{"id":56,"date":"2014-04-01T19:32:28","date_gmt":"2014-04-01T17:32:28","guid":{"rendered":"http:\/\/prawo.pracemgr.com.pl\/?p=56"},"modified":"2014-04-01T19:32:28","modified_gmt":"2014-04-01T17:32:28","slug":"konwencja-o-prawach-dziecka-z-20-xi-1989-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/konwencja-o-prawach-dziecka-z-20-xi-1989-roku\/","title":{"rendered":"Konwencja o prawach dziecka z 20 XI 1989 roku"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

Inicjatyw\u0119 przygotowania Konwencji podj\u0119\u0142a Polska, przedstawiaj\u0105c jednocze\u015bnie w lutym 1978 roku podczas obrad 34 sesji Komisji Praw Cz\u0142owieka projekt Konwencji. Wzorowany by\u0142 on w znacznym stopniu na Deklaracji Praw Dziecka, co wynika\u0142o z za\u0142o\u017cenia, \u017ce proklamowane w Deklaracji zasady przez dwadzie\u015bcia lat jej stosowania, na tyle ju\u017c ugruntowa\u0142y si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, i\u017c nadanie im formy aktu wi\u0105\u017c\u0105cego prawnie nie powinno natrafia\u0107 na istotne trudno\u015bci. Intencj\u0105 Polski by\u0142o, aby Konwencj\u0119 uchwali\u0107 w 1979 roku i w ten spos\u00f3b uczci\u0107 proklamowany przez ONZ Mi\u0119dzynarodowy Rok Dziecka.<\/p>\n

Konwencja opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce dziecku przys\u0142uguj\u0105 te wszystkie prawa, jakie w my\u015bl obowi\u0105zuj\u0105cych traktat\u00f3w zagwarantowane ma ka\u017cdy cz\u0142owiek, a kt\u00f3rych przestrzeganie w stosunku do dziecka ma szczeg\u00f3lnie wa\u017cne znaczenie.<\/p>\n

Do tej grupy nale\u017cy np. prawo do korzystania z opieki zdrowotnej. Jednocze\u015bnie ze wzgl\u0119du na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i umys\u0142ow\u0105 dziecko powinno korzysta\u0107 ze specjalnych praw, kt\u00f3re zapewni\u0105 mu w\u0142a\u015bciwy rozw\u00f3j fizyczny, duchowy i moralny. Te w\u0142a\u015bnie prawa dominuj\u0105 w Konwencji. Rozszerza ona te\u017c i wzbogaca katalog praw, kt\u00f3re ju\u017c przys\u0142uguj\u0105 dzieciom na podstawie innych akt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

We wst\u0119pie do Konwencji sformu\u0142owano kilka podstawowych zasad, kt\u00f3re leg\u0142y u podstaw postanowie\u0144 szczeg\u00f3\u0142owych, i kt\u00f3re winny by\u0107 uwzgl\u0119dniane przy interpretacji poszczeg\u00f3lnych przepis\u00f3w.<\/p>\n

Preambu\u0142a nawi\u0105zuje do podstawowych instrument\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w zakresie praw cz\u0142owieka, a wi\u0119c Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka i Pakt\u00f3w Praw Cz\u0142owieka. Powo\u0142uje si\u0119 na zasady proklamowane w Deklaracji Genewskiej i Deklaracji z 1959 roku. Nawi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c do statut\u00f3w tych organizacji wyspecjalizowanych, kt\u00f3re w taki czy inny spos\u00f3b zajmuj\u0105 si\u0119 dzie\u0107mi. Instrumenty mi\u0119dzynarodowe, wymienione w preambule, w zakresie, w jakim dotycz\u0105 praw dziecka, s\u0105 z jednej strony inspiracj\u0105 dla postanowie\u0144 Konwencji, a z drugiej strony Konwencja rozwija i precyzuje przepisy tych akt\u00f3w og\u00f3lnych. Katalog praw dziecka zawarty w Konwencji i zakres ochrony tych praw jest szerszy ani\u017celi w dotychczas przyj\u0119tych aktach mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

Preambu\u0142a podkre\u015bla, \u017ce \u201enale\u017cy w pe\u0142ni przygotowa\u0107 dziecko do \u017cycia w spo\u0142ecze\u0144stwie i wychowywa\u0107 je w duchu idea\u0142\u00f3w proklamowanych w Karcie Narod\u00f3w Zjednoczonych i w szczeg\u00f3lno\u015bci w duchu godno\u015bci, tolerancji, wolno\u015bci i braterstwa\u201d. Formu\u0142uje te\u017c podstawowe oceny, jakimi kieruje si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa, d\u0105\u017c\u0105c do poprawy sytuacji dzieci. Ustala podstawowe cele, jakie powinny osi\u0105gn\u0105\u0107 Pa\u0144stwa-strony Konwencji.<\/p>\n

Preambu\u0142a przypomina, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek ma prawo korzysta\u0107 ze wszystkich praw w dotychczas uchwalonych instrumentach mi\u0119dzynarodowych. Dziecko za\u015b ma prawo do specjalnej pomocy i ochrony, ma bowiem ono specjalne potrzeby. Najistotniejsze znaczenie dla zrozumienia idei przewodnich ca\u0142ej Konwencji, maj\u0105 te fragmenty preambu\u0142y, kt\u00f3re nawi\u0105zuj\u0105 do miejsca dziecka w rodzinie. Ot\u00f3\u017c wyra\u017cone jest tu przekonanie, \u017ce \u201erodzina stanowi podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa i naturalne \u015brodowisko dla rozwoju i dobra wszystkich jej cz\u0142onk\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dzieci\u201d. Dziecko ze wzgl\u0119du na swe potrzeby rozwoju fizycznego i umys\u0142owego, dla pe\u0142nego i harmonijnego rozwoju swej osobowo\u015bci powinno wzrasta\u0107 w \u015brodowisku rodzinnym, w atmosferze mi\u0142o\u015bci i zrozumienia. I tak, prawa przyznane dziecku s\u0105 realizowane w rodzinie i gwarantowane przez rodzin\u0119. Oznacza to, \u017ce na rodzicach i opiekunach spoczywaj\u0105 odpowiednie obowi\u0105zki. Taka w\u0142a\u015bnie konstrukcja sprawia, \u017ce rola pa\u0144stwa sprowadzona jest w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w do \u201euznania\u201d, \u201eczuwania\u201d, \u201erespektowania\u201d, a nie \u201egwarantowania\u201d praw dziecka.<\/p>\n

Konwencja zawiera definicj\u0119 terminu \u201edziecko\u201d. Artyku\u0142 1 stanowi, \u017ce chodzi tutaj o osoby do 18 roku \u017cycia, chyba \u017ce zgodnie z ustawodawstwem wewn\u0119trznym uzyskuj\u0105 one pe\u0142noletnio\u015b\u0107 wcze\u015bniej[1]<\/a>.<\/p>\n

U podstaw wielu przepis\u00f3w szczeg\u00f3\u0142owych le\u017cy zasada, \u017ce we wszelkich poczynaniach dotycz\u0105cych dzieci, jakie podejmowane s\u0105 przez rodzic\u00f3w, inne osoby lub organy pa\u0144stwowe, nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 dobrem dziecka. Konwencja traktuje, wi\u0119c dobro dziecka jako warto\u015b\u0107 nadrz\u0119dn\u0105. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce artyku\u0142 3 Konwencji, rozwa\u017cany \u0142\u0105cznie z preambu\u0142\u0105 stanowi uzasadnienie zasady preferencyjnego traktowania dobra dziecka. Czytamy bowiem, \u017ce \u201eDziecko z uwagi na swoj\u0105 niedojrza\u0142o\u015b\u0107\u00a0 fizyczn\u0105 oraz umys\u0142ow\u0105 wymaga szczeg\u00f3lnej opieki i troski, w tym w\u0142a\u015bciwej ochrony prawnej, zar\u00f3wno przed, jak i po urodzeniu\u201d. Ochrona osoby s\u0142abszej jest naturalnym odruchem, przyj\u0119tym w ka\u017cdym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n

Artyku\u0142 3 ust\u0119p 2 Konwencji wskazuje, i\u017c: \u201ePa\u0144stwa-Strony dzia\u0142aj\u0105 na rzecz zapewnienia dziecku w takim stopniu ochrony i opieki, w jakim jest to niezb\u0119dne dla jego dobra, bior\u0105c pod uwag\u0119 prawa i obowi\u0105zki jego rodzic\u00f3w, opiekun\u00f3w prawnych lub innych os\u00f3b prawnie za nie odpowiedzialnych i w tym celu b\u0119d\u0105 podejmowa\u0142y wszelkie w\u0142a\u015bciwe kroki ustawodawcze oraz administracyjne\u201d. Je\u017celi powy\u017cszy przepis potraktujemy jako og\u00f3lny, zawieraj\u0105cy zasad\u0119 ochrony dobra dziecka, to wszystkie pozosta\u0142e przepisy konkretyzuj\u0105 t\u0119 zasad\u0119.<\/p>\n

Konwencja rozstrzyga r\u00f3wnie\u017c problem relacji mi\u0119dzy interesami dziecka, a interesami jego rodzic\u00f3w w artykule 9, kt\u00f3ry brzmi: \u201ePa\u0144stwa-Strony zapewniaj\u0105, aby dziecko nie zosta\u0142o oddzielone od swoich rodzic\u00f3w wbrew ich woli, z wy\u0142\u0105czeniem przypadk\u00f3w, gdy kompetentne w\u0142adze, podlegaj\u0105ce nadzorowi s\u0105dowemu, zdecyduj\u0105 zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem oraz stosownym post\u0119powaniem, \u017ce takie oddzielenie jest konieczne ze wzgl\u0119du na najlepiej poj\u0119te interesy dziecka\u201d. Taka decyzja mo\u017ce by\u0107 konieczna w przypadkach nadu\u017cy\u0107 ze strony rodzic\u00f3w, gdy ka\u017cde z nich mieszka oddzielnie, a nale\u017cy podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 odno\u015bnie do miejsca pobytu lub zamieszkania dziecka.<\/p>\n

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje ust\u0119p 3 artyku\u0142u 9 Konwencji, kt\u00f3ry dobitnie \u015bwiadczy o preferencyjno\u015bci interes\u00f3w dziecka w stosunku do interes\u00f3w rodzic\u00f3w. Tre\u015b\u0107 tego przepisu jest nast\u0119puj\u0105ca: \u201e Pa\u0144stwa-Strony b\u0119d\u0105 szanowa\u0142y prawo dziecka odseparowanego od jednego lub obojga rodzic\u00f3w do utrzymywania regularnych stosunk\u00f3w osobistych i bezpo\u015brednich kontakt\u00f3w z obojgiem rodzic\u00f3w, z wyj\u0105tkiem przypadk\u00f3w, gdy jest to sprzeczne z najlepiej poj\u0119tym interesem dziecka\u201d. Wynika st\u0105d, \u017ce po pierwsze: \u201eutrzymywanie regularnych stosunk\u00f3w osobistych i bezpo\u015brednich kontakt\u00f3w z obojgiem rodzic\u00f3w\u201d jest prawem dziecka, a nie rodzic\u00f3w; po drugie, prawo to mo\u017ce by\u0107 ograniczone tylko ze wzgl\u0119du na dobro dziecka, przy czym nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce chodzi tu o takie sytuacje, kiedy kontakt z rodzicami mo\u017ce negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j dziecka, zw\u0142aszcza w przypadku, gdy rodzice demoralizuj\u0105 dziecko lub zak\u0142\u00f3caj\u0105 jego r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105. Chodzi tu o ochron\u0119 dziecka przed rodzicami. W takiej sytuacji zachodzi konieczno\u015b\u0107 zapewnienia dziecku opieki, gdy\u017c rodzice zostali odseparowani od dziecka i nie wykonuj\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w wobec niego.<\/p>\n

Ochron\u0119 dziecka przed traktowaniem go przez rodzic\u00f3w jak przedmiot, jak r\u00f3wnie\u017c rozwi\u0105zanie problemu konkurencyjno\u015bci interes\u00f3w dziecka i rodzic\u00f3w przewiduje artyku\u0142 18 Konwencji, kt\u00f3ry stanowi: \u201ePa\u0144stwa-Strony podejmuj\u0105 wszelkie mo\u017cliwe starania dla pe\u0142nego uznania zasady, \u017ce oboje rodzice ponosz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za wychowanie i rozw\u00f3j dziecka. Jak najlepsze zabezpieczenie interes\u00f3w dziecka ma by\u0107 przedmiotem ich najwi\u0119kszej troski\u201d. Przepis ten konkretyzuje klauzul\u0119 generaln\u0105 dobra dziecka zawart\u0105 w artykule 3 Konwencji. W dobrze funkcjonuj\u0105cej rodzinie przepis ten nie wchodzi w gr\u0119. Je\u017celi jednak sytuacja w rodzinie \u2013 zw\u0142aszcza patologicznej \u2013 jest taka, \u017ce rodzice kosztem dziecka pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 realizowa\u0107, to w\u00f3wczas w ramach ochrony dobra dziecka stosuje si\u0119 \u015brodki koryguj\u0105ce postaw\u0119 rodzic\u00f3w lub odseparowuje si\u0119 dziecko od nich. Z przepisu artyku\u0142u 7 Konwencji i innych przepis\u00f3w, wyinterpretowano tzw. prawo dziecka do rodziny, z kt\u00f3rego m.in. wynika, \u017ce wychowanie dziecka w rodzinie ma pierwsze\u0144stwo przed umieszczeniem go w zak\u0142adzie, przy czym istnieje preferencja dla rodzic\u00f3w naturalnych przed rodzin\u0105 zast\u0119pcz\u0105 i adopcj\u0105.<\/p>\n

Por\u00f3wnuj\u0105c przepisy Konwencji z prawem polskim, dochodzimy do wniosku, \u017ce w\u0142a\u015bciwie termin \u201edobro dziecka\u201d nie zosta\u0142 zdefiniowany. By\u0142 on jednak rozwa\u017cany przez S\u0105d Najwy\u017cszy w wielu orzeczeniach. Brak ustawowej definicji poj\u0119cia \u201edobro dziecka\u201d \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce o tym, \u017ce ustawodawca pozostawi\u0142 decyzji s\u0119dziowskiej pewien luz z my\u015bl\u0105 o wykorzystaniu tego luzu zgodnie z jego wol\u0105. S\u0105dowe stosowanie prawa okre\u015bla si\u0119 jako aktywno\u015b\u0107 s\u0105du, prowadz\u0105ca do wydania odpowiedniej decyzji. Dla wydania decyzji norma prawna musi posiada\u0107 dostatecznie okre\u015blone znaczenie. Z tego wzgl\u0119du pr\u00f3bowano ustali\u0107 znaczenie wspomnianego terminu w polskiej doktrynie prawniczej. Sformu\u0142owano go w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eDobro dziecka \u2013 w rozumieniu przepis\u00f3w prawa rodzinnego oznacza kompleks warto\u015bci o charakterze niematerialnym i materialnym niezb\u0119dnych do zapewnienia prawid\u0142owego rozwoju fizycznego i duchowego dziecka oraz do nale\u017cytego przygotowania go do pracy odpowiednio do jego uzdolnie\u0144, przy czym warto\u015bci te s\u0105 zdeterminowane przez wiele r\u00f3\u017cnorodnych czynnik\u00f3w, kt\u00f3rych struktura zale\u017cy od tre\u015bci stosowanej normy prawnej i konkretnej aktualnie istniej\u0105cej sytuacji dziecka, zak\u0142adaj\u0105c zbie\u017cno\u015b\u0107 tak poj\u0119tego \u201edobra dziecka\u201d z interesem spo\u0142ecznym\u201d (definicja wed\u0142ug Wandy Stojanowskiej). We wszystkich tych przepisach chodzi w zasadzie o w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci o zagro\u017cenie w zakresie sposobu jej sprawowania (poza rodzicami r\u00f3wnie\u017c przez przysposabiaj\u0105cego i przez opiekuna) i osi\u0105gni\u0119cie celu w postaci prawid\u0142owego rozwoju fizycznego i duchowego dziecka. Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje jedna z negatywnych przes\u0142anek rozwodowych zawarta w artykule 56 \u00a7 2 KRiO. M\u00f3wi ona o zakazie udzielania rozwodu, je\u017celi \u201ewskutek niego mog\u0142oby ucierpie\u0107 dobro wsp\u00f3lnych ma\u0142oletnich dzieci ma\u0142\u017conk\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Ochron\u0119 dobra dziecka przewiduje jeszcze inny akt prawny, a jest nim Kodeks post\u0119powania cywilnego. Spo\u015br\u00f3d ca\u0142ego szeregu przepis\u00f3w tego\u017c kodeksu szczeg\u00f3lnie wa\u017cny jest artyku\u0142 436, kt\u00f3ry przewiduje obowi\u0105zek przeprowadzenia w ka\u017cdej sprawie rozwodowej posiedzenia pojednawczego z wyra\u017anym odwo\u0142aniem si\u0119 do kryterium \u201edobra dziecka\u201d.<\/p>\n

Por\u00f3wnanie przepis\u00f3w Konwencji o prawach dziecka z przepisami prawa polskiego pozwala na sformu\u0142owanie og\u00f3lnego wniosku, \u017ce poj\u0119cie \u201edobra dziecka\u201d, ustalone na podstawie aktualnie obowi\u0105zuj\u0105cego w Polsce prawa, odpowiada poj\u0119ciu \u201enadrz\u0119dny interes dziecka\u201d, jaki mo\u017cna wyinterpretowa\u0107 z przepis\u00f3w Konwencji.<\/p>\n

<\/p>\n
\n
\n

[1]<\/a> A. Michalska, Mi\u0119dzynarodowa ochrona praw dziecka, [w:] RPEiS 1\/85, s. 7-8.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Inicjatyw\u0119 przygotowania Konwencji podj\u0119\u0142a Polska, przedstawiaj\u0105c jednocze\u015bnie w lutym 1978 roku podczas obrad 34 sesji Komisji Praw Cz\u0142owieka projekt Konwencji. Wzorowany by\u0142 on w znacznym stopniu na Deklaracji Praw Dziecka, co wynika\u0142o z za\u0142o\u017cenia, \u017ce proklamowane w Deklaracji zasady przez dwadzie\u015bcia lat jej stosowania, na tyle ju\u017c ugruntowa\u0142y si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej, i\u017c nadanie … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[27],"class_list":["post-56","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-dyplomowe","tag-konwencja-o-prawach-dziecka-z-20-xi-1989-roku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}