{"id":284,"date":"2026-01-01T12:55:24","date_gmt":"2026-01-01T11:55:24","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/?p=284"},"modified":"2026-01-01T12:55:24","modified_gmt":"2026-01-01T11:55:24","slug":"wplyw-telewizji-na-ksztaltowanie-sie-postaw-ludzkich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wplyw-telewizji-na-ksztaltowanie-sie-postaw-ludzkich\/","title":{"rendered":"Wp\u0142yw telewizji na kszta\u0142towanie si\u0119 postaw ludzkich"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Istota i mechanizmy powstawania postaw<\/b><\/p>\n

Ludzie funkcjonuj\u0105 w otaczaj\u0105cym ich \u015bwiecie, b\u0119d\u0105c nieustannie poddawanym oddzia\u0142ywaniu niezliczonej ilo\u015bci bod\u017ac\u00f3w, przedmiot\u00f3w oraz zjawisk. W\u015br\u00f3d nich szczeg\u00f3lne znaczenie przypisuje si\u0119 tym o charakterze spo\u0142ecznym. Proces poznawczy rozpoczyna si\u0119 w momencie, gdy cz\u0142owiek styka si\u0119 z nowym obiektem i d\u0105\u017cy do jego poznania. Wykorzystuje do tego posiadane zmys\u0142y: dotyk, w\u0119ch, s\u0142uch, wzrok i smak. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce poznanie cech danego przedmiotu nie prowadzi natychmiast do wytworzenia jednego, sp\u00f3jnego przekonania. Zazwyczaj proces ten owocuje powstaniem wielu cz\u0105stkowych przekona\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 do badanego obiektu. Dopiero zgromadzenie mo\u017cliwie szerokiego spektrum odczu\u0107 i informacji pozwala na poprawne pos\u0142ugiwanie si\u0119 danym przedmiotem lub na w\u0142a\u015bciwe dzia\u0142anie w jego obecno\u015bci. Analogiczny mechanizm zachodzi w przypadku poznawania byt\u00f3w o charakterze spo\u0142ecznym, takich jak grupy ludzkie czy ideologie.<\/p>\n

Gdy proces poznania dobiegnie ko\u0144ca i wytworzone zostanie przekonanie, nast\u0119puje faza ustosunkowania si\u0119 do danego przedmiotu, czyli reakcja emocjonalna lub uczuciowa. W zale\u017cno\u015bci od wcze\u015bniejszych do\u015bwiadcze\u0144 i dozna\u0144, cz\u0142owiek reaguje pozytywnie lub negatywnie, co z kolei determinuje okre\u015blone reakcje i spos\u00f3b oddzia\u0142ywania na dany obiekt. Dog\u0142\u0119bne poznanie element\u00f3w \u015bwiata zewn\u0119trznego jest zatem warunkiem koniecznym do w\u0142a\u015bciwego reagowania i dzia\u0142ania wobec nich. Ze wzgl\u0119du na istnienie z\u0142o\u017conych struktur obejmuj\u0105cych procesy poznawcze (poznanie przedmiotu), emocjonalne (ustosunkowanie si\u0119) oraz motywacyjne (podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144), a tak\u017ce ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce procesy te determinuj\u0105 zachowanie, konieczne sta\u0142o si\u0119 wprowadzenie konstruktu teoretycznego, kt\u00f3ry adekwatnie opisa\u0142by te zjawiska. Tym konstruktem jest postawa.<\/p>\n

Wed\u0142ug koncepcji socjologicznych, reprezentowanych mi\u0119dzy innymi przez Kazimierza Obuchowskiego, postaw\u0119 definiuje si\u0119 jako wzgl\u0119dnie trwa\u0142y stosunek emocjonalny lub oceniaj\u0105cy do przedmiotu, b\u0105d\u017a te\u017c jako dyspozycj\u0119 do wyst\u0119powania takiego stosunku, wyra\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 w kategoriach pozytywnych, negatywnych lub neutralnych. Nieco odmienne, bardziej rozbudowane uj\u0119cie proponuje Stanis\u0142aw Mika. Jego zdaniem o postawie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 w\u00f3wczas, gdy spe\u0142nione s\u0105 cztery warunki. Po pierwsze, w otoczeniu jednostki musi istnie\u0107 pewien przedmiot lub fakt. Po drugie, osoba ta musi ten przedmiot spostrzec i ukszta\u0142towa\u0107 sobie na jego temat okre\u015blone przekonania, kt\u00f3re nast\u0119pnie ulegaj\u0105 utrwaleniu. Po trzecie, w trakcie kontakt\u00f3w z tym przedmiotem i w miar\u0119 krystalizowania si\u0119 przekona\u0144, nast\u0119puje emocjonalne ustosunkowanie si\u0119 do niego. Ustosunkowanie to ma charakter uczuciowy (pozytywny, negatywny lub neutralny), jest stopniowalne i wzgl\u0119dnie trwa\u0142e. Po czwarte wreszcie, \u00f3w stosunek emocjonalny motywuje dan\u0105 osob\u0119 do podejmowania okre\u015blonych zachowa\u0144 wobec przedmiotu postawy.<\/p>\n

Kszta\u0142towanie si\u0119 postaw jest procesem zdeterminowanym g\u0142\u00f3wnie przez czynniki spo\u0142eczne, czyli wp\u0142ywy p\u0142yn\u0105ce z otoczenia, w kt\u00f3rym ludzie przebywaj\u0105. Czynniki wewn\u0119trzne, takie jak motywacja, odgrywaj\u0105 tu rol\u0119 mniejsz\u0105. Oddzia\u0142ywanie to przebiega zgodnie z klasycznym schematem komunikacji, w kt\u00f3rym nadawca przesy\u0142a przekaz poprzez okre\u015blony kana\u0142 do odbiorcy. Postawy formuj\u0105 si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych nadawc\u00f3w. W pocz\u0105tkowym etapie \u017cycia s\u0105 to rodzice, nast\u0119pnie grupa r\u00f3wie\u015bnicza, a w wieku szkolnym nauczyciele i wychowawcy. Jednak od najm\u0142odszych lat i przez ca\u0142e \u017cycie niezmiennym i pot\u0119\u017cnym nadawc\u0105 pozostaj\u0105 \u015brodki masowego przekazu.<\/p>\n

Mechanizmy oddzia\u0142ywania telewizji na odbiorc\u00f3w<\/b><\/p>\n

Z bada\u0144 O\u015brodka Badania Opinii Publicznej (OBOP) przeprowadzonych w kwietniu 1998 roku na temat opinii o wp\u0142ywie telewizji i innych instytucji na m\u0142odzie\u017c wynika, \u017ce a\u017c 61% badanych wskaza\u0142o telewizj\u0119 jako instytucj\u0119 w najwi\u0119kszym stopniu oddzia\u0142uj\u0105c\u0105 na m\u0142odych ludzi. Co istotne, ponad dwie pi\u0105te respondent\u00f3w ocenia ten wp\u0142yw jako niekorzystny, podczas gdy zaledwie jedna dziesi\u0105ta dostrzega w nim aspekty pozytywne. Obecno\u015b\u0107 telewizji w domu redukuje liczb\u0119 rozm\u00f3w w rodzinie, a zwi\u0119kszanie liczby odbiornik\u00f3w ogranicza czas sp\u0119dzany wsp\u00f3lnie przez domownik\u00f3w.<\/p>\n

Oddzia\u0142ywanie telewizji na ludzi, a w szczeg\u00f3lno\u015bci na dzieci, odbywa si\u0119 na trzech g\u0142\u00f3wnych p\u0142aszczyznach. Po pierwsze, jest to kwestia czasu \u2013 godziny sp\u0119dzone przed ekranem to czas bezpowrotnie stracony dla innych aktywno\u015bci, takich jak czytanie ksi\u0105\u017cek, zabawa czy ruch na \u015bwie\u017cym powietrzu. Po drugie, istotny jest spos\u00f3b przekazu. Obraz telewizyjny pozbawia odbiorc\u00f3w konieczno\u015bci tworzenia w\u0142asnych wyobra\u017ce\u0144, poniewa\u017c wszystko podane jest wprost. Co wi\u0119cej, znaczenie symboliczne obrazu bywa dla dzieci trudne do odczytania, przez co cz\u0119sto zatrzymuj\u0105 si\u0119 one na p\u0142aszczy\u017anie bezpo\u015brednich spostrze\u017ce\u0144. Mo\u017cna zatem s\u0105dzi\u0107, \u017ce telewizja sprzyja bierno\u015bci, lenistwu umys\u0142owemu oraz obni\u017ceniu sprawno\u015bci my\u015blenia abstrakcyjnego. Po trzecie, kluczowe s\u0105 przekazywane tre\u015bci. Telewizja dostarcza gotowe wzorce zachowa\u0144 i wygl\u0105du, nadaje znaczenia oraz wi\u0105\u017ce okre\u015blone emocje z konkretnymi sytuacjami, przy czym nadmiar bod\u017ac\u00f3w emocjonalnych mo\u017ce prowadzi\u0107 do zjawiska desensytyzacji (znieczulenia).<\/p>\n

Psycholodzy od dawna podejmuj\u0105 pr\u00f3by zbadania wp\u0142ywu telewizji na ludzk\u0105 psychik\u0119, co doprowadzi\u0142o do sformu\u0142owania kilku kluczowych teorii. Pierwsz\u0105 z nich jest teoria katharsis, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do klasycznej koncepcji psychoanalitycznej redukcji pop\u0119d\u00f3w poprzez wyobra\u017ani\u0119. Zak\u0142ada ona, \u017ce ogl\u0105danie scen przemocy i zadawania b\u00f3lu powoduje u widz\u00f3w redukcj\u0119 niew\u0142a\u015bciwych pop\u0119d\u00f3w, a obserwowanie skutk\u00f3w przemocy uwra\u017cliwia na cierpienie. Przeciwn\u0105 koncepcj\u0119 prezentuje teoria powstrzymania. Zak\u0142ada ona, \u017ce ogl\u0105danie przemocy wywo\u0142uje w psychice zahamowania, co prowadzi do zaniku zachowa\u0144 agresywnych. Mechanizm ten polega na tym, \u017ce fantazje widza o niszczeniu przeszkadzaj\u0105cych mu ludzi wywo\u0142uj\u0105 strach i poczucie winy, co skutecznie t\u0142umi agresj\u0119 i wrogie uczucia. Trzeci\u0105 koncepcj\u0105 jest teoria stymulacji, wed\u0142ug kt\u00f3rej telewizja oddzia\u0142uje na widz\u00f3w zdecydowanie negatywnie, prowadz\u0105c do wzrostu zachowa\u0144 agresywnych. Jednym z najbardziej radykalnych zwolennik\u00f3w tego podej\u015bcia jest Albert Bandura, tw\u00f3rca teorii spo\u0142ecznego uczenia si\u0119 przez obserwacj\u0119. Jego zdaniem ekspozycja na filmy i programy prezentuj\u0105ce przemoc wzmaga agresywno\u015b\u0107 widza i prowadzi do trwa\u0142ego przyswajania przest\u0119pczych wzorc\u00f3w zachowa\u0144.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a kszta\u0142towania postaw w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym<\/b><\/p>\n

Podstaw\u0119 wiedzy o zdarzeniach kszta\u0142tuj\u0105 obecnie g\u0142\u00f3wnie szko\u0142a i mass media. Cho\u0107 oba te \u017ar\u00f3d\u0142a powinny d\u0105\u017cy\u0107 do obiektywnego i pe\u0142nego przekazu, cel ten rzadko jest osi\u0105gany. \u015arodki masowego przekazu, takie jak ksi\u0105\u017cki, prasa, radio, telewizja czy internet, charakteryzuj\u0105 si\u0119 masowo\u015bci\u0105, co oznacza, \u017ce komunikat z jednego \u017ar\u00f3d\u0142a dociera w tym samym czasie do ogromnej liczby odbiorc\u00f3w. Niewiele os\u00f3b ma jednak \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce informacje w mediach ulegaj\u0105 zniekszta\u0142ceniom, zanim dotr\u0105 do odbiorcy, przechodz\u0105c przez szereg \u201efiltr\u00f3w\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142em s\u0105 cz\u0119sto nie naoczni \u015bwiadkowie, lecz osoby, kt\u00f3re histori\u0119 jedynie s\u0142ysza\u0142y, co wprowadza element subiektywny. Nast\u0119pnie informacja jest dostosowywana do profilu stacji lub wydawnictwa, zasi\u0119gu oddzia\u0142ywania oraz bie\u017c\u0105cych potrzeb politycznych czy spo\u0142ecznych.<\/p>\n

W obecnych czasach, gdy autorytet szko\u0142y s\u0142abnie, a rodzice poch\u0142oni\u0119ci karier\u0105 i pogoni\u0105 za pieni\u0119dzmi maj\u0105 coraz mniej czasu dla dzieci, telewizor sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym sprz\u0119tem w domu. Pe\u0142ni on funkcje rozrywkowe, informacyjne, a w wielu domach tak\u017ce funkcj\u0119 niani. Rodzice cz\u0119sto w\u0142\u0105czaj\u0105 dziecku bajk\u0119, by \u201emie\u0107 spok\u00f3j\u201d, czuj\u0105c si\u0119 przy tym usprawiedliwieni. Statystyczny Polak sp\u0119dza przed telewizorem trzy godziny i czterdzie\u015bci minut dziennie. Doro\u015bli cz\u0119sto nie u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, \u017ce w ten spos\u00f3b ucz\u0105 dzieci nie tylko biernego sp\u0119dzania czasu, ale tak\u017ce skazuj\u0105 je na czerpanie wzorc\u00f3w wy\u0142\u0105cznie z ekranu. Problem by\u0142by mniejszy, gdyby telewizj\u0119 ogl\u0105dano wsp\u00f3lnie z kim\u015b, kto potrafi wyja\u015bni\u0107 widziane tre\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej jednak m\u0142odzi widzowie s\u0105 pozostawieni sami sobie. Dzieci nie powinny by\u0107 pozostawiane przed telewizorem bez opieki doros\u0142ego, kt\u00f3ry na bie\u017c\u0105co ocenia\u0142by moralny aspekt ogl\u0105danych scen. Nawet w przypadku kresk\u00f3wek z elementami przemocy, doros\u0142y powinien wyt\u0142umaczy\u0107 dziecku, \u017ce np. kotek zachowa\u0142 si\u0119 \u017ale, krzywdz\u0105c kogo\u015b. Rozmowa z telewizorem powinna by\u0107 sta\u0142ym elementem wsp\u00f3lnego ogl\u0105dania.<\/p>\n

\u015awiat kreowany przez telewizj\u0119 staje si\u0119 dla wielu tym najwa\u017cniejszym, poniewa\u017c jest naj\u0142atwiej dost\u0119pny. Zgodnie z definicj\u0105 Miki, cz\u0142owiek otoczony informacjami z odbiornika kszta\u0142tuje okre\u015blone przekonania o tym, co widzi. Z czasem rodzi si\u0119 ustosunkowanie, a nast\u0119pnie stosunek emocjonalny motywuj\u0105cy do zachowa\u0144. Ze wzgl\u0119du na ludzk\u0105 tendencj\u0119 do generalizowania, postawy nabyte przed ekranem s\u0105 rozszerzane na ca\u0142e otoczenie. Gotowe wzorce zachowa\u0144 prezentowane przez bohater\u00f3w filmowych czy polityk\u00f3w s\u0105 \u0142atwo przyswajalne, gdy\u017c nie wymagaj\u0105 wysi\u0142ku my\u015blowego. Oferuj\u0105 gotowe, cho\u0107 nie zawsze najlepsze rozwi\u0105zania. Robert Cialdini zauwa\u017ca, \u017ce wszystko, co p\u0142ynie z telewizora, wpada bezpo\u015brednio do umys\u0142u odbiorcy, nie daj\u0105c szans na przetworzenie czy przemy\u015blenie informacji \u2013 w przeciwie\u0144stwie do gazety, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna od\u0142o\u017cy\u0107 i przeanalizowa\u0107.<\/p>\n

Dodatkowo, cz\u0142owiek wykszta\u0142ci\u0142 mechanizm obronny zwalniaj\u0105cy go z analizy nowych wiadomo\u015bci, opisany przez Leona Festingera jako teoria dysonansu poznawczego. Wyja\u015bnia ona zjawisko unikania informacji sprzecznych z wcze\u015bniejszymi nastawieniami. Je\u015bli dwie bliskie osoby maj\u0105 r\u00f3\u017cne opinie, pojawia si\u0119 dysonans, kt\u00f3ry naj\u0142atwiej zredukowa\u0107 poprzez zmian\u0119 opinii na tak\u0105, kt\u00f3ra przywr\u00f3ci zgodno\u015b\u0107.<\/p>\n

Wnioski ko\u0144cowe<\/b><\/p>\n

Podsumowaniem rozwa\u017ca\u0144 na temat wp\u0142ywu medi\u00f3w i kultury na to\u017csamo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 fragment z ksi\u0105\u017cki Zbyszka Melosika i Tomasza Szkudlarka \u201eKultura, to\u017csamo\u015b\u0107 i edukacja \u2013 migotanie znacze\u0144\u201d. Autorzy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce warto\u015bci mo\u017cna dzi\u015b przyjmowa\u0107 i porzuca\u0107 niemal do woli. Nowe pokolenie postrzega rzeczywisto\u015b\u0107 w kategoriach \u201eoferty\u201d, traktuj\u0105c j\u0105 jak supermarket. Do koszyka wrzucane s\u0105 kolejne warto\u015bci bez dba\u0142o\u015bci o ich sp\u00f3jno\u015b\u0107 \u2013 nikogo nie razi piwo obok od\u017cywek dla dzieci czy niskokaloryczny jogurt obok mro\u017conych hamburger\u00f3w. W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym \u015brodki masowej komunikacji w decyduj\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105 na poczucie \u201eja\u201d, warto\u015bci nieustannie w\u0119druj\u0105 przez przestrze\u0144 znacze\u0144, zmieniaj\u0105c swoje miejsca i osadzaj\u0105c si\u0119 w wci\u0105\u017c nowych kontekstach. Jest to proces nieustanny, nieuchronny i przebiegaj\u0105cy z ogromn\u0105 szybko\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Istota i mechanizmy powstawania postaw Ludzie funkcjonuj\u0105 w otaczaj\u0105cym ich \u015bwiecie, b\u0119d\u0105c nieustannie poddawanym oddzia\u0142ywaniu niezliczonej ilo\u015bci bod\u017ac\u00f3w, przedmiot\u00f3w oraz zjawisk. W\u015br\u00f3d nich szczeg\u00f3lne znaczenie przypisuje si\u0119 tym o charakterze spo\u0142ecznym. Proces poznawczy rozpoczyna si\u0119 w momencie, gdy cz\u0142owiek styka si\u0119 z nowym obiektem i d\u0105\u017cy do jego poznania. Wykorzystuje do tego posiadane zmys\u0142y: dotyk, … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[119],"class_list":["post-284","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-wplyw-telewizji-na-ksztaltowanie-sie-postaw-ludzkich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/284\/revisions\/285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}