{"id":85,"date":"2016-01-19T18:10:48","date_gmt":"2016-01-19T17:10:48","guid":{"rendered":"http:\/\/prawo.pracemgr.com.pl\/?p=85"},"modified":"2016-01-19T18:10:48","modified_gmt":"2016-01-19T17:10:48","slug":"charakter-prawny-stosunku-przysposobienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/charakter-prawny-stosunku-przysposobienia\/","title":{"rendered":"Charakter prawny stosunku przysposobienia"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

We wsp\u00f3\u0142czesnym prawie przysposobienie (\u0142aci\u0144skie: adoptio<\/em>) oznacza nawi\u0105zanie mi\u0119dzy przysposabiaj\u0105cym a przysposobionym stosunku prawnorodzinnego podobnego do stosunku miedzy rodzicami a dzieckiem, zgodnie z artyku\u0142em 121 \u00a7 1 KRiO. Ka\u017cdy stosunek cywilnoprawny powstaje w rezultacie zdarzenia prawnego. Zdarzeniem prawnym, kt\u00f3rego zaistnienie powoduje skutek w postaci powstania stosunku przysposobienia, jest prawomocne orzeczenie przysposobienia. Koniecznymi elementami ka\u017cdego stosunku cywilnoprawnego s\u0105: po jednej stronie prawo podmiotowe, a po drugiej stronie odpowiadaj\u0105cy mu (to znaczy korelatywnie z nim sprz\u0119\u017cony) obowi\u0105zek. Te dwa elementy stanowi\u0105 tre\u015b\u0107 stosunku cywilnoprawnego64<\/a>.<\/p>\n

Mi\u0119dzy stronami tego\u017c stosunku powstaj\u0105 takie same prawa i obowi\u0105zki, jakie istniej\u0105 mi\u0119dzy dzieckiem a jego naturalnymi rodzicami. Stosunek prawny wynikaj\u0105cy z przysposobienia jest jednak podobny, ale nie jest taki sam jak stosunek mi\u0119dzy rodzicami a ich rodzonym dzieckiem, m.in. dlatego \u017ce w niekt\u00f3rych wypadkach przysposobienie mo\u017ce by\u0107 rozwi\u0105zane. Poza tym przysposobienie nie jest jednolit\u0105 instytucj\u0105 prawn\u0105. Niekiedy mo\u017ce ono tworzy\u0107 stosunek prawnorodzinny tylko mi\u0119dzy samym przysposabiaj\u0105cym a dzieckiem, bez skutk\u00f3w dla innych cz\u0142onk\u00f3w rodziny (tzw. przysposobienie niepe\u0142ne).<\/p>\n

W orzecznictwie funkcjonuje tak\u017ce inne okre\u015blenie przysposobienia, a mianowicie, \u017ce jest ono aktem formalnym (orzeczeniem s\u0105du), w kt\u00f3rym s\u0105d powo\u0142uje stosunek prawny mi\u0119dzy przysposabiaj\u0105cym a przysposobionym dzieckiem65<\/a>.<\/p>\n

W przysposobieniu upatruje si\u0119 spos\u00f3b zaspokojenia z jednej strony potrzeby dziecka co do wychowywania si\u0119 w rodzinie, a z drugiej \u2013 potrzeby spe\u0142nienia roli rodzicielskiej przez osoby doros\u0142e maj\u0105ce i nie maj\u0105ce w\u0142asnych dzieci. Wychowanie w zast\u0119pczym \u015brodowisku rodzinnym, w kt\u00f3rym dziecko pozostaje w bliskich, indywidualnych stosunkach z osobami tworz\u0105cymi rodzin\u0119, jest niew\u0105tpliwie korzystniejsze dla rozwoju dziecka ni\u017c wychowywanie si\u0119 w zak\u0142adzie opieku\u0144czym.<\/p>\n

Podstawow\u0105 funkcj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, jak\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie spe\u0142nia przysposobienie dziecka, jest zast\u0105pienie brakuj\u0105cego \u015brodowiska rodzinnego. Brak ten mo\u017ce by\u0107 skutkiem \u015bmierci rodzic\u00f3w, jednak najcz\u0119\u015bciej rodzice \u017cyj\u0105, ale z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie spe\u0142niaj\u0105 oni nale\u017cycie swoich zada\u0144 rodzicielskich66<\/a>. Najwa\u017cniejszym elementem oceny stanu faktycznego i celem adopcji jest dobro dziecka w uj\u0119ciu perspektywicznym, tj. maj\u0105c na wzgl\u0119dzie jego rozw\u00f3j ku doros\u0142o\u015bci. Cel ten wynika wprost z normatywnego za\u0142o\u017cenia, \u017ce przysposobi\u0107 mo\u017cna tylko dziecko ma\u0142oletnie i tylko dla jego dobra (artyku\u0142 114 \u00a7 1 KRiO). By ten cel jednak osi\u0105gn\u0105\u0107, potrzebne jest takie \u015brodowisko rodzinne, w kt\u00f3rym dziecko zaspokoi swoje potrzeby uczuciowe, a wi\u0119c znajdzie osoby, kt\u00f3re darz\u0105 je uczuciem i pragn\u0105 spe\u0142nienia roli rodzicielskiej. Dlatego wydaje si\u0119 zbyt skrajny pogl\u0105d SN, i\u017c \u201ecelem, jakiemu ma s\u0142u\u017cy\u0107 instytucja przysposobienia, nie jest interes i zaspokojenie potrzeb uczuciowych i rodzinnych przysposabiaj\u0105cych, lecz tylko i wy\u0142\u0105cznie dobro ma\u0142oletniego dziecka\u201d67<\/a>. Trafniej by\u0142oby powiedzie\u0107, \u017ce wzgl\u0105d na przysposabiaj\u0105cych nie mo\u017ce by\u0107 jedynym celem przysposobienia, poniewa\u017c najpierw trzeba zbada\u0107, czy przysposobienie jest zgodne z dobrem dziecka. Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pomija\u0107 postawy i stosunku emocjonalnego kandydat\u00f3w na przysposabiaj\u0105cych do konkretnego dziecka, bo bez w\u0105tpienia wp\u0142ywaj\u0105 one na powodzenie przysposobienia w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

W przesz\u0142o\u015bci adopcja spe\u0142nia\u0142a r\u00f3\u017cne cele, nie tylko o charakterze rodzinnym, ale i publicznym. Przede wszystkim adopcja mia\u0142a zaradzi\u0107 niekorzystnej sytuacji os\u00f3b, kt\u00f3rzy swoich aspiracji maj\u0105tkowych, politycznych (dynastycznych) nie mogli zrealizowa\u0107 z powodu braku w\u0142asnych potomk\u00f3w. Kontynuacja w\u0142adzy danej rodziny (rodu), mo\u017cliwe dzi\u0119ki adopcji. Spe\u0142nia\u0142a ona wi\u0119c rol\u0119 odleg\u0142\u0105 od tej, jak\u0105 dzisiaj przypisujemy przysposobieniu dziecka.<\/p>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej przysposobienie jako instytucja prawa rodzinnego sta\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie potrzebna ze wzgl\u0119du na znaczn\u0105 liczb\u0119 dzieci pozbawionych rodzic\u00f3w. Dopiero w kodeksie rodzinnym (KRiO) z 1950 roku zerwano z kontraktow\u0105 form\u0105 adopcji i sta\u0142a si\u0119 ona wy\u0142\u0105cznie instytucj\u0105 rodzinnego prawa osobowego.<\/p>\n

O powstaniu stosunku prawnego w wyniku przysposobienia orzeka s\u0105d opieku\u0144czy.<\/p>\n

Dzisiaj z kolei niepokoj\u0105co wzrasta liczba dzieci odrzuconych przez rodzic\u00f3w, wychowawczo zaniedbanych i wskutek tego umieszczonych w zak\u0142adach opieku\u0144czych, a rzadziej w rodzinach zast\u0119pczych. Wsp\u00f3\u0142czesna psychologia rozwojowa wskazuje na cz\u0119sto nieodwracalne, negatywne skutki braku bliskich i sta\u0142ych wi\u0119zi rodzinnych dla prawid\u0142owego rozwoju dziecka68<\/a>. Chodzi tu o tzw. sieroctwo spo\u0142eczne, kt\u00f3re jest cz\u0119sto rezultatem patologii rodziny (alkoholizm, maltretowanie dziecka, prostytucja, lekcewa\u017c\u0105ce podej\u015bcie do \u017cycia), ale tak\u017ce nast\u0119pstwem ub\u00f3stwa, nieporadno\u015bci, choroby nabytej lub wrodzonej niedorozwoju. Zwraca si\u0119 uwag\u0119 na powa\u017cne dla rozwoju psychofizycznego dziecka skutki tzw. choroby sierocej, nabytej zazwyczaj wskutek braku osobistej styczno\u015bci z rodzicami i d\u0142ugotrwa\u0142ego przebywania ma\u0142ego dziecka w zak\u0142adzie. Remedium na te dolegliwo\u015bci poszukuje si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach zast\u0119pczego \u015brodowiska rodzinnego, a zw\u0142aszcza w przysposobieniu dziecka.<\/p>\n

Poza tym przysposobienie pe\u0142ni rol\u0119 dope\u0142niaj\u0105c\u0105 rodzin\u0119 w odniesieniu do dzieci pozama\u0142\u017ce\u0144skich oraz co do dzieci, kt\u00f3rych jedno z rodzic\u00f3w zawar\u0142o powt\u00f3rne ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Przysposabiaj\u0105cym jest w takim wypadku ma\u0142\u017conek matki lub ojca dziecka, wskutek czego tworzy si\u0119 tzw. rodzina zrekonstruowana.<\/p>\n

Ustawodawca polski odrzuci\u0142 kontraktow\u0105 posta\u0107 przysposobienia i nada\u0142 mu charakter prawnorodzinny. Samo powstanie stosunku prawnego przysposobienia jest aktem formalnym i nast\u0119puje na mocy orzeczenia s\u0105du opieku\u0144czego, a nie z woli stron. Przysposobienie nie jest czynno\u015bci\u0105 prawn\u0105. Orzeczenie to ma charakter konstytutywny i jest skuteczne erga omnes<\/em>. Normatywny model przysposobienia wed\u0142ug KRiO oparty jest na trzech podstawowych za\u0142o\u017ceniach:<\/p>\n