{"id":27,"date":"2015-03-01T20:50:54","date_gmt":"2015-03-01T19:50:54","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=27"},"modified":"2026-01-01T13:18:18","modified_gmt":"2026-01-01T12:18:18","slug":"modelowanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/modelowanie\/","title":{"rendered":"Modelowanie w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Kolejn\u0105 technik\u0105 wykorzystywan\u0105 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych jest technika modelowania. Technika ta polega na uczeniu si\u0119 po\u017c\u0105danych zachowa\u0144 za pomoc\u0105 do\u015bwiadcze\u0144 zast\u0119pczych, obserwacj\u0119 i na\u015bladownictwo. Dzi\u0119ki niej mo\u017cna te\u017c zahamowa\u0107 zachowania dezadaptacyjne.<\/p>\n

\u201eReakcje emocjonalne na okre\u015blone bod\u017ace mog\u0105 zosta\u0107 r\u00f3wnie\u017c wyuczone dzi\u0119ki obserwowaniu reakcji emocjonalnych innych ludzi, kt\u00f3rzy w zwi\u0105zku z tymi bod\u017acami ujawniaj\u0105 przykre lub przyjemne prze\u017cycia. Zachowanie unikowe mo\u017ce by\u0107 usuwane przez obserwowanie odwa\u017cnych zachowa\u0144 modelu wobec obiektu wywo\u0142uj\u0105cego l\u0119k. Systematyczne obserwowanie eksponowanego pacjentowi zacho\u00adwa\u00adnia modelowego mo\u017ce by\u0107 zatem w niekt\u00f3rych przypadkach po\u017cyteczn\u0105 technik\u0105 terapeutyczn\u0105.\u201d21<\/a><\/p>\n

Stosuj\u0105c t\u0119 technik\u0119 nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce opr\u00f3cz okre\u015blenia zachowa\u0144, jakie maj\u0105 by\u0107 poddane modelowaniu, model powinien by\u0107 tak\u017ce dostosowany pod wzgl\u0119\u00addem p\u0142ci, wieku i statusu spo\u0142ecznego itp. do w\u0142a\u015bciwo\u015bci pacjenta. Wzory po\u017c\u0105da\u00adnych zachowa\u0144 przedstawiane s\u0105 pacjentowi \u201ein vivo\u201d lub w postaci symbolicznej. \u201eDla pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy charakteryzuj\u0105 si\u0119 pasywnym stosunkiem do w\u0142asnych problem\u00f3w \u017cyciowych, rozpisuje si\u0119 zachowanie podlegaj\u0105ce modelowaniu na ci\u0105g<\/p>\n

konkretnych reakcji. Terapeuta przyjmuje rol\u0119 aktywnej osoby zach\u0119caj\u0105cej pacjenta do wykonywania reakcji w ci\u0105gu ustalonego czasu. Sesje trwaj\u0105 tak d\u0142ugo, a\u017c pacjent zaczyna traktowa\u0107 nowe zachowanie jako ca\u0142kowicie spontaniczne. Wytworzone podczas sesji terapeutycznej zachowania utrzymuj\u0105 si\u0119 w sytuacjach poza terapi\u0105.22<\/a><\/p>\n

Na modelowaniu oparta jest m. in. technika zwana psychodram\u0105 behawioraln\u0105, a tak\u017ce technika fiksowania roli. Wielokrotne obserwowanie specyficznych scen demonstro\u00adwanych przez inne osoby, a nast\u0119pnie pr\u00f3by ich na\u015bladowania pozwalaj\u0105 pacjentowi nauczy\u0107 si\u0119 nowych form zachowania i niwelowa\u0107 nieprzystosowawcze nawyki.<\/p>\n

Modelowanie w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych<\/strong> jest jedn\u0105 z technik wykorzystywanych w terapii poznawczo-behawioralnej, kt\u00f3rej skuteczno\u015b\u0107 jest potwierdzona badaniami empirycznymi. Technika ta opiera si\u0119 na procesie uczenia si\u0119 przez obserwacj\u0119, znanym r\u00f3wnie\u017c jako uczenie si\u0119 spo\u0142eczne<\/strong> lub modelowanie spo\u0142eczne<\/strong>, opisanym w klasycznej teorii Alberta Bandury. W kontek\u015bcie zaburze\u0144 l\u0119kowych modelowanie pozwala pacjentowi na przyswajanie adaptacyjnych wzorc\u00f3w reakcji w sytuacjach wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k, poprzez obserwowanie, jak inni radz\u0105 sobie z podobnymi wyzwaniami.<\/p>\n

Teoretyczne podstawy modelowania zak\u0142adaj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek nie uczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie poprzez w\u0142asne do\u015bwiadczenie i pr\u00f3b\u0119 b\u0142\u0119du, lecz w znacznym stopniu poprzez obserwowanie zachowa\u0144 innych os\u00f3b, analizowanie ich skutk\u00f3w oraz na\u015bladowanie ich strategii. W przypadku zaburze\u0144 l\u0119kowych proces ten ma szczeg\u00f3lne znaczenie, poniewa\u017c osoby z nadmiernym l\u0119kiem cz\u0119sto unikaj\u0105 sytuacji trudnych i nie maj\u0105 okazji do naturalnego uczenia si\u0119 adaptacyjnych sposob\u00f3w radzenia sobie. Poprzez modelowanie terapeutyczne mog\u0105 zyska\u0107 wzorzec bezpiecznego i skutecznego reagowania.<\/p>\n

W praktyce terapeutycznej modelowanie mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy. W jednej z nich terapeuta sam wykonuje zadanie lub stawia si\u0119 w sytuacji wywo\u0142uj\u0105cej l\u0119k, werbalizuj\u0105c swoje strategie radzenia sobie, emocje i kroki dzia\u0142ania. Pacjent obserwuje proces i jego efekty, a nast\u0119pnie jest stopniowo anga\u017cowany w podobne sytuacje, najpierw w kontrolowanym \u015brodowisku terapeutycznym, a p\u00f3\u017aniej w rzeczywisto\u015bci. Taki proces umo\u017cliwia nie tylko nauk\u0119 konkretnych umiej\u0119tno\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c redukcj\u0119 l\u0119ku poprzez do\u015bwiadczenie, \u017ce sytuacja nie prowadzi do katastrofy.<\/p>\n

Modelowanie mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c charakter grupowy, zw\u0142aszcza w terapii zaburze\u0144 l\u0119kowych spo\u0142ecznych. W grupie pacjenci obserwuj\u0105, jak inni cz\u0142onkowie grupy konfrontuj\u0105 si\u0119 ze swoimi l\u0119kami, np. wyst\u0119puj\u0105c publicznie, inicjuj\u0105c kontakt interpersonalny czy podejmuj\u0105c zadania wymagaj\u0105ce ekspozycji. Obserwacja skutecznego radzenia sobie r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w lub innych uczestnik\u00f3w grupy pozwala wzmocni\u0107 poczucie w\u0142asnej skuteczno\u015bci i motywacj\u0119 do dzia\u0142ania, a tak\u017ce zmniejsza poczucie izolacji i wstydu.<\/p>\n

Skuteczno\u015b\u0107 modelowania w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych jest wzmacniana przez integracj\u0119 z innymi technikami poznawczo-behawioralnymi. Na przyk\u0142ad po obserwacji modelu pacjent mo\u017ce wykonywa\u0107 zadania ekspozycyjne z u\u017cyciem autoinstrukcji Meichenbauma, co pozwala \u0142\u0105czy\u0107 wzorzec zachowania z wewn\u0119trznym dialogiem wspieraj\u0105cym samoregulacj\u0119. Dodatkowo, zastosowanie technik relaksacyjnych lub treningu oddechowego podczas modelowania zwi\u0119ksza tolerancj\u0119 na do\u015bwiadczenie l\u0119ku i sprzyja utrwaleniu nowych zachowa\u0144.<\/p>\n

W kontek\u015bcie psychoterapii dzieci modelowanie jest szczeg\u00f3lnie efektywne, poniewa\u017c dzieci ucz\u0105 si\u0119 w du\u017cym stopniu poprzez obserwacj\u0119 doros\u0142ych i r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Terapeuta lub rodzic mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 modelu, demonstruj\u0105c spokojne i adaptacyjne zachowania w sytuacjach stresowych, co u\u0142atwia dziecku przyswojenie strategii radzenia sobie i stopniowe oswajanie \u017ar\u00f3de\u0142 l\u0119ku. Badania pokazuj\u0105, \u017ce modelowanie zmniejsza zachowania unikowe, poprawia samokontrol\u0119 i wzmacnia poczucie kompetencji.<\/p>\n

Modelowanie w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych jest technik\u0105 opart\u0105 na obserwacyjnym uczeniu si\u0119, pozwalaj\u0105c\u0105 pacjentowi na przyswajanie adaptacyjnych wzorc\u00f3w reakcji w sytuacjach wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k. Jej skuteczno\u015b\u0107 wynika z mo\u017cliwo\u015bci do\u015bwiadczenia sukcesu w bezpiecznym kontek\u015bcie, wzmocnienia poczucia w\u0142asnej skuteczno\u015bci oraz redukcji unikowego zachowania. Integracja modelowania z innymi metodami poznawczo-behawioralnymi zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107 terapii i przyczynia si\u0119 do trwa\u0142ych zmian w funkcjonowaniu emocjonalnym i spo\u0142ecznym jednostki.<\/p>\n

\n

22<\/a> L. Grzesiuk, Psychoterapia. Warszawa 2002, PWN, s.200<\/p>\n

21<\/a> S. Kratochvil, Psychoterapia. Warszawa 1984, PWN, s.278<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kolejn\u0105 technik\u0105 wykorzystywan\u0105 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych jest technika modelowania. Technika ta polega na uczeniu si\u0119 po\u017c\u0105danych zachowa\u0144 za pomoc\u0105 do\u015bwiadcze\u0144 zast\u0119pczych, obserwacj\u0119 i na\u015bladownictwo. Dzi\u0119ki niej mo\u017cna te\u017c zahamowa\u0107 zachowania dezadaptacyjne. \u201eReakcje emocjonalne na okre\u015blone bod\u017ace mog\u0105 zosta\u0107 r\u00f3wnie\u017c wyuczone dzi\u0119ki obserwowaniu reakcji emocjonalnych innych ludzi, kt\u00f3rzy w zwi\u0105zku z tymi bod\u017acami ujawniaj\u0105 przykre … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[31],"class_list":["post-27","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-modelowanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":296,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27\/revisions\/296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}