{"id":59,"date":"2014-11-01T21:04:35","date_gmt":"2014-11-01T20:04:35","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=59"},"modified":"2014-11-01T21:04:35","modified_gmt":"2014-11-01T20:04:35","slug":"lek-jako-reakcja-emocjonalna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/lek-jako-reakcja-emocjonalna\/","title":{"rendered":"L\u0119k jako reakcja emocjonalna"},"content":{"rendered":"\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-top\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;59&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;top&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;3&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;5&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;Rate this post&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 - (3 votes)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;24&quot;,&quot;title&quot;:&quot;L\u0119k jako reakcja emocjonalna&quot;,&quot;width&quot;:&quot;142.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} - ({count} {votes})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 142.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 5px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 24px; height: 24px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 19.2px;\">\n            5\/5 - (3 votes)    <\/div>\n    <\/div>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 autor\u00f3w jest sk\u0142onna traktowa\u0107 l\u0119k jako, og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, reakcje emocjonaln\u0105, zesp\u00f3\u0142 takich reakcji, czy te\u017c stan emocjonalny. Takie okre\u015blenie jest do\u015b\u0107 oczywiste, zgodne z codziennym do\u015bwiadczeniem i ze znaczeniem nadanym mu przez Freuda. Podobnie tak\u017ce okre\u015bla l\u0119k A. K\u0119pi\u0144ski. W wielu pracach zagadnienie l\u0119ku \u0142\u0105czy si\u0119 z problematyk\u0105 teorii emocji.<\/p>\n<p>Samo poj\u0119cie l\u0119ku nie jest jednoznacznie zdefiniowane w literaturze psycholo\u00adgicznej. Istnieje stosunkowo znaczne zr\u00f3\u017cnicowanie stanowisk dotycz\u0105cych genezy l\u0119ku i jego specyficznych symptom\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy przyjmuje, ze l\u0119k jest grup\u0105 reakcji emocjonalnych na bod\u017ace dzia\u0142aj\u0105ce cz\u0119\u015bciowo z zewn\u0105trz, a g\u0142\u00f3wnie z\u00a0wewn\u0105trz organizmu.<\/p>\n<p>Reakcja l\u0119ku mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy i mo\u017ce stanowi\u0107 rozmait\u0105 kompozycje sk\u0142adnik\u00f3w. Reakcja l\u0119ku sk\u0142ada si\u0119 z czterech rodzaj\u00f3w element\u00f3w. S\u0105 nimi:<\/p>\n<ul>\n<li>sk\u0142adniki poznawcze<\/li>\n<li>sk\u0142adniki somatyczne<\/li>\n<li>sk\u0142adniki emocjonalne<\/li>\n<li>sk\u0142adniki behawioralne.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sk\u0142adniki poznawcze l\u0119ku to inaczej oczekiwania zwi\u0105zane z zagra\u017caj\u0105c\u0105 szkod\u0105, natomiast na sk\u0142adniki somatyczne to reakcje cielesne organizmu.<\/p>\n<p>W literaturze psychologicznej wyodr\u0119bnia si\u0119 dwa rodzaje zmian somaty\u00adcznych: wewn\u0119trzne i zewn\u0119trzne. Do reakcji zewn\u0119trznych zalicza si\u0119 np.: blado\u015b\u0107 sk\u00f3ry, \u201eg\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119\u201d, napinanie si\u0119 mi\u0119\u015bni, mimik\u0119 wyra\u017caj\u0105c\u0105 strach, dr\u017cenie r\u0105k i\u00a0warg. Natomiast w\u015br\u00f3d reakcji wewn\u0119trznych wyr\u00f3\u017cnia si\u0119: rozszerzenie naczy\u0144 obwodowych, rozszerzenie oskrzelik\u00f3w, zahamowanie wydzielania kwas\u00f3w \u017co\u0142\u0105dko\u00adwych, wydzielanie adrenaliny z rdzenia nadnerczy, uwolnienie w\u0119glowodan\u00f3w z\u00a0w\u0105tro\u00adby, skurcz \u015bledziony i wzrost t\u0119tna.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">16<\/a><\/p>\n<p>Reakcja l\u0119ku charakteryzuje si\u0119 tak\u017ce silnymi komponentami emocjonalnymi. Nale\u017c\u0105 do nich uczucia przera\u017cenia, przestrachu, przeczulenia, wra\u017cenie ogarniaj\u0105cego ch\u0142odu, dreszczy przebiegaj\u0105cych po ciele, uczucie ci\u0119\u017caru w \u017co\u0142\u0105dku.<\/p>\n<p>Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje zachowa\u0144 z l\u0119kiem: reakcje o charakterze klasycznych odruch\u00f3w warunkowych, kt\u00f3re s\u0105 reakcjami mimowolnymi, oraz reakcje instrumentalne b\u0119d\u0105ce wolicjonalnymi pr\u00f3bami radzenia sobie z obiektem wywo\u0142uj\u0105cym l\u0119k.<\/p>\n<p>Podstawowe rodzaje zachowa\u0144 instrumentalnych pojawiaj\u0105cych si\u0119 w odpo\u00adwiedzi na strach to ucieczka i walka. Do typ\u00f3w zachowa\u0144 ucieczkowych zalicza si\u0119 wycofanie si\u0119 i unikanie. W przypadku wycofania si\u0119, osoba nara\u017cona na niebezpie\u00adcze\u0144stwo opuszcza pole zagro\u017cenia, natomiast w przypadku reakcji unikania osoba opuszcza niebezpieczn\u0105 sytuacj\u0119 zanim wyst\u0105pi szkodliwe zdarzenie.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">17<\/a><\/p>\n<p>L\u0119k wywo\u0142uje siln\u0105 mobilizacj\u0119 wegetatywno-endokrynn\u0105 ustroju, aktywowany jest przede wszystkim uk\u0142ad adreno-sympatyczny ustroju, a wi\u0119c uk\u0142ad steruj\u0105cy metabolizm energetyczny w kierunku proces\u00f3w katabolicznych. Ucieczka wymaga du\u017cego wydatku energii, przewaga tych proces\u00f3w jest wi\u0119c zrozumia\u0142a. Pe\u0142na mobilizacja organizmu zwi\u0119ksza zasoby tlenu i energii dost\u0119pne tkankom, przy\u015bpiesza kr\u0105\u017cenie, usprawnia usuwanie zb\u0119dnych produkt\u00f3w przemiany materii, zwi\u0119ksza wra\u017cliwo\u015b\u0107 dotykow\u0105, co pozwala reagowa\u0107 na niebezpiecze\u0144stwo w spos\u00f3b przysto\u00adsowawczy umo\u017cliwiaj\u0105c ucieczk\u0119 od sytuacji wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k.<\/p>\n<p>Pod wp\u0142ywem l\u0119ku dochodzi cz\u0119sto do zachowa\u0144 regresyjnych, ontogene\u00adtycznie wcze\u015bniejszych. \u201eCz\u0142owiek czuje si\u0119 pewniejszy w tych dawnych formach, jakby uwa\u017caj\u0105c, \u017ce powr\u00f3t do nich przywr\u00f3ci mu bezpiecze\u0144stwo okresu dzieci\u0144stwa. Wobec zagro\u017cenia czuje si\u0119 cz\u0119sto bezradny i bezsilny jak dziecko, wi\u0119c jego \u201ezdziecinnienie\u201d, polegaj\u0105ce na wyborze struktur czynno\u015bciowych utrwalonych w\u00a0pierwszych latach rozwoju, jest zrozumia\u0142e.\u201d<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">18<\/a><\/p>\n<p>Zbyt cz\u0119sto powtarzaj\u0105ce si\u0119 uczucie l\u0119ku prowadzi do zmian psychicznych i\u00a0fizycznych. Zmiany fizyczne s\u0105 wywo\u0142ane poprzez nadmierne obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu wegetatywno-endokrynnego, i objawiaj\u0105 si\u0119 dysfunkcj\u0105 tego uk\u0142adu b\u0105d\u017a te\u017c uszko\u00addzeniem poszczeg\u00f3lnych uk\u0142ad\u00f3w ustroju. Natomiast zmiany psychiczne przejawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w zaburzeniach rozwoju osobowo\u015bci. Typowe cechy charakteryzuj\u0105ce my\u015blenie os\u00f3b przejawiaj\u0105cych zaburzenia l\u0119kowe to:<\/p>\n<ul>\n<li>selektywna abstrakcja \u2013 osoba wybi\u00f3rczo koncentruje si\u0119 tylko na okre\u015blonych aspektach rzeczywisto\u015bci w oderwaniu od innych;<\/li>\n<li>nadgeneralizacja \u2013 jednostkowe wydarzenia stanowi\u0105 podstaw\u0119 do sformu\u0142owania wniosk\u00f3w o du\u017cym zasi\u0119gu og\u00f3lno\u015bci;<\/li>\n<li>nadawanie faktom przesadnego znaczenia b\u0105d\u017a minimalizowanie ich \u2013 polega to na ocenianiu pewnych zjawisk, zdarze\u0144, w\u0142a\u015bciwo\u015bci w spos\u00f3b spolaryzowany, np. osoba przesadnie ocenia pewne trudno\u015bci i nie docenia w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci poradzenia sobie z nimi;<\/li>\n<li>personalizacja \u2013 czyli tendencja do wi\u0105zania zdarze\u0144 zewn\u0119trznych z\u00a0osob\u0105, podczas gdy nie ma podstaw do tworzenia takich zale\u017cno\u015bci;<\/li>\n<li>katastrofizacja \u2013 przesadne ujmowanie jakiego\u015b zdarzenia w kategoriach katastrofy;<\/li>\n<li>arbitralne wnioskowanie \u2013 wysuwanie konkluzji nie wynikaj\u0105cej z\u00a0przes\u0142anek.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">19<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">16<\/a> D.L. Rosenhan, M. E. P. Seligman, Psychopatologia. Warszawa 1994, PTP, s. 223<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">17<\/a> D.L. Rosenhan, M. E. P. Seligman, Psychopatologia. Warszawa 1994, PTP, s. 227<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">18<\/a> A. K\u0119pi\u0144ski, L\u0119k. Warszawa 1987, PZWL, s. 294<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">19<\/a>L. Grzesiuk, Psychoterapia. Warszawa 2002, PWN, s.46<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 autor\u00f3w jest sk\u0142onna traktowa\u0107 l\u0119k jako, og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, reakcje emocjonaln\u0105, zesp\u00f3\u0142 takich reakcji, czy te\u017c stan emocjonalny. Takie okre\u015blenie jest do\u015b\u0107 oczywiste, zgodne z codziennym do\u015bwiadczeniem i ze znaczeniem nadanym mu przez Freuda. Podobnie tak\u017ce okre\u015bla l\u0119k A. K\u0119pi\u0144ski. W wielu pracach zagadnienie l\u0119ku \u0142\u0105czy si\u0119 z problematyk\u0105 teorii emocji. Samo poj\u0119cie l\u0119ku &#8230; <a title=\"L\u0119k jako reakcja emocjonalna\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/lek-jako-reakcja-emocjonalna\/\" aria-label=\"Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o L\u0119k jako reakcja emocjonalna\">Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[26],"class_list":["post-59","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-lek-jako-reakcja-emocjonalna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}