{"id":141,"date":"2019-09-10T14:36:29","date_gmt":"2019-09-10T12:36:29","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=141"},"modified":"2023-07-23T13:12:10","modified_gmt":"2023-07-23T11:12:10","slug":"histeria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/histeria\/","title":{"rendered":"Histeria"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Histeria odnosi si\u0119 do grupy objaw\u00f3w nerwicowych, takich jak nadmierne emocje, zdenerwowanie, demonstracyjno\u015b\u0107 zachowa\u0144, strach lub b\u00f3l w okre\u015blonym obszarze cia\u0142a. Symptomatologia mo\u017ce obejmowa\u0107 spektakularne ataki histerii z drgawkami, parali\u017cem, utrat\u0105 mowy lub wzroku. Termin ten nosi baga\u017c historycznych teorii i pr\u00f3b wyja\u015bnie\u0144, cz\u0119sto pejoratywnie kojarzonych z kobietami i ich seksualno\u015bci\u0105. W nowoczesnej psychiatrii termin ten zosta\u0142 zast\u0105piony przez „zaburzenia dysocjacyjne, konwersyjne”, chocia\u017c w potocznej mowie nadal jest u\u017cywany do okre\u015blenia przesadnych reakcji emocjonalnych.[1]<\/p>\n

„Histeria zbiorowa” jest terminem u\u017cywanym w psychiatrii i psychologii, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na codzienne dyskursy. Ta terminologia jest jednak rzadko u\u017cywana w literaturze specjalistycznej.[2] Zjawisko „masowej histerii” lub „histerycznej zarazy” ujawnia si\u0119 jako niekontrolowane emocjonalne szale\u0144stwo o symptomatologii „histerycznej”, kt\u00f3re szybko rozprzestrzenia si\u0119 w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w danej spo\u0142eczno\u015bci. Jednostki nie musz\u0105 si\u0119 zna\u0107 ani utrzymywa\u0107 bezpo\u015bredni kontakt, aby zosta\u0107 wp\u0142ywem.[3]<\/p>\n

Mechanizm i przyczyny zjawiska masowej histerii s\u0105 omawiane w opracowaniu J.A. Alcocka w Encyclopedia of Psychology. Reakcj\u0105 na og\u00f3lne poczucie niezadowolenia w spo\u0142eczno\u015bci mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednie dzia\u0142ania, takie jak zamieszki, protesty, wandalizm. Jednak gdy \u017ar\u00f3d\u0142o dyskomfortu jest nieznane, niejasne lub rozproszone, ludzie mog\u0105 przyjmowa\u0107 role „ofiar”. Plotki i podatno\u015b\u0107 na sugestie odgrywaj\u0105 du\u017c\u0105 rol\u0119 w wybuchach zbiorowej histerii.[4]<\/p>\n

Osoby z cechami histrionicznymi s\u0105 najbardziej podatne na wp\u0142ywanie przez zbiorow\u0105 histeri\u0119. Cz\u0119sto s\u0142u\u017c\u0105 jako kluczowi propagatorzy i aktywnie wspieraj\u0105 eskalacj\u0119 zachowa\u0144 emocjonalnych. Wybuchy masowej histerii s\u0105 zwykle kr\u00f3tkotrwa\u0142e z powodu ich samoreguluj\u0105cego charakteru.[5]<\/p>\n

A. Jakubik t\u0142umaczy wyst\u0119powanie histerii zbiorowej poprzez wp\u0142yw czynnik\u00f3w spo\u0142eczno-kulturowych. Wsp\u00f3\u0142czesne przypadki obejmuj\u0105 pora\u017cenia, dr\u017cenia, przykurcze, znieczulenia, wymioty, itp. Przegl\u0105d serwis\u00f3w informacyjnych nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zbiorowe ataki histerii wci\u0105\u017c maj\u0105 miejsce.[6]<\/p>\n

L.P. Boss przedstawi\u0142 kompleksowe opracowanie i analiz\u0119 przypadk\u00f3w masowej histerii od 1872 do 1993 roku. Opieraj\u0105c si\u0119 na literaturze angloj\u0119zycznej, opracowa\u0142 aspekty ilo\u015bciowe i jako\u015bciowe epidemii histerii w r\u00f3\u017cnych kulturach, grupach etnicznych i religijnych na ca\u0142ym \u015bwiecie.[7]<\/p>\n

W literaturze angloj\u0119zycznej termin „mass hysteria” jest cz\u0119sto zast\u0119powany przez „mass sociogenic illness” (MSI), co mo\u017cna by przet\u0142umaczy\u0107 jako „masowe zaburzenie socjogenne”. To zjawisko odnosi si\u0119 do nag\u0142ego rozpowszechniania si\u0119 objaw\u00f3w chorobowych w pewnej grupie, pomimo braku somatycznych przyczyn. Kiedy dolegliwo\u015bci jednej osoby s\u0105 zauwa\u017cane przez innych i pot\u0119gowane przez plotki o u\u017cyciu truj\u0105cej substancji lub gazu, szybko mo\u017ce doj\u015b\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej jest potrzebna interwencja wszystkich dost\u0119pnych ambulans\u00f3w w mie\u015bcie. Zjawisko to nie odnosi si\u0119 do os\u00f3b cierpi\u0105cych na zaburzenia histeryczne (lub konwersyjne), ale raczej obejmuje osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 s\u0105 uwa\u017cane za zdrowe.[8]<\/p>\n

Badacze, traktuj\u0105c masow\u0105 histeri\u0119 jako reakcj\u0119 kulturowo zale\u017cn\u0105 na stres, wskazuj\u0105 na dzia\u0142anie dw\u00f3ch mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 reprezentowa\u0107 dwa oddzielne typy masowej histerii. S. Wessely identyfikuje dwa typy masowego zaburzenia socjogennego (MSI): masow\u0105 histeri\u0119 l\u0119kow\u0105 i masow\u0105 histeri\u0119 motoryczn\u0105. Pierwszy typ charakteryzuje si\u0119 kr\u00f3tkotrwa\u0142ym, zazwyczaj jednodniowym, intensywnym poczuciem l\u0119ku po postrze\u017ceniu fa\u0142szywego zagro\u017cenia. Drugi typ powstaje w wyniku powolnej akumulacji nieroz\u0142adowanego napi\u0119cia, np. spowodowanego trudn\u0105 sytuacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, i objawia si\u0119 symptomami konwersyjnymi, takimi jak dr\u017cenie, skurcze, s\u0142abo\u015b\u0107 itp., kt\u00f3re mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 przez tygodnie lub nawet miesi\u0105ce.[9]<\/p>\n

Analizy wskazuj\u0105 na ewolucj\u0119 i zmienno\u015b\u0107 historyczn\u0105 obrazu masowej histerii, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 odzwierciedla\u0107 spo\u0142eczne problemy, zmieniaj\u0105c si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kontekstu i okoliczno\u015bci. Wybuchy masowej histerii z XIX wieku i wcze\u015bniejszych okres\u00f3w mia\u0142y wyra\u017anie psychomotoryczny i teatralny charakter, b\u0119d\u0105c reakcjami na d\u0142ugotrwa\u0142e napi\u0119cie. Typowym przyk\u0142adem by\u0142y op\u0119tania w klasztorach \u017ce\u0144skich. Czasy wsp\u00f3\u0142czesne przynosz\u0105 nam masowe objawy l\u0119kowe w reakcji na niespodziewane bod\u017ace alarmowe, jak plotki o zatrutych pokarmach czy nieznane intensywne zapachy.[10]<\/p>\n

Epidemie zaburze\u0144 o charakterze podobnym do histerycznego zdarzaj\u0105 si\u0119 nie tylko w kulturze zachodniej. A. Jakubik, w kontek\u015bcie psychiatrii kulturowej (transkulturowej), opisuje r\u00f3\u017cne „egzotyczne” zespo\u0142y zaburze\u0144 o charakterze histerycznym, zar\u00f3wno indywidualne, jak i zbiorowe. W\u015br\u00f3d nich warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zespo\u0142y l\u0119kowe, takie jak koro wyst\u0119puj\u0105ce w Chinach, Indonezji i Malezji, okre\u015blane jako stan ostrego l\u0119ku przed \u015bmierci\u0105, kt\u00f3ra ma nast\u0105pi\u0107 w wyniku wci\u0105gni\u0119cia cz\u0142onka do brzucha. Znane s\u0105 przypadki zbiorowych atak\u00f3w koro, kiedy du\u017ce grupy m\u0119\u017cczyzn w panice szukaj\u0105 pomocy u lekarzy i szaman\u00f3w. Do tego typu zaburze\u0144 mo\u017cna zaliczy\u0107 tak\u017ce l\u0119k kajakowy u Eskimos\u00f3w, a tak\u017ce tanatofobi\u0119 (\u015bmier\u0107 voodoo) u Indian Ameryki Po\u0142udniowej i mieszka\u0144c\u00f3w Afryki \u015arodkowej. Intryguj\u0105ce s\u0105 tak\u017ce napadowe reakcje histeryczne, takie jak latah dotykaj\u0105cy kobiety na Jawie i charakteryzuj\u0105cy si\u0119 zachowaniami na\u015bladowczymi, strachem i bez\u0142adn\u0105 ucieczk\u0105, czy amok, typowy dla Azji po\u0142udniowo-wschodniej, szczeg\u00f3lnie Malaj\u00f3w. S\u0142owo „amok” odnosi si\u0119 do zaw\u0119\u017cenia \u015bwiadomo\u015bci z nag\u0142ym podnieceniem i agresj\u0105 lub autoagresj\u0105.[11]<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c op\u0119tanie jest zjawiskiem historycznie i kulturowo uwarunkowanym, definiowanym jako „stan indywidualnego lub zbiorowego transu albo ekstazy, przebiegaj\u0105cy ze zw\u0119\u017ceniem \u015bwiadomo\u015bci i zazwyczaj po\u0142\u0105czony z czynno\u015bciami rytualnymi, zale\u017cnymi od rodzaju religii, wierze\u0144 i obyczaj\u00f3w”.[12]<\/p>\n

W tych rozwa\u017caniach, na pograniczu psychiatrii i kulturoznawstwa, wyra\u017anie zaznaczaj\u0105 si\u0119 dwie podstawowe tezy: 1. istnieje specyficzny zwi\u0105zek mi\u0119dzy czynnikami kulturowymi a zaburzeniami psychicznymi, 2. poj\u0119cie normy i patologii psychicznej – pomijaj\u0105c powa\u017cne trudno\u015bci definicyjne – nie mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane bez uwzgl\u0119dnienia relatywizmu kulturowego. Perspektywa mi\u0119dzykulturowa na masow\u0105 histeri\u0119 jeszcze wyra\u017aniej pokazuje, jak bardzo tre\u015bci i sposoby do\u015bwiadczania l\u0119ku s\u0105 uzale\u017cnione od czynnik\u00f3w kulturowych.[13]<\/p>\n

\n

[1]<\/sup>\u00a0 Por. M. Jarosz, S. Cwynar (red.), Podstawy psychiatrii, PZWL, Warszawa 1978.<\/p>\n

[2]<\/sup>\u00a0 A. Jakubik, Histeria: metodologia, teoria, psychopatologia, PZWL, Warszawa 1979.<\/p>\n

[3]<\/sup>\u00a0 Klasyfikacja chor\u00f3b ICD-10: F44 (zaburzenia dysocjacyjne, konwersyjne) – ca\u0142a gama zaburze\u0144 o charakterze histerycznym a tak\u017ce klasyfikacja DSM IV: 301.5 (osobowo\u015b\u0107 histrioniczna)<\/p>\n

[4]<\/sup>\u00a0 J.A. Alcock, Mass Hysteria, (w:) R.J. Corsini (red.) Encyclopedia of Psychology, Vol. 2, New York 1994, s. 373-374.<\/p>\n

[5]<\/sup>\u00a0 A. Jakubik, dz. cyt., s. 327-328.<\/p>\n

[6]<\/sup>\u00a0 A. Jakubik, dz. cyt., s. 327.<\/p>\n

[7]<\/sup>\u00a0 abclocal.go.com\/kgo\/story?section=nation_world&id=5189765<\/p>\n

[8]<\/sup> \u00a0 capitalfm.co.ke\/news\/newsarticle.asp?newsid=1940&newscategoryid=1<\/p>\n

[9]<\/sup> \u00a0 L.P., Boss, Epidemie hysteria: A reviev of the PublishedLiteratur\u0119, \u201cEpidemiological Reviews\u201d, Vol. 19, No.2 (1997), s. 233-242; epirev.oxfordjournals.org\/cgi\/reprint\/19\/2\/233<\/p>\n

[10]<\/sup> R.E. Bartholomhew, S. Wessely, Protean nature of sociogenic illness: From possessed nuns to chemical and biological terrorism fears, British Journal of Psychiatry, (2002) 180, 300-306;<\/p>\n

http: \/\/bj p.rcpsych. org\/cgi\/content\/full\/180\/4\/300<\/p>\n

[11]<\/sup> A. Jakubik, dz. cyt., por A. Jakubik, Kultura a zaburzenia psychiczne, psychologia.net.pl\/artykul.php?level=98<\/p>\n

[12]<\/sup> Tam\u017ce.<\/p>\n

[13]<\/sup> A. Jakubik, Psychiatria kulturowa, (w:) Psychiatria. Tom 3, (red.) S. D\u0105browski, J. Jaroszy\u0144ski, S. Pu\u017cy\u0144ski, PZWL, Warszawa 1989, s.51-65.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Histeria odnosi si\u0119 do grupy objaw\u00f3w nerwicowych, takich jak nadmierne emocje, zdenerwowanie, demonstracyjno\u015b\u0107 zachowa\u0144, strach lub b\u00f3l w okre\u015blonym obszarze cia\u0142a. Symptomatologia mo\u017ce obejmowa\u0107 spektakularne ataki histerii z drgawkami, parali\u017cem, utrat\u0105 mowy lub wzroku. Termin ten nosi baga\u017c historycznych teorii i pr\u00f3b wyja\u015bnie\u0144, cz\u0119sto pejoratywnie kojarzonych z kobietami i ich seksualno\u015bci\u0105. W nowoczesnej psychiatrii termin … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[18],"class_list":["post-141","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-histeria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":253,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141\/revisions\/253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}