{"id":58,"date":"2015-02-01T19:33:26","date_gmt":"2015-02-01T18:33:26","guid":{"rendered":"http:\/\/prawo.pracemgr.com.pl\/?p=58"},"modified":"2015-02-01T19:33:26","modified_gmt":"2015-02-01T18:33:26","slug":"opieka-nad-dzieckiem-w-prawie-polskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/opieka-nad-dzieckiem-w-prawie-polskim\/","title":{"rendered":"Opieka nad dzieckiem w prawie polskim"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Jednostka lub rodzina mo\u017ce si\u0119 znale\u017a\u0107 w sytuacji, w kt\u00f3rej bez pomocy innych nie mo\u017ce nale\u017cycie funkcjonowa\u0107. Charakter tej pomocy zale\u017cy od rodzaju sytuacji i wynikaj\u0105cych z niej potrzeb. Pomoc t\u0119 nazywa si\u0119 cz\u0119sto opiek\u0105, cho\u0107 termin \u201eopieka\u201d u\u017cywany jest w r\u00f3\u017cnych znaczeniach. Najcz\u0119\u015bciej pod poj\u0119ciem opieki rozumie si\u0119 dba\u0142o\u015b\u0107, trosk\u0119 i ochron\u0119 udzielan\u0105 okre\u015blonej osobie lub nawet rodzinie. Wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna pomoc \u015bwiadczon\u0105 ze wzgl\u0119du na niekorzystn\u0105 sytuacj\u0119 faktyczn\u0105 osoby, kt\u00f3ra mimo posiadania pe\u0142nej zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych nie mo\u017ce zaradzi\u0107 w\u0142asnym k\u0142opotom \u017cyciowym lub zaspokoi\u0107 swoich podstawowych potrzeb. Pomoc taka ma niekiedy podstaw\u0119 prawn\u0105 (np. artyku\u0142 128 KRiO, ustawa z 1998 roku o pomocy spo\u0142ecznej[1]<\/a>). Wa\u017cn\u0105, aczkolwiek subsydiarn\u0105, rol\u0119 spe\u0142niaj\u0105 organy pa\u0144stwa i instytucje spo\u0142eczne w ramach tzw. opieki spo\u0142ecznej, nazywanej obecnie pomoc\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Jest ona elementem polityki spo\u0142ecznej pa\u0144stwa, kt\u00f3ra ma u\u0142atwi\u0107 jednostce i rodzinie przezwyci\u0119\u017canie trudnych sytuacji \u017cyciowych, jakim nie mo\u017ce ona zaradzi\u0107 w\u0142asnymi si\u0142ami. \u015awiadczenie pomocy spo\u0142ecznej polega na pomocy pieni\u0119\u017cnej, pomocy w naturze, na ulgach i preferencjach w zaspokojeniu podstawowych potrzeb \u017cyciowych. Pomoc (opieka) spo\u0142eczna ma cz\u0119sto na wzgl\u0119dzie nie sam\u0105 jednostk\u0119, lecz\u00a0 ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 skupion\u0105 w gospodarstwie domowym.<\/p>\n

Zgodnie z potocznym znaczeniem terminu \u201eopieka\u201d, dzieckiem umieszczonym w rodzinie zast\u0119pczej opiekuj\u0105 si\u0119 osoby tworz\u0105ce t\u0119 rodzin\u0119. Posiadaj\u0105 one tytu\u0142 prawny do sprawowania pieczy nad dzieckiem, z kt\u00f3rego wynikaj\u0105 okre\u015blone, ograniczone uprawnienia zar\u00f3wno co do osoby, jak i maj\u0105tku dziecka. Trzeba bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce umieszczenie dziecka w rodzinie zast\u0119pczej jest rezultatem ograniczenia w\u0142adzy rodzicielskiej, form\u0105 pomocy dziecku, kt\u00f3rego rodzice z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie mog\u0105 wykonywa\u0107 swoich rodzicielskich obowi\u0105zk\u00f3w. Rodzice zast\u0119pczy sprawuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie bie\u017c\u0105c\u0105 piecz\u0119 nad dzieckiem i reprezentuj\u0105 je w sprawach dotycz\u0105cych uzyskania \u015bwiadcze\u0144 alimentacyjnych lub \u015bwiadcze\u0144 socjalnych na rzecz dziecka. Inne uprawnienia wzgl\u0119dem osoby i maj\u0105tku dziecka nale\u017c\u0105 do jego rodzic\u00f3w.<\/p>\n

Termin \u201eopieka\u201d, jakiego u\u017cywa ustawodawca w tytule III w dziale I i II KRiO, odnosi si\u0119 tylko do ma\u0142oletnich, nad kt\u00f3rymi rodzice nie sprawuj\u0105 w\u0142adzy rodzicielskiej, oraz do os\u00f3b ca\u0142kowicie ubezw\u0142asnowolnionych.<\/p>\n

Ustawodawca troszczy si\u0119, aby zapewni\u0107 dziecku piecz\u0119 zabezpieczaj\u0105c\u0105 ca\u0142okszta\u0142t jego interes\u00f3w \u017cyciowych. Dla tej funkcji powo\u0142ano instytucj\u0119 opieki prawnej. Opieka nie jest jednak instytucj\u0105 z zakresu prawa rodzinnego. Nale\u017cy bowiem do osobowego prawa cywilnego. Jednak\u017ce z uwagi na cel i funkcj\u0119 opieki, zw\u0142aszcza nad ma\u0142oletnim, uregulowano j\u0105 w KRiO. Stosunek prawny wynikaj\u0105cy z opieki wyodr\u0119bnia si\u0119 w ramach prawa cywilnego od innych stosunk\u00f3w cywilnoprawnych. Nosi on bowiem tak\u017ce cechy z zakresu stosunk\u00f3w publicznoprawnych. W odniesieniu do ma\u0142oletnich opieka jest, mo\u017cna powiedzie\u0107, surogatem w\u0142adzy rodzicielskiej. Wchodzi tu w rachub\u0119 zar\u00f3wno organizatorska, jak i wychowawcza funkcja opieki.<\/p>\n

Z faktu wy\u0142\u0105czno\u015bci s\u0105du opieku\u0144czego wynika, \u017ce jest on organem kreuj\u0105cym stosunek prawny opieki oraz organem nadzoruj\u0105cym jej sprawowanie. Natomiast opiekun wyznaczony przez s\u0105d jest organem bezpo\u015brednio wykonuj\u0105cym zadania z zakresu opieki. Dla poprawy efektywno\u015bci dzia\u0142a\u0144 s\u0105du opieku\u0144czego powo\u0142ano tzw. organy pomocnicze. Nale\u017c\u0105 do nich kuratorzy s\u0105dowi, kuratorskie o\u015brodki pracy z m\u0142odzie\u017c\u0105 i rodzinne o\u015brodki diagnostyczno-konsultacyjne. Poza tym niezb\u0119dne jest wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z s\u0105dem opieku\u0144czym organ\u00f3w administracyjnych, np. powiatowego o\u015brodka pomocy rodzinie, organizacji spo\u0142ecznych, ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych w zakresie dotycz\u0105cym konieczno\u015bci ustanowienia opieki i ochrony dziecka. Stosunek prawny opieki jest w du\u017cym stopniu nasycony elementami publicznoprawnymi, zw\u0142aszcza w zakresie jego powstania i funkcjonowania. Podobnie jak w stosunkach mi\u0119dzy rodzicami a dzie\u0107mi, znaczne kompetencje s\u0105du jako organu pa\u0144stwa s\u0105 usprawiedliwione zar\u00f3wno wzmo\u017con\u0105 ochron\u0105 jednostki, a zw\u0142aszcza dobrem dziecka, jak i interesem spo\u0142ecznym w demokratycznym pa\u0144stwie.<\/p>\n

Opiek\u0119 ustanawia s\u0105d w wypadkach prawem przewidzianych, a przede wszystkim w przepisach KRiO, dotycz\u0105cych w\u0142adzy rodzicielskiej. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 jest brak rodzic\u00f3w albo fakt, \u017ce \u017cadne z nich nie sprawuje w\u0142adzy rodzicielskiej nad ma\u0142oletnim dzieckiem. Pojawienie si\u0119 wskazanych w artykule 94 KRiO przes\u0142anek wystarcza, aby s\u0105d ustanowi\u0142 opiek\u0119 z urz\u0119du niezale\u017cnie od tego, czy dziecko znajduje si\u0119 pod zadowalaj\u0105c\u0105 piecz\u0105 faktyczn\u0105. Opieka jako system pieczy prawnej nad ma\u0142oletnim powstaje dopiero w wyniku orzeczenia s\u0105du. Trafnie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 ustanowienie opieki od ustanowienia opiekuna, poniewa\u017c stan prawny opieki mo\u017ce niekiedy istnie\u0107 mimo czasowego braku opiekuna. Najcz\u0119\u015bciej jednak ustanowienie opieki jest podstaw\u0105 dla powo\u0142ania opiekuna i dokonuje si\u0119 tego w tym samym orzeczeniu. S\u0105dem w\u0142a\u015bciwym w tej sprawie jest s\u0105d rejonowy miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, kt\u00f3ra ma by\u0107 poddana opiece[2]<\/a>.<\/p>\n

Prawa rodzicielskie gwarantuje Konstytucja RP. Artyku\u0142 48 stanowi, \u017ce rodzice mog\u0105 by\u0107 pozbawieni lub ograniczeni w prawach rodzicielskich tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia s\u0105du. Jest to zapis podobny do tego, jaki istnia\u0142 w Konstytucji RP z 1921 roku: \u201eDzieci bez dostatecznej opieki pod wzgl\u0119dem wychowawczym, maj\u0105 prawo do opieki i pomocy pa\u0144stwa w zakresie oznaczonym ustaw\u0105. Odj\u0119cie rodzicom w\u0142adzy nad dzieckiem mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko w drodze orzeczenia s\u0105dowego\u201d. Jest to donios\u0142y przepis, zw\u0142aszcza w \u015bwietle systemu opieki, kt\u00f3ry obowi\u0105zuje w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach europejskich.<\/p>\n

W polskim systemie prawnym najcz\u0119\u015bciej narzekamy na zbyt opiesza\u0142e dzia\u0142ania s\u0105du, przewlek\u0142e post\u0119powania w sprawie o pozbawienie w\u0142adzy rodzic\u00f3w, zw\u0142aszcza wobec ma\u0142ych dzieci przebywaj\u0105cych w plac\u00f3wkach, kt\u00f3re mog\u0142yby szybko trafi\u0107 do rodziny adopcyjnej.<\/p>\n

<\/p>\n
\n
\n

[1]<\/a> Ustawa o pomocy spo\u0142ecznej, Dz. U. z 1998, Nr 64, poz. 414.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> T. Smyczy\u0144ski, Prawo rodzinne i opieku\u0144cze: analiza i wyk\u0142adnia, C.H.Beck, Warszawa 2001,<\/p>\n

s. 417-425.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednostka lub rodzina mo\u017ce si\u0119 znale\u017a\u0107 w sytuacji, w kt\u00f3rej bez pomocy innych nie mo\u017ce nale\u017cycie funkcjonowa\u0107. Charakter tej pomocy zale\u017cy od rodzaju sytuacji i wynikaj\u0105cych z niej potrzeb. Pomoc t\u0119 nazywa si\u0119 cz\u0119sto opiek\u0105, cho\u0107 termin \u201eopieka\u201d u\u017cywany jest w r\u00f3\u017cnych znaczeniach. Najcz\u0119\u015bciej pod poj\u0119ciem opieki rozumie si\u0119 dba\u0142o\u015b\u0107, trosk\u0119 i ochron\u0119 udzielan\u0105 okre\u015blonej … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[33],"class_list":["post-58","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-opieka-nad-dzieckiem-w-prawie-polskim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}