{"id":14,"date":"2013-02-08T13:06:52","date_gmt":"2013-02-08T12:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/prawo.pracemgr.com.pl\/?p=14"},"modified":"2024-12-16T17:49:43","modified_gmt":"2024-12-16T16:49:43","slug":"katalog-zrodel-prawa-w-konstytucji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/katalog-zrodel-prawa-w-konstytucji\/","title":{"rendered":"Katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa w Konstytucji"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (2 votes) <\/div>\n <\/div>\n

W\u015br\u00f3d instytucji, kt\u00f3rych konstytucyjna regulacja uleg\u0142a gruntownej przebudowie znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a prawa. Dotychczas zar\u00f3wno Konstytucja z 1952 r., jak i Ma\u0142a Konstytucja z 1992 r. nie zawiera\u0142y wyczerpuj\u0105cej regulacji w tym zakresie. Na gruncie wymienionych akt\u00f3w prawnych nie obowi\u0105zywa\u0142a zasada zamkni\u0119tego katalogu \u017ar\u00f3de\u0142 prawa. Przyk\u0142ad prawa miejscowego oraz przepis\u00f3w gminnych znajduj\u0105cych podstaw\u0119 jedynie w ustawie zwyk\u0142ej\u00a0 stanowi\u0142 dobre potwierdzenie, i\u017c co najmniej niekwestionowana praktyka konstytucyjna pozwala\u0142a na wzbogacenie katalogu akt\u00f3w normatywnych w drodze ustawy. Niejednoznaczny by\u0142 r\u00f3wnie\u017c charakter prawny tzw. prawa powielaczowego (akt\u00f3w instrukcyjnych) tworzonego przez centralne organy administracji pa\u0144stwowej w formie uchwa\u0142, ok\u00f3lnik\u00f3w czy instrukcji.<\/p>\n

Aby uporz\u0105dkowa\u0107 zaistnia\u0142y stan i rozwia\u0107 powsta\u0142e kontrowersje ustawodawca konstytucyjny zasadniczo przebudowa\u0142 system \u017ar\u00f3de\u0142 prawa po\u015bwi\u0119caj\u0105c im osobny rozdzia\u0142. R\u00f3wnie\u017c sam fakt umieszczenia rozdzia\u0142u o \u017ar\u00f3d\u0142ach prawa tu\u017c po wolno\u015bciach, prawach i obowi\u0105zkach obywatelskich, a przed przepisami reguluj\u0105cymi zasady funkcjonowania w\u0142adz Rzeczypospolitej \u015bwiadczy o nadanej mu randze. Artyku\u0142 87 Konstytucji uznaje za \u017ar\u00f3d\u0142a prawa powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego w Polsce: Konstytucj\u0119, ustawy, ratyfikowane umowy mi\u0119dzynarodowe oraz rozporz\u0105dzenia. Jednocze\u015bnie stanowi, i\u017c \u017ar\u00f3d\u0142ami powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa Rzeczypospolitej Polskiej s\u0105 na obszarze dzia\u0142ania organ\u00f3w, kt\u00f3re je ustanowi\u0142y, akty prawa miejscowego. Wyliczenie to nie ma charakteru przyk\u0142adowego, jest wyczerpuj\u0105ce, st\u0105d uprawniona b\u0119dzie konkluzja, i\u017c w obecnym porz\u0105dku konstytucyjnym obowi\u0105zuje zasada zamkni\u0119tego katalogu \u017ar\u00f3de\u0142 prawa.<\/p>\n

Natomiast art. 9\u00a71 kp definiuj\u0105c katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa pracy, obok kodeksu pracy oraz innych ustaw i akt\u00f3w wykonawczych, okre\u015blaj\u0105cych prawa i obowi\u0105zki stron indywidualnego stosunku pracy, uznaje za nie, we wspomnianym zakresie tak\u017ce uk\u0142ady zbiorowe pracy i inne oparte na ustawie porozumienia zbiorowe oraz regulaminy i statuty. Prowadzi to do sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy konstytucyjn\u0105 a kodeksow\u0105 definicj\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142 prawa. Ju\u017c u progu dyskusji nad przysz\u0142\u0105 polsk\u0105 Konstytucj\u0105 A. \u015awi\u0105tkowski zg\u0142osi\u0142 postulat konstytucyjnego umocowania swoistych \u017ar\u00f3de\u0142 prawa pracy bior\u0105c pod uwag\u0119 ich istotn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu stosunku pracy[1]<\/a>.<\/p>\n

Obowi\u0105zuj\u0105cy tekst Konstytucji nie zawiera jednak \u017cadnych postanowie\u0144 w tej kwestii. Rodzi to szereg problem\u00f3w teoretycznych. Nie ulega bowiem w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c sprzeczno\u015b\u0107 ta nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do zakazu pos\u0142ugiwania si\u0119 w stosunkach pracy uk\u0142adami zbiorowymi pracy i innymi wy\u017cej wymienionymi aktami. Problem ten zosta\u0142 ju\u017c dostrze\u017cony przez doktryn\u0119 prawa pracy i by\u0142 przedmiotem wst\u0119pnych rozwa\u017ca\u0144. Prezentowane pogl\u0105dy by\u0142y zr\u00f3\u017cnicowane, czasem wr\u0119cz sprzeczne, autorzy zgadzali si\u0119 jednak w kwestii, i\u017c nale\u017cy szuka\u0107 konstruktywnych rozwi\u0105za\u0144 neutralizuj\u0105cych wyra\u017ane przeoczenie ustawodawcy konstytucyjnego.<\/p>\n

Katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa<\/strong> w Konstytucji<\/strong> odnosi si\u0119 do normatywnych akt\u00f3w prawnych, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 obowi\u0105zuj\u0105cego porz\u0105dku prawnego w pa\u0144stwie. W Polsce katalog ten jest okre\u015blony w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej<\/strong> z 1997 roku, kt\u00f3ra w art. 87 wskazuje, jakie \u017ar\u00f3d\u0142a prawa maj\u0105 charakter normatywny i kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 do stosowania prawa w praktyce. Katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa jest istotny, poniewa\u017c wskazuje, kt\u00f3re akty prawne mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w procesie legislacyjnym oraz stosowaniu prawa przez organy pa\u0144stwowe i obywateli.<\/p>\n

Zgodnie z Konstytucj\u0105 RP<\/strong>, do podstawowych \u017ar\u00f3de\u0142 prawa w Polsce zalicza si\u0119:<\/p>\n

    \n
  1. Konstytucj\u0119<\/strong> \u2013 jest najwy\u017cszym aktem prawnym w Polsce, maj\u0105cym charakter normatywny. Stanowi fundament systemu prawnego, okre\u015blaj\u0105c struktur\u0119 pa\u0144stwa, prawa obywateli oraz zasady organizacji w\u0142adz publicznych. Konstytucja ma nadrz\u0119dn\u0105 moc prawn\u0105, co oznacza, \u017ce wszystkie inne akty prawne musz\u0105 by\u0107 z ni\u0105 zgodne. Ka\u017cda norma prawna sprzeczna z Konstytucj\u0105 jest niewa\u017cna.<\/li>\n
  2. Ustawy<\/strong> \u2013 s\u0105 uchwalane przez parlament<\/strong>, czyli Sejm i Senat, w trybie okre\u015blonym w Konstytucji. Ustawy s\u0105 powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cymi aktami prawnymi, kt\u00f3re reguluj\u0105 wa\u017cne kwestie dotycz\u0105ce funkcjonowania pa\u0144stwa oraz \u017cycia obywateli.<\/li>\n
  3. Ratifikowane umowy mi\u0119dzynarodowe<\/strong> \u2013 stanowi\u0105 wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o prawa, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie integracji mi\u0119dzynarodowej. Umowy mi\u0119dzynarodowe, kt\u00f3re Polska ratyfikuje, staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 krajowego porz\u0105dku prawnego i maj\u0105 wy\u017csz\u0105 rang\u0119 ni\u017c ustawy, ale musz\u0105 by\u0107 zgodne z Konstytucj\u0105.<\/li>\n
  4. Akty wykonawcze (rozporz\u0105dzenia)<\/strong> \u2013 s\u0105 wydawane przez organy wykonawcze, czyli prezydenta, premiera oraz ministr\u00f3w, w celu wykonania ustaw. Akty wykonawcze nie mog\u0105 narusza\u0107 norm konstytucyjnych ani ustawowych, stanowi\u0105 natomiast szczeg\u00f3\u0142owe przepisy w celu realizacji cel\u00f3w okre\u015blonych przez ustawodawc\u0119.<\/li>\n
  5. Orzecznictwo s\u0105dowe (prezentacje s\u0105d\u00f3w najwy\u017cszych)<\/strong> \u2013 w Polsce, jak w wi\u0119kszo\u015bci system\u00f3w prawnych, orzeczenia s\u0105d\u00f3w<\/strong> maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c charakter \u017ar\u00f3de\u0142 prawa, zw\u0142aszcza w zakresie prawa cywilnego czy karnego. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce orzeczenia s\u0105d\u00f3w, zw\u0142aszcza w zakresie prawa konstytucyjnego, mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 wyk\u0142adni przepis\u00f3w.<\/li>\n
  6. Akty normatywne o charakterze wewn\u0119trznym<\/strong> \u2013 s\u0105 to przepisy, kt\u00f3re wydawane s\u0105 przez organy w\u0142adzy wykonawczej i administracyjnej, obowi\u0105zuj\u0105ce w danym organie (np. regulaminy, zarz\u0105dzenia). Nie maj\u0105 one mocy obowi\u0105zuj\u0105cej poza organami, kt\u00f3re je uchwali\u0142y, ale w obr\u0119bie instytucji s\u0105 wi\u0105\u017c\u0105ce.<\/li>\n<\/ol>\n

    Ponadto, w polskim systemie prawnym wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c przestrzeganie zasad prawa zwyczajowego<\/strong>, kt\u00f3re mog\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do tradycji prawnych i zwyczaj\u00f3w prawnych w pewnych dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego, ale maj\u0105 one ni\u017csz\u0105 rang\u0119 ni\u017c akty normatywne wymienione wy\u017cej.<\/p>\n

    Wszystkie te elementy tworz\u0105 katalog \u017ar\u00f3de\u0142 prawa<\/strong> w Polsce, kt\u00f3ry okre\u015bla hierarchi\u0119 przepis\u00f3w, jakimi powinny kierowa\u0107 si\u0119 organy pa\u0144stwowe i kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 stosowane przez obywateli. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w tym systemie pe\u0142ni Konstytucja<\/strong>, jako akt najwy\u017cszy, kt\u00f3ry stanowi fundament dla innych \u017ar\u00f3de\u0142 prawa, a wszelkie akty prawne musz\u0105 by\u0107 z ni\u0105 zgodne.<\/p>\n

    \n
    \n
    \n

    [1]<\/a> A. \u015awi\u0105tkowski, Normy prawa pracy i prawa ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych w przysz\u0142ej polskiej Konstytucji<\/i>, [w:] \u201eKrakowskie Studia Prawnicze\u201d, Rok XXIII \u2013 1990.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W\u015br\u00f3d instytucji, kt\u00f3rych konstytucyjna regulacja uleg\u0142a gruntownej przebudowie znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a prawa. Dotychczas zar\u00f3wno Konstytucja z 1952 r., jak i Ma\u0142a Konstytucja z 1992 r. nie zawiera\u0142y wyczerpuj\u0105cej regulacji w tym zakresie. Na gruncie wymienionych akt\u00f3w prawnych nie obowi\u0105zywa\u0142a zasada zamkni\u0119tego katalogu \u017ar\u00f3de\u0142 prawa. Przyk\u0142ad prawa miejscowego oraz przepis\u00f3w gminnych znajduj\u0105cych podstaw\u0119 jedynie w … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[16],"class_list":["post-14","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-magisterskie","tag-katalog-zrodel-prawa-w-konstytucji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions\/289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/prawo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}