{"id":137,"date":"2019-07-10T14:30:50","date_gmt":"2019-07-10T12:30:50","guid":{"rendered":"http:\/\/psychologia.pracemgr.com.pl\/?p=137"},"modified":"2023-07-23T12:57:39","modified_gmt":"2023-07-23T10:57:39","slug":"zachowania-zbiorowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/zachowania-zbiorowe\/","title":{"rendered":"Zachowania zbiorowe"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (4 votes) <\/div>\n <\/div>\n

\u201eZachowania masowe\u201d \u2013 termin zdefiniowany w S\u0142owniku Psychologii jako kolektywne reakcje grupy, w kt\u00f3rych nie obserwuje si\u0119 bezpo\u015bredniej wzajemnej komunikacji czy wp\u0142ywu jednostek na ca\u0142o\u015b\u0107. Do przyk\u0142ad\u00f3w takich zachowa\u0144 zalicza si\u0119 trendy, zwyczaje, style ubioru, ruchy polityczne itd. Wierzy si\u0119, \u017ce wp\u0142yw spo\u0142eczny jest przekazywany poprzez systemy komunikacji masowej. Inne okre\u015blenie to „masowe zara\u017canie si\u0119”.[1]<\/p>\n

Zjawisko zachowa\u0144 zbiorowych badane by\u0142o przez wielu, g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skich, socjolog\u00f3w, jak H. Blumer, R.H. Turner, L.M. Killian, N.J. Smelser. A. Doma\u0144ski prezentuje ewolucj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w na ten temat oraz dyskusje i krytyk\u0119 z jakimi spotyka\u0142y si\u0119 prace dotycz\u0105ce tego zagadnienia. Istotne by\u0142o wp\u0142yw prac klasyk\u00f3w jak G. Le Bon, S. Sighele, G. Tarde, W. McDougall, R. E. Park na wsp\u00f3\u0142czesnych autor\u00f3w i na og\u00f3ln\u0105 wiedz\u0119 na temat zachowa\u0144 zbiorowych. Nie mo\u017cna zapomina\u0107 o tonie zawartym w klasycznych pismach Ortegi y Gasseta. Masa jest tutaj przedstawiana jako krwio\u017cercza, wiecznie g\u0142odna bestia, kt\u00f3ra ci\u0105gle si\u0119 rozwija, poch\u0142aniaj\u0105c i niszcz\u0105c wszystko na swojej drodze.[2]<\/p>\n

W\u015br\u00f3d krytyk\u00f3w tych teorii wymienionych przez A. Doma\u0144skiego s\u0105 W.A. Gamson i C.J. Couch. Ich g\u0142\u00f3wne zarzuty dotycz\u0105 postulat\u00f3w o irracjonalno\u015bci zachowa\u0144, deviacji bez uwzgl\u0119dnienia celowo\u015bci i planowania wyst\u0105pie\u0144 masowych. Skrytykowali oni nadmierne skupienie na afektach, emocjach i spontaniczno\u015bci, przy pomini\u0119ciu roli struktury, organizacji i predyspozycji do okre\u015blonych zachowa\u0144. Najcz\u0119\u015bciej krytyka pochodzi od zwolennik\u00f3w teorii \u201edzia\u0142ania zbiorowego\u201d, kt\u00f3rzy podkre\u015blaj\u0105 nowe zastosowania podej\u015b\u0107 badawczych, takich jak mobilizacja zasob\u00f3w czy konstruktywizm spo\u0142eczny, do badania rozruch\u00f3w, protest\u00f3w, zbiorowej przemocy czy ruch\u00f3w spo\u0142ecznych. Zalecaj\u0105 oni zamieni\u0107 termin \u201et\u0142um\u201d, obarczony du\u017cym negatywnym \u0142adunkiem emocjonalnym, na \u201ezgromadzenie\u201d.[3]<\/p>\n

A. Doma\u0144ski zauwa\u017ca, \u017ce taki krytyczny trend, lub moda naukowa, rzuca cie\u0144 na ca\u0142o\u015b\u0107 bada\u0144 dotycz\u0105cych zachowa\u0144 zbiorowych, kt\u00f3re dotycz\u0105 nie tylko protest\u00f3w i ruch\u00f3w spo\u0142ecznych, ale r\u00f3wnie\u017c takich temat\u00f3w jak: plotki, przemijaj\u0105ca fascynacja, moda, zbiorowe szale\u0144stwo, zbiorowa przemoc, panika, lincz, pl\u0105drowanie, zachowanie podczas katastrof czy masowa histeria. Przewaga paradygmatu dzia\u0142a\u0144 zbiorowych mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 prac na temat masowej histerii w socjologii zachodniej i brak takich prac w Polsce.[4]<\/p>\n

Materia\u0142y na temat zachowa\u0144 zbiorowych znajdziemy r\u00f3wnie\u017c w Suplemencie do Encyklopedii Socjologii. W tym podej\u015bciu, podstawowymi cechami zachowa\u0144 zbiorowych s\u0105 ich tymczasowo\u015b\u0107 i spontaniczno\u015b\u0107. S\u0105 trudne do zaplanowania i systematycznego obserwowania, co nie sprzyja popularno\u015bci tej tematyki w badaniach socjologicznych. Ich tymczasowo\u015b\u0107 wynika z tego, \u017ce s\u0105 one reakcjami na r\u00f3\u017cne wydarzenia losowe, publiczne wydarzenia wywo\u0142uj\u0105ce silne emocje (lincze, akty terrorystyczne, wydarzenia sportowe, itp.) czy katastrofy historyczne (wojny, pucze), przemys\u0142owe oraz naturalne (trz\u0119sienia ziemi, powodzie, w tym r\u00f3wnie\u017c epidemie i rozw\u00f3j nieuleczalnych chor\u00f3b).[5]<\/p>\n

Podstawowe za\u0142o\u017cenia prac H. Blumera i N.J. Smelsera s\u0105 tu opisane. H. Blumer proponuje koncepcj\u0119 komunikacji okr\u0119\u017cnej (cyrkularnej) jako wyja\u015bnienie zjawiska zbiorowych zachowa\u0144. W sytuacji niezrozumia\u0142ej i nieustrukturyzowanej, ludzie zaczynaj\u0105 komunikowa\u0107 si\u0119 za pomoc\u0105 plotek i pog\u0142osek oraz wzmacniaj\u0105 wzajemne reakcje emocjonalne. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do zachowa\u0144 panicznych. Jednak takie zachowania s\u0105 bardziej typowe dla t\u0142um\u00f3w ni\u017c mas. Masa, w por\u00f3wnaniu do t\u0142umu, jest bardziej anonimowa, fizycznie r\u00f3\u017cna. Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy l\u0119kiem a panik\u0105, a tak\u017ce czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te emocje w wymiarze zbiorowym i indywidualnym?[6]<\/p>\n

Co na koniec o zachowaniach zbiorowych powiedzie\u0107 mog\u0105 nam wyniki bada\u0144 prowadzonych na przestrzeni ostatnich lat? Czy istniej\u0105 jakie\u015b uog\u00f3lnienia? Jakie s\u0105 nowe tendencje w zachowaniach zbiorowych, na co zwracaj\u0105 uwag\u0119 badacze? To pytania, na kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 badania socjolog\u00f3w.[7]<\/p>\n

\n

[1]<\/sup>\u00a0 J. Szczepa\u0144ski, op. cit., s. 445-447.<\/p>\n

[2]<\/sup> A.S. Reber, E.S. Reber, S\u0142ownik Psychologii, Wyd. Scholar, Warszawa 2002, s. 908.<\/p>\n

[3]<\/sup> A. Doma\u0144ski, Aktualno\u015b\u0107 koncepcji zachowa\u0144 zbiorowych, \u201eStudia Socjologiczne\u201d, nr 4(2003),s. 27-54.<\/p>\n

[4]<\/sup> E. Canetti, Masa i w\u0142adza, Czytelnik, Warszawa 1996.<\/p>\n

[5]<\/sup>\u00a0 A. Doma\u0144ski, op. cit., s.29.<\/p>\n

[6]<\/sup>\u00a0 B. Misztal, Has\u0142o: Zachowanie zbiorowe, Encyklopedia socjologii, Suplement, K. Kwa\u015bniewicz (red.), Oficyna Naukowa, Warszawa 2005, s. 410-413.<\/p>\n

[7]<\/sup>\u00a0 Ibidem, s. 411.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eZachowania masowe\u201d \u2013 termin zdefiniowany w S\u0142owniku Psychologii jako kolektywne reakcje grupy, w kt\u00f3rych nie obserwuje si\u0119 bezpo\u015bredniej wzajemnej komunikacji czy wp\u0142ywu jednostek na ca\u0142o\u015b\u0107. Do przyk\u0142ad\u00f3w takich zachowa\u0144 zalicza si\u0119 trendy, zwyczaje, style ubioru, ruchy polityczne itd. Wierzy si\u0119, \u017ce wp\u0142yw spo\u0142eczny jest przekazywany poprzez systemy komunikacji masowej. Inne okre\u015blenie to „masowe zara\u017canie si\u0119”.[1] … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[90],"class_list":["post-137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-mgr","tag-zachowania-zbiorowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":251,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137\/revisions\/251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}