u0144ski, jw. s. 261-263.<\/p>\n

    [17]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Por. W. Gruehn, jw. s. 42-45.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    kontynuacja ostatniej pracy mgr Girgensohn by\u0142 tym psychologiem, kt\u00f3rego dorobek naukowy zyska\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 w badaniach eksperymentalnych nad prze\u017cy\u00adwaniem warto\u015bci religijnej. Szczeg\u00f3lnie jego dzie\u0142o z 1921 roku[1] zawiera\u0142a bardzo bogaty materia\u0142 eksperymentalny z zakresu prze\u017cy\u0107 religij\u00adnych[2]. Girgensohn wykazuje w nim, \u017ce podstawow\u0105 rol\u0119 w prze\u017cyciu religijnym pe\u0142ni poczucie zaufania. Stwierdzi\u0142 ponadto, \u017ce pe\u0142ne prze\u017cycie religijne … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[12],"class_list":["post-79","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-doswiadczenie-religijne-w-teoriach-fenomenologiczno-empirycznych"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=79"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/79\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=79"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=79"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=79"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}