{"id":22,"date":"2013-06-23T13:43:25","date_gmt":"2013-06-23T11:43:25","guid":{"rendered":"http:\/\/prawo.pracemgr.com.pl\/?p=22"},"modified":"2024-12-16T17:49:17","modified_gmt":"2024-12-16T16:49:17","slug":"prawo-zwyczajowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/prawo-zwyczajowe\/","title":{"rendered":"Prawo zwyczajowe"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Konstytucja przyjmuje zamkni\u0119ty katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa. Nale\u017cy jednak te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwa\u00adg\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142a prawa, kt\u00f3re cz\u0119sto uznaje si\u0119 jedynie za elementy prawa konstytucyjnego. S\u0105 to: prawo naturalne i prawo zwyczajowe.<\/p>\n

Prawo zwyczajowe jest r\u00f3\u017cnie definiowane w nauce prawa. Najcz\u0119\u015bciej jest jako zesp\u00f3\u0142 norm post\u0119powania stosowany regularnie przez d\u0142u\u017cszy czas, przez odpowiednio du\u017cy kr\u0105g podmiot\u00f3w stosunk\u00f3w prawnych, przekonanych, \u017ce normy te obowi\u0105zuj\u0105 jako normy prawne\u00a0 danego systemu prawa. Tre\u015b\u0107 tak uj\u0119tego poj\u0119cia prawa zwyczajowego nic pokrywa si\u0119 z tre\u015bci\u0105 zwyczaju konstytucyjnego. Jest ona r\u00f3wnie\u017c\u00a0 inna od zwyczaj\u00f3w prawnych – tzn. utrwalonych nawyk\u00f3w dotycz\u0105\u00adcych sposobu korzystania przez r\u00f3\u017cne podmioty z przyznanych im praw i kompetencji.<\/p>\n

Normy prawa zwyczajowego s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em prawa konstytucyjnego, gdy\u00a0 dotycz\u0105 materii uregulowanych przez t\u0119 ga\u0142\u0105\u017a prawa. Odgrywaj\u0105 one w praktyce do\u015b\u0107 du\u017ce znaczenie w krajach, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 syste\u00admy common law, <\/i>a daleko mniejsz\u0105 w Europie kontynentalnej (a wi\u0119c tak\u017ce i w Polsce), gdzie pierwszorz\u0119dn\u0105 rol\u0119 odgrywa prawo stanowio\u00adne. Przyj\u0119cie koncepcji prawa stanowionego nic oznacza jednak wy\u00adkluczenia innych fakt\u00f3w prawotw\u00f3rczych (np. norm zwyczajowych, za\u00adsad moralnych, precedensowych wyrok\u00f3w s\u0105dowych). Normy prawa zwyczajowego mog\u0105 zosta\u0107 uznane przez prawo stanowione za formalne\u00a0 \u017ar\u00f3d\u0142o prawa.<\/p>\n

Normy prawa zwyczajowego maj\u0105 wtedy w hierarchii rang\u0119 wynika\u00adj\u0105c\u0105 z rangi aktu, kt\u00f3ry je uznaje. Normy prawa zwyczajowego mog\u0105 te\u017c zosta\u0107 w\u0142\u0105czone do systemu prawa obowi\u0105zuj\u0105cego na skutek ich uznania przez organ pa\u0144stwa. W\u00f3w\u00adczas ich ranga w systemie prawa zale\u017cy od miejsca w systemie organ\u00f3w\u00a0 pa\u0144stwowych organu je uznaj\u0105cego. Przyk\u0142adem jest zasada dyskonty\u00adnuacji prac parlamentu zwi\u0105zana z up\u0142ywem jego kadencji. <\/i>Mimo, \u017ce formalnie nie jest wyra\u017cona w \u017cadnej normie prawnej, to Sejm i Senat uzna\u0142y j\u0105 za obowi\u0105zuj\u0105c\u0105.<\/p>\n

Prawo zwyczajowe<\/strong> to system prawa, kt\u00f3ry powstaje na podstawie d\u0142ugotrwa\u0142ej praktyki i tradycji, a nie poprzez formalne uchwalenie akt\u00f3w prawnych przez odpowiednie organy ustawodawcze. W przeciwie\u0144stwie do prawa pisanego, kt\u00f3re obejmuje przepisy uchwalone przez parlamenty, prawo zwyczajowe wykszta\u0142ca si\u0119 na skutek powtarzalnych dzia\u0142a\u0144 i zachowa\u0144 spo\u0142ecznych, kt\u00f3re z czasem staj\u0105 si\u0119 uznawane za obowi\u0105zuj\u0105ce normy prawne. Jest to prawo, kt\u00f3re wywodzi si\u0119 z powszechnych zwyczaj\u00f3w i praktyk, a jego przestrzeganie nie jest formalnie zapisane w aktach prawnych, lecz uznawane przez spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n

Podstawowym charakterystycznym elementem prawa zwyczajowego<\/strong> jest jego elastyczno\u015b\u0107<\/strong> i dostosowanie do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w spo\u0142ecznych, kulturowych i gospodarczych<\/strong>. Jest ono wynikiem ewolucji spo\u0142ecze\u0144stw<\/strong> i zazwyczaj opiera si\u0119 na precedensach, czyli wcze\u015bniejszych decyzjach i praktykach, kt\u00f3re s\u0105 traktowane jako wzorce do stosowania w podobnych sytuacjach. Z tego powodu prawo zwyczajowe ma szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 w krajach, w kt\u00f3rych nie ma szczeg\u00f3\u0142owo rozwini\u0119tego systemu ustawodawczego, b\u0105d\u017a w tych, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na tradycjach prawnych wykszta\u0142conych przez pokolenia.<\/p>\n

W systemie prawa zwyczajowego bardzo istotnym elementem jest precedens<\/strong>, czyli zasada, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 decyzje s\u0105d\u00f3w w konkretnych sprawach staj\u0105 si\u0119 punktem odniesienia dla p\u00f3\u017aniejszych orzecze\u0144 w podobnych przypadkach. Precedensy te maj\u0105 wag\u0119 normatywn\u0105 i cz\u0119sto s\u0142u\u017c\u0105 jako podstawa do rozstrzygania nowych spraw.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne systemy prawne, zw\u0142aszcza w krajach o tradycji anglosaskiej<\/strong>, takie jak Wielka Brytania<\/strong> czy Stany Zjednoczone<\/strong>, w du\u017cej mierze opieraj\u0105 si\u0119 na prawie zwyczajowym<\/strong>. W takich krajach prawo pisane (statutowe) i prawo zwyczajowe s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane. System common law<\/strong>, kt\u00f3ry jest dominuj\u0105cym systemem w tych pa\u0144stwach, w du\u017cej mierze opiera si\u0119 na precedensach i interpretacjach prawa, kt\u00f3re wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w wyniku orzecznictwa s\u0105dowego.<\/p>\n

W kontek\u015bcie historii prawa<\/strong>, prawo zwyczajowe by\u0142o dominuj\u0105c\u0105 form\u0105 regulacji spo\u0142ecznych w wielu spo\u0142eczno\u015bciach przed pojawieniem si\u0119 nowoczesnych system\u00f3w prawnych opartych na ustawodawstwie. W wielu pa\u0144stwach wsp\u00f3\u0142czesnych prawo zwyczajowe nie jest ju\u017c g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em prawa, jednak jego wp\u0142yw wci\u0105\u017c jest zauwa\u017calny, szczeg\u00f3lnie w systemach prawnych opartych na anglosaskiej tradycji.<\/p>\n

W prawie cywilnym<\/strong>, kt\u00f3re jest stosowane w krajach takich jak Francja<\/strong> czy Niemcy<\/strong>, rola prawa zwyczajowego jest mniejsza, poniewa\u017c te systemy prawne opieraj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na szczeg\u00f3\u0142owo spisanych kodeksach, takich jak Kodeks cywilny<\/strong>. Mimo to, prawo zwyczajowe nadal mo\u017ce odgrywa\u0107 rol\u0119 pomocnicz\u0105, na przyk\u0142ad w zakresie stosunk\u00f3w mi\u0119dzy obywatelami w sytuacjach, kt\u00f3re nie zosta\u0142y przewidziane w przepisach prawnych.<\/p>\n

Zalety prawa zwyczajowego<\/strong> obejmuj\u0105 jego elastyczno\u015b\u0107<\/strong> i dostosowanie do rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej<\/strong>, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego reagowania na nowe problemy i zmiany. Z drugiej strony, wad\u0105 prawa zwyczajowego<\/strong> mo\u017ce by\u0107 jego nieprecyzyjno\u015b\u0107 i trudno\u015bci w dostosowaniu do skomplikowanych i nowoczesnych struktur spo\u0142ecznych, zw\u0142aszcza w obliczu rosn\u0105cej globalizacji i zmieniaj\u0105cego si\u0119 charakteru spo\u0142ecze\u0144stw.<\/p>\n

P<\/strong>rawo zwyczajowe stanowi istotny element tradycyjnych system\u00f3w prawnych, zw\u0142aszcza w krajach anglosaskich. Cho\u0107 w nowoczesnych systemach prawnych jest coraz mniej dominuj\u0105ce, jego rola w kszta\u0142towaniu i interpretacji norm prawnych wci\u0105\u017c pozostaje wa\u017cna, szczeg\u00f3lnie w zakresie precedens\u00f3w<\/strong> i tradycyjnych norm spo\u0142ecznych<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konstytucja przyjmuje zamkni\u0119ty katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa. Nale\u017cy jednak te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwa\u00adg\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142a prawa, kt\u00f3re cz\u0119sto uznaje si\u0119 jedynie za elementy prawa konstytucyjnego. S\u0105 to: prawo naturalne i prawo zwyczajowe. Prawo zwyczajowe jest r\u00f3\u017cnie definiowane w nauce prawa. Najcz\u0119\u015bciej jest jako zesp\u00f3\u0142 norm post\u0119powania stosowany regularnie przez d\u0142u\u017cszy czas, przez odpowiednio du\u017cy kr\u0105g podmiot\u00f3w stosunk\u00f3w … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[55],"class_list":["post-22","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-licencjackie","tag-prawo-zwyczajowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":288,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions\/288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}