{"id":76,"date":"2013-02-20T14:57:15","date_gmt":"2013-02-20T14:57:15","guid":{"rendered":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/?p=76"},"modified":"2013-02-20T14:57:15","modified_gmt":"2013-02-20T14:57:15","slug":"wspolczesne-wojny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wspolczesne-wojny\/","title":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesne wojny"},"content":{"rendered":"\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n 5\/5 - (1 vote) <\/div>\n <\/div>\n

Cho\u0107 „nowe” wojny wyst\u0119puj\u0105 jedynie w okre\u015blonych obszarach Afryki, Azji Wschodniej a tak\u017ce Ameryki \u0141aci\u0144skiej s\u0105 one fenomenem globalnym. Przes\u0142anki\u00a0 do ich wybuchu\u00a0 istniej\u0105 wsz\u0119dzie tam, gdzie nasila si\u0119\u00a0 d\u0105\u017cno\u015b\u0107 do fragmentaryzacji. Tak\u017ce i w obszarach, na kt\u00f3rych przewa\u017caj\u0105 tendencje\u00a0 integracyjne rodzi si\u0119 (szczeg\u00f3lnie w wielkich miastach) nowy\u00a0 typ przemocy; nast\u0119puje te\u017c i tutaj prywatyzacja przemocy. Weszli\u015bmy w nowy \u015bwiat \u2013 pisze H.Bull \u2013 \u015bwiat, w kt\u00f3rym rzeczywisty monopol pa\u0144stwa na \u015brodki przemocy przemija.[1] Zmonopolizowana dot\u0105d przez pa\u0144stwo przemoc przechodzi\u00a0 cz\u0119\u015bciowo we w\u0142adanie grup paramilitarnych (nie pa\u0144stwowych), prywatnych agencji\u00a0 bezpiecze\u0144stwa, organizacji\u00a0 ochroniarskich itp. Na ryku mi\u0119dzynarodowym istnieje mi\u0119dzynarodowych i wielonarodowych wiele korporacji oferuj\u0105cych \u201eobs\u0142ug\u0119 bezpiecze\u0144stwa\u201d pa\u0144stwom i nie-pa\u0144stwom.[2] Prywatyzacje dzia\u0142a\u0144 charakterze militarnym i paramilitarny opiera si\u0119 na teorii, \u017ce bezpiecze\u0144stwo te\u017c mo\u017cna traktowa\u0107 jako us\u0142ug\u0119 a prywatne interesy s\u0105 bardziej efektywne ni\u017c pa\u0144stwowe.[3] Istotnym kontekstem fenomenu prywatyzacji wojen jest to, \u017ce po zako\u0144czeniu zimnej wojny wiele pa\u0144stw afryka\u0144skich pozbawione nagle militarnej pomocy ze strony Zwi\u0105zku Radzieckiego zacz\u0119\u0142o potrzebowa\u0107 najemnik\u00f3w.[4]<\/p>\n

Nowe, nieucywilizowane zbrojne konflikty wewn\u0119trzne (G.Prins nazywa je \u201eincivil civil wars\u201d), kl\u0119ski humanitarne im towarzysz\u0105ce, niebezpieczna agresywno\u015b\u0107 dyktator\u00f3w sta\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em nowego co do skali i jako\u015bci problemu \u2013 problemu interwencji zbrojnych<\/b> w celu przywr\u00f3cenia pokoju i \u0142adu, zapewnienia elementarnych praw cz\u0142owieka. Interwencje spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej b\u0105d\u017a w imieniu spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej s\u0105 dzi\u015b przedmiotem sporu albowiem nie ma jasnej odpowiedzi na kilka pyta\u0144 dotycz\u0105cych legitymizacji interwencji; nie ma odpowiedzi na elementarne pytania: kto, w jakich sytuacjach, dlaczego, w jakim zakresie ma interweniowa\u0107. Znaczenie interwencji zbrojnych ostatnich kilkunastu lat, ich specyfika oraz ich liczba ka\u017c\u0105 wyodr\u0119bni\u0107 je jako osobny, wsp\u00f3\u0142czesny typ dzia\u0142a\u0144 wojennych (wojskowych). M.Kaldor wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z tych interwencji nazywa \u201ewojnami-spektaklami\u201d.[5]\u00a0 To wojny prowadzone ostatnio przez Stany Zjednoczone, to tak\u017ce wojna wielkiej Brytanii o Falklandy. To wojny na dalekie odleg\u0142o\u015bci z u\u017cyciem niewielkiej ilo\u015bci wojsk l\u0105dowych, z wykorzystaniem najnowszych technologii, wojny w kt\u00f3rych zapewniona jest wystarczaj\u0105ca przewaga, w kt\u00f3rych sukces zdaje si\u0119 by\u0107 z g\u00f3ry zagwarantowany. Maj\u0105 to by\u0107 spektakle ogl\u0105dane na ca\u0142ym \u015bwiecie przez telewizj\u0119, pokazuj\u0105ce determinacj\u0119 i si\u0142\u0119 w\u0142a\u015bciwej strony tej wojny. Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w tego typu wojen jest osi\u0105gni\u0119cie za\u0142o\u017conego efektu psychologicznego na wielk\u0105 (globaln\u0105) skal\u0119. G.Soros troch\u0119 z\u0142o\u015bliwie zauwa\u017ca, \u017ce to mocarstwo wybiera sobie \u0142atwego i spektakularnego przeciwnika a interwencj\u0119 w Afganistanie nazywa \u201ewspania\u0142\u0105 demonstracj\u0105 nowoodkrytej sprawno\u015bci militarnej USA\u201d.[6]<\/i><\/p>\n

PRZYSZ\u0141E WOJNY.<\/b> Prognozy dotycz\u0105ce wojen przysz\u0142o\u015bci\u00a0 s\u0105 zazwyczaj obarczone wieloma niedoskona\u0142o\u015bciami, b\u0142\u0119dami r\u00f3\u017cnego rodzaju, z elementarnymi w\u0142\u0105cznie. B\u0142\u0119dem najbardziej rzucaj\u0105cym si\u0119 w oczy jest sk\u0142onno\u015b\u0107 do projektowania przysz\u0142o\u015bci jako ci\u0105gu linearnie dokonuj\u0105cych si\u0119 zmian; najbardziej niebezpieczn\u0105 za\u015b mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107 do stosowania uproszczonego determinizmu, do absolutyzacji czynnika post\u0119pu technologicznego. Gro\u017any mo\u017ce si\u0119 te\u017c okaza\u0107 militarno-wojenny populizm z jego tani\u0105 futurystk\u0105, ekspozycj\u0105 wojen wirtualnych, fascynacj\u0105 mo\u017cliw\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 przysz\u0142ych system\u00f3w walki (niszczenia)[7] itp. Wojny przysz\u0142e ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0119\u0142y. Ich pewne cechy mo\u017cna dostrzec w kilku ostatnio wyst\u0119puj\u0105cych konfliktach zbrojnych. W terminologii wojskowo-wojennej na dobre ju\u017c zago\u015bci\u0142y nowe terminy opisuj\u0105ce wojny przysz\u0142o\u015bci: wojna informacyjna, wojna cybernetyczna, wojna wirtualna czy staro-nowy termin wojna asymetryczna. W literaturze przedmiotu do\u015b\u0107\u00a0 zgodnie pisze si\u0119, \u017ce wraz z generaln\u0105\u00a0 zmian\u0105 cywilizacyjn\u0105 (ku cywilizacji informacyjnej); wraz z procesami globalizacyjnymi\u00a0 zmianie ulegaj\u0105 charakterystyki\u00a0 paradygmatu\u00a0 wojny. Zmienia si\u0119 clausewitzowski paradygmat zwyci\u0119stwa – zwyci\u0119stwa przez zniszczenie[8]. Coraz\u00a0 doskonalsza\u00a0 technika pozwala na superprecyzyjne uderzanie w\u00a0 starannie wybrane cele, kt\u00f3rych selektywne unieszkodliwianie ma prowadzi\u0107 do z\u0142amania woli i podporz\u0105dkowania sobie przeciwnika. Zniszczenia na du\u017c\u0105 skal\u0119, tym bardziej zniszczenie totalne jawi\u0105 si\u0119 anachronicznymi. Wojna staje si\u0119 w ten spos\u00f3b jakby bardziej (cho\u0107 nie przestrzennie) ograniczona[9]. Ograniczanie zniszcze\u0144 i minimalizacja strat w\u0142asnych oraz przeciwnika urastaj\u0105\u00a0 – w strategiach najbardziej\u00a0 rozwini\u0119tych pa\u0144stw – do rangi zasady.<\/p>\n

Nadchodz\u0105c\u0105 er\u0119 ju\u017c dawno\u00a0 nazwano „informacyjn\u0105”. Erze informacyjnej powinny\u00a0 wi\u0119c\u00a0 odpowiada\u0107\u00a0 „wojny informacyjne”. Zdawa\u0142oby si\u0119, \u017ce to jest\u00a0 rozumowanie poprawne,\u00a0 tym bardziej, \u017ce o wojnach informacyjnych („infowars”) czy cybernetycznych („cyberwars”) pisze si\u0119 i m\u00f3wi bardzo\u00a0 wiele. Terminu „wojna informacyjna” nie powinno\u00a0 si\u0119 stosowa\u0107 w profesjonalnych\u00a0 gremiach. Wojnajest przecie\u017c zjawiskiem z\u0142o\u017conym, kt\u00f3rego nie mo\u017cna\u00a0 ogranicza\u0107\u00a0 jedynie do sfery informacyjnej, wojna oznacza\u00a0 zastosowanie\u00a0 przemocy zbrojnej, czego\u00a0 zdaj\u0105 si\u0119 nie dostrzega\u0107\u00a0 promotorzy tej teorii. Termin, o kt\u00f3rym mowa, zosta\u0142 w istocie mocno zideologizowany – odzwierciedla on bardziej sny o bezkrwawych wojnach, z centraln\u0105 rol\u0105 zarezerwowan\u0105 dla komputer\u00f3w, bardziej o „wojnach-grach” ani\u017celi o wojnach rzeczywistych. O wojnie informacyjnej\u00a0 mo\u017cna m\u00f3wi\u0107\u00a0 wtedy, gdy chce si\u0119 wydoby\u0107 na plan\u00a0 pierwszy nowe \u015brodowisko walki, tak jak\u00a0 m\u00f3wi si\u0119 o wojnie l\u0105dowej, powietrznej czy morskiej. Faktem oczywistym wszak jest w erze\u00a0 informatyzacji, \u017ce to „\u015brodowisko” w dobie wsp\u00f3\u0142czesnej wymaga specjalnego potraktowania. A walka w sferze informacyjnej nie jest zjawiskiem nowym. Rewolucyjnie nowymi s\u0105 tylko \u015brodki gromadzenia, przetwarzania i rozprzestrzeniania informacji oraz b\u0142yskawicznie rosn\u0105ce znaczenie informacji dla u\u017cycia nowoczesnych system\u00f3w broni (system\u00f3w ra\u017cenia).[10]<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u201ewojn\u0119 informacyjn\u0105\u201d \u0142\u0105czy si\u0119 z \u201ewojn\u0105 cybernetyczn\u0105\u201d (\u201ecyberwar\u201d) u\u017cywaj\u0105c niekiedy te dwa terminy zamiennie. To s\u0105 kategorie bliskoznaczne ale nie r\u00f3wnoznaczne; to s\u0105 kategorie komplementarne. Wojna, a w\u0142a\u015bciwiej \u2013 walka odbywa si\u0119 w te\u017c w jeszcze jednej przestrzeni, w cyberprzestrzeni. Cyberprzestrze\u0144 jest bytem wirtualnym, pozbawionym parametr\u00f3w geograficznych, niemierzalnym i nieograniczonym. Jego ramy i granice wyznacza poziom aktualnego rozwoju techniki informatycznej i stopie\u0144 osieciowania (internetyzacji) \u015bwiata.[11] Od pocz\u0105tk\u00f3w stosowania technologii komputerowej, znalaz\u0142a ona \u2013 podobnie jak szereg innych \u2013 zastosowanie w sferze wojskowo\u015bci i jest traktowana jako bro\u0144 a te\u017c jako cel w walce. W wielu pa\u0144stwach wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 strategie cybernetyczne. Dotyczy to przede wszystkim pa\u0144stw najbardziej rozwini\u0119tych. To charakterystyczne, bowiem s\u0105 one najbardziej nasycone osieciowan\u0105 technik\u0105 informatyczn\u0105 a przez to s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na ataki elektroniczne skierowane na systemy zabezpieczenia codziennego \u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa. Funkcjonowanie system\u00f3w informatycznych \u201eobs\u0142uguj\u0105cych\u201d systemy energetyczne, telekomunikacyjne, bankowe, kontroli ruchu itd. zale\u017cy w najwy\u017cszym stopniu stanowi najwra\u017cliwszy, krytyczny element tych pa\u0144stw. Uderzenie w cybersferze stanowi wi\u0119c niew\u0105tpliwie atrakcyjn\u0105 opcj\u0119 dla kraj\u00f3w s\u0142abszych, podmiot\u00f3w pozapa\u0144stwowych dla strategii asymetrycznych.<\/p>\n

Za charakterystyczne dla XXI wieku, dla czas\u00f3w globalizacji cz\u0119sto uwa\u017ca si\u0119 tzw. \u201ewojny wirtualne\u201d.[12] Obserwacje toczonych ostatnio wojen pocz\u0105wszy od pierwszej wojny w Zatoce (1991) prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce do modelu wojny rozgrywaj\u0105cej si\u0119 w kilku przestrzeniach (\u201erzeczywisto\u015bciach\u201d) dosz\u0142a nowa \u2013 przestrze\u0144 medialna. O wirtualno\u015bci a te\u017c wirtualizacji wojen przysz\u0142o\u015bci mo\u017cna by\u0142o te\u017c s\u0105dzi\u0107 obserwuj\u0105c wojn\u0119 o Kosowo (1999). Jej atrybutami jawi\u0105 si\u0119: niewidzialno\u015b\u0107 uderzaj\u0105cego, jego bezkarno\u015b\u0107 (nie\u015bmiertelno\u015b\u0107), precyzja i skuteczno\u015b\u0107 uderze\u0144.[13] Wraz z ameryka\u0144skimi sukcesami w tych dw\u00f3ch wojnach du\u017cy rozg\u0142os zyska\u0142a teoria wojny wirtualnej. Jej entuzja\u015bci wie\u015bcili, \u017ce nadszed\u0142 czas, w kt\u00f3rym mo\u017cna wreszcie wygrywa\u0107 wojny bez clausewitzowskiego \u201etarcia\u201d i \u201ewojennej mg\u0142y\u201d. Wojn\u0119 t\u0119 mia\u0142a prowadzi\u0107 (i wygrywa\u0107!) elita p\u00f3\u0142boskich, prawie nie\u015bmiertelnych profesjonalist\u00f3w. Brak strat (w\u0142asnych!) sprawia\u0142, \u017ce uznano j\u0105 za dobr\u0105 metod\u0119 rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w. Po 11 wrze\u015bnia 2001 roku wok\u00f3\u0142 tej idei zrobi\u0142o si\u0119 cicho.[14] Do terminu \u201ewojna wirtualna\u201d nale\u017cy zachowa\u0107 jednak pewien dystans. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o wirtualizacji pola walki, o wirtualizacji wojny, o zwi\u0119kszaj\u0105cym si\u0119 znaczeniu przestrzeni wirtualnej;\u00a0 wojn\u0119 wirtualn\u0105 nale\u017cy traktowa\u0107 metaforycznie.<\/p>\n

Szereg wizji, przewidywa\u0144, prognoz dotycz\u0105cych wojen przysz\u0142o\u015bci, wojen XXI wieku zdaje si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce mo\u017cna m\u00f3wi\u0107\u00a0 o jednym og\u00f3lnym\u00a0 ich modelu. To z\u0142udzenie. Zapewne pojawi\u0105 si\u0119 nowe formy wojen, tak jak pojawi\u0142y si\u0119 na prze\u0142omie\u00a0 wiek\u00f3w XX\/XXI;\u00a0 stare jednak d\u0142ugo\u00a0 nie zanikn\u0105. Nowych za\u015b\u00a0 form mo\u017ce by\u0107\u00a0 kilka.<\/p>\n

Wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce „sposobom produkcji odpowiadaj\u0105 sposoby destrukcji” za bardzo dobr\u0105 podstaw\u0119 do prognozowania charakteru przysz\u0142ych\u00a0 wojen mo\u017cna uzna\u0107 wylansowan\u0105 przez A.. i H. Toffler\u00f3w teori\u0119 fal rozwoju\u00a0 cywilizacyjnego – fal cywilizacyjnych. G\u0142\u0119bokie r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy nast\u0119puj\u0105cymi po sobie poszczeg\u00f3lnymi cywilizacjami, a jednocze\u015bnie ich wzajemne si\u0119 przenikanie s\u0105 wed\u0142ug tej teorii funkcj\u0105 r\u00f3\u017cnic\u00a0 w sposobach produkcji. Teoria \u00a0Toffler\u00f3w obja\u015bnia nie tylko dynamik\u0119 historii cywilizacji; dobrze nadaje si\u0119 do\u00a0 obja\u015bnienia struktury wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, generalnego kierunku dalszych przemian cywilizacyjnych. Wed\u0142ug tej koncepcji dzisiejszy \u015bwiat dziel\u0105 trzy kontrastowo r\u00f3\u017cne pod wzgl\u0119dem cywilizacyjnego\u00a0 rozwoju\u00a0 typy spo\u0142ecze\u0144stw. To trzy\u00a0 w pewnym stopniu\u00a0 przenikaj\u0105ce si\u0119 ale te\u017c i rywalizuj\u0105ce mi\u0119dzy sob\u0105 cywilizacje. Formuj\u0105 one trzy odmienne \u015brodowiska bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Ten \u015bwiat „rozdzielony na troje” tworzy trzy kr\u0119gi, trzy r\u00f3\u017cne obszary. Znamiennymi\u00a0 symbolami\u00a0 (wg A. Tofflera) tych\u00a0 kr\u0119g\u00f3w cywilizacyjnych mog\u0105 by\u0107: motyka; linia produkcyjna; komputer. Narody i pa\u0144stwa poszczeg\u00f3lnych kr\u0119g\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105\u00a0 pod wieloma wzgl\u0119dami. Dla niniejszych rozwa\u017ca\u0144\u00a0 najistotniejsze s\u0105 jednak wybrane cechy je r\u00f3\u017cnicuj\u0105ce: ustr\u00f3j, poziom \u017cycia, poziom stabilizacji i spos\u00f3b jej zabezpieczenia, charakter polityki, w\u0142a\u015bciwo\u015bci si\u0142 zbrojnych, charakter doktryn (strategii) bezpiecze\u0144stwa, strategii obronnych (wojennych, militarnych).<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/i>Do kr\u0119gu pierwszego – „postindustrialnego” – zalicza si\u0119 pa\u0144stwa najbardziej rozwini\u0119te, w kt\u00f3rych kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 stosunki w\u0142a\u015bciwe spo\u0142ecze\u0144stwom informacyjnym. W systemie warto\u015bci\u00a0 spo\u0142ecze\u0144stw tego kr\u0119gu wa\u017cne miejsce zajmie niech\u0119\u0107 (awersja) do wszelkiej przemocy. Symptomatyczn\u0105 b\u0119dzie presja na obni\u017canie (unikanie) ryzyka operacji militarnych i na prowadzenie ich przy maksymalnie niskich stratach, przy niskich kosztach. Strategie bezpiecze\u0144stwa b\u0119d\u0105 k\u0142a\u015b\u0107 raczej nacisk na\u00a0 zapobieganie konfliktom ni\u017c zwyci\u0119skie w nich uczestniczenie. Strategie wojskowe b\u0119d\u0105 prawdopodobnie zorientowane mniej defensywnie, eksponuj\u0105c komponenty ofensywne<\/b> (wyprzedzaj\u0105ce) – przydatne wstrategii prewencji.<\/b>\u00a0 Si\u0142y zbrojne b\u0119d\u0105 tam nieliczne, z regu\u0142y profesjonalne, \u015bwietnie wyposa\u017cone w sprz\u0119t i uzbrojenie najnowszych technologii. Wojny – w klasycznym znaczeniu tego terminu – wewn\u0105trz omawianego kr\u0119gu\u00a0 cywilizacyjnego s\u0105 bardzo ma\u0142e prawdopodobne. Nie oznacza to jednak, \u017ce ostra konkurencja (ekonomiczna) nie mo\u017ce\u00a0 doprowadzi\u0107 do konflikt\u00f3w z\u00a0 u\u017cyciem si\u0142y. W takich okoliczno\u015bciach mog\u0105 ze znacznym prawdopodobie\u0144stwem\u00a0 wyst\u0105pi\u0107 „wojny” informacyjne, wojny w infosferze. Skonfliktowane\u00a0 pa\u0144stwa (te\u017c: organizacje) tego\u00a0 obszaru mog\u0105\u00a0 uciec si\u0119 do\u00a0 zastosowania przemocy poprzez po\u015brednik\u00f3w. Istnieje pewne prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce mog\u0105 one te\u017c – jak to by\u0142o regu\u0142\u0105 w okresie zimnej wojny – po\u015brednio uczestniczy\u0107 w oddalonych (geograficznie) konfliktach zbrojnych. G\u0142\u00f3wn\u0105 forma aktywno\u015bci wojennej (wojskowej) pa\u0144stw omawianego\u00a0 kr\u0119gu\u00a0 b\u0119d\u0105\u00a0 interwencje zbrojne<\/b>.<\/p>\n

Do kr\u0119gu drugiego\u00a0 zalicza si\u0119 kraje „p\u00f3\u017ano lub nowo industrializowane”, ze spo\u0142ecze\u0144stwami „industrialnymi”. Tak jak charakter stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych tego kr\u0119gu, sposoby produkcji (bogacenia si\u0119),\u00a0 tak i wojny b\u0119d\u0105 wci\u0105\u017c nosi\u0142y cechy i znamiona znane i rozpoznane w wieku\u00a0 minionym. W systemie warto\u015bci\u00a0 symptomatycznym jawi si\u0119 inny (ni\u017c w kr\u0119gu pierwszym) stosunek do strat – tu traktuje si\u0119 je jako „wojenn\u0105 norm\u0119”. Strategie (doktryny) zorientowane mog\u0105 by\u0107 na sta\u0142\u0105 gotowo\u015b\u0107\u00a0 do wybuchu wojny. Wi\u0119ksze ani\u017celi w krajach pierwszego\u00a0 kr\u0119gu tolerancje wysoko\u015bci strat oraz\u00a0 ograniczono\u015b\u0107 system\u00f3w najwy\u017cszej technologii b\u0119d\u0105 mia\u0142y wyra\u017any\u00a0 wp\u0142yw na spos\u00f3b prowadzenia operacji i kampanii. Mog\u0105\u00a0 one by\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142e, kosztowne, intensywne, wyniszczaj\u0105ce. Nie mo\u017cna te\u017c wykluczy\u0107 si\u0119gni\u0119cia przez te pa\u0144stwa po bro\u0144 masowego ra\u017cenia. Nawet\u00a0 je\u015bli\u00a0 bro\u0144\u00a0 ta nie zostanie\u00a0 rzeczywi\u015bcie u\u017cyta, to liczy\u0107 si\u0119 trzeba z gro\u017ab\u0105 jej u\u017cycia,\u00a0 a je\u015bli nie, to z argumentem gro\u017aby u\u017cycia.<\/p>\n

Najwi\u0119kszym wyzwaniem dla stabilno\u015bci i trwa\u0142o\u015bci\u00a0 wielu\u00a0 pa\u0144stw tego kr\u0119gu\u00a0 jawi\u0105 si\u0119 „nowe”\u00a0 nacjonalizmy\u00a0 grup narodowo\u015bciowych, tendencje do secesji. W kr\u0119gu tym zarzewiem konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych (zbrojnych) mog\u0105 by\u0107 spory o terytoria, spory graniczne. W tym obszarze\u00a0 mo\u017cliwe s\u0105 wojny mi\u0119dzynarodowe.\u00a0 Tu lokowa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 wojny secesyjne (sukcesyjne), a tak\u017ce\u00a0 wojny domowe.<\/p>\n

Do kr\u0119gu trzeciego, zalicza si\u0119 kraje i narody najbardziej zacofane pod wzgl\u0119dem\u00a0 ekonomicznym, pod wzgl\u0119dem cywilizacyjnym. Ekonomia w nich\u00a0 panuj\u0105ca, stosunki produkcji, stosunki spo\u0142eczne kwalifikuj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa tego obszaru do wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji (w znacznej mierze) przedindustrialnej. W istocie dominuje tu ekonomia „nieformalna”. Charakterystyczn\u0105\u00a0 cech\u0105 pa\u0144stw\u00a0 tego kr\u0119gu\u00a0 jest\u00a0 s\u0142abo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w, s\u0142abo\u015b\u0107 struktur pa\u0144stwowych, turbulencje podczas (cz\u0119stej) zmiany rz\u0105d\u00f3w, a tak\u017ce utrata zdolno\u015bci do sprawowania w\u0142adzy rz\u0105d\u00f3w (struktur) tych pa\u0144stw. Wyst\u0119puj\u0105 tu rozleg\u0142e obszary, na kt\u00f3rych panuje jawna anarchia, tu lokuj\u0105 si\u0119 te\u017c\u00a0 tzw. „pa\u0144stwa-upad\u0142e” i „pa\u0144stwa-bankruci”. Przemoc w \u017cyciu spo\u0142ecze\u0144stw tego kr\u0119gu jest wci\u0105\u017c obecna. Prawa cz\u0142owieka, \u017cycie\u00a0 ludzkie w dominuj\u0105cym systemie nie ma wielkiego znaczenia.<\/p>\n

Zdecydowanie r\u00f3\u017cne od armii pa\u0144stw rozwini\u0119tych s\u0105\u00a0 w tym obszarze si\u0142y zbrojne – tak pod wzgl\u0119dem\u00a0 organizacji, wyposa\u017cenia a przede wszystkim morale. Wewn\u0105trz kr\u0119gu\u00a0 trzeciego nale\u017cy si\u0119\u00a0 spodziewa\u0107 generalnie dw\u00f3ch typ\u00f3w wojen: wojen domowych (w najr\u00f3\u017cniejszych odmianach) oraz lokalnych wojen mi\u0119dzypa\u0144stwowych.\u00a0 Charakterystycznymi\u00a0 dla tego obszaru b\u0119d\u0105 wojny\u00a0 secesyjne i sukcesyjne \u0142\u0105cz\u0105ce w sobie cechy wojen domowych i mi\u0119dzypa\u0144stwowych. System warto\u015bci, styl sprawowania w\u0142adzy w szeregu kraj\u00f3w\u00a0 spowoduje brak opor\u00f3w przeciwko stosowaniu przemocy i jej szczeg\u00f3lnej formy – terroru. Terroryzm mo\u017ce by\u0107\u00a0 traktowany\u00a0 jako jedyny\u00a0 mo\u017cliwy\u00a0 spos\u00f3b u\u017cycia\u00a0 si\u0142y w szerszym otoczeniu mi\u0119dzynarodowym, jako zasadniczy element strategii.<\/p>\n

Opieraj\u0105c si\u0119 (bezpo\u015brednio lub po\u015brednio) na teorii fal cywilizacyjnych „\u015bwiata podzielonego na troje” poszczeg\u00f3lnym kr\u0119gom przypisuje si\u0119 niekiedy mocno zgeneralizowany\u00a0 w jego opisie „typ” wojny. I tak: kr\u0119gowi pierwszemu – „wojny XXI wielu”, czyli wojny ery informacyjnej; kr\u0119gowi drugiemu\u00a0 – „wojny XIX\/XX wieku”, wojny ery industrialnej; kr\u0119gowi trzeciemu – „wojny \u015bredniowieczne”, wojny ery przedindustrialnej.<\/p>\n

To klasyfikacja mocno uproszczona. Odnosz\u0105c si\u0119 do niej nale\u017cy mie\u0107 na uwadze, \u017ce wtedy gdy m\u00f3wimy\u00a0 o wojnach XXI wieku, wojnach ery informacyjnej, to poruszamy si\u0119 wci\u0105\u017c\u00a0 w obr\u0119bie futurystyki. Takowych wojen jeszcze w istocie nie do\u015bwiadczono, cho\u0107 najnowsza historia dostarczy\u0142a ostatnio kilku symptomatycznych ich pr\u00f3b. Wszak w rzeczywisto\u015bci nie wykszta\u0142towa\u0142y si\u0119 jeszcze spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjne. Nale\u017cy mie\u0107 na wzgl\u0119dzie, \u017ce nawet najbardziej dzi\u015b technologicznie zaawansowane spo\u0142ecze\u0144stwa funkcjonuj\u0105 w rozdwojonym porz\u0105dku\u00a0 gospodarczym. Wci\u0105\u017c po cz\u0119\u015bci\u00a0 opiera si\u0119 on na\u00a0 masowej produkcji, a po cz\u0119\u015bci na technologiach i us\u0142ugach trzeciej fali. A poniewa\u017c\u00a0 formy wojen odpowiadaj\u0105 formom cywilizacji, formom produkcji, to mo\u017cemy w dzisiejszych konfliktach zbrojnych\u00a0 dostrzec wymieszane ze sob\u0105 cechy\u00a0 wojen i drugiej, i trzeciej fali. I tak to pozostanie zapewne przez co najmniej kilka dziesi\u0119cioleci XXI wieku . W wojnach, kt\u00f3re mog\u0105 toczy\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 pa\u0144stwa kr\u0119gu industrialnego znajd\u0105 zastosowanie technologie i systemy awangardowe. To (miedzy innymi!) sprawi, \u017ce owe wojny b\u0119d\u0105 przejmowa\u0107 pewne cechy\u00a0 wojen ery informacyjnej.<\/p>\n

W przewidywaniach dotycz\u0105cych przysz\u0142ych wojen, m.in. opartych na tofflerowskiej\u00a0 koncepcji „\u015bwiata podzielonego na troje” nie nale\u017cy zapomina\u0107, o potwierdzonej\u00a0 historycznie prawdzie, \u017ce: je\u017celi pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe formy wojen,\u00a0 stare formy d\u0142ugo jeszcze nie zanikn\u0105. Zwi\u0119kszy si\u0119\u00a0 zatem ich r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/p>\n

Obok koncepcji „\u015bwiata podzielonego na troje” traktowanej jako platforma oceny globalnego \u015brodowiska bezpiecze\u0144stwa oraz prognoz jego przemian, w wielu o\u015brodkach studi\u00f3w strategicznych przyjmuje si\u0119 jeszcze kilka innych teorii.\u00a0 Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje koncepcja skupiaj\u0105ca uwag\u0119 na mo\u017cliwym renesansie ideologii. Wg\u00a0 tej koncepcji podzia\u0142y w \u015bwiecie zdominowane by\u0107 mog\u0105\u00a0 konkuruj\u0105cymi, zwa\u015bnionymi mi\u0119dzy sob\u0105 ideologiami. Wiele konflikt\u00f3w zbrojnych mog\u0142oby wtedy mie\u0107 pod\u0142o\u017ce religijne, mog\u0142yby niekiedy przybiera\u0107 charakter swoistych krucjat. To podej\u015bcie wpisuje si\u0119 doskonale w teori\u0119 S.Huntingtona \u2013 \u201ezderzenia cywilizacji\u201d. Z samej nazwy teorii mo\u017cna by wysnuwa\u0107 wizje gigantycznych star\u0107 mi\u0119dzycywilizacyjnych. Autor koncepcji czego\u015b\u00a0 podobnego nie zak\u0142ada. Cywilizacje nie s\u0105 po prostu dostatecznie zorganizowane, by by\u0142y w stanie grupowa\u0107 swoje narody w celu przeprowadzenia dzia\u0142a\u0144 wojennych. Wojny o pod\u0142o\u017cu cywilizacyjnym s\u0105 prawdopodobnymi wtedy, gdy kt\u00f3ra\u015b z nich przejawia wojownicz\u0105 ekspansywno\u015b\u0107. To cechuje dzi\u015b jedynie cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata Islamu. Aspekt cywilizacyjny, r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzycywilizacyjne zdaj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wa\u017cy\u0107 w \u015brodowisku bezpiecze\u0144stwa. Wymiar cywilizacyjny bardziej ni\u017c do niedawna rzutuje na charakter zagro\u017ce\u0144, strategie, sposoby prowadzenia dzia\u0142a\u0144 wojennych.<\/p>\n

W wojnach XXI wieku przenika\u0107 mog\u0105 si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowane, w\u0142a\u015bciwe okre\u015blonym czasom historycznym koncepcje prowadzenia dzia\u0142a\u0144 zbrojnych. Nier\u00f3wne tempo rozwoju z jednej strony i polaryzacja kultur z drugiej mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce ka\u017cda z pi\u0119ciu znanych koncepcji mo\u017ce mie\u0107 zastosowanie.[15] Spo\u015br\u00f3d podej\u015b\u0107 pragmatycznych dotycz\u0105cych przewidywanych modeli przysz\u0142ych wojen, najbli\u017csze jest mi prezentowane kilka lat temu i wci\u0105\u017c zachowuj\u0105ce pe\u0142n\u0105 aktualno\u015b\u0107 przez F. Heisbourga. Zak\u0142ada on, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych dwudziestu pi\u0119ciu lat mo\u017cemy by\u0107 \u015bwiadkami wojen w czterech\u00a0 nast\u0119puj\u0105cych szerokich kategoriach[16].<\/p>\n

1. Wojny podejmowane przez z\u0142o\u015bliwe antyzachodnie dyktatury, maj\u0105ce dost\u0119p\u00a0 do broni\u00a0 masowego\u00a0 ra\u017cenia – wojny „pa\u0144stw-z\u0142oczy\u0144c\u00f3w”.<\/i><\/p>\n

2. Wojny\u00a0 sukcesyjne, prowadzone o w\u0142adz\u0119 w obr\u0119bie niegdy\u015b istniej\u0105cych, a rozpadaj\u0105cych si\u0119 pa\u0144stw.<\/p>\n

3.\u00a0 Wojny „rozrywaj\u0105ce”, w kt\u00f3rych obce i rodzime grupy zaatakuj\u0105 uporz\u0105dkowane podstawy funkcjonowania istniej\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stw za pomoc\u0105 tak r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w, jak terror, destrukcja system\u00f3w informatycznych, finansowych i innych. <\/i><\/p>\n

\u00a04. Wojny klasyczne, w kt\u00f3rych klasyczne (dziewi\u0119tnastowieczne) cele\u00a0 b\u0119d\u0105\u00a0 osi\u0105gane\u00a0 metodami XXI wieku.<\/i><\/p>\n

Wymienione powy\u017cej kategorie wojen odzwierciedla\u0107\u00a0 b\u0119d\u0105 w r\u00f3\u017cnym\u00a0 stopniu poziom zaawansowania rozwoju spo\u0142ecze\u0144stw – jest to wiec wizja komplementarna do wizji „\u015bwiata podzielonego na troje”. W tej przekonywaj\u0105cej klasyfikacji brakuje (mi) pi\u0105tej, wa\u017cnej kategorii: wojen-interwencji zbrojnych<\/b>. W\u015br\u00f3d nich istotn\u0105 rol\u0119 mog\u0105 odgrywa\u0107 interwencje stricte <\/i>wojenne b\u0119d\u0105ce jednym z kilku typ\u00f3w operacji pokojowych, tzw. \u201eoperacji wymuszania pokoju\u201d\u2013 wojny (operacje pokojowe!) legitymizowane przez Narody Zjednoczone, prowadzone z regu\u0142y przez wielonarodowe koalicje. Wojny – interwencje zbrojne prowadzone mog\u0105 by\u0107 przez pa\u0144stwa (najbardziej) rozwini\u0119te wsz\u0119dzie tam, gdzie zostan\u0105 naruszone ich interesy, uznaj\u0105, \u017ce zagro\u017cone jest ich bezpiecze\u0144stwo a niekiedy ze wzgl\u0119d\u00f3w humanitarnych. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce cz\u0119sto b\u0119d\u0105 one nosi\u0107 znamiona interwencji prewencyjnych. Na filozofii prewencji (zwanej \u201euprzedzaniem\u201d) zbudowana jest aktualna strategia bezpiecze\u0144stwa USA, elementy prewencji zago\u015bci\u0142y te\u017c w tzw. \u201edoktrynie Solany\u201d uznanej jako strategia Unii Europejskiej.<\/p>\n

Z szerszej analizy pi\u0119ciu powy\u017cej zasygnalizowanych modeli przysz\u0142ych wojen pod k\u0105tem prawdopodobnego uczestnictwa (zaanga\u017cowania) w nich Polski wynika, \u017ce w przewidywalnym czasie, kt\u00f3ry wyznacza umownie rok 2025 \u2013 najbardziej prawdopodobnym jawi si\u0119 nasze uczestnictwo w wojnach-interwencjach zbrojnych. Praktyka ostatnich lat te\u017c na to wskazuje.<\/p>\n

\n
\n
\n

[1] H.Bull, \u201eThe Anarchical Society\u201d, London 1977r. s.15.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2] Najs\u0142ynniejsza z nich to \u201eExecutive Outcomes\u201d z baz\u0105 w RPA.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3] K.R. Nossol przewiduje ekspansj\u0119 korporacji oferuj\u0105cych nie tylko w krajach Afryki, Azji i Ameryki P\u0142d tzw. \u201eoutsourcing\u201d. Por.: \u201eMercenaries and Transnational Security Corporations in the Post Cold Era\u201d, Civil Wars nr 1\/1998.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[4] Pisze o tym W.Reno w: Privatising War in Sierra Leone\u201d, Current History nr 96(1997r.) s.227-230.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[5] W oryg: \u201espectacle wars\u201d, M.Kaldor, \u201eGlobal Civil Society\u201d, Cambridge 2003r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[6] G.Soros, \u201eBa\u0144ka ameryka\u0144skiej supremacji\u201d. Krak\u00f3w 2004, s.46.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[7] J. Black dostrzega wp\u0142yw popularnych (populistycznych) wyobra\u017ce\u0144 o wojnach XXI wieku na niekt\u00f3re doktryny militarne(!). w: \u201eWar. Past. Present and Future\u201d. Sulton Publishing, London 2000, s. 284-287<\/p>\n<\/div>\n

\n

[8] W. Clark. \u201eBitwy coraz bardziej z\u0142o\u017cone\u201d. Rzeczypospolita\u00a0 285\/XII 2000r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[9] por. J. \u015awiniarski. M. Wiatr. Koncepcje strategiczno-operacyjne. My\u015bl Wojskowa 4\/1998r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[10] J.Richardson termin \u201ewojna informacyjna\u201d ka\u017ce w\u0105za\u0107 z zasad\u0105 \u201edominacji informacyjnej\u201d. W: War, Science and Terrorism, London \u2013 Portland 2002r. s.314-316.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[11] definicja A.B\u00f3gda\u0142-Brzezi\u0144skiej i M.Gawryckiego. w: \u201eCyberterroryzm i problemy bezpiecze\u0144stwa informacyjnego we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie\u201d. Warszawa 2003r. s.338.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[12] M.in. E.Bendyk, \u201eWojna wirtualna\u201d. Respublika Nowa 16.11.2002r., M.Kubiak, \u201eWirtualne wojny czas\u00f3w globalizacji\u201d.w: M.O\u017c\u00f3g-Radew,R.Rosa(red.),\u201dBezpiecze\u0144stwo i prawa cz\u0142owieka\u201d, Siedlce 2004r. s.218-226.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[13] B.Glowacki, \u201eKosmos wyzwaniem dla naszych mo\u017cliwo\u015bci. Zmiana obrazu bezpiecze\u0144stwa narodowego w \u015brodowisku strategicznym\u201d. Zeszyty Naukowe AON, 1\/2003r. s.40-51.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[14] Zosta\u0142a ona \u2013 jak pisze M.Ignatieff \u2013 \u201e…pogrzebana\u201d. \u201eVirtual War: Kosovo and Beyond\u201d, London 2002r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[15] To koncepcje: unikania dzia\u0142a\u0144 zbrojnych (starochi\u0144ska), dzia\u0142a\u0144 ograniczonych (przednapoleo\u0144ska), dzia\u0142a\u0144 umiarkowanych (XIX w.), dzia\u0142a\u0144 totalnych (spo\u0142ecze\u0144stwa industrialnego), dzia\u0142a\u0144 antywojennych (spo\u0142ecze\u0144stwa postindustrialnego). Por.: M.Wiatr, \u201eMi\u0119dzy strategi\u0105 a taktyk\u0105\u201d. Toru\u0144 1999.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[16] F.Heisbourg. \u201eWojny\u201d Warszawa 1998. s.23-28.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cho\u0107 „nowe” wojny wyst\u0119puj\u0105 jedynie w okre\u015blonych obszarach Afryki, Azji Wschodniej a tak\u017ce Ameryki \u0141aci\u0144skiej s\u0105 one fenomenem globalnym. Przes\u0142anki\u00a0 do ich wybuchu\u00a0 istniej\u0105 wsz\u0119dzie tam, gdzie nasila si\u0119\u00a0 d\u0105\u017cno\u015b\u0107 do fragmentaryzacji. Tak\u017ce i w obszarach, na kt\u00f3rych przewa\u017caj\u0105 tendencje\u00a0 integracyjne rodzi si\u0119 (szczeg\u00f3lnie w wielkich miastach) nowy\u00a0 typ przemocy; nast\u0119puje te\u017c i tutaj prywatyzacja … Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[84],"class_list":["post-76","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prace-dyplomowe","tag-wspolczesne-wojny"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracemgr.com.pl\/politologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}